Interpelacja nr 17500
Interpelacja w sprawie usunięcia barier prawnych i finansowych dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych terenach kolejowych i poprzemysłowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie usunięcia barier prawnych i finansowych dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych terenach kolejowych i poprzemysłowych
Interpelacja nr 17500
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie usunięcia barier prawnych i finansowych dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych terenach kolejowych i poprzemysłowych
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowna Pani Minister!
Jednym z najpoważniejszych wyzwań w adaptacji polskich miast do zmian klimatu jest zjawisko tzw. betonozy technicznej – skrajnego uszczelnienia gruntów na terenach kolejowych (stacje rozrządowe, bocznice) oraz poprzemysłowych. Obszary te, z uwagi na swoją specyfikę i historię, charakteryzują się minimalnym wskaźnikiem powierzchni biologicznie czynnej, co w okresie nawalnych deszczów drastycznie obciąża miejskie systemy kanalizacji burzowej, prowadząc do podtopień.
Doskonałym przykładem tego zjawiska jest miasto Tarnów – ważny węzeł kolejowy i ośrodek przemysłowy. Ogromne, zabetonowane przestrzenie należące do spółek PKP SA oraz tereny poprzemysłowe generują potężne spływy powierzchniowe, które nie podlegają infiltracji do gruntu, pogłębiając zjawisko miejskiej wyspy ciepła i lokalnych susz.
Bariery dla rozwiązań opartych na naturze, takich jak ogrody deszczowe, niecki retencyjne czy przepuszczalne nawierzchnie na tych terenach, są dwojakiego rodzaju:
Własnościowo-prawne: Tereny te są często własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółek państwowych. Samorządy nie mają narzędzi, by wymusić na tych podmiotach inwestycje w tzw. błękitno-zieloną infrastrukturę, a same nie mogą inwestować na nieswoim gruncie.
Finansowe: Obecny system zachęt w ustawie Prawo wodne (tzw. podatek od deszczu – opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej z art. 269) jest dziurawy, a dla wielu wielkoobszarowych podmiotów koszty opłat są wliczane w koszty operacyjne, zamiast stymulować realną transformację infrastruktury. Ponadto brak jest celowych programów z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dedykowanych wyłącznie „trudnej” retencji przytorowej i poprzemysłowej.
Biorąc pod uwagę konieczność implementacji tzw. ramowej dyrektywy wodnej i pilną potrzebę retencjonowania wód opadowych w miastach średniej wielkości, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje nowelizację ustawy Prawo wodne, aby faktycznie motywować właścicieli i zarządców uszczelnionych terenów kolejowych i poprzemysłowych do inwestycji w mikroretencję rozsączającą (rozszczelnianie powierzchni)?
Czy resort, w koordynacji z Ministerstwem Infrastruktury, uruchomi odrębny, dedykowany program dotacyjny w NFOŚiGW, skierowany do zarządców infrastruktury kolejowej (np. PKP PLK) oraz samorządów (w formie montaży finansowych), na budowę systemów błękitno-zielonej infrastruktury w miastach takich jak Tarnów?
Jakie mechanizmy prawne planuje wprowadzić ministerstwo (w tym we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury), aby zobligować podmioty z grupy PKP do ścisłej współpracy z samorządami w zakresie adaptacji infrastruktury do zmian klimatu, w szczególności poprzez udostępnianie gruntów na potrzeby miejskich projektów retencyjnych??
Czy trwają prace nad wytycznymi w zakresie Prawa budowlanego, które przy modernizacji infrastruktury technicznej (np. rewitalizacji bocznic, placów ładunkowych) wprowadzą obligatoryjny, wysoki odsetek powierzchni biologicznie czynnej lub obowiązek retencjonowania określonego procentu opadu w miejscu jego powstania?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 17500
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie usunięcia barier prawnych i finansowych dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych terenach kolejowych i poprzemysłowych
Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz
Data wpływu: 01-06-2026
Szanowna Pani Minister!
Jednym z najpoważniejszych wyzwań w adaptacji polskich miast do zmian klimatu jest zjawisko tzw. betonozy technicznej – skrajnego uszczelnienia gruntów na terenach kolejowych (stacje rozrządowe, bocznice) oraz poprzemysłowych. Obszary te, z uwagi na swoją specyfikę i historię, charakteryzują się minimalnym wskaźnikiem powierzchni biologicznie czynnej, co w okresie nawalnych deszczów drastycznie obciąża miejskie systemy kanalizacji burzowej, prowadząc do podtopień.
Doskonałym przykładem tego zjawiska jest miasto Tarnów – ważny węzeł kolejowy i ośrodek przemysłowy. Ogromne, zabetonowane przestrzenie należące do spółek PKP SA oraz tereny poprzemysłowe generują potężne spływy powierzchniowe, które nie podlegają infiltracji do gruntu, pogłębiając zjawisko miejskiej wyspy ciepła i lokalnych susz.
Bariery dla rozwiązań opartych na naturze, takich jak ogrody deszczowe, niecki retencyjne czy przepuszczalne nawierzchnie na tych terenach, są dwojakiego rodzaju:
Własnościowo-prawne: Tereny te są często własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółek państwowych. Samorządy nie mają narzędzi, by wymusić na tych podmiotach inwestycje w tzw. błękitno-zieloną infrastrukturę, a same nie mogą inwestować na nieswoim gruncie.
Finansowe: Obecny system zachęt w ustawie Prawo wodne (tzw. podatek od deszczu – opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej z art. 269) jest dziurawy, a dla wielu wielkoobszarowych podmiotów koszty opłat są wliczane w koszty operacyjne, zamiast stymulować realną transformację infrastruktury. Ponadto brak jest celowych programów z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dedykowanych wyłącznie „trudnej” retencji przytorowej i poprzemysłowej.
Biorąc pod uwagę konieczność implementacji tzw. ramowej dyrektywy wodnej i pilną potrzebę retencjonowania wód opadowych w miastach średniej wielkości, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje nowelizację ustawy Prawo wodne, aby faktycznie motywować właścicieli i zarządców uszczelnionych terenów kolejowych i poprzemysłowych do inwestycji w mikroretencję rozsączającą (rozszczelnianie powierzchni)?
Czy resort, w koordynacji z Ministerstwem Infrastruktury, uruchomi odrębny, dedykowany program dotacyjny w NFOŚiGW, skierowany do zarządców infrastruktury kolejowej (np. PKP PLK) oraz samorządów (w formie montaży finansowych), na budowę systemów błękitno-zielonej infrastruktury w miastach takich jak Tarnów?
Jakie mechanizmy prawne planuje wprowadzić ministerstwo (w tym we współpracy z Ministerstwem Infrastruktury), aby zobligować podmioty z grupy PKP do ścisłej współpracy z samorządami w zakresie adaptacji infrastruktury do zmian klimatu, w szczególności poprzez udostępnianie gruntów na potrzeby miejskich projektów retencyjnych??
Czy trwają prace nad wytycznymi w zakresie Prawa budowlanego, które przy modernizacji infrastruktury technicznej (np. rewitalizacji bocznic, placów ładunkowych) wprowadzą obligatoryjny, wysoki odsetek powierzchni biologicznie czynnej lub obowiązek retencjonowania określonego procentu opadu w miejscu jego powstania?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.8 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11671 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSOK-ZEW.0500.5.2026.JS
4421219.18252768.14810988
Warszawa, 17-07-2026
________________________________________________________________________________
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Piotra Górnikiewicza (znak K10INT17500).
Temat: bariery prawne i finansowe dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych
terenach kolejowych i poprzemysłowych.
________________________________________________________________________________
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją K10INT17500 posła Piotra Górnikiewicza, przekazuję odpowiedź
przygotowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem
Infrastruktury.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje nowelizację ustawy Prawo wodne, aby
faktycznie motywować właścicieli i zarządców uszczelnionych terenów kolejowych i
poprzemysłowych do inwestycji w mikroretencję rozsączającą (rozszczelnianie
powierzchni)?
Zgodnie z ustawą o działach administracji państwowej, za przepisy w obszarze gospodarki
wodnej, w tym ustawę Prawo wodne, odpowiada Minister Infrastruktury. Ministerstwo
Klimatu i Środowiska w ramach zadań dotyczących adaptacji do zmiany klimatu, prowadzi
obecnie prace nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z
przywracaniem retencji i zapobieganiem skutkom suszy. Głównym celem projektowanych
rozwiązań jest usprawnienie realizacji działań zwiększających odporność na zmiany klimatu,
w tym w zakresie tzw. zielonej retencji, poprzez wprowadzenie uproszczeń
administracyjnych dotyczących wykonywania rozwiązań służących retencjonowaniu wód
opadowych i roztopowych oraz ich odprowadzaniu do gruntu. Prace nad projektem są
prowadzone w ścisłej współpracy z Ministerstwem Infrastruktury.
Jednocześnie, na podstawie informacji przekazanych przez Ministerstwo Infrastruktury,
należy wskazać, że obowiązujące przepisy ustawy – Prawo wodne już obecnie zawierają
mechanizmy zachęcające właścicieli nieruchomości, w tym właścicieli i zarządców terenów
kolejowych oraz poprzemysłowych, do realizacji inwestycji retencyjnych.
-- 1 of 5 --
Zgodnie z art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne opłatę za usługi wodne ponosi się
w przypadku zmniejszenia naturalnej retencji terenowej wskutek wykonywania na
nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m² robót lub obiektów budowlanych trwale
związanych z gruntem, powodujących wyłączenie z powierzchni biologicznie czynnej więcej
niż 70% powierzchni nieruchomości, położonej na obszarach nieujętych w systemy
kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Przepisy przewidują jednak zwolnienie z tej opłaty w odniesieniu do jezdni dróg publicznych
oraz dróg kolejowych, z których wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód
lub do ziemi za pomocą urządzeń wodnych umożliwiających retencję lub infiltrację tych
wód. Oznacza to, że zapewnienie retencji na terenach dróg publicznych i kolejowych
skutkuje zwolnieniem z opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, stanowiąc tym
samym zachętę do realizacji inwestycji retencyjnych na tych terenach.
Dodatkowo, zgodnie z art. 274 pkt 6 ustawy – Prawo wodne, wysokość opłaty za
zmniejszenie naturalnej retencji terenowej jest uzależniona od wyposażenia uszczelnionej
nieruchomości w urządzenia do retencjonowania wód oraz od ich pojemności. Im większa
pojemność urządzeń retencyjnych, tym niższa wysokość opłaty. Rozwiązanie to stanowi
dodatkową zachętę ekonomiczną dla podmiotów ograniczających powierzchnię
biologicznie czynną do budowy infrastruktury retencyjnej.
Analogiczny mechanizm przewidziano w odniesieniu do opłaty za odprowadzanie do wód
wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji
deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, o której mowa w art. 274
pkt 5 lit. c ustawy – Prawo wodne. Również w tym przypadku wysokość stawki opłaty zależy
od wyposażenia nieruchomości w urządzenia do retencjonowania wód oraz ich pojemności
– większa pojemność urządzeń retencyjnych przekłada się na niższą stawkę opłaty.
2. Czy resort, w koordynacji z Ministerstwem Infrastruktury, uruchomi odrębny,
dedykowany program dotacyjny w NFOŚiGW, skierowany do zarządców infrastruktury
kolejowej (np. PKP PLK) oraz samorządów (w formie montaży finansowych), na budowę
systemów błękitno- zielonej infrastruktury w miastach takich jak Tarnów?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi obecnie – ani samodzielnie, ani we
współpracy z Ministerstwem Infrastruktury – prac zmierzających do uruchomienia
odrębnego programu dotacyjnego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, dedykowanego zarządcom infrastruktury kolejowej, w tym PKP PLK
S.A., oraz jednostkom samorządu terytorialnego realizującym wspólnie z tymi podmiotami
przedsięwzięcia w formule montażu finansowego, dotyczące budowy systemów błękitno-
zielonej infrastruktury w miastach.
Jednocześnie przedsięwzięcia służące rozwojowi błękitno-zielonej infrastruktury,
zwiększaniu retencji wód opadowych, ograniczaniu spływu powierzchniowego oraz
zmniejszaniu skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych na obszarach miejskich są
wspierane w ramach istniejących instrumentów finansowych pozostających we właściwości
resortu klimatu i środowiska. W szczególności dofinansowanie tego rodzaju przedsięwzięć
jest możliwe w ramach następujących programów:
-- 2 of 5 --
Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027 (FEPW) – działanie
2.2 „Adaptacja do zmian klimatu”;
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS):
działanie FENX.1.2 „Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian
klimatu”,
działanie FENX.2.4 „Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom
i katastrofom”, w zakresie projektów dotyczących zrównoważonych
systemów gospodarowania wodami opadowymi z wykorzystaniem zieleni,
zielono-niebieskiej infrastruktury oraz rozwiązań opartych na przyrodzie;
Program Priorytetowy NFOŚiGW „Adaptacja do zmian klimatu”.
W ramach działań realizowanych z programów FEPW i FEnIKS o dofinansowanie mogą
ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, ich jednostki organizacyjne oraz podmioty
świadczące usługi publiczne w ramach wykonywania zadań własnych JST. Katalog
beneficjentów Programu Priorytetowego NFOŚiGW „Adaptacja do zmian klimatu” jest
wprawdzie szerszy, jednak również nie obejmuje zarządców infrastruktury kolejowej.
W konsekwencji nieruchomości należące do Skarbu Państwa lub pozostające we władaniu
podmiotów niewskazanych w katalogu beneficjentów nie stanowią odrębnej kategorii
terenów objętych wsparciem.
Powyższe nie oznacza jednak, że realizacja projektu przez jednostkę samorządu
terytorialnego na nieruchomości nienależącej do tej jednostki jest z góry wyłączona
z możliwości uzyskania dofinansowania. Ocena takiej możliwości wymaga każdorazowo
analizy warunków właściwego programu oraz okoliczności konkretnego projektu.
Podstawowym warunkiem jest wykazanie przez wnioskodawcę odpowiedniego tytułu
prawnego do realizacji przedsięwzięcia oraz do eksploatacji i utrzymania jego efektów
co najmniej przez okres trwałości projektu. Tytuł ten powinien zapewniać rzeczywistą
możliwość wykonania robót budowlanych, eksploatacji infrastruktury oraz utrzymania jej
funkcji retencyjnych, adaptacyjnych i przyrodniczych, a także wykonywania obowiązków
beneficjenta wynikających z umowy o dofinansowanie. W zależności od stanu prawnego
nieruchomości może on wynikać w szczególności z umowy zawartej z właścicielem lub
podmiotem uprawnionym do dysponowania nieruchomością, np. umowy dzierżawy, najmu,
użyczenia, ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, użytkowania wieczystego albo
innego tytułu prawnego zapewniającego możliwość realizacji i utrzymania inwestycji.
Niezależnie od powyższego przedsięwzięcie musi spełniać cele i warunki właściwego
programu finansowania. W szczególności powinno przyczyniać się do zwiększenia
odporności miast na skutki zmiany klimatu, ograniczenia ryzyka podtopień, powodzi
błyskawicznych, suszy lub zjawiska miejskiej wyspy ciepła oraz rozwoju błękitno-zielonej
infrastruktury, zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi lub
rozwiązań opartych na przyrodzie. W przypadku projektów realizowanych przez jednostki
samorządu terytorialnego konieczne jest również wykazanie związku przedsięwzięcia
z wykonywaniem zadań własnych gminy oraz jego wpływu na ograniczenie ryzyka
klimatycznego dla gminy i jej mieszkańców.
3. Jakie mechanizmy prawne planuje wprowadzić Ministerstwo (w tym we współpracy
z Ministerstwem Infrastruktury), aby zobligować podmioty z grupy PKP do ścisłej
-- 3 of 5 --
współpracy z samorządami (np. udostępniania gruntów pod miejskie projekty retencyjne)
w zakresie adaptacji infrastruktury do zmian klimatu?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, prócz własnych prac w zakresie adaptacji do zmian
klimatu, na bieżąco uzgadnia i opiniuje przepisy dotyczące adaptacji do zmiany klimatu w
projektach ustaw innych resortów. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi prac
nad rozwiązaniami prawnymi, które wprowadzałyby obowiązek ścisłej współpracy
podmiotów z grupy PKP z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie adaptacji
infrastruktury do zmian klimatu, w tym obowiązek udostępniania gruntów na potrzeby
realizacji miejskich projektów retencyjnych.
4. Czy trwają prace nad wytycznymi w zakresie Prawa budowlanego, które przy
modernizacji infrastruktury technicznej (np. rewitalizacji bocznic, placów ładunkowych)
wprowadzą obligatoryjny, wysoki odsetek powierzchni biologicznie czynnej lub
obowiązek retencjonowania określonego procentu opadu w miejscu jego powstania?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska współpracowało z Ministerstwem Rozwoju i Technologii
nad rozwiązaniami mającymi na celu nadanie priorytetu retencjonowaniu wód opadowych
i roztopowych w miejscu ich powstawania – w ramach prac nad zmianą rozporządzenia
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ponadto projekt ustawy, o którym mowa w odpowiedzi na pytanie nr 1, przewiduje
rozwiązania służące uproszczeniu realizacji przedsięwzięć retencyjnych. Wprowadzenie
tych zmian może przyczynić się do zwiększenia zaangażowania podmiotów zarządzających
infrastrukturą, w tym infrastrukturą kolejową, poprzez ułatwienie realizacji inwestycji
związanych z retencjonowaniem wód opadowych i roztopowych oraz zwiększenie ich
atrakcyjności.
Jednocześnie, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Infrastruktury,
należy wskazać, że zapewnienie sprawności technicznej infrastruktury kolejowej ma
kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa transportu kolejowego, w szczególności w związku
ze wzrostem prędkości eksploatacyjnych pojazdów kolejowych. W ocenie Ministerstwa
Infrastruktury wyznaczanie obszarów retencyjnych na terenach kolejowych nie jest
rozwiązaniem zasadnym. Wynika to przede wszystkim z faktu, że tego rodzaju
przedsięwzięcia mogą potencjalnie wpływać na bezpieczeństwo prowadzenia ruchu
kolejowego lub powodować istotny wzrost kosztów realizacji i utrzymania infrastruktury.
Ponadto, zdaniem Ministerstwa Infrastruktury, rozwój powierzchni biologicznie czynnych
i rozwiązań retencyjnych powinien być w pierwszej kolejności realizowany na terenach
pozostających we władaniu jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSOK-ZEW.0500.5.2026.JS
4421219.18252768.14810988
Warszawa, 17-07-2026
________________________________________________________________________________
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Piotra Górnikiewicza (znak K10INT17500).
Temat: bariery prawne i finansowe dla inwestycji w mikroretencję na zurbanizowanych
terenach kolejowych i poprzemysłowych.
________________________________________________________________________________
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją K10INT17500 posła Piotra Górnikiewicza, przekazuję odpowiedź
przygotowaną przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska we współpracy z Ministerstwem
Infrastruktury.
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska planuje nowelizację ustawy Prawo wodne, aby
faktycznie motywować właścicieli i zarządców uszczelnionych terenów kolejowych i
poprzemysłowych do inwestycji w mikroretencję rozsączającą (rozszczelnianie
powierzchni)?
Zgodnie z ustawą o działach administracji państwowej, za przepisy w obszarze gospodarki
wodnej, w tym ustawę Prawo wodne, odpowiada Minister Infrastruktury. Ministerstwo
Klimatu i Środowiska w ramach zadań dotyczących adaptacji do zmiany klimatu, prowadzi
obecnie prace nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z
przywracaniem retencji i zapobieganiem skutkom suszy. Głównym celem projektowanych
rozwiązań jest usprawnienie realizacji działań zwiększających odporność na zmiany klimatu,
w tym w zakresie tzw. zielonej retencji, poprzez wprowadzenie uproszczeń
administracyjnych dotyczących wykonywania rozwiązań służących retencjonowaniu wód
opadowych i roztopowych oraz ich odprowadzaniu do gruntu. Prace nad projektem są
prowadzone w ścisłej współpracy z Ministerstwem Infrastruktury.
Jednocześnie, na podstawie informacji przekazanych przez Ministerstwo Infrastruktury,
należy wskazać, że obowiązujące przepisy ustawy – Prawo wodne już obecnie zawierają
mechanizmy zachęcające właścicieli nieruchomości, w tym właścicieli i zarządców terenów
kolejowych oraz poprzemysłowych, do realizacji inwestycji retencyjnych.
-- 1 of 5 --
Zgodnie z art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo wodne opłatę za usługi wodne ponosi się
w przypadku zmniejszenia naturalnej retencji terenowej wskutek wykonywania na
nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m² robót lub obiektów budowlanych trwale
związanych z gruntem, powodujących wyłączenie z powierzchni biologicznie czynnej więcej
niż 70% powierzchni nieruchomości, położonej na obszarach nieujętych w systemy
kanalizacji otwartej lub zamkniętej.
Przepisy przewidują jednak zwolnienie z tej opłaty w odniesieniu do jezdni dróg publicznych
oraz dróg kolejowych, z których wody opadowe lub roztopowe są odprowadzane do wód
lub do ziemi za pomocą urządzeń wodnych umożliwiających retencję lub infiltrację tych
wód. Oznacza to, że zapewnienie retencji na terenach dróg publicznych i kolejowych
skutkuje zwolnieniem z opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, stanowiąc tym
samym zachętę do realizacji inwestycji retencyjnych na tych terenach.
Dodatkowo, zgodnie z art. 274 pkt 6 ustawy – Prawo wodne, wysokość opłaty za
zmniejszenie naturalnej retencji terenowej jest uzależniona od wyposażenia uszczelnionej
nieruchomości w urządzenia do retencjonowania wód oraz od ich pojemności. Im większa
pojemność urządzeń retencyjnych, tym niższa wysokość opłaty. Rozwiązanie to stanowi
dodatkową zachętę ekonomiczną dla podmiotów ograniczających powierzchnię
biologicznie czynną do budowy infrastruktury retencyjnej.
Analogiczny mechanizm przewidziano w odniesieniu do opłaty za odprowadzanie do wód
wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji
deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, o której mowa w art. 274
pkt 5 lit. c ustawy – Prawo wodne. Również w tym przypadku wysokość stawki opłaty zależy
od wyposażenia nieruchomości w urządzenia do retencjonowania wód oraz ich pojemności
– większa pojemność urządzeń retencyjnych przekłada się na niższą stawkę opłaty.
2. Czy resort, w koordynacji z Ministerstwem Infrastruktury, uruchomi odrębny,
dedykowany program dotacyjny w NFOŚiGW, skierowany do zarządców infrastruktury
kolejowej (np. PKP PLK) oraz samorządów (w formie montaży finansowych), na budowę
systemów błękitno- zielonej infrastruktury w miastach takich jak Tarnów?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi obecnie – ani samodzielnie, ani we
współpracy z Ministerstwem Infrastruktury – prac zmierzających do uruchomienia
odrębnego programu dotacyjnego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej, dedykowanego zarządcom infrastruktury kolejowej, w tym PKP PLK
S.A., oraz jednostkom samorządu terytorialnego realizującym wspólnie z tymi podmiotami
przedsięwzięcia w formule montażu finansowego, dotyczące budowy systemów błękitno-
zielonej infrastruktury w miastach.
Jednocześnie przedsięwzięcia służące rozwojowi błękitno-zielonej infrastruktury,
zwiększaniu retencji wód opadowych, ograniczaniu spływu powierzchniowego oraz
zmniejszaniu skutków ekstremalnych zjawisk pogodowych na obszarach miejskich są
wspierane w ramach istniejących instrumentów finansowych pozostających we właściwości
resortu klimatu i środowiska. W szczególności dofinansowanie tego rodzaju przedsięwzięć
jest możliwe w ramach następujących programów:
-- 2 of 5 --
Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021–2027 (FEPW) – działanie
2.2 „Adaptacja do zmian klimatu”;
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS):
działanie FENX.1.2 „Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian
klimatu”,
działanie FENX.2.4 „Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom
i katastrofom”, w zakresie projektów dotyczących zrównoważonych
systemów gospodarowania wodami opadowymi z wykorzystaniem zieleni,
zielono-niebieskiej infrastruktury oraz rozwiązań opartych na przyrodzie;
Program Priorytetowy NFOŚiGW „Adaptacja do zmian klimatu”.
W ramach działań realizowanych z programów FEPW i FEnIKS o dofinansowanie mogą
ubiegać się jednostki samorządu terytorialnego, ich jednostki organizacyjne oraz podmioty
świadczące usługi publiczne w ramach wykonywania zadań własnych JST. Katalog
beneficjentów Programu Priorytetowego NFOŚiGW „Adaptacja do zmian klimatu” jest
wprawdzie szerszy, jednak również nie obejmuje zarządców infrastruktury kolejowej.
W konsekwencji nieruchomości należące do Skarbu Państwa lub pozostające we władaniu
podmiotów niewskazanych w katalogu beneficjentów nie stanowią odrębnej kategorii
terenów objętych wsparciem.
Powyższe nie oznacza jednak, że realizacja projektu przez jednostkę samorządu
terytorialnego na nieruchomości nienależącej do tej jednostki jest z góry wyłączona
z możliwości uzyskania dofinansowania. Ocena takiej możliwości wymaga każdorazowo
analizy warunków właściwego programu oraz okoliczności konkretnego projektu.
Podstawowym warunkiem jest wykazanie przez wnioskodawcę odpowiedniego tytułu
prawnego do realizacji przedsięwzięcia oraz do eksploatacji i utrzymania jego efektów
co najmniej przez okres trwałości projektu. Tytuł ten powinien zapewniać rzeczywistą
możliwość wykonania robót budowlanych, eksploatacji infrastruktury oraz utrzymania jej
funkcji retencyjnych, adaptacyjnych i przyrodniczych, a także wykonywania obowiązków
beneficjenta wynikających z umowy o dofinansowanie. W zależności od stanu prawnego
nieruchomości może on wynikać w szczególności z umowy zawartej z właścicielem lub
podmiotem uprawnionym do dysponowania nieruchomością, np. umowy dzierżawy, najmu,
użyczenia, ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, użytkowania wieczystego albo
innego tytułu prawnego zapewniającego możliwość realizacji i utrzymania inwestycji.
Niezależnie od powyższego przedsięwzięcie musi spełniać cele i warunki właściwego
programu finansowania. W szczególności powinno przyczyniać się do zwiększenia
odporności miast na skutki zmiany klimatu, ograniczenia ryzyka podtopień, powodzi
błyskawicznych, suszy lub zjawiska miejskiej wyspy ciepła oraz rozwoju błękitno-zielonej
infrastruktury, zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi lub
rozwiązań opartych na przyrodzie. W przypadku projektów realizowanych przez jednostki
samorządu terytorialnego konieczne jest również wykazanie związku przedsięwzięcia
z wykonywaniem zadań własnych gminy oraz jego wpływu na ograniczenie ryzyka
klimatycznego dla gminy i jej mieszkańców.
3. Jakie mechanizmy prawne planuje wprowadzić Ministerstwo (w tym we współpracy
z Ministerstwem Infrastruktury), aby zobligować podmioty z grupy PKP do ścisłej
-- 3 of 5 --
współpracy z samorządami (np. udostępniania gruntów pod miejskie projekty retencyjne)
w zakresie adaptacji infrastruktury do zmian klimatu?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, prócz własnych prac w zakresie adaptacji do zmian
klimatu, na bieżąco uzgadnia i opiniuje przepisy dotyczące adaptacji do zmiany klimatu w
projektach ustaw innych resortów. Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi prac
nad rozwiązaniami prawnymi, które wprowadzałyby obowiązek ścisłej współpracy
podmiotów z grupy PKP z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie adaptacji
infrastruktury do zmian klimatu, w tym obowiązek udostępniania gruntów na potrzeby
realizacji miejskich projektów retencyjnych.
4. Czy trwają prace nad wytycznymi w zakresie Prawa budowlanego, które przy
modernizacji infrastruktury technicznej (np. rewitalizacji bocznic, placów ładunkowych)
wprowadzą obligatoryjny, wysoki odsetek powierzchni biologicznie czynnej lub
obowiązek retencjonowania określonego procentu opadu w miejscu jego powstania?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska współpracowało z Ministerstwem Rozwoju i Technologii
nad rozwiązaniami mającymi na celu nadanie priorytetu retencjonowaniu wód opadowych
i roztopowych w miejscu ich powstawania – w ramach prac nad zmianą rozporządzenia
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Ponadto projekt ustawy, o którym mowa w odpowiedzi na pytanie nr 1, przewiduje
rozwiązania służące uproszczeniu realizacji przedsięwzięć retencyjnych. Wprowadzenie
tych zmian może przyczynić się do zwiększenia zaangażowania podmiotów zarządzających
infrastrukturą, w tym infrastrukturą kolejową, poprzez ułatwienie realizacji inwestycji
związanych z retencjonowaniem wód opadowych i roztopowych oraz zwiększenie ich
atrakcyjności.
Jednocześnie, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Infrastruktury,
należy wskazać, że zapewnienie sprawności technicznej infrastruktury kolejowej ma
kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa transportu kolejowego, w szczególności w związku
ze wzrostem prędkości eksploatacyjnych pojazdów kolejowych. W ocenie Ministerstwa
Infrastruktury wyznaczanie obszarów retencyjnych na terenach kolejowych nie jest
rozwiązaniem zasadnym. Wynika to przede wszystkim z faktu, że tego rodzaju
przedsięwzięcia mogą potencjalnie wpływać na bezpieczeństwo prowadzenia ruchu
kolejowego lub powodować istotny wzrost kosztów realizacji i utrzymania infrastruktury.
Ponadto, zdaniem Ministerstwa Infrastruktury, rozwój powierzchni biologicznie czynnych
i rozwiązań retencyjnych powinien być w pierwszej kolejności realizowany na terenach
pozostających we władaniu jednostek samorządu terytorialnego.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
-- 4 of 5 --
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 5 of 5 --