Odpowiedź na interpelację w sprawie spadającej dzietności w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 1750 w sprawie spadającej dzietności w Polsce Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska Warszawa, 10-04-2024 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 1750 posła Dariusza Mateckiego w sprawie spadającej dzietności w Polsce uprzejmie informuję, że kwestia niskiej dzietności jest przedmiotem znaczącej uwagi rządu. W ciągu ostatnich lat w Polsce spadła liczba urodzeń. Tylko w ciągu 5 lat, między rokiem 2019 a 2023, liczba urodzeń w Polsce spadła o 103 tys., z 375 tys. do 272 tys., czyli o 27%. Ta tendencja spadkowa może się dalej utrzymywać. Urodzenia w Polsce w latach 2014-2023 (w tys.). Rok 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Urodzenia 375 369 382 402 388 375 355 331 305 272 Źródło: GUS W ocenie obecnego kierownictwa resortu rodziny, do roku 2023 nie podjęto wystarczających działań, by przeciwdziałać temu zjawisku. Przyjęta przez Radę Ministrów Strategia Demograficzna 2040, która weszła w życie 9 grudnia 2022 r. spotkała się z krytyką ekspertów z dziedziny demografii. Wśród instrumentów służących wzrostowi dzietności wskazać należy zwiększenie dostępności do żłobków i przedszkoli, dalszy rozwój udogodnień umożliwiających łączenie macierzyństwa z pracą zawodową, oraz wsparcie finansowe rodzin z dziećmi[1]. Obecny rząd podejmuje działania na rzecz efektywnej odpowiedzi i odwrócenia negatywnych tendencji demograficznych. Należą do nich m.in.: Rozwijanie programu Maluch+ poprzez stopniową likwidację „białych plam” w dostępie do żłobków w gminach w Polsce, w których obecnie nie ma żadnego żłobka. Jednocześnie obecnie trwają prace nad wprowadzeniem zmian w zakresie zwiększenia dotacji dla jednostek samorządu terytorialnego na jedno miejsce w żłobku, z obecnych 36 tys. zł do 57 tys. zł. Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad zwiększeniem poziomu podpisywania umów z samorządami. Wprowadzenie programu Aktywny rodzic, zgodnie z którym dla rodziców, którzy zdecydują się wrócić do pracy po urodzeniu dziecka, przysługiwać będzie świadczenie w kwocie 1 500 zł miesięcznie. Aktualnie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad projektem ustawy, który jest na końcowym etapie, następnie planowane jest złożenie projektu do dalszych prac rządowych. Dodatkowo, w celu zwiększenia skuteczności odpowiedzi na wyzwania demograficzne, wprowadzane są rozwiązania instytucjonalne, do których należą: Powołanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Rady do spraw Polityki Rodzinnej i Demograficznej, do której zadań należeć będzie: opracowywanie kierunków działań, których celem jest poprawa sytuacji demograficznej w Polsce; przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie polityki demograficznej w Polsce. W skład Rady wchodzić będą osoby wyróżniające się wiedzą i doświadczeniem w kwestiach związanych z polityką demograficzną, w szczególności powołane spośród kandydatów zgłoszonych przez: organizacje jednostek samorządu terytorialnego reprezentowane w Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, do których należą: Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Powiatów Polskich, Związek Samorządów Polskich, Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych, Unia Metropolii Polskich, Związek Miast Polskich, Unia Miasteczek Polskich, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej; Rządową Radę Ludnościową; Komitet Nauk Demograficznych PAN; Komitet Badań nad Migracjami PAN; Główny Urząd Statystyczny. W celu koordynacji działań rządu w obszarze demografii planowane jest rozpoczęcie prac Zespołu Międzyresortowego do spraw Przeciwdziałania Negatywnym Zjawiskom Demograficznym. Zgodnie z założeniami, do zadań zespołu należeć będzie m.in.: proponowanie kierunków działań w obszarach dotyczących zagadnień mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności; proponowanie wystąpień do właściwych organów z wnioskiem o podjęcie prac w obszarach mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności; współpraca z organami administracji rządowej oraz jednostkami organizacyjnymi im podległymi lub przez nie nadzorowanymi, a także organizacjami pozarządowymi w podejmowaniu działań dotyczących zagadnień mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności; monitorowanie postępu realizacji prac nad projektami aktów prawnych oraz działań administracji rządowej w obszarach mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności; opracowanie propozycji rozwiązań prawnych dotyczących zagadnień mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności; przygotowanie projektu programu przeciwdziałania negatywnym zjawiskom demograficznym, przeznaczonego do wdrożenia przez członków Zespołu zgodnie z ich właściwością; wykonywanie innych zadań w zakresie zagadnień mających wpływ na zjawiska demograficzne w obszarze urodzeń i dzietności: wyznaczonych przez Prezesa Rady Ministrów, realizowanych z inicjatywy własnej Zespołu. W skład Zespołu wchodzić będą przedstawiciele ministrów, w których właściwości znajdują się działy administracji rządowej, których przedmiot oddziałuje na zjawiska demograficzne w zakresie urodzeń i dzietności. Powołanie w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w dniu 12 lutego 2024 r. Rady do spraw Kobiet na Rynku Pracy. Do zadań Rady należy w szczególności: inicjowanie i wspieranie działań na rzecz poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnienie równości kobiet i mężczyzn w sferze publicznej, zawodowej i prywatnej; opracowanie kierunków działań, których celem będzie zapewnienie równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy; przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań w zakresie poprawy sytuacji kobiet na rynku pracy oraz zapewnienia równości mężczyzn i kobiet w sferze publicznej, zawodowej i prywatnej; opiniowanie działań podejmowanych w zakresie aktywizacji zawodowej kobiet i ich powrotu na rynek pracy; inicjowanie debat i kampanii społecznych przeciwdziałających stereotypowemu postrzeganiu ról społecznych kobiet i mężczyzn; inicjowanie działań promujących równowagę między życiem rodzinnym i zawodowym, w tym zachęcanie ojców do korzystania z uprawnień pracowniczych związanych z rodzicielstwem. W skład Rady wchodzą osoby wyróżniające się wiedzą i doświadczeniem w kwestiach związanych z rynkiem pracy lub wyróżniające się działalnością na rzecz równości kobiet i mężczyzn, w szczególności powołane spośród kandydatek/kandydatów zgłoszonych przez: organizacje pozarządowe, podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r. poz. 571) oraz związki i porozumienia tych podmiotów; uczelnie i instytucje badawcze; organizacje związkowe, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm. ); organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego. Z wyrazami szacunku z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska Sekretarz Stanu [1] GUS (2023). Prognoza ludności na lata 2023-2060. Warszawa, Główny Urząd Statystyczny, s. 16-17.