Interpelacja nr 17473
Interpelacja w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach
Interpelacja nr 17473
do ministra zdrowia
w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Zbigniew Ziobro
Data wpływu: 28-05-2026
W nawiązaniu do informacji przedstawionych w artykule https://www.rynekzdrowia.pl/farmacja/recepty-roczne-z-ograniczeniami-tylko-15-dni-na-wykupienie-lekow,284666,6.html dotyczącym projektu ustawy o receptach, który ma uporządkować zasady wystawiania i realizacji recept, zwracam się z interpelacją w sprawie potencjalnych skutków tych rozwiązań dla pacjentów, farmaceutów, lekarzy oraz producentów leków. Z publikacji wynika, że choć sam kierunek zmian jest co do zasady oceniany pozytywnie przez część środowisk, to konkretne propozycje Ministerstwa Zdrowia budzą poważne wątpliwości praktyczne. Dotyczą one zwłaszcza recept rocznych, limitu refundacji do 60 dni terapii, krótkiego okresu na realizację kolejnej części recepty, niejasności związanych z różnymi wielkościami opakowań oraz modelu odbioru leków z programów lekowych w aptekach.
Zgodnie z opisanymi założeniami pacjent ma zachować możliwość nabycia leku w dowolnej ilości, jednak w części przekraczającej 60-dniowy okres stosowania miałby ponosić pełną odpłatność. Refundacja kolejnej części recepty miałaby być możliwa dopiero po upływie 3/4 okresu stosowania wcześniej wydanego leku. W praktyce oznaczałoby to, że pacjent mógłby mieć jedynie około 15 dni na wykupienie kolejnej partii leku refundowanego. Takie rozwiązanie może być szczególnie problematyczne dla osób starszych, przewlekle chorych, mieszkańców mniejszych miejscowości, osób z ograniczoną mobilnością, a także pacjentów, którzy napotkają okresowe braki leków w aptekach.
Dodatkowe wątpliwości budzi sposób rozliczania refundacji w przypadku leków dostępnych w opakowaniach o różnej wielkości, np. 28, 30, 56, 86, 90 czy 120 tabletek. Nie jest jasne, czy opakowanie przekraczające granicę 60 dni terapii będzie refundowane w całości, częściowo czy też stanie się pełnopłatne. Brak precyzyjnych przepisów może prowadzić do chaosu interpretacyjnego, sporów między pacjentami a aptekami oraz ryzyka przerzucenia kosztów na chorych.
Niepokój budzi także proponowany model odbioru leków z programów lekowych w aptekach. Sama idea ułatwienia pacjentom dostępu do leków bez konieczności każdorazowej wizyty w szpitalu zasługuje na poparcie. Jednak rozwiązanie, w którym leki miałyby być dostępne jedynie w aptekach wskazanych przez prezesa NFZ, może w praktyce nie rozwiązać problemu, lecz jedynie zastąpić obowiązek dojazdu do wybranego szpitala obowiązkiem dojazdu do wybranej apteki. Taka zmiana byłaby pozorna, a nie realnie propacjencka.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza, że projektowane przepisy przewidują ograniczenie refundacji przy receptach rocznych do ilości leku odpowiadającej 60 dniom terapii?
Z jakich analiz wynika przyjęcie właśnie 60-dniowego limitu refundacji, a nie dłuższego okresu, np. 90 lub 120 dni, który mógłby być bardziej dogodny dla pacjentów przewlekle chorych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki projektowanych zmian dla seniorów, pacjentów z niepełnosprawnościami, osób mieszkających na terenach wiejskich oraz pacjentów mających utrudniony dostęp do lekarza lub apteki?
Czy resort dostrzega ryzyko, że przy konieczności wykupienia kolejnej części recepty dopiero po upływie 3/4 okresu stosowania leku pacjent będzie miał w praktyce jedynie około 15 dni na zrealizowanie kolejnej części recepty refundowanej?
Jak Ministerstwo Zdrowia zamierza zabezpieczyć pacjentów w sytuacji okresowych braków leków w aptekach, skoro projektowane przepisy mogą znacząco skrócić czas na wykupienie kolejnej partii leku refundowanego?
Czy w projekcie zostanie jednoznacznie doprecyzowane, jak należy traktować opakowania leków, które przekraczają 60-dniowy okres terapii, np. opakowania po 86, 90 lub 120 tabletek?
Czy pacjent będzie musiał ponosić pełną odpłatność za całe opakowanie, jeżeli tylko jego część przekroczy 60-dniowy limit refundacji?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło konsultacje z producentami leków w zakresie wpływu projektowanych przepisów na opakowania wielotabletkowe, których stosowanie wcześniej było promowane jako bardziej racjonalne ekonomicznie?
Czy resort rozważa odejście od sztywnego 60-dniowego limitu na rzecz rozwiązania opartego na systemie e-zdrowia, który automatycznie kontrolowałby ordynację leków, dawkowanie oraz roczne zużycie danego preparatu przez pacjenta?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie mechanizmu automatycznej weryfikacji poprawności recepty już na etapie jej wystawiania przez lekarza, tak aby recepta przyjęta przez system była jednoznacznie uznawana za prawidłową także na etapie realizacji w aptece?
Czy system e-recepty będzie automatycznie wskazywał farmaceucie ilość leku do wydania pacjentowi, szczególnie w sytuacji gdy lek występuje w kilku różnych wielkościach opakowań?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wprowadzić rozwiązania dotyczące recepty kontynuowanej w aptece, tak aby pacjent przewlekle chory mógł, za swoją zgodą i przy zachowaniu bezpieczeństwa terapii, kontynuować leczenie bez konieczności każdorazowego uzyskiwania nowej recepty od lekarza?
Czy resort przewiduje odpowiednie finansowanie świadczeń farmaceutycznych realizowanych w aptekach, w tym świadczeń związanych z opieką farmaceutyczną, kontynuacją terapii, wydawaniem leków specjalistycznych lub udziałem aptek w programach profilaktycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza zapewnić farmaceutom dostęp do niezbędnej dokumentacji medycznej pacjenta w zakresie koniecznym do bezpiecznej realizacji świadczeń zdrowotnych?
Dlaczego projektowane rozwiązanie dotyczące odbioru leków z programów lekowych zakłada udział jedynie aptek wskazanych przez prezesa NFZ, zamiast umożliwienia pacjentowi odbioru leku w każdej aptece spełniającej określone wymogi?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało ryzyko, że pacjent zamiast dojeżdżać po lek do konkretnego szpitala, będzie musiał dojeżdżać do konkretnej wyznaczonej apteki, co nie poprawi realnie dostępności terapii?
Kto będzie ponosił odpowiedzialność za lek z programu lekowego w modelu, w którym lek pozostaje własnością szpitala, ale fizycznie jest wydawany pacjentowi w aptece?
Na jakiej zasadzie mają być rozliczane apteki uczestniczące w wydawaniu leków z programów lekowych?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa alternatywny model tzw. leków specjalistycznych dostępnych w aptekach na szczególnych zasadach, np. na specjalną receptę wystawianą wyłącznie przez lekarza prowadzącego?
Kiedy Ministerstwo Zdrowia przedstawi pełne stanowisko wobec uwag zgłaszanych przez samorząd aptekarski, producentów leków oraz organizacje reprezentujące pacjentów?
Projektowane przepisy nie mogą być kolejnym przykładem działań rządu Donalda Tuska, które pod hasłem „porządkowania systemu“ w praktyce komplikują życie pacjentom i przerzucają na nich dodatkowe koszty. Reforma recept powinna wzmacniać bezpieczeństwo leczenia, ograniczać nadużycia i marnotrawstwo leków, ale nie może odbywać się kosztem osób przewlekle chorych, seniorów i pacjentów zależnych od stałego dostępu do terapii.
Interpelacja nr 17473
do ministra zdrowia
w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Zbigniew Ziobro
Data wpływu: 28-05-2026
W nawiązaniu do informacji przedstawionych w artykule https://www.rynekzdrowia.pl/farmacja/recepty-roczne-z-ograniczeniami-tylko-15-dni-na-wykupienie-lekow,284666,6.html dotyczącym projektu ustawy o receptach, który ma uporządkować zasady wystawiania i realizacji recept, zwracam się z interpelacją w sprawie potencjalnych skutków tych rozwiązań dla pacjentów, farmaceutów, lekarzy oraz producentów leków. Z publikacji wynika, że choć sam kierunek zmian jest co do zasady oceniany pozytywnie przez część środowisk, to konkretne propozycje Ministerstwa Zdrowia budzą poważne wątpliwości praktyczne. Dotyczą one zwłaszcza recept rocznych, limitu refundacji do 60 dni terapii, krótkiego okresu na realizację kolejnej części recepty, niejasności związanych z różnymi wielkościami opakowań oraz modelu odbioru leków z programów lekowych w aptekach.
Zgodnie z opisanymi założeniami pacjent ma zachować możliwość nabycia leku w dowolnej ilości, jednak w części przekraczającej 60-dniowy okres stosowania miałby ponosić pełną odpłatność. Refundacja kolejnej części recepty miałaby być możliwa dopiero po upływie 3/4 okresu stosowania wcześniej wydanego leku. W praktyce oznaczałoby to, że pacjent mógłby mieć jedynie około 15 dni na wykupienie kolejnej partii leku refundowanego. Takie rozwiązanie może być szczególnie problematyczne dla osób starszych, przewlekle chorych, mieszkańców mniejszych miejscowości, osób z ograniczoną mobilnością, a także pacjentów, którzy napotkają okresowe braki leków w aptekach.
Dodatkowe wątpliwości budzi sposób rozliczania refundacji w przypadku leków dostępnych w opakowaniach o różnej wielkości, np. 28, 30, 56, 86, 90 czy 120 tabletek. Nie jest jasne, czy opakowanie przekraczające granicę 60 dni terapii będzie refundowane w całości, częściowo czy też stanie się pełnopłatne. Brak precyzyjnych przepisów może prowadzić do chaosu interpretacyjnego, sporów między pacjentami a aptekami oraz ryzyka przerzucenia kosztów na chorych.
Niepokój budzi także proponowany model odbioru leków z programów lekowych w aptekach. Sama idea ułatwienia pacjentom dostępu do leków bez konieczności każdorazowej wizyty w szpitalu zasługuje na poparcie. Jednak rozwiązanie, w którym leki miałyby być dostępne jedynie w aptekach wskazanych przez prezesa NFZ, może w praktyce nie rozwiązać problemu, lecz jedynie zastąpić obowiązek dojazdu do wybranego szpitala obowiązkiem dojazdu do wybranej apteki. Taka zmiana byłaby pozorna, a nie realnie propacjencka.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia potwierdza, że projektowane przepisy przewidują ograniczenie refundacji przy receptach rocznych do ilości leku odpowiadającej 60 dniom terapii?
Z jakich analiz wynika przyjęcie właśnie 60-dniowego limitu refundacji, a nie dłuższego okresu, np. 90 lub 120 dni, który mógłby być bardziej dogodny dla pacjentów przewlekle chorych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki projektowanych zmian dla seniorów, pacjentów z niepełnosprawnościami, osób mieszkających na terenach wiejskich oraz pacjentów mających utrudniony dostęp do lekarza lub apteki?
Czy resort dostrzega ryzyko, że przy konieczności wykupienia kolejnej części recepty dopiero po upływie 3/4 okresu stosowania leku pacjent będzie miał w praktyce jedynie około 15 dni na zrealizowanie kolejnej części recepty refundowanej?
Jak Ministerstwo Zdrowia zamierza zabezpieczyć pacjentów w sytuacji okresowych braków leków w aptekach, skoro projektowane przepisy mogą znacząco skrócić czas na wykupienie kolejnej partii leku refundowanego?
Czy w projekcie zostanie jednoznacznie doprecyzowane, jak należy traktować opakowania leków, które przekraczają 60-dniowy okres terapii, np. opakowania po 86, 90 lub 120 tabletek?
Czy pacjent będzie musiał ponosić pełną odpłatność za całe opakowanie, jeżeli tylko jego część przekroczy 60-dniowy limit refundacji?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło konsultacje z producentami leków w zakresie wpływu projektowanych przepisów na opakowania wielotabletkowe, których stosowanie wcześniej było promowane jako bardziej racjonalne ekonomicznie?
Czy resort rozważa odejście od sztywnego 60-dniowego limitu na rzecz rozwiązania opartego na systemie e-zdrowia, który automatycznie kontrolowałby ordynację leków, dawkowanie oraz roczne zużycie danego preparatu przez pacjenta?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wdrożenie mechanizmu automatycznej weryfikacji poprawności recepty już na etapie jej wystawiania przez lekarza, tak aby recepta przyjęta przez system była jednoznacznie uznawana za prawidłową także na etapie realizacji w aptece?
Czy system e-recepty będzie automatycznie wskazywał farmaceucie ilość leku do wydania pacjentowi, szczególnie w sytuacji gdy lek występuje w kilku różnych wielkościach opakowań?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza wprowadzić rozwiązania dotyczące recepty kontynuowanej w aptece, tak aby pacjent przewlekle chory mógł, za swoją zgodą i przy zachowaniu bezpieczeństwa terapii, kontynuować leczenie bez konieczności każdorazowego uzyskiwania nowej recepty od lekarza?
Czy resort przewiduje odpowiednie finansowanie świadczeń farmaceutycznych realizowanych w aptekach, w tym świadczeń związanych z opieką farmaceutyczną, kontynuacją terapii, wydawaniem leków specjalistycznych lub udziałem aptek w programach profilaktycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza zapewnić farmaceutom dostęp do niezbędnej dokumentacji medycznej pacjenta w zakresie koniecznym do bezpiecznej realizacji świadczeń zdrowotnych?
Dlaczego projektowane rozwiązanie dotyczące odbioru leków z programów lekowych zakłada udział jedynie aptek wskazanych przez prezesa NFZ, zamiast umożliwienia pacjentowi odbioru leku w każdej aptece spełniającej określone wymogi?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało ryzyko, że pacjent zamiast dojeżdżać po lek do konkretnego szpitala, będzie musiał dojeżdżać do konkretnej wyznaczonej apteki, co nie poprawi realnie dostępności terapii?
Kto będzie ponosił odpowiedzialność za lek z programu lekowego w modelu, w którym lek pozostaje własnością szpitala, ale fizycznie jest wydawany pacjentowi w aptece?
Na jakiej zasadzie mają być rozliczane apteki uczestniczące w wydawaniu leków z programów lekowych?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa alternatywny model tzw. leków specjalistycznych dostępnych w aptekach na szczególnych zasadach, np. na specjalną receptę wystawianą wyłącznie przez lekarza prowadzącego?
Kiedy Ministerstwo Zdrowia przedstawi pełne stanowisko wobec uwag zgłaszanych przez samorząd aptekarski, producentów leków oraz organizacje reprezentujące pacjentów?
Projektowane przepisy nie mogą być kolejnym przykładem działań rządu Donalda Tuska, które pod hasłem „porządkowania systemu“ w praktyce komplikują życie pacjentom i przerzucają na nich dodatkowe koszty. Reforma recept powinna wzmacniać bezpieczeństwo leczenia, ograniczać nadużycia i marnotrawstwo leków, ale nie może odbywać się kosztem osób przewlekle chorych, seniorów i pacjentów zależnych od stałego dostępu do terapii.
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
1.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
23183 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.30.2026.MI
Warszawa, 19 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17473 Posłów Dariusza Mateckiego i Zbigniewa Ziobro
w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków
oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach przedstawiam poniższe informacje.
Ad 1.
Przekazany do prekonsultacji projekt wprowadza mechanizm dotyczący sposobu realizacji
recept refundowanych, którego celem jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa
farmakoterapii pacjentów oraz zapewnienie bardziej efektywnego wykorzystania leków
finansowanych ze środków publicznych.
Projektowane przepisy nie ograniczają możliwości wystawiania i realizacji tzw. recept
rocznych. Recepta w postaci elektronicznej będzie nadal ważna przez 360 dni, co oznacza,
że pacjent zachowa możliwość realizacji recepty zarówno jednorazowo, jak i w częściach,
zgodnie ze swoimi potrzebami oraz zaleceniami lekarza. Rozwiązanie to nie oznacza więc
skrócenia ważności e-recepty ani pozbawienia pacjenta możliwości nabycia większej ilości
leku.
Proponowane zmiany odnoszą się do zasad finansowania ze środków publicznych kolejnych
części realizowanej recepty. Ich intencją jest stworzenie mechanizmów sprzyjających
regularnej weryfikacji prowadzonej terapii i jej dostosowaniu do aktualnego stanu zdrowia
pacjenta. W przypadku leczenia prowadzonego przez dłuższy czas szczególne znaczenie ma
zapewnienie odpowiedniego nadzoru nad przebiegiem terapii, ograniczanie ryzyka
gromadzenia niewykorzystanych leków, wzmocnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz
wspieranie racjonalnego wykorzystania środków publicznych.
Projektowane rozwiązania należy postrzegać przede wszystkim przez pryzmat korzyści dla
pacjenta, w szczególności zwiększenia bezpieczeństwa leczenia, poprawy jakości opieki
farmakoterapeutycznej oraz zapewnienia, że refundacja leków pozostaje dostosowana do
aktualnych potrzeb zdrowotnych pacjentów.
W przypadku recept wystawianych na dłuższy okres szczególne znaczenie ma zachowanie
odpowiedniej kontroli nad przebiegiem leczenia, tak aby ograniczać ryzyko gromadzenia
niewykorzystanych produktów leczniczych oraz zapewnić pacjentom stały kontakt z
personelem medycznym w zakresie oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Szczegółowe rozwiązania przewidziane w projekcie należy postrzegać w kontekście
realizacji tych celów, których nadrzędnym założeniem jest dobro i bezpieczeństwo
pacjenta.
Ad. 2
Przekazany do prekonsultacji projekt znajduje się na wczesnym etapie prac legislacyjnych,
którego celem jest zebranie opinii i doświadczeń wszystkich uczestników systemu ochrony
zdrowia, w tym pacjentów, przedstawicieli zawodów medycznych oraz innych
interesariuszy. Z tego względu rozwiązania przedstawione w projekcie mają charakter
wstępny i stanowią punkt wyjścia do dalszej dyskusji.
Propozycja mechanizmu wynika z danych dotyczących realizacji recept refundowanych
wskazujących m.in. na zjawisko realizacji ilości przekraczających standardowe roczne
zapotrzebowanie. Dane te pokazują, że istnieje uzasadniona potrzeba wypracowania
mechanizmu, który ograniczy nadmierne jednorazowe finansowanie zapasów leków
refundowanych, a zarazem nie pogorszy dostępności terapii dla pacjentów przewlekle
chorych.
Przyjęty w projekcie mechanizm został zaproponowany jako jedno z możliwych rozwiązań
służących pogodzeniu kilku istotnych celów: zapewnienia pacjentom ciągłości terapii,
zwiększenia bezpieczeństwa farmakoterapii oraz racjonalnego wykorzystania leków
finansowanych ze środków publicznych. Jego założeniem jest wspieranie takiego modelu
realizacji recept, który odpowiada rzeczywistym potrzebom zdrowotnym pacjentów i
jednocześnie ogranicza ryzyko gromadzenia niewykorzystanych leków.
Należy podkreślić, że przedstawione w projekcie parametry nie przesądzają o ostatecznym
kształcie regulacji. W toku dalszych prac analizowane będą zgłoszone uwagi, doświadczenia
praktyczne oraz dostępne dane, tak aby wypracowane rozwiązanie w jak największym
stopniu odpowiadało potrzebom pacjentów, w szczególności osób przewlekle chorych, przy
jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i efektywności systemu.
Ad. 3
Projektowane rozwiązania były analizowane z perspektywy bezpieczeństwa pacjentów,
ciągłości terapii oraz racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, nie odbierając
przy tym pacjentom przewlekle chorym, seniorom, osobom z niepełnosprawnościami ani
mieszkańcom mniejszych miejscowości możliwości korzystania z recept rocznych.
Zachowana zostaje możliwość wystawienia e-recepty na okres do 360 dni stosowania leku
oraz możliwość realizacji recepty w częściach. Jednocześnie rozwiązania dotyczące
realizacji recept mają przeciwdziałać nadmiernemu gromadzeniu leków, które w praktyce
może prowadzić do ich niewykorzystania, zwłaszcza w razie zmiany terapii, wystąpienia
działań niepożądanych, progresji choroby albo zgonu pacjenta.
Nadrzędnym celem projektowanych rozwiązań jest poprawa bezpieczeństwa
farmakoterapii oraz zapewnienie pacjentom ciągłości leczenia. Ministerstwo Zdrowia
przywiązuje szczególną wagę do tego, aby ewentualne zmiany nie prowadziły do
pogorszenia dostępności terapii dla grup wymagających szczególnego wsparcia i
uwzględniały zróżnicowane potrzeby pacjentów. Intencją Ministerstwa jest wypracowanie
takich regulacji, które będą łączyły bezpieczeństwo i efektywność systemu z możliwie
największą wygodą oraz dostępnością leczenia dla pacjentów.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ad. 4
W przypadku realizacji leku odpowiadającego 60 dniom terapii mechanizm przewidujący
możliwość realizacji kolejnej części recepty po upływie 3/4 okresu stosowania oznacza, że
kolejna refundowana realizacja może nastąpić po około 45 dniach, a więc przy
pozostającym zapasie leku odpowiadającym średnio około 15 dniom terapii.
Należy jednocześnie podkreślić, że nie oznacza to w praktyce, iż pacjent dysponuje
wyłącznie 15-dniowym „oknem” na realizację kolejnej części recepty. Recepta
elektroniczna zachowuje ważność przez 360 dni, a wskazany moment stanowi jedynie
punkt, od którego możliwa jest realizacja kolejnej części z refundacją. Celem tego
mechanizmu jest zapewnienie racjonalnej i bezpiecznej ciągłości realizacji terapii
refundowanej, a nie wprowadzenie krótkich terminów ograniczających dostęp pacjenta do
leczenia. Przyjęto, że wskazany bufor czasowy jest wystarczający do zapewnienia płynności
terapii.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że sam mechanizm ograniczający moment realizacji kolejnej
części recepty nie jest rozwiązaniem nowym w systemie. Funkcjonuje on już obecnie w
obowiązujących przepisach, po zmianach wprowadzonych w 2023 r. Różnica w
projektowanym podejściu polega przede wszystkim na sposobie jego realizacji – obecnie
część obliczeń wykonywana jest w aptekach przez farmaceutów, co może wiązać się z
dodatkowymi czynnościami interpretacyjnymi i ryzykiem rozbieżności w praktyce.
Projektowane rozwiązania zmierzają do przeniesienia tych obliczeń do systemu
teleinformatycznego, co ma na celu zwiększenie jednolitości stosowania przepisów,
uproszczenie procesu realizacji recept oraz ograniczenie ryzyka niejednoznaczności.
Ad. 5
Projektowane rozwiązania należy oceniać nie tylko z perspektywy indywidualnego pacjenta
realizującego receptę, lecz także z perspektywy płynności zaopatrzenia aptek
i racjonalnego obrotu lekami refundowanymi. Jednym z celów regulacji jest ograniczenie
sytuacji, w których pacjenci wykupują znaczne ilości leków refundowanych na zapas, mimo
że realne zapotrzebowanie terapeutyczne rozkłada się w czasie. Takie zachowania mogą
prowadzić do czasowego uszczuplenia dostępności leków w aptekach dla innych pacjentów,
zwłaszcza w przypadku produktów stosowanych przewlekle, produktów o ograniczonej
podaży albo produktów okresowo trudniej dostępnych. Spodziewanym efektem
ograniczenie jednorazowego wykupywania dużych ilości leków refundowanych jest
zwiększenie płynności dostępności leków w aptekach. Jeżeli pacjenci będą realizować
recepty w częściach odpowiadających rzeczywistemu, bieżącemu zapotrzebowaniu, zapasy
pozostające w dystrybucji aptecznej będą rozkładały się bardziej równomiernie.
Mechanizm służyć ma więc nie tylko ograniczeniu marnotrawienia leków, ale również
sprawiedliwemu i stabilnemu dostępowi pacjentów do terapii finansowanych ze środków
publicznych.
Jednocześnie projektowane przepisy nie zamykają pacjentowi drogi do kontynuowania
realizacji recepty w sytuacji, gdy dany lek nie jest dostępny w aptece, w której rozpoczęto
realizację. Kierunek ten jest komplementarny z mechanizmem umożliwiającym realizację
rozpoczętej recepty w różnych aptekach. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie właśnie
w przypadku okresowych braków produktów leczniczych, gdzie pacjent nie powinien być
związany wyłącznie z jedną apteką, jeżeli rozpoczął w niej realizację recepty, a następnie
napotkał brak leku albo trudności w dalszej realizacji. Możliwość kontynuowania realizacji
recepty w innej aptece zwiększa elastyczność pacjenta i ogranicza ryzyko przerwania
terapii. Celem projektowanych przepisów nie jest ograniczenie dostępu pacjenta do
leczenia, lecz bardziej racjonalne, równomierne i bezpieczne zarządzanie realizacją recept
refundowanych.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ad 6 i 7
Projekt zawiera przepis odnoszący się do problemu wielkości opakowań przewidujący, że
dopuszcza się wydanie leku objętego refundacją w ilości większej niż odpowiadająca 60
dniom stosowania, jeżeli jest to niezbędne do wydania całego opakowania leku wybranego
przez pacjenta. Celem tej regulacji jest uniknięcie sytuacji, w której farmaceuta byłby
zobowiązany do sztucznego dzielenia terapii w sposób niedostosowany do rzeczywistych
wielkości i opłacalności opakowań dostępnych w obrocie.
Ad 8
Przed rozpoczęciem formalnego procesu legislacyjnego, którego celem będzie ostateczne
ukształtowanie projektowanych rozwiązań, projekt został skierowany na etap
prekonsultacji. W jego ramach przekazano go również do organizacji zrzeszających
podmioty funkcjonujące na rynku farmaceutycznym, w tym podmioty odpowiedzialne oraz
producentów leków. Dzięki temu już na wczesnym etapie prac umożliwiono przedstawienie
stanowisk i uwag również w odniesieniu do potencjalnego wpływu projektowanych
regulacji na kwestie związane z opakowaniami wielodawkowymi oraz praktyką obrotu
produktami leczniczymi, co pozwala na uwzględnienie szerokiej perspektywy
interesariuszy w dalszych pracach nad projektem.
Ad 9
Projekt nie odchodzi od wykorzystania systemu e-zdrowia, a przeciwnie, zakłada istotne
oparcie mechanizmu realizacji recept refundowanych na rozwiązaniach
teleinformatycznych. Oznacza to, że projektowane rozwiązanie nie opiera się wyłącznie na
manualnej ocenie farmaceuty, lecz zakłada systemowe wsparcie procesu realizacji recepty.
Ad 10
Projekt przewiduje dalsze uporządkowanie zasad wystawiania i realizacji recept oraz ich
osadzenie w jednym akcie prawnym. W zakresie odpłatności projekt przewiduje możliwość
korzystania z narzędzia informatycznego przeznaczonego do określania odpłatności na
recepcie elektronicznej. Należy jednak odróżnić automatyczną walidację techniczną
recepty od pełnej oceny jej prawidłowości w każdym możliwym aspekcie klinicznym
i prawnym. Przyjęcie recepty przez system nie może automatycznie eliminować wszystkich
obowiązków weryfikacyjnych po stronie osoby wystawiającej oraz osoby realizującej
receptę, zwłaszcza w przypadkach podejrzenia nadużycia, zastosowania leku w celu
pozamedycznym albo wątpliwości co do autentyczności dokumentu.
Ad 11
Projekt zakłada, że obliczenia ilości leku przeznaczonego do wydania pacjentowi, realizacji
kolejnej części recepty oraz uwzględniania wcześniejszych realizacji będą dokonywane
przez system teleinformatyczny. Ma to szczególne znaczenie właśnie w przypadkach, w
których lek występuje w kilku wielkościach opakowań. Systemowe obliczenie ilości leku
pomoże ograniczyć ryzyko rozbieżności interpretacyjnych oraz zmniejszyć obciążenie
farmaceutów manualnym ustalaniem ilości podlegającej wydaniu.
Ad 12
Projekt przewiduje instytucję recepty kontynuowanej, która będzie wystawiana m.in. przez
farmaceutę w celu kontynuacji terapii lekiem, środkiem spożywczym specjalnego
przeznaczenia żywieniowego albo wyrobem medycznym przepisanym uprzednio przez
lekarza. Recepta kontynuowana ma być wystawiana na podstawie danych zawartych w
Internetowym Koncie Pacjenta dotyczących dotychczasowej terapii. Nie będzie mogła
zostać wystawiona, jeżeli lekarz zamieści w IKP albo na recepcie adnotację o braku
możliwości kontynuacji. Projekt przewiduje również limit ilościowy - recepta
kontynuowana nie może obejmować ilości przekraczającej 120 dni stosowania.
Rozwiązanie to ma ułatwić pacjentom przewlekle chorym kontynuację leczenia, przy
zachowaniu nadrzędnej roli lekarza w decyzji terapeutycznej.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Ad 13
Projekt tworzy podstawy do szerszego udziału aptek w udzielaniu świadczeń zdrowotnych,
w tym w zakresie opieki farmaceutycznej, szczepień, programów zdrowotnych, programów
polityki zdrowotnej i programów pilotażowych. Kwestie finansowania poszczególnych
świadczeń będą zależeć od rodzaju świadczenia i podstawy jego realizacji, w szczególności
od umów, programów albo szczegółowych przepisów wykonawczych. W odniesieniu do
produktów stosowanych w programach lekowych projekt zakładał odrębny model umów
między apteką a świadczeniodawcą realizującym program lekowy, a szczegółowe warunki
tych umów mają zostać określone w rozporządzeniu, przy czym propozycja w tym zakresie
może ulec zmianom.
Ad 14
Projekt przewiduje przyznanie farmaceucie udzielającemu świadczeń zdrowotnych
w aptece prawa dostępu do dokumentacji medycznej pacjenta oraz prawa uzyskania od
podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych informacji o stanie zdrowia pacjenta
w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń zdrowotnych przez farmaceutę jak i dostęp
farmaceuty do danych dotyczących pacjenta przetwarzanych w Internetowym Koncie
Pacjenta również w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń zdrowotnych.
Rozwiązanie to ma umożliwić bezpieczne wykonywanie świadczeń farmaceutycznych
i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z braku dostępu do informacji o terapii pacjenta.
Ad 15
Przekazany do prekonsultacji model nie zakładał dowolnego ani arbitralnego wyznaczania
aptek, lecz przewidywał stworzenie kontrolowanego wykazu aptek uprawnionych do
realizacji recept „Rp PL”. Rozwiązanie to wynika bezpośrednio ze specyfiki programów
lekowych, które obejmują terapie wysokospecjalistyczne, wysokokosztowe oraz
wymagające szczególnej kontroli klinicznej i organizacyjnej. Należy podkreślić, że leki
stosowane w programach lekowych stanowią integralny element świadczenia
realizowanego przez świadczeniodawcę, a recepta „Rp PL” nie jest samodzielną podstawą
terapii, lecz częścią ściśle określonego procesu leczenia prowadzonego w ramach
programu. W związku z tym kluczowe znaczenie ma zapewnienie spójności pomiędzy
etapem ordynacji, finansowania oraz wydania produktu leczniczego.
Proponowane rozwiązanie, polegające na ograniczeniu realizacji tych recept do aptek
spełniających określone wymogi i współpracujących ze świadczeniodawcą na podstawie
umowy, ma na celu przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz
ciągłości i jakości terapii. Takie podejście pozwala utrzymać odpowiedni poziom nadzoru
nad procesem leczenia oraz minimalizuje ryzyka organizacyjne i kliniczne. Z perspektywy
systemowej jest to rozwiązanie ukierunkowane na ochronę pacjenta i zapewnienie
właściwego standardu realizacji świadczeń, dlatego nie powinno budzić wątpliwości u osób
posiadających wiedzę o funkcjonowaniu programów lekowych oraz ich specyficznych
wymaganiach, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i kontroli terapii.
Ad 16
Ryzyko nierównomiernego rozmieszczenia aptek uczestniczących w modelu będzie
odpowiednio uwzględnione na etapie finalnego wdrażania i projektowania szczegółowych
rozwiązań wykonawczych. Intencją proponowanego rozwiązania jest przede wszystkim
poprawa dostępności terapii, w szczególności dla pacjentów stabilnych klinicznie, którzy
obecnie są zobowiązani do odbioru leków bezpośrednio w ośrodku prowadzącym program
lekowy. Z tego względu przewiduje się stopniowe i kontrolowane wdrażanie rozwiązania, a
także określenie w akcie wykonawczym wykazu programów lekowych oraz produktów,
które mogą zostać objęte tym mechanizmem. Takie podejście pozwoli na bieżącą ocenę
funkcjonowania systemu w praktyce oraz jego elastyczne dostosowywanie do
rzeczywistych potrzeb pacjentów, z nadrzędnym celem jakim jest poprawa dostępności i
bezpieczeństwa terapii.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Ad 17
W przekazanym do prekonsultacji projekcie rozdzielono odpowiedzialność poszczególnych
uczestników procesu. Za kwalifikację pacjenta do programu lekowego, prowadzenie terapii
oraz decyzje kliniczne odpowiada świadczeniodawca realizujący program lekowy. Produkt
leczniczy nabywany przez świadczeniodawcę mógłby być dostarczony przez hurtownię
farmaceutyczną bezpośrednio do apteki wyłącznie w celu wydania pacjentowi na
podstawie recepty „Rp PL”. Dostarczenie produktu do apteki nie stanowiłoby zbycia
produktu na rzecz apteki, a podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie produktu
pozostawałby świadczeniodawca realizujący program lekowy. Apteka odpowiadałaby
natomiast za czynności związane z prawidłowym wydaniem produktu, prowadzeniem
wymaganej ewidencji oraz wykonywaniem obowiązków wynikających z umowy i przepisów
prawa.
Ad 18
Apteki uczestniczące w wydawaniu leków z programów lekowych miałyby działać na
podstawie umowy zawieranej ze świadczeniodawcą realizującym umowę w rodzaju
leczenie szpitalne w zakresie programów lekowych. Umowa zawierana byłaby odrębnie dla
każdej apteki. Projekt przewiduje, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze
rozporządzenia, ogólne warunki takich umów oraz ramowy wzór umowy. Apteka będzie
zobowiązana m.in. do przekazywania Funduszowi rzetelnych informacji dotyczących
zrealizowanych recept „Rp PL”, prowadzenia osobnej ewidencji produktów wydawanych
w ramach programów lekowych oraz udostępniania dokumentacji do kontroli. Szczegółowy
model rozliczeń miałby wynikać z umowy oraz przepisów wykonawczych.
Ad 19
Projekt przewiduje szczególny model wydawania produktów leczniczych stosowanych
w programach lekowych na podstawie recepty z oznaczeniem „Rp PL”. Jest to rozwiązanie
zbliżone funkcjonalnie do postulowanego szczególnego trybu dostępności leków
specjalistycznych w aptekach, ale osadzone w strukturze programów lekowych i powiązane
z odpowiedzialnością świadczeniodawcy prowadzącego terapię. Projekt nie zakładał
stworzenia całkowicie odrębnej, szerokiej kategorii „leków specjalistycznych” dostępnych
w aptekach poza reżimem programów lekowych. Taki model wymagałby odrębnej analizy
systemowej, finansowej i organizacyjnej, w tym oceny wpływu na refundację,
bezpieczeństwo terapii i odpowiedzialność uczestników procesu leczenia.
Ad 20
Na etapie prekonsultacji nie planuje się publikacji pełnego zestawienia zgłoszonych uwag
ani szczegółowego stanowiska Ministerstwa Zdrowia wobec poszczególnych propozycji
przedstawionych przez samorząd aptekarski, producentów leków, organizacje pacjentów
oraz inne zainteresowane podmioty. Prekonsultacje mają charakter roboczy i służą przede
wszystkim zebraniu informacji zwrotnej, identyfikacji potencjalnych problemów
praktycznych oraz wstępnej weryfikacji kierunków projektowanych rozwiązań przed
rozpoczęciem formalnego etapu prac legislacyjnych. Jest to etap dialogu, którego celem jest
wypracowanie możliwie najlepiej dopracowanych założeń regulacyjnych, a nie prezentacja
ostatecznych rozstrzygnięć czy szczegółowych stanowisk wobec każdej z uwag.
Należy zaznaczyć, że proces prekonsultacji, stanowi element przywracania dobrej praktyki
szerokich i realnych konsultacji publicznych, polegających na włączaniu interesariuszy już
na wczesnym etapie prac nad projektowanymi rozwiązaniami. Podejście to zakłada odejście
od modelu, w którym propozycje legislacyjne są formułowane w sposób finalny bez
uprzedniego dialogu z podmiotami funkcjonującymi w systemie ochrony zdrowia, a
następnie podlegają ograniczonym możliwościom korekt. Prekonsultacje mają na celu
umożliwienie rzeczywistego współtworzenia rozwiązań poprzez uwzględnienie
doświadczeń i perspektywy wszystkich uczestników systemu, w tym samorządów
zawodowych, świadczeniodawców, producentów leków oraz organizacji pacjenckich.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jest to praktyka szeroko oczekiwana i bardzo dobrze przyjmowana przez interesariuszy,
szczególnie po okresie, w którym istotne zmiany legislacyjne bywały procedowane w trybie
ograniczonych konsultacji, w formie projektów poselskich, bez konsultacji publicznych i
pełnego uwzględnienia ich skutków systemowych i organizacyjnych. W wielu przypadkach
prowadziło to do rozwiązań, które wymagały późniejszych korekt lub nie w pełni
odpowiadały realiom funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
Obecny model prekonsultacji ma na celu przeciwdziałanie takim sytuacjom poprzez
zapewnienie wcześniejszego dialogu i lepszego dopasowania projektowanych regulacji do
potrzeb systemu oraz pacjentów. Ministerstwo traktuje ten etap jako istotny element
poprawy jakości procesu legislacyjnego i zwiększenia stabilności oraz przewidywalności
stanowionego prawa.
Podsumowując, należy jeszcze raz podkreślić, że projektowane rozwiązania stanowią próbę
uporządkowania i uspójnienia obszaru, który przez lata był przedmiotem licznych, często
niespójnych zmian i interpretacji. Celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa pacjentów,
poprawa przejrzystości zasad realizacji recept oraz ograniczenie zjawisk prowadzących do
nierównego dostępu do leków. Reforma w tym obszarze dotyczy bezpośrednio ciągłości
leczenia, bezpieczeństwa farmakoterapii oraz stabilności systemu refundacyjnego. Z tego
względu Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie zaprasza wszystkich interesariuszy do
merytorycznej, opartej na faktach dyskusji, której celem jest wypracowanie rozwiązań
rzeczywiście służących pacjentom.
Jednocześnie resort podkreśla, że właśnie uporządkowanie dotychczasowych, wieloletnich
niejednoznaczności i rozwiązań cząstkowych jest warunkiem poprawy funkcjonowania
systemu, a nie jego komplikowania. Wspólnym celem powinno być zapewnienie pacjentom
stabilnego i bezpiecznego dostępu do terapii.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
PLPR.050.30.2026.MI
Warszawa, 19 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17473 Posłów Dariusza Mateckiego i Zbigniewa Ziobro
w sprawie projektowanych zmian dotyczących recept rocznych, zasad refundacji leków
oraz odbioru leków z programów lekowych w aptekach przedstawiam poniższe informacje.
Ad 1.
Przekazany do prekonsultacji projekt wprowadza mechanizm dotyczący sposobu realizacji
recept refundowanych, którego celem jest przede wszystkim zwiększenie bezpieczeństwa
farmakoterapii pacjentów oraz zapewnienie bardziej efektywnego wykorzystania leków
finansowanych ze środków publicznych.
Projektowane przepisy nie ograniczają możliwości wystawiania i realizacji tzw. recept
rocznych. Recepta w postaci elektronicznej będzie nadal ważna przez 360 dni, co oznacza,
że pacjent zachowa możliwość realizacji recepty zarówno jednorazowo, jak i w częściach,
zgodnie ze swoimi potrzebami oraz zaleceniami lekarza. Rozwiązanie to nie oznacza więc
skrócenia ważności e-recepty ani pozbawienia pacjenta możliwości nabycia większej ilości
leku.
Proponowane zmiany odnoszą się do zasad finansowania ze środków publicznych kolejnych
części realizowanej recepty. Ich intencją jest stworzenie mechanizmów sprzyjających
regularnej weryfikacji prowadzonej terapii i jej dostosowaniu do aktualnego stanu zdrowia
pacjenta. W przypadku leczenia prowadzonego przez dłuższy czas szczególne znaczenie ma
zapewnienie odpowiedniego nadzoru nad przebiegiem terapii, ograniczanie ryzyka
gromadzenia niewykorzystanych leków, wzmocnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz
wspieranie racjonalnego wykorzystania środków publicznych.
Projektowane rozwiązania należy postrzegać przede wszystkim przez pryzmat korzyści dla
pacjenta, w szczególności zwiększenia bezpieczeństwa leczenia, poprawy jakości opieki
farmakoterapeutycznej oraz zapewnienia, że refundacja leków pozostaje dostosowana do
aktualnych potrzeb zdrowotnych pacjentów.
W przypadku recept wystawianych na dłuższy okres szczególne znaczenie ma zachowanie
odpowiedniej kontroli nad przebiegiem leczenia, tak aby ograniczać ryzyko gromadzenia
niewykorzystanych produktów leczniczych oraz zapewnić pacjentom stały kontakt z
personelem medycznym w zakresie oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
-- 1 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Szczegółowe rozwiązania przewidziane w projekcie należy postrzegać w kontekście
realizacji tych celów, których nadrzędnym założeniem jest dobro i bezpieczeństwo
pacjenta.
Ad. 2
Przekazany do prekonsultacji projekt znajduje się na wczesnym etapie prac legislacyjnych,
którego celem jest zebranie opinii i doświadczeń wszystkich uczestników systemu ochrony
zdrowia, w tym pacjentów, przedstawicieli zawodów medycznych oraz innych
interesariuszy. Z tego względu rozwiązania przedstawione w projekcie mają charakter
wstępny i stanowią punkt wyjścia do dalszej dyskusji.
Propozycja mechanizmu wynika z danych dotyczących realizacji recept refundowanych
wskazujących m.in. na zjawisko realizacji ilości przekraczających standardowe roczne
zapotrzebowanie. Dane te pokazują, że istnieje uzasadniona potrzeba wypracowania
mechanizmu, który ograniczy nadmierne jednorazowe finansowanie zapasów leków
refundowanych, a zarazem nie pogorszy dostępności terapii dla pacjentów przewlekle
chorych.
Przyjęty w projekcie mechanizm został zaproponowany jako jedno z możliwych rozwiązań
służących pogodzeniu kilku istotnych celów: zapewnienia pacjentom ciągłości terapii,
zwiększenia bezpieczeństwa farmakoterapii oraz racjonalnego wykorzystania leków
finansowanych ze środków publicznych. Jego założeniem jest wspieranie takiego modelu
realizacji recept, który odpowiada rzeczywistym potrzebom zdrowotnym pacjentów i
jednocześnie ogranicza ryzyko gromadzenia niewykorzystanych leków.
Należy podkreślić, że przedstawione w projekcie parametry nie przesądzają o ostatecznym
kształcie regulacji. W toku dalszych prac analizowane będą zgłoszone uwagi, doświadczenia
praktyczne oraz dostępne dane, tak aby wypracowane rozwiązanie w jak największym
stopniu odpowiadało potrzebom pacjentów, w szczególności osób przewlekle chorych, przy
jednoczesnym zachowaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa i efektywności systemu.
Ad. 3
Projektowane rozwiązania były analizowane z perspektywy bezpieczeństwa pacjentów,
ciągłości terapii oraz racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, nie odbierając
przy tym pacjentom przewlekle chorym, seniorom, osobom z niepełnosprawnościami ani
mieszkańcom mniejszych miejscowości możliwości korzystania z recept rocznych.
Zachowana zostaje możliwość wystawienia e-recepty na okres do 360 dni stosowania leku
oraz możliwość realizacji recepty w częściach. Jednocześnie rozwiązania dotyczące
realizacji recept mają przeciwdziałać nadmiernemu gromadzeniu leków, które w praktyce
może prowadzić do ich niewykorzystania, zwłaszcza w razie zmiany terapii, wystąpienia
działań niepożądanych, progresji choroby albo zgonu pacjenta.
Nadrzędnym celem projektowanych rozwiązań jest poprawa bezpieczeństwa
farmakoterapii oraz zapewnienie pacjentom ciągłości leczenia. Ministerstwo Zdrowia
przywiązuje szczególną wagę do tego, aby ewentualne zmiany nie prowadziły do
pogorszenia dostępności terapii dla grup wymagających szczególnego wsparcia i
uwzględniały zróżnicowane potrzeby pacjentów. Intencją Ministerstwa jest wypracowanie
takich regulacji, które będą łączyły bezpieczeństwo i efektywność systemu z możliwie
największą wygodą oraz dostępnością leczenia dla pacjentów.
-- 2 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ad. 4
W przypadku realizacji leku odpowiadającego 60 dniom terapii mechanizm przewidujący
możliwość realizacji kolejnej części recepty po upływie 3/4 okresu stosowania oznacza, że
kolejna refundowana realizacja może nastąpić po około 45 dniach, a więc przy
pozostającym zapasie leku odpowiadającym średnio około 15 dniom terapii.
Należy jednocześnie podkreślić, że nie oznacza to w praktyce, iż pacjent dysponuje
wyłącznie 15-dniowym „oknem” na realizację kolejnej części recepty. Recepta
elektroniczna zachowuje ważność przez 360 dni, a wskazany moment stanowi jedynie
punkt, od którego możliwa jest realizacja kolejnej części z refundacją. Celem tego
mechanizmu jest zapewnienie racjonalnej i bezpiecznej ciągłości realizacji terapii
refundowanej, a nie wprowadzenie krótkich terminów ograniczających dostęp pacjenta do
leczenia. Przyjęto, że wskazany bufor czasowy jest wystarczający do zapewnienia płynności
terapii.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że sam mechanizm ograniczający moment realizacji kolejnej
części recepty nie jest rozwiązaniem nowym w systemie. Funkcjonuje on już obecnie w
obowiązujących przepisach, po zmianach wprowadzonych w 2023 r. Różnica w
projektowanym podejściu polega przede wszystkim na sposobie jego realizacji – obecnie
część obliczeń wykonywana jest w aptekach przez farmaceutów, co może wiązać się z
dodatkowymi czynnościami interpretacyjnymi i ryzykiem rozbieżności w praktyce.
Projektowane rozwiązania zmierzają do przeniesienia tych obliczeń do systemu
teleinformatycznego, co ma na celu zwiększenie jednolitości stosowania przepisów,
uproszczenie procesu realizacji recept oraz ograniczenie ryzyka niejednoznaczności.
Ad. 5
Projektowane rozwiązania należy oceniać nie tylko z perspektywy indywidualnego pacjenta
realizującego receptę, lecz także z perspektywy płynności zaopatrzenia aptek
i racjonalnego obrotu lekami refundowanymi. Jednym z celów regulacji jest ograniczenie
sytuacji, w których pacjenci wykupują znaczne ilości leków refundowanych na zapas, mimo
że realne zapotrzebowanie terapeutyczne rozkłada się w czasie. Takie zachowania mogą
prowadzić do czasowego uszczuplenia dostępności leków w aptekach dla innych pacjentów,
zwłaszcza w przypadku produktów stosowanych przewlekle, produktów o ograniczonej
podaży albo produktów okresowo trudniej dostępnych. Spodziewanym efektem
ograniczenie jednorazowego wykupywania dużych ilości leków refundowanych jest
zwiększenie płynności dostępności leków w aptekach. Jeżeli pacjenci będą realizować
recepty w częściach odpowiadających rzeczywistemu, bieżącemu zapotrzebowaniu, zapasy
pozostające w dystrybucji aptecznej będą rozkładały się bardziej równomiernie.
Mechanizm służyć ma więc nie tylko ograniczeniu marnotrawienia leków, ale również
sprawiedliwemu i stabilnemu dostępowi pacjentów do terapii finansowanych ze środków
publicznych.
Jednocześnie projektowane przepisy nie zamykają pacjentowi drogi do kontynuowania
realizacji recepty w sytuacji, gdy dany lek nie jest dostępny w aptece, w której rozpoczęto
realizację. Kierunek ten jest komplementarny z mechanizmem umożliwiającym realizację
rozpoczętej recepty w różnych aptekach. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie właśnie
w przypadku okresowych braków produktów leczniczych, gdzie pacjent nie powinien być
związany wyłącznie z jedną apteką, jeżeli rozpoczął w niej realizację recepty, a następnie
napotkał brak leku albo trudności w dalszej realizacji. Możliwość kontynuowania realizacji
recepty w innej aptece zwiększa elastyczność pacjenta i ogranicza ryzyko przerwania
terapii. Celem projektowanych przepisów nie jest ograniczenie dostępu pacjenta do
leczenia, lecz bardziej racjonalne, równomierne i bezpieczne zarządzanie realizacją recept
refundowanych.
-- 3 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Ad 6 i 7
Projekt zawiera przepis odnoszący się do problemu wielkości opakowań przewidujący, że
dopuszcza się wydanie leku objętego refundacją w ilości większej niż odpowiadająca 60
dniom stosowania, jeżeli jest to niezbędne do wydania całego opakowania leku wybranego
przez pacjenta. Celem tej regulacji jest uniknięcie sytuacji, w której farmaceuta byłby
zobowiązany do sztucznego dzielenia terapii w sposób niedostosowany do rzeczywistych
wielkości i opłacalności opakowań dostępnych w obrocie.
Ad 8
Przed rozpoczęciem formalnego procesu legislacyjnego, którego celem będzie ostateczne
ukształtowanie projektowanych rozwiązań, projekt został skierowany na etap
prekonsultacji. W jego ramach przekazano go również do organizacji zrzeszających
podmioty funkcjonujące na rynku farmaceutycznym, w tym podmioty odpowiedzialne oraz
producentów leków. Dzięki temu już na wczesnym etapie prac umożliwiono przedstawienie
stanowisk i uwag również w odniesieniu do potencjalnego wpływu projektowanych
regulacji na kwestie związane z opakowaniami wielodawkowymi oraz praktyką obrotu
produktami leczniczymi, co pozwala na uwzględnienie szerokiej perspektywy
interesariuszy w dalszych pracach nad projektem.
Ad 9
Projekt nie odchodzi od wykorzystania systemu e-zdrowia, a przeciwnie, zakłada istotne
oparcie mechanizmu realizacji recept refundowanych na rozwiązaniach
teleinformatycznych. Oznacza to, że projektowane rozwiązanie nie opiera się wyłącznie na
manualnej ocenie farmaceuty, lecz zakłada systemowe wsparcie procesu realizacji recepty.
Ad 10
Projekt przewiduje dalsze uporządkowanie zasad wystawiania i realizacji recept oraz ich
osadzenie w jednym akcie prawnym. W zakresie odpłatności projekt przewiduje możliwość
korzystania z narzędzia informatycznego przeznaczonego do określania odpłatności na
recepcie elektronicznej. Należy jednak odróżnić automatyczną walidację techniczną
recepty od pełnej oceny jej prawidłowości w każdym możliwym aspekcie klinicznym
i prawnym. Przyjęcie recepty przez system nie może automatycznie eliminować wszystkich
obowiązków weryfikacyjnych po stronie osoby wystawiającej oraz osoby realizującej
receptę, zwłaszcza w przypadkach podejrzenia nadużycia, zastosowania leku w celu
pozamedycznym albo wątpliwości co do autentyczności dokumentu.
Ad 11
Projekt zakłada, że obliczenia ilości leku przeznaczonego do wydania pacjentowi, realizacji
kolejnej części recepty oraz uwzględniania wcześniejszych realizacji będą dokonywane
przez system teleinformatyczny. Ma to szczególne znaczenie właśnie w przypadkach, w
których lek występuje w kilku wielkościach opakowań. Systemowe obliczenie ilości leku
pomoże ograniczyć ryzyko rozbieżności interpretacyjnych oraz zmniejszyć obciążenie
farmaceutów manualnym ustalaniem ilości podlegającej wydaniu.
Ad 12
Projekt przewiduje instytucję recepty kontynuowanej, która będzie wystawiana m.in. przez
farmaceutę w celu kontynuacji terapii lekiem, środkiem spożywczym specjalnego
przeznaczenia żywieniowego albo wyrobem medycznym przepisanym uprzednio przez
lekarza. Recepta kontynuowana ma być wystawiana na podstawie danych zawartych w
Internetowym Koncie Pacjenta dotyczących dotychczasowej terapii. Nie będzie mogła
zostać wystawiona, jeżeli lekarz zamieści w IKP albo na recepcie adnotację o braku
możliwości kontynuacji. Projekt przewiduje również limit ilościowy - recepta
kontynuowana nie może obejmować ilości przekraczającej 120 dni stosowania.
Rozwiązanie to ma ułatwić pacjentom przewlekle chorym kontynuację leczenia, przy
zachowaniu nadrzędnej roli lekarza w decyzji terapeutycznej.
-- 4 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
Ad 13
Projekt tworzy podstawy do szerszego udziału aptek w udzielaniu świadczeń zdrowotnych,
w tym w zakresie opieki farmaceutycznej, szczepień, programów zdrowotnych, programów
polityki zdrowotnej i programów pilotażowych. Kwestie finansowania poszczególnych
świadczeń będą zależeć od rodzaju świadczenia i podstawy jego realizacji, w szczególności
od umów, programów albo szczegółowych przepisów wykonawczych. W odniesieniu do
produktów stosowanych w programach lekowych projekt zakładał odrębny model umów
między apteką a świadczeniodawcą realizującym program lekowy, a szczegółowe warunki
tych umów mają zostać określone w rozporządzeniu, przy czym propozycja w tym zakresie
może ulec zmianom.
Ad 14
Projekt przewiduje przyznanie farmaceucie udzielającemu świadczeń zdrowotnych
w aptece prawa dostępu do dokumentacji medycznej pacjenta oraz prawa uzyskania od
podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych informacji o stanie zdrowia pacjenta
w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń zdrowotnych przez farmaceutę jak i dostęp
farmaceuty do danych dotyczących pacjenta przetwarzanych w Internetowym Koncie
Pacjenta również w zakresie niezbędnym do udzielania świadczeń zdrowotnych.
Rozwiązanie to ma umożliwić bezpieczne wykonywanie świadczeń farmaceutycznych
i ograniczyć ryzyko błędów wynikających z braku dostępu do informacji o terapii pacjenta.
Ad 15
Przekazany do prekonsultacji model nie zakładał dowolnego ani arbitralnego wyznaczania
aptek, lecz przewidywał stworzenie kontrolowanego wykazu aptek uprawnionych do
realizacji recept „Rp PL”. Rozwiązanie to wynika bezpośrednio ze specyfiki programów
lekowych, które obejmują terapie wysokospecjalistyczne, wysokokosztowe oraz
wymagające szczególnej kontroli klinicznej i organizacyjnej. Należy podkreślić, że leki
stosowane w programach lekowych stanowią integralny element świadczenia
realizowanego przez świadczeniodawcę, a recepta „Rp PL” nie jest samodzielną podstawą
terapii, lecz częścią ściśle określonego procesu leczenia prowadzonego w ramach
programu. W związku z tym kluczowe znaczenie ma zapewnienie spójności pomiędzy
etapem ordynacji, finansowania oraz wydania produktu leczniczego.
Proponowane rozwiązanie, polegające na ograniczeniu realizacji tych recept do aptek
spełniających określone wymogi i współpracujących ze świadczeniodawcą na podstawie
umowy, ma na celu przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa pacjentów oraz
ciągłości i jakości terapii. Takie podejście pozwala utrzymać odpowiedni poziom nadzoru
nad procesem leczenia oraz minimalizuje ryzyka organizacyjne i kliniczne. Z perspektywy
systemowej jest to rozwiązanie ukierunkowane na ochronę pacjenta i zapewnienie
właściwego standardu realizacji świadczeń, dlatego nie powinno budzić wątpliwości u osób
posiadających wiedzę o funkcjonowaniu programów lekowych oraz ich specyficznych
wymaganiach, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i kontroli terapii.
Ad 16
Ryzyko nierównomiernego rozmieszczenia aptek uczestniczących w modelu będzie
odpowiednio uwzględnione na etapie finalnego wdrażania i projektowania szczegółowych
rozwiązań wykonawczych. Intencją proponowanego rozwiązania jest przede wszystkim
poprawa dostępności terapii, w szczególności dla pacjentów stabilnych klinicznie, którzy
obecnie są zobowiązani do odbioru leków bezpośrednio w ośrodku prowadzącym program
lekowy. Z tego względu przewiduje się stopniowe i kontrolowane wdrażanie rozwiązania, a
także określenie w akcie wykonawczym wykazu programów lekowych oraz produktów,
które mogą zostać objęte tym mechanizmem. Takie podejście pozwoli na bieżącą ocenę
funkcjonowania systemu w praktyce oraz jego elastyczne dostosowywanie do
rzeczywistych potrzeb pacjentów, z nadrzędnym celem jakim jest poprawa dostępności i
bezpieczeństwa terapii.
-- 5 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
Ad 17
W przekazanym do prekonsultacji projekcie rozdzielono odpowiedzialność poszczególnych
uczestników procesu. Za kwalifikację pacjenta do programu lekowego, prowadzenie terapii
oraz decyzje kliniczne odpowiada świadczeniodawca realizujący program lekowy. Produkt
leczniczy nabywany przez świadczeniodawcę mógłby być dostarczony przez hurtownię
farmaceutyczną bezpośrednio do apteki wyłącznie w celu wydania pacjentowi na
podstawie recepty „Rp PL”. Dostarczenie produktu do apteki nie stanowiłoby zbycia
produktu na rzecz apteki, a podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie produktu
pozostawałby świadczeniodawca realizujący program lekowy. Apteka odpowiadałaby
natomiast za czynności związane z prawidłowym wydaniem produktu, prowadzeniem
wymaganej ewidencji oraz wykonywaniem obowiązków wynikających z umowy i przepisów
prawa.
Ad 18
Apteki uczestniczące w wydawaniu leków z programów lekowych miałyby działać na
podstawie umowy zawieranej ze świadczeniodawcą realizującym umowę w rodzaju
leczenie szpitalne w zakresie programów lekowych. Umowa zawierana byłaby odrębnie dla
każdej apteki. Projekt przewiduje, że minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze
rozporządzenia, ogólne warunki takich umów oraz ramowy wzór umowy. Apteka będzie
zobowiązana m.in. do przekazywania Funduszowi rzetelnych informacji dotyczących
zrealizowanych recept „Rp PL”, prowadzenia osobnej ewidencji produktów wydawanych
w ramach programów lekowych oraz udostępniania dokumentacji do kontroli. Szczegółowy
model rozliczeń miałby wynikać z umowy oraz przepisów wykonawczych.
Ad 19
Projekt przewiduje szczególny model wydawania produktów leczniczych stosowanych
w programach lekowych na podstawie recepty z oznaczeniem „Rp PL”. Jest to rozwiązanie
zbliżone funkcjonalnie do postulowanego szczególnego trybu dostępności leków
specjalistycznych w aptekach, ale osadzone w strukturze programów lekowych i powiązane
z odpowiedzialnością świadczeniodawcy prowadzącego terapię. Projekt nie zakładał
stworzenia całkowicie odrębnej, szerokiej kategorii „leków specjalistycznych” dostępnych
w aptekach poza reżimem programów lekowych. Taki model wymagałby odrębnej analizy
systemowej, finansowej i organizacyjnej, w tym oceny wpływu na refundację,
bezpieczeństwo terapii i odpowiedzialność uczestników procesu leczenia.
Ad 20
Na etapie prekonsultacji nie planuje się publikacji pełnego zestawienia zgłoszonych uwag
ani szczegółowego stanowiska Ministerstwa Zdrowia wobec poszczególnych propozycji
przedstawionych przez samorząd aptekarski, producentów leków, organizacje pacjentów
oraz inne zainteresowane podmioty. Prekonsultacje mają charakter roboczy i służą przede
wszystkim zebraniu informacji zwrotnej, identyfikacji potencjalnych problemów
praktycznych oraz wstępnej weryfikacji kierunków projektowanych rozwiązań przed
rozpoczęciem formalnego etapu prac legislacyjnych. Jest to etap dialogu, którego celem jest
wypracowanie możliwie najlepiej dopracowanych założeń regulacyjnych, a nie prezentacja
ostatecznych rozstrzygnięć czy szczegółowych stanowisk wobec każdej z uwag.
Należy zaznaczyć, że proces prekonsultacji, stanowi element przywracania dobrej praktyki
szerokich i realnych konsultacji publicznych, polegających na włączaniu interesariuszy już
na wczesnym etapie prac nad projektowanymi rozwiązaniami. Podejście to zakłada odejście
od modelu, w którym propozycje legislacyjne są formułowane w sposób finalny bez
uprzedniego dialogu z podmiotami funkcjonującymi w systemie ochrony zdrowia, a
następnie podlegają ograniczonym możliwościom korekt. Prekonsultacje mają na celu
umożliwienie rzeczywistego współtworzenia rozwiązań poprzez uwzględnienie
doświadczeń i perspektywy wszystkich uczestników systemu, w tym samorządów
zawodowych, świadczeniodawców, producentów leków oraz organizacji pacjenckich.
-- 6 of 7 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
Jest to praktyka szeroko oczekiwana i bardzo dobrze przyjmowana przez interesariuszy,
szczególnie po okresie, w którym istotne zmiany legislacyjne bywały procedowane w trybie
ograniczonych konsultacji, w formie projektów poselskich, bez konsultacji publicznych i
pełnego uwzględnienia ich skutków systemowych i organizacyjnych. W wielu przypadkach
prowadziło to do rozwiązań, które wymagały późniejszych korekt lub nie w pełni
odpowiadały realiom funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
Obecny model prekonsultacji ma na celu przeciwdziałanie takim sytuacjom poprzez
zapewnienie wcześniejszego dialogu i lepszego dopasowania projektowanych regulacji do
potrzeb systemu oraz pacjentów. Ministerstwo traktuje ten etap jako istotny element
poprawy jakości procesu legislacyjnego i zwiększenia stabilności oraz przewidywalności
stanowionego prawa.
Podsumowując, należy jeszcze raz podkreślić, że projektowane rozwiązania stanowią próbę
uporządkowania i uspójnienia obszaru, który przez lata był przedmiotem licznych, często
niespójnych zmian i interpretacji. Celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa pacjentów,
poprawa przejrzystości zasad realizacji recept oraz ograniczenie zjawisk prowadzących do
nierównego dostępu do leków. Reforma w tym obszarze dotyczy bezpośrednio ciągłości
leczenia, bezpieczeństwa farmakoterapii oraz stabilności systemu refundacyjnego. Z tego
względu Ministerstwo Zdrowia konsekwentnie zaprasza wszystkich interesariuszy do
merytorycznej, opartej na faktach dyskusji, której celem jest wypracowanie rozwiązań
rzeczywiście służących pacjentom.
Jednocześnie resort podkreśla, że właśnie uporządkowanie dotychczasowych, wieloletnich
niejednoznaczności i rozwiązań cząstkowych jest warunkiem poprawy funkcjonowania
systemu, a nie jego komplikowania. Wspólnym celem powinno być zapewnienie pacjentom
stabilnego i bezpiecznego dostępu do terapii.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kacperczyk
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 7 of 7 --