Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTD-12.054.3.2026
Warszawa, 22 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17468 Posła na Sejm RP Pana Wiesława Krajewskiego, po
uzyskaniu stanowiska od Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej i Ministra Finansów
i Gospodarki, przedstawiam następujące informacje.
Odnośnie pytań dotyczących strategii rozwoju mniejszych miast i regionów lokalnych,
wysokości środków przeznaczonych od początku 2024 r. na rozwój miast powiatowych
oraz czy rząd uważa rozwój Polski lokalnej za realny priorytet polityki państwa, informuję,
że rozwój Polski lokalnej, w tym mniejszych miast oraz obszarów oddalonych od
największych centrów wzrostu, pozostaje jednym z kluczowych priorytetów polityki
regionalnej państwa. Celem działań rządu jest zapewnienie mieszkańcom różnych części
kraju dostępu do możliwości rozwojowych, dobrej jakości usług publicznych i miejsc pracy,
niezależnie od miejsca zamieszkania.
Polityka regionalna państwa nie zakłada jednego modelu rozwoju dla wszystkich
terytoriów, lecz dostosowanie instrumentów wsparcia do ich potencjałów, funkcji oraz
specyficznych wyzwań społeczno-gospodarczych i przestrzennych. Najważniejszym celem
polityki regionalnej jest zapewnianie warunków dla zrównoważonego rozwoju kraju oraz
nacisk na zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego
różnych terytoriów, w szczególności wspomaganie rozwoju samorządów lokalnych, które
nie mogą w pełni rozwinąć swojego potencjału lub utraciły funkcje społeczno-
gospodarcze. Krajowa strategia rozwoju regionalnego różnicuje działania i instrumenty
w zależności od potencjału i potrzeb danego terytorium. Wskazuje obszary strategicznej

-- 1 of 17 --

2
interwencji o znaczeniu krajowym, które otrzymują preferencyjne wsparcie w ramach
instrumentów polityki spójności UE.
Obecnie w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) trwa proces
opracowywania nowej krajowej strategii rozwoju regionalnego. Podkomitet ds. wymiaru
terytorialnego uchwałą z dnia 7 kwietnia 2026 r. przyjął Założenia nowej polityki
regionalnej i krajowej strategii rozwoju regionalnego 2035 r. Dokument jest punktem
wyjścia do wypracowania nowego modelu prowadzenia polityki regionalnej państwa oraz
do przygotowania krajowej strategii rozwoju regionalnego 2035 (KSRR 2035). Nowa KSRR
2035 będzie koncentrować działania państwa wokół czterech aspektów: wzmacniania
konkurencyjności regionów, zapewniania spójności społecznej i terytorialnej, zwiększania
odporności regionów na zmiany i kryzysy oraz poprawy sprawności systemu zarządzania
rozwojem. Szczególne znaczenie będą miały działania wspierające miasta średnie i
mniejsze ośrodki oraz ich obszary funkcjonalne pełniące funkcje lokalnych centrów usług,
rynku pracy i aktywności gospodarczej. Jednocześnie, w ramach polityki regionalnej
realizowane będą działania wzmacniające policentryczny rozwój kraju, oparty na
równomiernie rozłożonej sieci miast o zróżnicowanej wielkości i funkcjach i ich obszarów
funkcjonalnych, w tym mniejszych miast.
Ponadto, w systemie polityki rozwoju, poza planowaniem strategicznym na poziomie
krajowym i regionalnym, funkcjonują rozwiązania sprzyjające współpracy samorządów
i realizacji strategii rozwoju przez samorządy lokalne, w tym mniejsze miasta. Nowelizacja
ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju1 z 2020 r.
stworzyła odpowiednie warunki dla współpracy partnerskiej samorządów lokalnych,
dzięki możliwości przygotowania wspólnej strategii rozwoju – strategii rozwoju
ponadlokalnego. Rozwiązanie to powstało z myślą o gminach sąsiadujących, powiązanych
ze sobą funkcjonalnie, które posiadają wspólne, uzupełniające się lub współzależne cele
rozwojowe i chcą razem kreować i realizować politykę rozwoju na swoich terytoriach.
Rozwój lokalny jest również wspierany funduszami unijnymi. Od 2014 r. w Polsce
w ramach polityki spójności są wdrażane instrumenty terytorialne (IT), jako mechanizmy
współpracy ponadlokalnej jednostek samorządu terytorialnego (JST). Obecnie system
wdrażania IT przez partnerstwa JST obejmuje: instrument Zintegrowane Inwestycje
Terytorialne (ZIT) w 25 obszarach funkcjonalnych miast wojewódzkich i miast
subregionalnych oraz w 70 obszarach funkcjonalnych mniejszych miast (MOF). Ponadto,
funkcjonuje także instrument pn. Inne Instrumenty Terytorialne (IIT) w ponad 20 MOF
oraz w pojedynczych gminach w obszarze rewitalizacji – na podstawie gminnych
programów rewitalizacji pełniących funkcję strategii IIT. Szeroki wybór instrumentów
terytorialnych polityki spójności umożliwia realizację interwencji, zarówno w obszarach
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 198, z późn. zm.

-- 2 of 17 --

3
funkcjonalnych lub problemowych, przez partnerstwo JST oraz przez pojedyncze JST. Daje
to władzom samorządowym możliwość wyboru instrumentów najlepiej odpowiadających
w praktyce na potrzeby i możliwości danego obszaru.
W ramach wielofunduszowego instrumentu Rozwój Lokalny Kierowany przez
Społeczność, funkcjonuje od ponad 20 lat podejście LEADER. Rozwiązanie to dedykowane
jest głównie społecznościom lokalnym na obszarach wiejskich i w małych miastach.
Pomaga włączać mieszkańców w proces oddolnego podejmowania decyzji, w tworzenie
i realizację lokalnych strategii rozwoju i działań mających na celu poprawę jakości ich
życia. W ramach podejścia LEADER funkcjonują lokalne grupy działania będące rodzajem
partnerstwa terytorialnego powstałego, jako oddolna inicjatywa, zrzeszająca
przedstawicieli lokalnych organizacji z sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego
oraz mieszkańców działających na rzecz lokalnej społeczności. Od 1 stycznia 2024 r. do 7
czerwca 2026 r. na inwestycje realizowane na terenie miast powiatowych z udziałem
środków dostępnych w ramach krajowych i regionalnych programów polityki spójności
na lata 2021-2027 pozyskano łącznie 85,3 mld zł (68,4 mld zł wydatki kwalifikowalne).
Wartość dofinansowania unijnego wyniosła 49,6 mld zł (Załącznik 1).
Jeśli chodzi o działania jakie są podejmowane w celu przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu oraz inwestycje centralne planowane poza największymi
aglomeracjami, należy podkreślić, że rozwój infrastruktury transportowej jest jednym z
kluczowych czynników wpływających na zrównoważony rozwój kraju. Od wielu lat kwestie
infrastrukturalne stanowią jeden z głównych priorytetów podejmowanych działań i
inwestycji w ramach programów krajowych finansowanych ze środków Unii Europejskiej.
W ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) wspierany jest
zakup autobusów nisko- i zeroemisyjnych do obsługi pozamiejskiego transportu
publicznego. Wsparcie zostało skierowane do operatorów (przewoźników) oraz
organizatorów pozamiejskiego transportu publicznego (województw, powiatów,
związków powiatów, związków powiatowo-gminnych, związków międzygminnych i gmin).
Podpisano 81 umów na zakup 549 autobusów, w tym 198 zeroemisyjnych i 351
niskoemisyjnych na łączną kwotę wsparcia 8 86,3 mln zł. Celem inwestycji jest poprawa
dostępności komunikacji publicznej dla mieszkańców z obszarów wykluczonych
komunikacyjnie lub zagrożonych wykluczeniem komunikacyjnym. Zakupiony tabor może
być wykorzystywany do obsługi nowych linii komunikacyjnych lub linii dotychczas
funkcjonujących.
W zakresie transportu kolejowego programami, których celem jest m.in. przeciwdziałanie
wykluczeniu transportowemu są:
 Krajowy Program Kolejowy do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032).
 Program Uzupełniania Lokalnej i Regionalnej Infrastruktury Kolejowej - Kolej + do
2032 roku.

-- 3 of 17 --

4
 Rządowy program budowy lub modernizacji przystanków kolejowych na lata
2021-2026.
Realizowane są również inwestycje kolejowe poprawiające dostępność komunikacyjną –
np. „Modernizacja Stacji Ostróda”; projekty liniowe na wybranych odcinkach, które
przyczynią się do poprawy komunikacji pomiędzy wybranymi ośrodkami miejskimi – np.
„Budowa nowej linii Podłęże – Tymbark/Mszana Dolna oraz Modernizacja linii nr 104
Chabówka-Nowy Sącz”, „Prace na linii kolejowej 148 na odc. Pszczyna – Żory”, „Prace na
linii kolejowej nr 201 Maksymilianowo – Kościerzyna – Gdynia”, „Prace na podstawowych
ciągach pasażerskich (E 30 i E 65) na obszarze Śląska”, „Prace na linii kolejowej E 75 na
odcinku Białystok – Suwałki – Trakiszki (granica państwa)”. Finansowe wsparcie kolei ze
środków Unii Europejskiej wynosi w ramach KPO 18,1 mld zł.
W programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS)
wsparcie inwestycji kolejowych (23,5 mld zł) przede wszystkim koncentruje się na
dofinansowaniu projektów liniowych na sieci TEN-T, oraz wsparciu taboru kolejowego.
Warto zaznaczyć, że wiele mniejszych miast i miejscowości położonych jest w sąsiedztwie
linii kolejowych. Dlatego też, modernizacja głównych ciągów przynosi korzyści
wykraczające poza obszary bezpośredniego wsparcia tworząc tzw. efekt sieciowy.
Przyczynia się to jednocześnie do walki z wykluczeniem komunikacyjnym. W programie
przewidziano odrębne wsparcie dla 10 dworców kolejowych o łącznej wartości
przekraczającej 300 mln zł. Wśród objętych wsparciem inwestycji znajdują się, m.in.
dworce w Dęblinie, Otwocku, Gałkówku, Koluszkach. Realizacja projektów jest w toku, a
ich celem jest poprawa komfortu podróżowania oraz zwiększenie poziomu
bezpieczeństwa. Program FEnIKS wspiera również tabor kolejowy. Aktualnie oczekiwane
jest ogłoszenie wyników konkursu przeprowadzonego na zakup nowego zeroemisyjnego
taboru pasażerskiego do obsługi dla przewozów ponadregionalnych i aglomeracyjnych.
Alokacja naboru opiewała na kwotę 1,5 mld. zł. Z zakupionego taboru też będą korzystać
mieszkańcy miast powiatowych. Ich celem jest bowiem również zapobieżenie wykluczeniu
komunikacyjnemu mniejszych miast. W programie Fundusze Europejskie dla Polski
Wschodniej 2021-2027 (FEPW) realizowane są działania odpowiadające na potrzeby
rozwoju publicznego transportu zbiorowego oraz przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu w makroregionie. Finansowany jest zrównoważony transport
publiczny w miastach i ich obszarach funkcjonalnych – projekty z zakresu ekologicznych,
zintegrowanych systemów mobilności miejskiej (obejmujących transport miejski i
aktywne formy mobilności); infrastruktura połączeń kolejowych; dworce i stacje kolejowe
w zakresie infrastruktury obsługi podróżnych.
Modernizacja infrastruktury kolejowej wymaga właściwej realizacji planów
inwestycyjnych w okresie długoterminowym, co jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu
związanego ze zwiększeniem udziału kolei w rynku transportowym. Realizacja inwestycji
kolejowych powinna uwzględniać jak najlepsze dopasowanie środka transportu do
potrzeb danego regionu, połączeń komunikacyjnych i potoków pasażerskich. Natomiast

-- 4 of 17 --

5
parametry modernizowanej i budowanej infrastruktury powinny zostać osiągnięte w
sposób optymalny, przy racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych.
Warto też pamiętać, że minister właściwy do spraw transportu, wspólnie z PKP Intercity
S.A. dąży do zwiększania liczby połączeń kolejowych. W obecnym rozkładzie jazdy
pasażerowie mają do dyspozycji 555 połączeń, w tym 527 całorocznych i 28 połączeń
sezonowych. Należy wziąć pod uwagę, że w poprzednim rozkładzie jazdy pociągów
2024/2025 uruchamianych było 505 połączeń, w tym 34 sezonowe – co także jest
wspominanym elementem walki z wykluczeniem komunikacyjnym.
W zakresie realizowanego przez rząd wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego
w organizacji przewozów autobusowych, w celu przeciwdziałania wykluczeniu
komunikacyjnemu, należy wskazać na Fundusz rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej, który został utworzony na mocy ustawy z dnia 16
maja 2019 r. o Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności
publicznej2. W ramach ww. Funduszu przewidziane jest wsparcie finansowe ze środków
budżetowych dla organizatorów publicznego transportu zbiorowego na uruchamianie
nowych linii komunikacyjnych lub odtworzenie połączeń, które zostały zlikwidowane, z
wyłączeniem przewozów realizowanych w ramach komunikacji miejskiej. Wsparcie jest
przekazywane za pośrednictwem wojewodów jako dofinansowanie przez rząd zadań
własnych jednostek samorządu terytorialnego w zakresie autobusowej komunikacji
publicznej. Dysponent Funduszu, którym jest minister właściwy do spraw transportu, co
roku dokonuje podziału, na wszystkie województwa, środków przewidzianych na dany rok
budżetowy w planie finansowym Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o
charakterze użyteczności publicznej.
Poniżej przedstawiam przychody Funduszu rozwoju przewozów autobusowych
o charakterze użyteczności publicznej w latach 2023-2026:
Rok Przychody Funduszu rozwoju przewozów
autobusowych o charakterze
użyteczności publicznej w poszczególnych
latach
2023 800 mln zł
2024 1 mld zł
2025 1,07 mld zł
2026 1,235 mld zł
W gestii Ministra Infrastruktury na wsparcie zadań własnych jednostek samorządu
terytorialnego, znajduje się także Rządowy Fundusz Rozwoju Dróg, który powołany został
2 Dz. U. z 2026 r. poz 756

-- 5 of 17 --

6
ustawą z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg. Wsparcie
dla inwestycji na drogach powiatowych i gminnych jest przyznawane na podstawie
wniosków o dofinansowanie składanych przez samorządy w ramach naborów
przeprowadzanych na terenie każdego województwa. Za przeprowadzenie naboru oraz
późniejszą ocenę wniosków o dofinansowanie odpowiadają wojewodowie. Nabory
ogłaszane są cyklicznie pod koniec lipca danego roku na stronach internetowych urzędów
wojewódzkich. Warunkiem uzyskania dofinansowania jest złożenie przez właściwego
zarządcę drogi do wojewody wniosku, który spełni kryteria naboru.
Na realizację zadań przez samorządy na drogach powiatowych i gminnych (w gminach,
powiatach oraz miastach na prawach powiatu), w latach 2024-2025 przyznano środki
RFRD w kwocie ponad 7,3 mld zł, w 2026 r. to kwota w wysokości 2,7 mld zł. Na rok 2027
zabezpieczono 3 mld zł. Podstawowym celem wsparcia inwestycji samorządowych z RFRD
jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego i parametrów technicznych lokalnej sieci
drogowej oraz zmniejszenie skali wykluczenia komunikacyjnego. Kolejny nabór wniosków
planowany jest pod koniec lipca tego roku i będzie dotyczył dofinansowania inwestycji w
2027 r.
W gestii Ministra Infrastruktury (poza RFRD) na wsparcie zadań własnych jednostek
samorządu terytorialnego realizowanych na drogach publicznych jest również rezerwa
subwencji. Z tego źródła w 2024 r. oraz 2025 r. jednostki samorządu terytorialnego
otrzymały łącznie 1,073 mld zł, natomiast w 2026 r. do samorządów trafi ponad 800 mln
zł. Nabór wniosków trwał do 10 kwietnia br.
Dokumentem, który etapowo – do 2030 r. zakłada zwiększenie dostępności transportowej
kraju, zapewnienie zrównoważonego rozwoju poszczególnych gałęzi transportu oraz
poprawienie warunków świadczenia usług związanych z przewozem towarów i pasażerów
jest Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 r (SZRT2030). SZRT2030
została przyjęła przez Radę Ministrów 24 września 2019 r. uchwałą w sprawie przyjęcia
„Strategii Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku”. W dokumencie zawarto
konkretne projekty strategiczne mające na celu stworzenie spójnej sieci autostrad, dróg
ekspresowych i linii kolejowych o wysokim standardzie, rozwiniętej sieci lotnisk, portów
morskich i żeglugi śródlądowej oraz systemów transportu publicznego. Założono
realizację 22 projektów strategicznych wynikających ze Strategii na rzecz
Odpowiedzialnego Rozwoju i nowych projektów, kluczowych dla rozwoju systemu
transportowego Polski. Informacje nt. SZRT2030 są dostępne pod adresem:
https://www.gov.pl/web/infrastruktura/projekt-strategii-zrownowazonego-rozwoju-
transportu-do-2030-roku2.
Oczekiwanym efektem projektów z zakresu zrównoważonej mobilności miejskiej będzie
poprawa atrakcyjności i dostępności transportu publicznego nie tylko w miastach,
ale również na terenach podmiejskich. Stworzone zostaną łańcuchy ekomobilności,
poprawiające warunki przemieszczania się. Inwestycje kolejowe wpłyną na przewozy

-- 6 of 17 --

7
osobowe i towarowe – nastąpi poprawa dostępu do rynku pracy, edukacji i innych usług
publicznych. Wszystkie inwestycje obejmą dostosowanie obiektów do potrzeb osób
o ograniczonej mobilności, poprawę bezpieczeństwa ruchu oraz dogodne przesiadki
na inny rodzaj transport zbiorowego.
Instrumenty wsparcia inwestycji, dostępne dla przedsiębiorców w Polsce, ukierunkowane
są na wspieranie inwestycji na terenie całego kraju. Priorytetowo wspierane są inwestycje
lokalizowane na terenach, które były dotychczas pomijane inwestycyjnie (poza terenem
największych aglomeracji miejskich). Dla przykładu: wsparcie w ramach Polskiej Strefy
Inwestycji stanowi formę regionalnej pomocy publicznej. W związku z tym maksymalna
wysokość zwolnienia podatkowego, o jakie może ubiegać się firma, zależy od regionu
planowanej inwestycji. Tego rodzaju forma wsparcia premiuje regiony, które borykają się
z problemami gospodarczymi oraz wspiera zrównoważony rozwój na obszarze całego
kraju. Polska Strefa Inwestycji wspiera również miasta tracące funkcje społeczno-
gospodarcze. Zwolnienie z podatku najłatwiej uzyskać w powiatach o wysokim bezrobociu
i w miastach średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze. Od początku
funkcjonowania PSI w miastach średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze
przedsiębiorcy ulokowali łącznie 855 projektów inwestycyjnych o łącznej wartości 40,5
mld zł oraz zadeklarowali utworzenie 13 451 nowych miejsc pracy. Od początku
funkcjonowania PSI w województwach Polski Wschodniej przedsiębiorcy ulokowali
łącznie 886 projektów inwestycyjnych o łącznej wartości 28,1 mld zł oraz zadeklarowali
utworzenie 13 334 nowych miejsc pracy. Instrumenty wsparcia, takie jak Polska Strefa
Inwestycji, dostępne są dla przedsiębiorców realizujących inwestycje na terenie całego
kraju. Aby otrzymać wsparcie konieczne jest złożenie wniosku oraz spełnienie
odpowiednich kryteriów jakościowych i ilościowych. Katalog wsparcia jest sukcesywnie
powiększany. Aktualnie trwają również prace nad nowym programem grantowym dla
przedsiębiorców. Program rozwoju inwestycji w polskiej gospodarce do 2035 roku został
poddany konsultacjom oraz uzgodnieniom międzyresortowym. Aktualnie trwa proces
rozpatrywania uwag. Przewiduje się przyjęcie programu jeszcze w 2026 r.
W przypadku pytania dotyczącego analiz skutków odpływu młodych mieszkańców
z mniejszych miejscowości, informuję, że skutki odpływu młodych mieszkańców z takich
miejscowości analizowane są w kontekście ujęcia tego zjawiska jako jednego z istotnych
elementów szerszego procesu zmian demograficznych, depopulacji wybranych obszarów
kraju oraz osłabiania funkcji społeczno-gospodarczych części miast średnich, małych
i obszarów wiejskich. Analizy te prowadzone są w szczególności w toku prac nad
przygotowywaną krajową strategią rozwoju regionalnego 2035. Zdiagnozowane procesy
wskazują, że odpływ osób młodych z mniejszych ośrodków jest zjawiskiem mającym
konsekwencje na wielu płaszczyznach rozwoju terytorialnego, wykraczającym poza
jedynie tematykę migracyjną. Prowadzi on do ograniczania lokalnych zasobów pracy,
zmniejszania bazy podatkowej jednostek samorządu terytorialnego, obniżania popytu na

-- 7 of 17 --

8
usługi publiczne i rynkowe, a w konsekwencji – także do osłabiania funkcji gospodarczych
oraz usługowych ośrodków pełniących rolę centrów dla swojego otoczenia.
Szczególnie istotne jest to w przypadku miast średnich i subregionalnych, które z punktu
widzenia polityki regionalnej mają znaczenie dla zachowania policentrycznej struktury
osadniczej kraju.
Dane statystyczne potwierdzają skalę tego wyzwania. Według danych GUS, w 2024 r.
liczba urodzeń w Polsce wyniosła 251,8 tys., wobec 272,5 tys. rok wcześniej, 375,0 tys.
w 2019 r. oraz 388,4 tys. w 2011 r. Jednocześnie liczba zgonów w 2024 r. wyniosła 408,5
tys. Oznacza to utrzymywanie się głębokiego ujemnego przyrostu naturalnego, który wraz
z migracjami wewnętrznymi pogłębia niekorzystne zmiany struktury ludności, zwłaszcza
w grupie miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze. W porównaniu z 2019
r. liczba ludności tych miast zmniejszyła się o 450,4 tys., czyli o 7,8%3. Są to dane
wskazujące, że problem nie ma charakteru incydentalnego, ale jest trwałym trendem
dotyczącym znacznej części sieci osadniczej.
Analizy GUS wskazują także, że w latach 2019-2024 wzrost liczby mieszkańców
odnotowano jedynie w 20 miastach średnich, głównie w ośrodkach położonych w
sąsiedztwie miast wojewódzkich, m.in. w regionie warszawskim stołecznym,
wielkopolskim, pomorskim, śląskim i małopolskim. Oznacza to, że dodatnie tendencje
demograficzne koncentrują się przede wszystkim w strefach oddziaływania największych
ośrodków, podczas gdy bardziej peryferyjne miasta średnie i mniejsze miejscowości
doświadczają ubytku ludności.
Istotnym elementem analiz jest również saldo migracji. W 2024 r. dodatnie ogólne saldo
migracji odnotowano jedynie w 32 miastach średnich, zlokalizowanych głównie w
otoczeniu metropolii i większych ośrodków regionalnych. Jednocześnie przeciętna
wartość ogólnego salda migracji w miastach tracących funkcje społeczno-gospodarcze
wyniosła minus 4,1‰. Dane te potwierdzają, że odpływ ludności, w tym ludności młodej,
jest szczególnie dotkliwy dla miast słabiej powiązanych z dynamicznie rozwijającymi się
rynkami pracy.
Odpływ młodych mieszkańców działa również przyspieszająco na proces starzenia się
lokalnych społeczności. W miastach liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym
zmniejszyła się z 3 947,7 tys. w 2011 r. do 3 721,6 tys. W 2024 r., natomiast liczba ludności
w wieku poprodukcyjnym wzrosła w tym samym okresie z 4 283,1 tys. do 5 755,6 tys.
Udział osób w wieku 65 lat i więcej w ludności miejskiej zwiększył się z 14,4% w 2011 r. do
22,6% w 2024 r. W miastach średnich udział ten wyniósł 23,1%, a w małych miastach
22,6%. Zmiany te przekładają się z kolei na rosnące zapotrzebowanie na usługi zdrowotne,
opiekuńcze i społeczne, przy jednoczesnym zmniejszaniu się liczby osób aktywnych
zawodowo.
3 Główny Urząd Statystyczny, „Rozwój regionalny Polski – raport analityczny 2025”, 2026 r.

-- 8 of 17 --

9
Uwzględniając także aspekty jakościowe omawianego zjawiska związane z edukacją,
kompetencjami i rynkiem pracy, należy zauważyć, że większe ośrodki akademickie
przyciągają młodych mieszkańców z mniejszych miejscowości, oferując dostęp do uczelni,
lepiej rozwiniętych usług publicznych oraz bardziej zróżnicowanych rynków pracy. W
konsekwencji mniejsze miasta, zwłaszcza położone peryferyjnie względem metropolii,
mają relatywnie słabszą zdolność zatrzymywania osób młodych i wysoko
wykwalifikowanych, co ogranicza ich potencjał innowacyjny i przedsiębiorczy.
Przeciwdziałanie skutkom odpływu młodych mieszkańców nie może zatem ograniczać się
wyłącznie do działań demograficznych. Wymaga ono zintegrowanej interwencji
obejmującej tworzenie atrakcyjnych miejsc pracy, wzmacnianie lokalnych i
subregionalnych rynków pracy, poprawę dostępności transportowej, rozwój opieki nad
dziećmi, poprawę jakości edukacji, wzmacnianie dostępności usług publicznych oraz
podnoszenie jakości życia w mniejszych ośrodkach. Szczególne znaczenie ma tu
zapewnienie takich warunków, aby młodzi mieszkańcy mogli podejmować decyzje o
pozostaniu, powrocie albo osiedleniu się w miejscowościach dotkniętych depopulacją.
W celu poprawy sytuacji na lokalnych rynkach pracy dedykowane są środki z
Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) w ramach Programu Fundusze
Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 (FERS). W programie FERS realizowane
jest wsparcie na rzecz, m.in. poprawy sytuacji osób na rynku pracy oraz zwiększenia
dostępności rynku pracy dla osób ze szczególnymi potrzebami. Ponadto, w ramach
programu realizowany jest projekt badawczy „Wypracowanie rozwiązań służących
przeciwdziałaniu migracji osób młodych z terenów dotkniętych depopulacją”. Za realizację
tego projektu odpowiada Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Projekt ma na celu
wypracowanie rozwiązań programowych i legislacyjnych, w tym instrumentów rynku
pracy, a także stworzenie systemu zachęt skierowanego do osób młodych do
pozostawania na terenach dotkniętych depopulacją, w tym na obszarach strategicznej
interwencji. Rozwiązania będą wypracowane na podstawie wyników diagnozy przyczyn
migracji osób młodych, która uwzględni czynniki mogące wpłynąć na chęć pozostania,
powrotu lub napływu na tereny dotknięte depopulacją. Projekt zakończy się w 2027 r.
Jeśli chodzi o działania jakie podjęto w celu poprawy dostępności usług publicznych
w Polsce lokalnej, należy podkreślić, że ostatnie dziesięć lat (2015-2026 V) to
systematyczny wzrost liczby realizowanych wniosków w rejestrze Centralnej Ewidencji i
Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) i systemie Biznes.gov.pl z jednoczesnym
wysokim utrzymaniem liczby obsługiwanych wniosków rok do roku. CEIDG i Biznes.gov.pl
to powiązane ze sobą platformy internetowe służące do rejestracji i obsługi firm w Polsce.
W latach 2014-2015 średnia miesięczna liczba składanych przez przedsiębiorców
wniosków (ogółem) oscylowała na poziomie 140-145 tys. (miesięcznie), analiza ostatnich
12 miesięcy wskazuje, że obecnie realizowanych jest średnio blisko 200 tys. wniosków
miesięcznie, co w skali całego roku przekłada się na wolumen znacząco przekraczający
liczbę 2,3 mln wszystkich wniosków składanych do CEIDG (dla porównania ogólna roczna

-- 9 of 17 --

10
liczba wniosków w 2015 = 1,86 mln; 2014 = 1,66 mln). W ślad za ogólnie rosnącą liczbą
obsługiwanych przez rejestr CEIDG oraz portal Biznes.gov.pl wniosków widoczny jest
systematyczny wzrost elektronicznej formy realizacji wniosków.
Na przykładzie rejestracji działalności gospodarczej można powiedzieć, że dziś trzy
z czterech firm (74%) rejestruje się elektronicznie, z czego 90% rejestrowanych jest
za pośrednictwem portalu Biznes.gov.pl (+2 p.proc. r/r). Jeszcze w 2021 r. wskaźnik
on-line'owości oscylował na poziomie 53%.
Co ważne portal Biznes.gov.pl to jedyne miejsce w polskim Internecie dla przedsiębiorców
zawierające nie tylko kreatory wniosków elektronicznych, ale i informacje o tym, jak
założyć i prowadzić firmę w Polsce i Unii Europejskiej. Od chwili uruchomienia portalu
(2017 r.) do końca maja br., liczba odsłon portalu osiągnęła ponad 865 mln. Obecnie,
średnia miesięczna liczba odsłon oscyluje na poziomie 13 mln co w porównaniu ze średnią
z 2017r. kształtującą się na poziomie 1,3 mln odsłon miesięcznie daje rekordowy, 10-
krotny wzrost wolumenu odwiedzin. Średniomiesięcznie 200 tys. usług elektronicznych
jest realizowanych za pośrednictwem portalu.
Dodatkowo w ramach dostępności usług publicznych realizowany jest program Aktywny
Maluch (współfinansowany ze środków unijnych), który do końca 2029 r. utworzyć
ma i zapewnić funkcjonowanie ponad 100 tysięcy miejsc opieki nad dziećmi do lat 3
w całym kraju. Budżet całego programu to ok. 6,5 mld zł, a sam program skierowany jest
przede wszystkim do gmin, na terenie których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki nad
najmłodszymi dziećmi (tzw. białe plamy).
Efekty programu Aktywny Maluch są już widoczne i przyczyniają się do realnej zmiany
w codziennym życiu młodych rodzin. Od początku realizacji programu wsparciem objęto
(utworzono lub zapewniono funkcjonowanie) 40,6 tys. miejsc opieki dla dzieci do lat 3.
Ze środków EFS utworzono ponad 25 tys. nowych miejsc opieki. Ze środków KPO
utworzono już 663 placówki opieki nad dziećmi do lat trzech, docelowo będzie ich ponad
1000. Dodatkowo, 18,5 tys. miejsc opieki dzięki środkom EFS+ ma zapewnione
funkcjonowanie przez 36 miesięcy – z czego prawie 2,2 tys. miejsc uzyskało takie wsparcie
w I półroczu 2026 r.
W ramach programów regionalnych zarządzanych przez samorządy województw
wspierane są działania zwiększające dostępność usług społecznych i zdrowotnych na
poziomie lokalnym. Finansowane są, m.in. usługi opiekuńcze świadczone w miejscu
zamieszkania, centra usług społecznych, dzienne formy wsparcia, mieszkania
wspomagane, usługi sąsiedzkie, teleopieka oraz rozwój zdeinstytucjonalizowanych form
opieki zdrowotnej, szczególnie dla osób starszych i wymagających wsparcia w codziennym
funkcjonowaniu.
W programie FERS finansowane jest kształcenie podyplomowe kadr medycznych, w tym,
m.in. lekarzy i lekarek deficytowych specjalizacji, pielęgniarek i położnych oraz innych

-- 10 of 17 --

11
zawodów medycznych, których podaż stanowi jeden z kluczowych czynników
wpływających na dostępność usług zdrowotnych.
MFiPR jest odpowiedzialne również za poprawę dostępności w rozumieniu ustawy z dnia
19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami4 i w tym
kontekście podejmuje liczne działania w całym kraju w tym także na poziomie lokalnym.
Działania te w latach 2018 – 2025 były prowadzone głównie poprzez wdrażanie
mechanizmów ww. ustawy w tym, zwłaszcza wdrażanie programu rządowego na rzecz
poprawy zapewniania dostępności. Obecnie prowadzone są prace nad założeniami
kolejnego programu rządowego w tym zakresie, którego celem (podobnie jak
poprzedniego) jest poprawa funkcjonowania osób ze szczególnymi potrzebami w polskim
społeczeństwie.
W ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-
2027 realizowany jest projekt grantowy dot. wsparcia podstawowej opieki zdrowotnej
(POZ) mający na celu zwiększenie dostępności do świadczeń POZ działających na
obszarach słabiej rozwiniętych gospodarczo i terenach wiejskich oraz na obszarach
zagrożonych utratą/ograniczeniem dostępu do POZ. Całkowita wartość projektu to 1,25
mld zł, z czego wkład środków unijnych wynosi 996 mln zł.
Kluczowe znaczenie dla rozwoju i poprawy dostępności usług publicznych w Polsce
lokalnej mają także programy wieloletnie, koordynowane przez ministra właściwego
do spraw rozwoju regionalnego, takie jak:
 Rządowy programu na rzecz zwiększania szans rozwojowych Ziemi Słupskiej
na lata 2019– 2026,
 Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów przygranicznych
na lata 2024–2030.
W ww. programach przewidziano działania służące poprawie stanu infrastruktury
edukacyjnej, zdrowotnej, społecznej i transportowej w celu zwiększenia dostępności
lub jakości usług publicznych.
W przypadku pytania dotyczącego analizowania skutków gospodarczych marginalizacji
mniejszych miast, informuję, że ta tematyka jest analizowana w ramach prac
diagnostycznych dotyczących polityki regionalnej państwa, w szczególności w toku
przygotowywania krajowej strategii rozwoju regionalnego 2035.
Z perspektywy polityki regionalnej szczególne znaczenie ma fakt, że mniejsze miasta
pełnią funkcję centrów obsługi dla otaczających je obszarów wiejskich, wobec czego ich
marginalizacja gospodarcza oddziałuje nie tylko na samą gminę miejską, lecz również
na szersze otoczenie funkcjonalne. Osłabienie tych ośrodków może prowadzić do
ograniczenia dostępności miejsc pracy, usług rynkowych, usług publicznych, funkcji
4 Dz. U. z 2024 r. poz. 1411, z późn. zm.

-- 11 of 17 --

12
edukacyjnych, zdrowotnych, administracyjnych i kulturalnych, a w dalszej kolejności - do
peryferyzacji tych obszarów.
Gospodarcze skutki marginalizacji mniejszych miast obejmują w szczególności osłabienie
lokalnej bazy ekonomicznej, zmniejszenie atrakcyjności inwestycyjnej, ograniczenie
zdolności do tworzenia nowych miejsc pracy, słabszą aktywność przedsiębiorczą,
niedopasowania na lokalnym rynku pracy, spadek popytu na dobra i usługi oraz
pogorszenie sytuacji finansowej samorządów. W odniesieniu do kategorii miast średnich
tracących funkcje społeczno-gospodarcze, stanowiących obszary strategicznej
interwencji, występują również takie problemy jak regres rozwoju, odpływ ludności,
niedostateczna dostępność transportowa oraz erozja bazy ekonomiczno-finansowej
jednostek samorządu terytorialnego.
Dane statystyczne potwierdzają, że mniejsze i średnie miasta pozostają istotnym
elementem gospodarki krajowej, co dodatkowo uzasadnia potrzebę monitorowania
skutków ich marginalizacji. Według danych GUS w 2024 r. przychody netto ze sprzedaży
produktów, towarów i materiałów ogółem dla miast średnich wyniosły 930,8 mld zł,
co stanowiło 15,9% przychodów krajowych. Przychody ze sprzedaży na eksport w tej
grupie osiągnęły 284,6 mld zł, tj. 30,6% przychodów ogółem miast średnich. W miastach
małych wartość przychodów netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów
wyniosła 611,6 mld zł, co odpowiadało 10,5% przychodów krajowych, przy czym
przychody eksportowe osiągnęły 137,6 mld zł, tj. 22,5% przychodów ogółem małych
miast. Szczególnego znaczenia nabierają dane dotyczące miast tracących funkcje
społeczno- gospodarcze, gdzie w 2024 r. miasta te osiągnęły przychody netto w wysokości
546,4 mld zł, wobec 384,6 mld zł w 2019 r., co stanowiło 9,4% przychodu krajowego.
Przychody ze sprzedaży na eksport wyniosły w tej grupie 166,6 mld zł, stanowiąc 30,5%
wartości ich przychodów ogółem. Przedstawione dane wskazują, że mniejsze i średnie
miasta, w tym również miasta tracące funkcje społeczno-gospodarcze, nie są obszarami
marginalnymi z punktu widzenia gospodarki krajowej. Oznacza to, że dalsze osłabianie ich
potencjału gospodarczego mogłoby prowadzić nie tylko do pogorszenia sytuacji lokalnych
rynków pracy i finansów samorządowych, lecz także do ograniczenia istotnej części
aktywności produkcyjnej, usługowej i eksportowej prowadzonej poza największymi
metropoliami. Z tego względu przeciwdziałanie marginalizacji gospodarczej mniejszych
miast traktowane jest w polityce rozwoju jako działanie służące zarówno spójności
terytorialnej, jak i utrzymaniu efektywnej struktury gospodarczej kraju.
W zakresie wsparcia dla lokalnych przedsiębiorców, informuję, że bieżącym wsparciem
przedsiębiorców zajmują się instytucje rozwoju Grupy PFR (w tym PARP, BGK, ARP)
i urzędy pracy. System zbudowany jest w taki sposób, żeby na każdym etapie
funkcjonowania firmy były dostępne rozwiązania wspierające (w tym doradztwo,
szkolenia, finansowanie). Istotne jest dotarcie do przedsiębiorców z informacjami, które
mogą być dla nich przydatne np. portal https://www.biznes.gov.pl/pl,

-- 12 of 17 --

13
https://www.trade.gov.pl/, https://funduszeeuropejskie.gov.pl/. Informacji udziela
również Krajowy Punkt Kontaktowy ds. Instrumentów Finansowych Programów Unii
Europejskiej (KPK) https://instrumentyfinansoweue.gov.pl/ w zakresie instrumentów
dłużnych i kapitałowych, w tym z Programu InvestEU – który stanowi zachętę do inwestycji
i poszukiwania nowych możliwości rozwoju. Istotną rolę odgrywają również programy
gwarancyjne BGK, które ograniczają lukę kapitałową sektora MŚP.
O wsparcie doradcze przedsiębiorcy mogą zwracać się do polskich ośrodków Europejskiej
Sieci Przedsiębiorczości (EEN) https://www.een.org.pl/. Eksperci EEN pomagają
w znalezieniu partnerów biznesowych, organizują wyjazdy w ramach giełd
kooperacyjnych i misji handlowych na całym świecie. EEN wspiera MŚP w dostępie do
zamówień publicznych, doradza w procesie przetargowym, oferuje również usługi
doradców ds. zrównoważonego rozwoju. Obejmuje to audyt w zakresie podejścia ESG,
audyt energetyczny, audyt procesów i przygotowanie firmy do wdrożenia gospodarki o
obiegu zamkniętym, obliczanie śladu węglowego przedsiębiorstwa, ocena firmy w
kontekście taksonomii, wsparcie przy tworzeniu strategii. EEN oferują wsparcie w
procesie transformacji cyfrowej, które obejmuje diagnozę poziomu cyfryzacji firmy,
analizę modelu biznesowego, warsztaty z zakresu zastosowania AI. Ośrodki EEN udzielają
informacji na temat unijnych regulacji. W Polsce mamy 27 ośrodków EEN rozlokowanych
na terenie całego kraju (działalność jest finansowana z dotacji celowej i ze środków
unijnych - przedsiębiorcy nie ponoszą kosztów usług).
Funkcjonuje również Centrum Rozwoju MŚP w Polskiej Agencji Rozwoju
Przedsiębiorczości https://www.parp.gov.pl/, którego głównym celem jest bezpłatne
wspieranie mikro-, małych i średnich firm w Polsce. W ramach centrum działa Akademia
PARP, która upowszechnia wiedzę o prowadzeniu działalności gospodarczej. Akademia
PARP to bezpłatne kursy e-learningowe dla osób chcących założyć lub prowadzących
działalność gospodarczą, a także dla wszystkich osób pragnących zwiększyć swoje
kompetencje. Kursy są prowadzone w pięciu obszarach: finanse, marketing, prawo,
zarządzanie i kompetencje osobiste. Kursy e-learningowe to rozwiązanie, dzięki któremu
edukacja przestaje być ograniczona przez miejsce zamieszkania.
Wsparcie dla przedsiębiorców jest dedykowane także w ramach programów regionalnych
polityki spójności UE, zarządzanych przez samorządy województw. Na poziomie
krajowym, program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) kieruje
wsparcie dla przedsiębiorców ze wszystkich regionów na zasadach określonych
w dokumentacji konkursowej. Szczegółowy harmonogram dostępnych naborów dla
projektów konkursowych oraz grantowych znajduje się na stronie:
https://nowoczesnagospodarka.gov.pl/nabory-w-programie-feng/.
Najważniejsze aktualnie trwające konkursy to:
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju:

-- 13 of 17 --

14
 do 26.06.2026 r. nabór dla sektora technologii cyfrowych (DIGITAL i DEEPTECH)
Ścieżka strategiczna niezależność, kwota na nabór 150 mln zł,
 do 31.07. 2026 r. nabór dla sektora czystych i zasobooszczędnych technologii
(CLEANTECH) Ścieżka innowacyjność, kwota na nabór 150 mln zł,
 do 07.08.2026 r. nabór dla sektora czystych i zasobooszczędnych technologii
(CLEANTECH) Ścieżka strategiczna niezależność, kwota na nabór 150 mln zł.
W ramach programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW)
realizowane są instrumenty dedykowane przedsiębiorcom (MŚP) prowadzącym
działalność gospodarczą na terenie Polski Wschodniej. Działania te mają na celu przede
wszystkim:
 stworzenie i utrwalenie odpowiednich warunków życia, które zatrzymałyby
młodych i przedsiębiorczych ludzi w makroregionie,
 wprowadzenie zachęt dla lokalnych przedsiębiorstw do wdrażania nowoczesnych
technologii i globalnych trendów, w tym np. automatyzacji procesów czy
gospodarki o obiegu zamkniętym.
W ramach większości instrumentów programu premiowane są projekty realizowane
na obszarze miasta średniego tracącego funkcje społeczno-gospodarcze lub gminy
zagrożonej trwałą marginalizacją. Działania dedykowane wsparciu przedsiębiorców z
Polski Wschodniej realizowane w ramach programu, to:
 Platformy startowe dla nowych pomysłów
Indywidualne wsparcie dla nowo powstałych innowacyjnych przedsiębiorstw
na najwcześniejszym etapie ich rozwoju, tj. usługi niezbędne do prac nad rozwojem
pomysłu biznesowego, w tym testowanie i weryfikowanie pomysłów aż do przygotowania
odpowiedniego modelu biznesowego. Wsparcie dostarczane przez wyspecjalizowane
ośrodki innowacji, działające w partnerstwie z innymi podmiotami z ekosystemu wsparcia
przedsiębiorczości. Autorzy najlepiej rokujących przedsięwzięć będą mogli ubiegać się o
dotację na pierwszą sprzedaż i dalszy rozwój.
 Automatyzacja i robotyzacja w MŚP
Kompleksowe wsparcie dla MŚP na zmianę modelu prowadzenia działalności
gospodarczej w oparciu o rozwiązania Przemysłu 4.0. Środki były przeznaczone na audyt
technologiczny – diagnozę dojrzałości cyfrowej oraz opracowanie mapy drogowej
transformacji w kierunku Przemysłu 4.0, a następnie wdrożenie wypracowanych
rozwiązań, w tym przeszkolenie pracowników.
 Gospodarka o obiegu zamkniętym w MŚP
Kompleksowe wsparcie MŚP na przygotowanie nowego modelu biznesowego w oparciu
o założenia gospodarki o obiegu zamkniętym (optymalizacja wykorzystania materiałów
i surowców, minimalizacja odpadów), a następnie jego wdrożenie. Wykorzystanie szans

-- 14 of 17 --

15
płynących z oferowania klientom ekologicznych produktów czy energooszczędnych
rozwiązań. Działania edukacyjno-promocyjne dla przedsiębiorców nt. korzyści, w tym
ekonomicznych czy marketingowych, wynikających z wprowadzenia zmian dot. GOZ w
firmie.
 Wzornictwo w MŚP
Kompleksowe wsparcie dla MŚP w celu zwiększenia atrakcyjności oferowanych
produktów i usług przez wykorzystanie procesów wzorniczych. Środki przeznaczone na
przeprowadzenie audytu wzorniczego (tj. całościowej analizy działalności przedsiębiorcy
pod względem potencjału i potrzeb wzorniczych), opracowanie strategii wzorniczej oraz
wdrożenie tej strategii. Stworzenie produktu lub usługi lepiej dopasowanych do potrzeb
ostatecznego odbiorcy oraz zastosowanie spójnej polityki promocji marki, które dadzą
firmie większą szansę na odniesienie sukcesu na rynku.
 Pożyczki na rozwój turystyki
Pożyczki udzielane na unowocześnienie MŚP działających w branży turystycznej
lub pokrewnych. Pożyczkę można przeznaczyć np. na: rozwój i doposażenie obiektów
noclegowych lub gastronomicznych, infrastrukturę sportową i rekreacyjną (np.
wypożyczalnie sprzętu turystycznego), wyrób regionalnych produktów, infrastrukturę
rozrywki i kultury, transport turystyczny i inne inwestycje w branży okołoturystycznej
służące poszerzeniu oferty i podniesieniu jakości usług turystycznych.
Środki Krajowego Planu Odbudowy były kierowane do kilku głównych grup beneficjentów:
przedsiębiorców, organizacji pozarządowych, instytucji publicznych, jednostek samorządu
oraz osób fizycznych. Łączna pula środków przeznaczona na inwestycje, w ramach których
przedsiębiorcy mogli ubiegać się o wsparcie, wynosiła prawie 32 mld euro (ok. 142 mld
zł), co stanowi około 59% budżetu KPO. Pozostałe, około 40% środków skierowano przede
wszystkim do samorządów, instytucji publicznych (m.in. szpitali, uczelni, instytutów
badawczych i szkół) oraz organizacji pozarządowych i indywidualnych beneficjentów
na działania, które będą poprawiały otoczenie w jakim funkcjonują firmy (m.in. poprzez
wzrost poziomu kompetencji pracowników, lepszy dostęp do wyników badań naukowych,
itp.).
Należy ponadto podkreślić, że w przypadku inwestycji realizowanych przez instytucje
publiczne, wykonawcy wyłaniani są w trybie zamówień publicznych. Dzięki temu
przedsiębiorcy pełnią również istotną rolę rzeczywistych beneficjentów KPO, jako
wykonawcy inwestycji i usług.
Przykładowe inwestycje dotyczące wsparcia z KPO dla przedsiębiorców:
 A1.4.1 Modernizacja infrastruktury lub sprzętu w sektorze rolnym
Celem tej inwestycji jest zwiększenie konkurencyjności i odporności sektora rolnego
w Polsce. Inwestycja polega na finansowaniu budowy lub modernizacji infrastruktury

-- 15 of 17 --

16
lub sprzętu podmiotów z tego sektora, a także na zastępowaniu materiałów szkodliwych
dla środowiska i zdrowia w budynkach wykorzystywanych do produkcji rolnej. Dotacje
w wyżej opisanym zakresie otrzyma co najmniej 830 MŚP w sektorze rolno-spożywczym
i sektorze gospodarki rybnej.
 A2.1.1 Inwestycje wspierające robotyzację i cyfryzację w przedsiębiorstwach
Inwestycja ma na celu wspieranie robotyzacji i cyfryzacji przedsiębiorstw. Działanie
to polega na wspieraniu projektów związanych z robotyzacją, sztuczną inteligencją
lub cyfryzacją procesów, technologii, produktów lub usług w przedsiębiorstwach.
 A1.2.1 Projekty ukierunkowane na dywersyfikację działalności gospodarczej
Inwestycja ta ma na celu wspieranie przedsiębiorstw w sektorach HoReCa, turystyki
lub kultury. Działanie to polega na wspieraniu projektów ukierunkowanych na
dywersyfikację działalności przedsiębiorstw w tych sektorach. Wsparciem objętych
zostanie minimum 2510 przedsiębiorstw.
 A2.2.1 Inwestycje w technologie i innowacje środowiskowe związane
z gospodarką o obiegu zamkniętym
Celem tego działania jest finansowanie technologii i innowacji środowiskowych
związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym, ułatwienie MŚP przejścia na gospodarkę
o obiegu zamkniętym oraz wykorzystywanie odpadów jako surowców wtórnych. Dotacje
na inwestycje ekologiczne otrzyma co najmniej 150 przedsiębiorców z sektora MŚP.
Odnośnie wątpliwości czy obecny model rozwoju państw nie prowadzi do pogłębiania
nierówności regionalnych, informuję, że prowadzona polityka rozwoju koncentruje się
na rozwoju zrównoważonym terytorialnie, który przeciwdziała nierównościom
regionalnym i efektywnie wykorzystuje lokalne zasoby i potencjały różnego typu
terytoriów, zarówno metropolii, małych miast i obszarów wiejskich, jak i obszarów
peryferyjnych. W szczególności jednak wspierany jest rozwój obszarów słabszych
gospodarczo, które ze względu na bariery strukturalne mają ograniczone możliwości
pełnego wykorzystania własnych potencjałów rozwojowych.
MFiPR w swoich działaniach podejmuje różne inicjatywy, zarówno ze środków krajowych,
jak i z funduszy Unii Europejskiej, aby przeciwdziałać nierównościom regionalnym.
Przykładem takich działań są kontrakty programowe dla poszczególnych województw,
w ramach których minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego zobowiązał zarządy
województw do przeznaczenia – w ramach opracowanych przez nie programów
regionalnych polityki spójności na lata 2021-2027 – odpowiednią pulę środków na
zrównoważony rozwój obszarów miejskich. Środki te są wdrażane w szczególności z
wykorzystaniem instrumentów terytorialnych (ZIT, IIT) w wysokości łącznej co najmniej
3,4 mld euro, co stanowi ok. 16% alokacji przyznanej każdemu z regionów.

-- 16 of 17 --

17
Promowana jest realizacja ponadlokalnej polityki rozwoju, przede wszystkim w ramach
instrumentu terytorialnego ZIT, która pozwala na podejmowanie działań wykraczających
poza możliwości pojedynczych jednostek samorządu terytorialnego i jest szansą
na realizację skutecznych, efektywnych i wspólnych przedsięwzięć. Wykorzystanie
potencjałów miejskich obszarów funkcjonalnych jest kluczowe dla zapewnienia
społecznie wrażliwego i terytorialnie zrównoważonego rozwoju, a także wzrostu
gospodarczego opartego na nowoczesnej, zasobooszczędnej i konkurencyjnej
gospodarce.
Nowa polityka regionalna oraz krajowa strategia rozwoju regionalnego, nad którą obecnie
trwają prace w MFiPR będzie w większym niż dotychczas stopniu zapewniać integrację
działań prowadzonych w ramach różnych polityk społeczno-gospodarczych rządu oraz
samorządu terytorialnego. Cele krajowej polityki regionalnej i kierunki działań kierowane
do poszczególnych terytoriów będą określone z uwzględnieniem ich potrzeb i poziomu
rozwoju społeczno-gospodarczego, zidentyfikowanych wyzwań oraz barier rozwojowych.
Działania polityki regionalnej będą ukierunkowane na przeciwdziałanie nierównościom
regionalnym i uwzględniać wyzwanie dotyczące „prawa do pozostania” (right to stay),
zgodnie z którym mieszkańcy powinni mieć możliwość realizowania swoich aspiracji
życiowych, edukacyjnych, zawodowych i społecznych w miejscu zamieszkania lub jego
bezpośrednim otoczeniu, bez konieczności migracji wynikającej z braku dostępu
do podstawowych usług i szans rozwojowych. Planowane zakończenie prac nad strategią
przewidziane jest na koniec 2026 r.
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu

-- 17 of 17 --