Interpelacja w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych oraz zasad przyznawania grantów organizacjom społecznym
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17466
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych oraz zasad przyznawania grantów organizacjom społecznym
Zgłaszający: Wiesław Krajewski
Data wpływu: 28-05-2026
Szanowny Panie Premierze, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję interpelację w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych oraz zasad przyznawania grantów organizacjom społecznym.
Coraz więcej obywateli wyraża obawy dotyczące sposobu rozdysponowywania środków publicznych pomiędzy organizacje pozarządowe i fundacje. Szczególne kontrowersje budzą informacje o finansowaniu organizacji prowadzących działalność o charakterze ideologicznym lub politycznym, często wyraźnie związanych światopoglądowo z obecną koalicją rządzącą.
Polacy mają prawo oczekiwać, że pieniądze podatników będą przeznaczane na działania realnie służące społeczeństwu, a nie na wspieranie środowisk promujących określoną agendę ideologiczną.
Wątpliwości budzą:
kryteria przyznawania grantów,
przejrzystość konkursów,
dobór beneficjentów,
oraz brak równowagi światopoglądowej w finansowaniu organizacji społecznych.
Coraz częściej pojawiają się pytania, czy obecny system nie prowadzi do budowy sieci organizacji finansowanych z publicznych pieniędzy, które wspierają bieżącą narrację polityczną rządu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź:
Jakie środki publiczne przekazano organizacjom pozarządowym od początku 2024 r.?
Jakie organizacje otrzymały najwyższe dofinansowania?
Jakie kryteria decydują o przyznawaniu grantów?
Czy rząd analizuje światopoglądową i polityczną bezstronność finansowanych organizacji?
Ile środków otrzymały organizacje zajmujące się działalnością aktywistyczną i ideologiczną?
Czy organizacje konserwatywne i prorodzinne mają równy dostęp do środków publicznych?
Jakie mechanizmy kontroli przejrzystości finansowania funkcjonują obecnie?
Czy KPRM monitoruje powiązania polityczne beneficjentów grantów?
Czy rząd uważa obecny system finansowania NGO za w pełni transparentny?
Czy pieniądze podatników powinny być przeznaczane na działalność ideologiczną organizacji społecznych?
Państwo nie może finansować wyłącznie środowisk bliskich ideowo obecnej władzy. Obywatele mają prawo oczekiwać przejrzystości, pluralizmu i równego traktowania wszystkich organizacji społecznych niezależnie od ich światopoglądu.
Z wyrazami szacunku Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Adriana Porowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10955 znakówTelefon 22 694 75 29 Al. Ujazdowskie 1/3
adres email sekretariat_DOB@kprm.gov.pl 00-583 Warszawa
strona www gov.pl/web/pozytek
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Jan Grabiec
DOB.WPKS.4510.5.2026
Warszawa, 23 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 17466 Pana Posła Wiesława Krajewskiego1,
w sprawie finansowania organizacji pozarządowych ze środków publicznych oraz zasad
przyznawania grantów organizacjom społecznym, proszę o przyjęcie poniższych informacji
pozostających w zakresie właściwości Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku
Publicznego.
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie2,
reguluje m.in. zasady prowadzenia działalności pożytku przez organizacje pozarządowe
w sferze zadań publicznych, współpracy organów administracji publicznej z organizacjami
pozarządowymi oraz sprawowania nadzoru nad prowadzeniem działalności pożytku
publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej.
Przewodniczący Komitetu ds. Pożytku Publicznego sprawuje nadzór nad Narodowym
Instytutem Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (zwanego dalej
NIW-CRSO)3, który jest agencją wykonawczą odpowiedzialną za wdrażanie programów
wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego przyjmowanych przez Radę Ministrów.
Odnosząc się do pytań zadanych w interpelacji, informuję, że na podstawie informacji
przekazanych przez Dyrektora NIW-CRSO, w latach 2024 – 2026 zostały przyznane
beneficjentom następujące środki:
w 2024 roku: 225 664 178,73 zł,
w 2025 roku: 302 645 490,36 zł,
1 Wpływ do KPRM 1 czerwca 2026 r.
2 Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz.
1338).
3 Ustawa z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa
Obywatelskiego (Dz.U. z 2026 r. poz. 94).
-- 1 of 5 --
kwota dotychczas przyznana beneficjentom w 2026 roku (NIW-CRSO jest w trakcie
oceny wniosków i podpisywania umów): ponad 160 mln zł.
Zgodnie z informacją przekazaną przez NIW-CRSO, najwyższe środki z NIW-CRSO od 2024
roku otrzymywały organizacje harcerskie4, w ramach Rządowego Programu Wsparcia
Rozwoju Organizacji Harcerskich i Skautowych na lata 2018-2030 (ROHIS).
Nabór wniosków w Konkursie ROHIS 2024 oraz ogłoszenie listy dofinansowanych
projektów zrealizowano jesienią 2023 roku. Najwyższą kwotę – około 20,6 mln zł – otrzymał
Związek Harcerstwa Polskiego (umowa maj 2024 r.). Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej
otrzymał ponad 5,3 mln zł (umowa maj 2024 r.). Ww. środki przyznano na lata 2024-2025.
W kolejnej edycji konkursu ROHIS 2026 Związkowi Harcerstwa Polskiego przyznano ponad
20 mln zł (umowa kwiecień 2026 r.), natomiast Związkowi Harcerstwa Rzeczypospolitej
przyznano kwotę około 5,7 mln zł (umowa kwiecień 2026 r.). Środki te będą wypłacane
w latach 2026-2027.
O przyznaniu grantów w ramach rządowych programów wsparcia, zarządzanych przez
NIW-CRSO, decydują kryteria formalne, merytoryczne oraz strategiczne. NIW-CRSO
w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie oraz ustawy z dnia 15 września 2017 r. o Narodowym Instytucie Wolności
- Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ustanawia, dla każdego z realizowanych
programów Regulamin konkursu, w którym to określa precyzyjnie kryteria według których
przeprowadzany jest proces przyznawania grantów. Regulaminy konkursów podlegają
konsultacjom publicznym i zatwierdzane są przez Radę NIW-CRSO, która jest wraz
z Dyrektorem NIW, organem Instytutu. Obecnie Rada NIW-CRSO składa się w większości
z reprezentantów sektora pozarządowego.
Procedury konkursowe są transparentne. W programach został wprowadzony zakaz
prowadzenia agitacji politycznej w trakcie realizacji projektów oraz zasady uniemożliwiające
przekazywanie środków organizacjom rejestrowanym w czasie naboru czy zaraz przed nim.
Wyniki wszystkich konkursów wraz z listami organizacji, które uzyskały dofinansowanie
są dostępne na stronie internetowej NIW-CRSO: https://niw.gov.pl w aktualnościach oraz
zakładkach poszczególnych programów rządowych. Na stronie Instytutu publikowane
są na bieżąco i cały czas dostępne: wyniki wszystkich konkursów grantowych, w tym listy
ofert ocenionych pozytywnie, listy rezerwowe, listy ofert ocenionych negatywnie,
nazwy organizacji, tytuły projektów, miejscowości, numery KRS, wnioskowane
i przyznawane kwoty oraz liczba punktów. NIW-CRSO publikuje także protokoły
z posiedzeń komisji konkursowych, a także informacje, kto jest ekspertem oceniającym
wnioski w danym konkursie oraz skład komisji konkursowej.
W 2024 roku do regulaminów konkursów NIW-CRSO wprowadził dodatkową zasadę
obowiązującą podczas realizacji projektów finansowanych ze środków rządowych
programów. Brzmi ona następująco: „Wszystkie wydarzenia, które organizujesz w ramach
zadania publicznego, włączając w to m.in. konferencje, warsztaty, spotkania, seminaria oraz
wydarzenia medialne, muszą mieć charakter apartyjny. Oznacza to zakaz promowania
4 Program adresowany jest do organizacji objętych Honorowym Protektoratem Prezydenta RP nad Ruchem
Harcerskim w Polsce i poza granicami kraju.
-- 2 of 5 --
w trakcie organizowanych wydarzeń jakichkolwiek partii politycznych oraz zakaz
prowadzenia jakichkolwiek form agitacji wyborczych, które rozumiane są jako publiczne
nakłanianie lub zachęcanie do głosowania w wyborach w określony sposób, w tym
w szczególności do głosowania na kandydata określonego komitetu wyborczego.”
W NIW-CRSO wzmacniane są mechanizmy, które mają zabezpieczyć proces oceny. W 2024
roku stworzona została nowa baza niezależnych, wykwalifikowanych ekspertów. Są oni
szkoleni i przypisywani do obszaru, w którym mają kompetencje, wiedzę ekspercką
i praktyczną. Eksperci do oceny projektów są przydzielani w sposób losowy
z wykorzystaniem systemu elektronicznego. Losowanie odbywa się przy obecności
członków Rady NIW-CRSO.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że Kancelaria Prezesa Rady Ministrów pełni rolę
Instytucji Pośredniczącej FERS (Fundusze Europejskie dla rozwoju społecznego 2021 –
2027). Dofinansowuje ze środków UE projekty, których beneficjentami są organizacje
pozarządowe. Jako Instytucja Pośrednicząca (IP) KPRM wspiera działania w takich
obszarach jak: rozwój dialogu obywatelskiego, wsparcie organizacji pozarządowych
w zakresie dostępności i włączenia społecznego, wzmacnianie usług publicznych
i współpracy.
Dotychczas ogłoszono 8 konkursów, w których organizacje mogły składać wnioski,
na podstawie dostępnych Regulaminów i innych dokumentów, zawierających kryteria
wyboru oraz zasady wdrażania przedsięwzięć. Wszelkie informacje zamieszczane
są na stronie https://www.gov.pl/web/premier/efs
W zakresie Programu FERS 2021-2027 wdrażanego przez IP KPRM wydatkowano
następujące środki:
w 2024 r.: 10 035 682,37 zł,
w 2025 r.: 36 622 603,52 zł,
w 2026 r. (do 31.05.2026 r.): 23 257 457,06 zł.
Dotychczas najwyższe dofinansowania (projekty trwają do 2029 r.) otrzymały:
Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych,
Wspólnota Robocza Związków Organizacji Społecznych,
Porozumienie AUTYZM-POLSKA.
Ocena merytoryczna każdego z projektów wybieranych w konkursie, przeprowadzana jest
niezależnie przez dwóch oceniających, wyłanianych w drodze losowania.
Wybór projektów w programie FERS oraz ich wdrażanie odbywa się na podstawie licznych
dokumentów, ogólnie dostępnych i regulujących poszczególne obszary procesu, w tym m.in.:
Ustawa z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych
ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027,
Program FERS 2021–2027,
Szczegółowy Opis Priorytetów (SZOP),
Wytyczne horyzontalne, w tym Wytyczne dotyczące kwalifikowalności wydatków,
Wytyczne dotyczące wyboru projektów,
Zasady kontroli FERS,
Dokumentacja konkursowa.
-- 3 of 5 --
Instytucją Zarządzającą (IZ) dla programu FERS jest Ministerstwo Funduszy i Polityki
Regionalnej. Kryteria wyboru projektów zatwierdza Komitet Monitorujący FERS (KM FERS).
Komitet Monitorujący jest niezależnym organem opiniodawczo-doradczym powoływanym
przez IZ. Jego głównym celem jest wsparcie IZ w procesie monitorowania i wdrażania
programu. W skład Komitetu Monitorującego FERS wchodzą przedstawiciele:
IZ FERS,
Instytucji Pośredniczących ustanowionych w systemie realizacji programu FERS,
Instytucji Państwa Członkowskiego,
partnerzy, o których mowa w art. 8 rozporządzenia ogólnego (w tym przedstawiciele
organizacji pozarządowych) oraz
obserwatorzy.
W pracach KM FERS uczestniczą również przedstawiciele Komisji Europejskiej pełniący
funkcję monitorującą i doradczą.
Wśród kryteriów wyboru projektów stosowanych w ramach programu FERS wyróżniamy:
I. Ogólne kryteria wyboru projektów:
a) kryteria merytoryczne oceniane w systemie 0-1,
b) kryteria horyzontalne oceniane w systemie 0-1,
c) kryteria merytoryczne oceniane punktowo.
II. Szczegółowe kryteria wyboru projektów:
a) kryteria dostępu oceniane w systemie 0-1 (o ile zostały określone dla danego naboru
w Rocznym Planie Działania (RDP),
b) kryteria premiujące oceniane punktowo (o ile zostały określone dla danego naboru w RPD;
dotyczy projektów wybieranych w konkursie),
c) kryteria strategiczne oceniane punktowo (o ile zostały określone dla danego naboru
w RPD; dotyczy projektów wybieranych w konkursie).
III. Kryterium etapu negocjacji oceniane w systemie 0-1 (dotyczy projektów wybieranych
w konkursie).
IZ opracowuje i przedkłada KM FERS propozycję brzmienia kryteriów ogólnych i kryteriów
etapu negocjacji. IP jako instytucja nadzorująca bezpośrednio dane Działanie opracowuje
i przedkłada KM FERS za pośrednictwem IZ propozycję brzmienia kryteriów szczegółowych
w ramach Rocznego Planu Działania (RPD). Regulaminy konkursów zawierające m.in.
kryteria wyboru projektów w ramach danego naboru, listy dofinansowanych projektów,
informacje o podpisanych umowach są publikowane na stronie Instytucji Pośredniczącej.
W celu uzyskania dodatkowych informacji dotyczących poziomu finansowania organizacji
pozarządowych ze środków publicznych, mając na uwadze, że wsparcia takiego udzielają nie
tylko poszczególni ministrowie ale także inne organy administracji publicznej,
w szczególności przedstawiciele władzy samorządowej, poddaje pod rozwagę Pana Posła
możliwość wystąpienia z przedmiotowym pytaniem do właściwych resortów oraz jednostek
samorządu terytorialnego.
-- 4 of 5 --
Podsumowując należy podkreślić, że Rząd RP dokłada wszelkich starań, aby system
finansowania organizacji pozarządowych był w pełni transparentny, a organizacje miały
równy dostęp do środków publicznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia
Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
Adriana Porowska
Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
Wiceprzewodnicząca Komitetu do spraw Pożytku Publicznego
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 5 of 5 --