Interpelacja w sprawie dramatycznie pogarszającej się sytuacji demograficznej Polski oraz braku skutecznej polityki prorodzinnej państwa
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17464
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dramatycznie pogarszającej się sytuacji demograficznej Polski oraz braku skutecznej polityki prorodzinnej państwa
Zgłaszający: Wiesław Krajewski
Data wpływu: 28-05-2026
Szanowna Pani Minister, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora kieruję do Pani Minister interpelację w sprawie dramatycznie pogarszającej się sytuacji demograficznej Polski oraz braku skutecznej polityki prorodzinnej państwa.
Polska znajduje się dziś w jednym z najpoważniejszych kryzysów demograficznych w swojej historii. Liczba urodzeń spada, młodzi ludzie odkładają decyzje o założeniu rodziny, a coraz więcej obywateli nie widzi w Polsce stabilnych warunków do życia i wychowywania dzieci.
Mimo licznych deklaracji obecnego rządu sytuacja polskich rodzin nie ulega poprawie. Rosnące koszty życia, problemy mieszkaniowe, niepewność ekonomiczna oraz brak długofalowej polityki prorodzinnej powodują, że kolejne pokolenie Polaków rezygnuje z planów rodzinnych lub emigruje za granicę.
Coraz więcej obywateli ma dziś poczucie, że państwo pozostawiło polskie rodziny same sobie.
Szczególne obawy budzą:
gwałtowny spadek liczby urodzeń,
pogarszająca się sytuacja młodych rodzin,
brak stabilności ekonomicznej,
rosnące koszty mieszkań,
oraz brak realnej strategii demograficznej państwa.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź:
Jakie działania podjął rząd w celu zatrzymania kryzysu demograficznego?
Czy ministerstwo posiada aktualną strategię demograficzną państwa?
Jakie są prognozy demograficzne dla Polski na najbliższe 10-20 lat?
Jakie działania podejmowane są w celu wsparcia młodych rodzin?
Czy rząd analizował wpływ kosztów mieszkań na decyzje o posiadaniu dzieci?
Jakie działania podjęto w celu ograniczenia emigracji młodych Polaków?
Czy ministerstwo analizowało skutki gospodarcze dalszego spadku liczby urodzeń?
Jakie środki przeznaczono na politykę prorodzinną od początku 2024 r.?
Dlaczego mimo kolejnych programów sytuacja demograficzna Polski nadal się pogarsza?
Czy obecny rząd uważa politykę prorodzinną za realny priorytet państwa?
Kryzys demograficzny jest zagrożeniem nie tylko społecznym, ale również gospodarczym i cywilizacyjnym. Państwo, które nie potrafi stworzyć warunków do zakładania rodzin i wychowywania dzieci, skazuje się na długofalowy kryzys rozwojowy. Z wyrazami szacunku Wiesław Krajewski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 4 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8234 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.345.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17464 Pana Posła Wiesława Krajewskiego, w sprawie
pogarszającej się sytuacji demograficznej Polski oraz braku skutecznej polityki prorodzinnej
państwa, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Demografia ma wielowymiarowy charakter, wobec czego wymaga holistycznego podejścia.
By mierzyć się z szerokim wachlarzem współczesnych wyzwań demograficznych potrzebne
są kompleksowe i skoordynowane działania, nad prowadzeniem których czuwa powołany
w tym celu Międzyresortowy Zespół ds. Koordynacji Polityki Demograficznej. Jego
aktywność skupia się na wymianie informacji i perspektyw, ma też przyczyniać się do
usprawniania polityk publicznych, tworzonych i realizowanych w ramach poszczególnych
ministerstw, umożliwiając prowadzenie polityki demograficznej w sposób spójny
i maksymalnie efektywny.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) konsekwentnie realizuje się
szereg inicjatyw legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych, ukierunkowanych na
wsparcie rodzin, dzieci oraz likwidację barier wpływających na poziom dzietności, wśród
których wymienić należy: projekt Akademia Wsparcia, programy Aktywny Rodzic, Aktywny
Maluch, Aktywny Dzienny Opiekun w Gminie, Kartę Dużej Rodziny czy kontynuację
programów 800+ (do 1 stycznia 2024 r. 500+) i Dobry Start. W ramach działań na rzecz
stabilności zatrudnienia Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonuje też ewaluacji
kluczowych programów i aktów prawnych, by zapewnić osobom pracującym, w tym
młodym, aktywny udział w tworzeniu rynku pracy. Ponadto tworzone są zachęty do
aktywności zawodowej osób starszych, a w ramach reformy Państwowej Inspekcji Pracy
wprowadzono narzędzia skutecznego egzekwowania Kodeksu Pracy.
Podstawową, powszechną formą wsparcia rodzin wychowujących dzieci jest program
„Rodzina 800+”, którego wysokość od 1 stycznia 2024 r. zwiększono z 500 zł miesięcznie
do 800 zł miesięcznie na dziecko. Kolejny instrument wsparcia dostępny jest na podstawie
programu Dobry Start, który ma na celu wyrównywanie szans uczniów oraz wspomaganie
rodzin w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego poprzez
świadczenie dobry start w wysokości 300 zł przyznawane raz w roku na uczące się dziecko.
Uzupełnieniem powszechnego świadczenia 800+ jest system świadczeń rodzinnych, do
których zalicza się:
— zasiłek rodzinny na dziecko wraz z odpowiednimi dodatkami do zasiłku rodzinnego;
— jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka;
— świadczenie rodzicielskie;
— zasiłek pielęgnacyjny;
— świadczenie pielęgnacyjne.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warto też wspomnieć o świadczeniach z funduszu alimentacyjnego, z których korzystać
może osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego
pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli ich egzekucja okazała się bezskuteczna.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej po spełnieniu
kryterium dochodowego, a ich wysokość zależy od bieżąco ustalonych alimentów, przy
czym nie może przekroczyć kwoty 1000 zł miesięcznie.
Od 1 października 2024 r. rząd wdrożył nowy element wsparcia rodziców, tj. program
Aktywny Rodzic, będący elementem kompleksowej reformy systemu wspierania opieki nad
dziećmi do lat 3. Program wprowadza trzy nowe świadczenia: Aktywni Rodzice w pracy,
Aktywnie w żłobku oraz Aktywnie w domu, spośród których wybierać mogą rodzice dzieci
w wieku od 12 do 36 miesiąca życia.
Świadczenie „Aktywni Rodzice w pracy” kierowane jest do aktywnych zawodowo rodziców
i przysługuje w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko albo do 1900 zł w przypadku
dzieci z niepełnosprawnością. Z kolei z „Aktywnie w żłobku” korzystać mogą rodzice dzieci
uczęszczających do żłobka, klubu dziecięcego albo dziennego opiekuna. Miesięczna opłata
za pobyt dziecka w instytucji opieki obniżana jest o kwotę świadczenia (do 1500 zł na
dziecko lub do 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością). Rodzice, których dzieci nie
korzystają z żadnej formy opieki instytucjonalnej mogą otrzymać świadczenie „Aktywnie w
domu”, wypłacane niezależnie od dochodu w wysokości 500 zł miesięcznie na każde
dziecko przez 24 miesiące.
Wydatki na politykę rodzinną, na które składają się dostępne świadczenia, tj. Rodzina 800+,
Dobry Start, Rodzinny Kapitał Opiekuńczy, świadczenia z programu Aktywny Rodzic oraz
Świadczenia Rodzinne wraz ze składkami (w tym wydatki na zasiłek dla opiekuna)
w poszczególnych latach wyniosły:
— 2023 r. - 60 412,59 mln zł,
— 2024 r. - 87 839,72 mln zł,
— 2025 r. - 90 745,73 mln zł,
— I kwartał 2026 r. - 22 112,08 mln zł
Oprócz zapewnienia finansowego wspierania rodzin w MRPiPS prowadzone są działania na
rzecz promowania wartości rodzinnych i upowszechniania wiedzy dotyczącej ww.
instrumentów polityki rodzinnej. Jedną z przygotowywanych inicjatyw jest ogólnopolska
kampania społeczna promującą rodzicielstwo.
Wszystkie prowadzone aktualnie i planowane działania komunikacyjne opierają się na
analizach postaw społecznych i postrzegania rodzicielstwa. Przekaz kampanii ma
odpowiadać na najczęściej wskazywane obawy i bariery dotyczące posiadana dzieci, takie
jak trudności godzenia życia rodzinnego z zawodowym, poczucie bezpieczeństwa
finansowego, dostępność opieki nad dziećmi czy obawy o ograniczenie niezależności i
realizacji planów życiowych. Jednocześnie kampania będzie akcentować pozytywne
aspekty rodzicielstwa, wskazując znaczenie trwałych relacji rodzinnych, bliskości,
wzajemnego wsparcia oraz satysfakcji płynącej z wychowywania dzieci.
Kampania będzie też informować m.in. o świadczeniu wychowawczym 800+, programie
Aktywny Rodzic, systemie urlopów związanych z rodzicielstwem, rozwiązaniach
wspierających elastyczną organizację pracy, ochronie pracowników w okresie ciąży
i rodzicielstwa oraz rozwijaniu sieci instytucji opieki nad najmłodszymi dziećmi. Przekaz
będzie wskazywał, że państwo oferuje narzędzia ułatwiające łączenie obowiązków
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
rodzinnych z aktywnością zawodową i wspierające rodziny na różnych etapach
wychowywania dzieci. Kampania będzie realizowana za pośrednictwem różnych kanałów
komunikacji, aby dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.
Wskazane działania stanowią odpowiedź na zdiagnozowane bariery wpływające na
podejmowanie decyzji o zakładaniu rodziny. Aktywne rozwijanie inicjatyw prorodzinnych,
wspieranie tzw. „work-life balance”, dbanie o prawa pracownicze i rynek pracy – wszystko
to składa się na strategię demograficzną, której koncepcja zakorzeniona jest w rozumieniu
szerokich uwarunkowań społecznego postrzegania rodzicielstwa oraz wieloaspektowego
charakteru sytuacji demograficznej i składających się na nią czynników.
Uwzględniając oprócz samej dzietności też inne obszary demografii, kierownictwo MRPiPS
podejmuje inicjatywy mające zaradzić zjawisku depopulacji czy związane z
odpowiedzialnym zarządzaniem migracją. W resorcie rodziny realizowane są programy
(również z budżetu Unii Europejskiej) mające na celu wypracowanie rozwiązań
wspierających gospodarkę regionów wykazujących szczególne potrzeby w tym zakresie.
Rozwój technologiczny, automatyzacja, elastyczność pracy, to kluczowe kierunki dzięki
działań umożliwiających adaptację do zmian demograficznych.
Należy zaznaczyć, że sytuacja demograficzna jest nie tylko źródłem wyzwań i problemów,
ale stanowi też impuls do opracowywania nowych, efektywniejszych i uwzględniających
szeroką społeczną perspektywę form działania. Kierownictwo resortu rodziny i cały rząd
mają świadomość zachodzących zmian i konsekwentnie podejmują działania, których celem
jest najlepsze dopasowanie wdrażanych polityk publicznych do bieżących uwarunkowań
i okoliczności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --