Interpelacja nr 17438
Interpelacja w sprawie poziomu dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami psychicznymi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie poziomu dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami psychicznymi
Interpelacja nr 17438
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie poziomu dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami psychicznymi
Zgłaszający: Joanna Frydrych
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 14 ust. 1 pkt 7 z dnia 9 maja 1996 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu (t.j. M.P. z 2022 r. poz. 990 z późn. zm.), zwracam się do Pani z uprzejmą prośbą o pochylenie się nad niezwykle ważnym problemem, jakim jest wsparcie osób z niepełnosprawnościami i zaburzeniami psychicznymi w województwie podkarpackim.
Z wielkim niepokojem i troską przyjęłam wyniki rozstrzygniętego przez Departament Pomocy Społecznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postępowania na zadania dotyczące rozwoju sieci środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) oraz tworzenia mieszkań treningowych i wspomaganych w ramach programu „Za życiem”. Zapotrzebowanie zgłoszone przez województwo podkarpackie na 2026 rok było wynikiem bardzo rzetelnej i szczegółowej analizy lokalnych potrzeb. W przypadku ŚDS, 29 jednostek samorządu terytorialnego złożyło wnioski na łączną kwotę ponad 10 milionów złotych. Środki te miały pozwolić na utworzenie ok. 151 nowych miejsc, powstanie nowego ŚDS, dwóch filii istniejących placówek, jednego klubu samopomocy, a także na niezbędne remonty i wyposażenie. Niestety, pozytywnie rozpatrzono zaledwie 4 wnioski, przyznając województwu niespełna 4 miliony złotych - co pozwoli na utworzenie 1 nowego ŚDS z 30 miejscami oraz 10 dodatkowych miejsc w istniejących placówkach. Podobna, niezwykle trudna sytuacja dotyczy programu „Za życiem”. Zgłaszane zapotrzebowanie obejmowało utworzenie 16 nowych mieszkań treningowych i wspomaganych dla ok. 31 osób z niepełnosprawnościami w 9 samorządach. W wyniku podziału środków województwo podkarpackie otrzymało środki na utworzenie 4 takich mieszkań.
Jako posłanka reprezentująca ten region, odbywam liczne wizyty w terenie. Podczas moich spotkań z włodarzami samorządów oraz przedstawicielami jednostek pomocy społecznej, aktywnie zachęcam do aplikowania o te środki. Jednakże tak niskie dofinansowanie z rezerwy celowej wyhamowuje te zmiany, pozostawiając wiele gmin i osób potrzebujących bez wsparcia, a także rodzi ryzyko wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnościami.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakimi kryteriami kierowało się ministerstwo przy podziale środków na wymienione zadania i z czego dokładnie wynika przyznanie takich kwot dofinansowania dla województwa podkarpackiego w stosunku do udokumentowanego zapotrzebowania?
2. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie kolejne nabory wniosków lub uruchomienie dodatkowych środków na rozwój infrastruktury wsparcia? Jeśli tak, to w jakich terminach samorządy mogą się ich spodziewać?
3. Czy w ramach prowadzonej polityki społecznej funkcjonują obecnie lub są planowane inne programy, w których jednostki samorządu terytorialnego mogą pozyskać środki na dofinansowanie tworzenia i funkcjonowania ŚDS-ów oraz mieszkań wspomaganych i treningowych?
4. Czy istnieje możliwość rewizji obecnego podziału środków i przyznania dla województwa podkarpackiego puli dodatkowej, która pozwoliłaby na realizację pominiętych inwestycji?
Z wyrazami szacunku
Joanna Frydrych
Interpelacja nr 17438
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie poziomu dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami psychicznymi
Zgłaszający: Joanna Frydrych
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 14 ust. 1 pkt 7 z dnia 9 maja 1996 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu (t.j. M.P. z 2022 r. poz. 990 z późn. zm.), zwracam się do Pani z uprzejmą prośbą o pochylenie się nad niezwykle ważnym problemem, jakim jest wsparcie osób z niepełnosprawnościami i zaburzeniami psychicznymi w województwie podkarpackim.
Z wielkim niepokojem i troską przyjęłam wyniki rozstrzygniętego przez Departament Pomocy Społecznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej postępowania na zadania dotyczące rozwoju sieci środowiskowych domów samopomocy (ŚDS) oraz tworzenia mieszkań treningowych i wspomaganych w ramach programu „Za życiem”. Zapotrzebowanie zgłoszone przez województwo podkarpackie na 2026 rok było wynikiem bardzo rzetelnej i szczegółowej analizy lokalnych potrzeb. W przypadku ŚDS, 29 jednostek samorządu terytorialnego złożyło wnioski na łączną kwotę ponad 10 milionów złotych. Środki te miały pozwolić na utworzenie ok. 151 nowych miejsc, powstanie nowego ŚDS, dwóch filii istniejących placówek, jednego klubu samopomocy, a także na niezbędne remonty i wyposażenie. Niestety, pozytywnie rozpatrzono zaledwie 4 wnioski, przyznając województwu niespełna 4 miliony złotych - co pozwoli na utworzenie 1 nowego ŚDS z 30 miejscami oraz 10 dodatkowych miejsc w istniejących placówkach. Podobna, niezwykle trudna sytuacja dotyczy programu „Za życiem”. Zgłaszane zapotrzebowanie obejmowało utworzenie 16 nowych mieszkań treningowych i wspomaganych dla ok. 31 osób z niepełnosprawnościami w 9 samorządach. W wyniku podziału środków województwo podkarpackie otrzymało środki na utworzenie 4 takich mieszkań.
Jako posłanka reprezentująca ten region, odbywam liczne wizyty w terenie. Podczas moich spotkań z włodarzami samorządów oraz przedstawicielami jednostek pomocy społecznej, aktywnie zachęcam do aplikowania o te środki. Jednakże tak niskie dofinansowanie z rezerwy celowej wyhamowuje te zmiany, pozostawiając wiele gmin i osób potrzebujących bez wsparcia, a także rodzi ryzyko wykluczenia społecznego osób z niepełnosprawnościami.
Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakimi kryteriami kierowało się ministerstwo przy podziale środków na wymienione zadania i z czego dokładnie wynika przyznanie takich kwot dofinansowania dla województwa podkarpackiego w stosunku do udokumentowanego zapotrzebowania?
2. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie kolejne nabory wniosków lub uruchomienie dodatkowych środków na rozwój infrastruktury wsparcia? Jeśli tak, to w jakich terminach samorządy mogą się ich spodziewać?
3. Czy w ramach prowadzonej polityki społecznej funkcjonują obecnie lub są planowane inne programy, w których jednostki samorządu terytorialnego mogą pozyskać środki na dofinansowanie tworzenia i funkcjonowania ŚDS-ów oraz mieszkań wspomaganych i treningowych?
4. Czy istnieje możliwość rewizji obecnego podziału środków i przyznania dla województwa podkarpackiego puli dodatkowej, która pozwoliłaby na realizację pominiętych inwestycji?
Z wyrazami szacunku
Joanna Frydrych
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
5
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10877 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17438 Pani Posłanki Joanny Frydrych, w sprawie poziomu
dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane
z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami
psychicznymi, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639)
prowadzenie i rozwijanie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest
zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej gminom i powiatom, finansowanym
w całości z budżetu państwa. Co roku dokonywany jest podział środków rezerwy celowej,
pozostającej w dyspozycji ministra do spraw zabezpieczenia społecznego, w celu rozwijania
sieci tych ośrodków. Każdorazowo Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej informuje
wojewodów o ustalonych na dany rok priorytetach, którymi należy kierować się przy
wyborze wniosków o środki rezerwy celowej. W br. jako priorytety określono:
— tworzenie nowych środowiskowych domów samopomocy, bez względu na ich zasięg
(gminny lub powiatowy) w powiatach, na terenie których nie funkcjonuje żaden
środowiskowy dom samopomocy;
— tworzenie nowych środowiskowych domów dla osób ze spektrum autyzmu
i niepełnosprawnościami sprzężonymi;
— tworzenie nowych miejsc całodobowych, w tym przeznaczonych dla osób
z niepełnosprawnością sprzężoną oraz dla osób ze spektrum autyzmu (dotyczy to też
tworzenia infrastruktury tych miejsc);
— tworzenie nowych miejsc w nowych bądź istniejących środowiskowych domach
samopomocy w związku z możliwością przyjęcia osób ze spektrum autyzmu bądź
z niepełnosprawnościami sprzężonymi (dotyczy to też tworzenia infrastruktury tych
miejsc);
— tworzenie nowych domów (w tym filii istniejących placówek) lub klubów samopomocy
dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także nowych miejsc w funkcjonujących
ośrodkach na terenie gmin lub powiatów, gdzie w populacji mieszkańców znaczący
udział mają osoby z zaburzeniami psychicznymi, a obecna infrastruktura nie zabezpiecza
ich potrzeb.
Jednocześnie minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego wskazał,
że w zapotrzebowaniu zbiorczym powinny znaleźć się wyłącznie wnioski, które:
— uznano za zasadne i odpowiadające faktycznym potrzebom jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie rozwoju sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi;
— oparto na dokładnej i miarodajnej diagnozie potrzeb zarówno na poziomie jednostki
samorządu terytorialnego, jak i województwa;
— zakresem zadań wskazanych do sfinansowania w 2026 r. z rezerwy celowej budżetu
państwa odpowiadają ustalonym priorytetom;
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— zakładają tworzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
wyłącznie w budynkach stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego
(nie mogą być przekazywane wnioski dotyczące budynków wynajmowanych,
użyczonych, należących do organizacji pozarządowych, zabytkowych i objętych
nadzorem konserwatorskim - ze względu na potencjalne ograniczenia prawne, wysokie
koszty dostosowania oraz wydłużony proces realizacji inwestycji);
— zakładają koszt utworzenia środowiskowego domu samopomocy nieprzekraczający
120 000,00 zł na jedno miejsce w ośrodku (z wyłączeniem wnioskowanych środków na
działalność bieżącą w 2026 r.);
— dotyczą zadań jednorocznych. W przypadku tworzenia nowych środowiskowych
domów samopomocy określonych w priorytetach, dopuszcza się sytuacje, kiedy
utworzenie ośrodka nastąpi w 2026 r., a jego faktyczne uruchomienie w pierwszym
półroczu następnego roku kalendarzowego;
— uwzględniają przyznanie dotacji na bieżące funkcjonowanie miejsc w 2026 r. (w tym
z programu „Za życiem”) najwcześniej od października 2026 r.;
— dotyczą dostosowania infrastruktury ośrodka wsparcia i niezbędnego wyposażenia, ale
tylko w przypadku, gdy wniosek związany jest w tworzeniem nowych miejsc
w ośrodku wsparcia, na które również złożono wniosek.
Wojewodów zobowiązano do weryfikacji składanych przez jednostki terytorialne wniosków
i przekazanie zbiorczego zestawienia tylko tych z nich, które zakresem zadań określonych
do sfinansowania w 2026 r. odpowiadają ustalonym priorytetom i wspomnianym
wytycznym. W piśmie wskazano, że niezastosowanie się do tej prośby spowoduje
konieczność odesłania zapotrzebowania do wojewody i dokonanie stosownej korekty.
Wojewoda Podkarpacki w swoim zapotrzebowaniu na środki rezerwy celowej na rozwój
sieci ośrodków wsparcia na 2026 r. zawarł wnioski jednostek samorządu terytorialnego,
które wykraczały poza wskazane priorytety. W zapotrzebowaniu zbiorczym powinny
znaleźć się bowiem wyłącznie wnioski dotyczące dostosowania infrastruktury ośrodka
wsparcia oraz niezbędnego wyposażenia, ale tylko w przypadku, gdy wniosek związany jest
z tworzeniem nowych miejsc w ośrodku wsparcia, na które również złożono wniosek.
Zgłoszone z województwa podkarpackiego zbiorcze zapotrzebowanie zawierało zadania
inwestycyjne, remontowe i dotyczące zakupu wyposażenia, które nie były niezbędne przy
tworzeniu miejsc, jakich dotyczył. W związku z tym, pismem z 26 lutego 2026 r., Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poprosił Wojewodę Podkarpackiego o ponowne
zweryfikowanie wniosków i przekazanie korekty zapotrzebowania.
Przekazana korekta nadal zawierała wnioski, które nie odpowiadały określonym
priorytetom i które nie powinny zostać przekazane w zbiorczym zapotrzebowaniu. Gdyby
zgłoszone przez Wojewodę Podkarpackiego zapotrzebowanie zostało sporządzone albo
skorygowane zgodnie z wytycznymi, opiewałoby na niższą kwotę. Przy podziale środków
rezerwy celowej nie zostały więc wzięte pod uwagę wnioski niezgodne z priorytetami oraz
wytycznymi wskazanymi na br.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonuje podziału rezerwy celowej cz. 83 poz.
25 uwzględniając potrzeby wszystkich 16 województw. Rokrocznie przekazywane przez
wojewodów łączne zapotrzebowania wielokrotnie przekraczają możliwości finansowania
ich z dostępnej puli środków, w związku z czym mogą oni nie otrzymać pełnej wnioskowanej
kwoty.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozdysponował środki rezerwy
celowej cz. 83 poz. 25 z przeznaczeniem na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z zaburzeniami psychicznymi w 2026 r. i obecnie nie planuje się ich dodatkowego podziału
z przeznaczeniem na realizację tego zadania.
Jednocześnie, odpowiadając na prośbę o przyznanie dla województwa podkarpackiego
dodatkowych środków z rezerwy celowej budżetu państwa w części 83, poz. 33 ustawy
budżetowej na rok 2026, z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych
z tworzeniem mieszkań treningowych lub wspomaganych zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 12
oraz art. 19 pkt 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r.
poz. 639) oraz z działaniem 4.4 wynikającym z programu kompleksowego wsparcia dla
rodzin „Za życiem” dla gmin, których nie zakwalifikowano do dofinansowania w ramach
podziału ww. środków, wyjaśniam, że pismem z 13 kwietnia 2026 r., znak: DPS-
XIII.4102.45.2025, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformował, że w ramach
ww. zadania dla woj. podkarpackiego przyznana kwota dotacji z rezerwy celowej (cz. 83,
poz. 33) wynosi 738 000 zł.
Należy przy tym podkreślić, że pismem z 15 grudnia 2025 r., znak: DPS-XIII.4102.45.2025,
przekazano wytyczne, którymi należało się kierować przy wyborze wniosków
o zapotrzebowanie na 2026 r. Jednym z głównych wymogów było zachowanie zasady
racjonalności i oszczędności przy planowaniu wydatków ze środków publicznych.
Podczas oceny przekazanych zapotrzebowań w ramach podziału środków z rezerwy
celowej budżetu państwa, w części 83, poz. 33 ustawy budżetowej na rok 2026
z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych z tworzeniem mieszkań
treningowych lub wspomaganych, kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej (MRPiPS) kierowało się przede wszystkim kryterium racjonalnego i efektywnego
gospodarowania środkami publicznymi. Weryfikacja obejmowała m.in. ocenę celowości
i wysokości wnioskowanych kwot.
Wnioski jednostek organizacyjnych samorządu, których nie uwzględniono w podziale
dokonanym w MRPIPS (Gmina Adamówka, Miasto Głogów Małopolski, Gmina Zarzecze,
Gmina Leżajsk, Gmina Gać) opiewały na niewspółmierne do planowanych rezultatów kwoty
w łącznej wysokości 8 168 000 zł na uruchomienie 21 miejsc.
Wysokość środków rezerwy budżetowej przeznaczanych na realizację powyższego zadania
w skali kraju wynosi 24 000 000 zł. Corocznie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zwraca się do wszystkich Wojewodów z prośbą o rozeznanie potrzeb finansowych
i zgłoszenie propozycji dofinansowania na utworzenie nowych mieszkań. Działanie to jest
niezbędne, aby można było w sposób sprawiedliwy i efektywny rozdysponować fundusze
pomiędzy 16 województw w kraju. Praktyka ta zapobiega polaryzacji finansowej
gwarantując, że żadne województwo nie zostanie pozbawione wsparcia na rzecz
nadmiernego finansowania innego podmiotu i pomaga niwelować dysproporcje finansowe
między regionami.
Z tego względu nie ma możliwości przyznania dodatkowych środków finansowych z
rezerwy celowej budżetu państwa w części 83, poz. 33 ustawy budżetowej na rok 2026,
z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych z tworzeniem mieszkań
treningowych lub wspomaganych w związku z działaniem 4.4 wynikającym z programu
kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” samorządom gminnych z terenu
województwa podkarpackiego, których nie zakwalifikowano do dofinansowania w ramach
pierwotnego podziału tych środków.
Warto podkreślić, że prowadzenie mieszkań treningowych i wspomaganych stanowi
zadanie własne gmin i powiatów, wynikające bezpośrednio z ustawy o pomocy społecznej.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rządowy program „Za życiem” należy traktować wyłącznie jako jedno z wielu dostępnych
narzędzi finansowania, dedykowane osobom z niepełnosprawnością. Pełna realizacja
procesu deinstytucjonalizacji usług społecznych wymaga jednak szerszego podejścia i nie
powinna opierać się na jednym programie. Kosztowniejsze inwestycje samorządy mogą i
powinny finansować ze środków własnych i z zewnętrznych źródeł alternatywnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.340.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17438 Pani Posłanki Joanny Frydrych, w sprawie poziomu
dofinansowania udzielonego dla województwa podkarpackiego na zadania związane
z rozwojem sieci ośrodków wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami oraz zaburzeniami
psychicznymi, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639)
prowadzenie i rozwijanie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi jest
zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej gminom i powiatom, finansowanym
w całości z budżetu państwa. Co roku dokonywany jest podział środków rezerwy celowej,
pozostającej w dyspozycji ministra do spraw zabezpieczenia społecznego, w celu rozwijania
sieci tych ośrodków. Każdorazowo Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej informuje
wojewodów o ustalonych na dany rok priorytetach, którymi należy kierować się przy
wyborze wniosków o środki rezerwy celowej. W br. jako priorytety określono:
— tworzenie nowych środowiskowych domów samopomocy, bez względu na ich zasięg
(gminny lub powiatowy) w powiatach, na terenie których nie funkcjonuje żaden
środowiskowy dom samopomocy;
— tworzenie nowych środowiskowych domów dla osób ze spektrum autyzmu
i niepełnosprawnościami sprzężonymi;
— tworzenie nowych miejsc całodobowych, w tym przeznaczonych dla osób
z niepełnosprawnością sprzężoną oraz dla osób ze spektrum autyzmu (dotyczy to też
tworzenia infrastruktury tych miejsc);
— tworzenie nowych miejsc w nowych bądź istniejących środowiskowych domach
samopomocy w związku z możliwością przyjęcia osób ze spektrum autyzmu bądź
z niepełnosprawnościami sprzężonymi (dotyczy to też tworzenia infrastruktury tych
miejsc);
— tworzenie nowych domów (w tym filii istniejących placówek) lub klubów samopomocy
dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także nowych miejsc w funkcjonujących
ośrodkach na terenie gmin lub powiatów, gdzie w populacji mieszkańców znaczący
udział mają osoby z zaburzeniami psychicznymi, a obecna infrastruktura nie zabezpiecza
ich potrzeb.
Jednocześnie minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego wskazał,
że w zapotrzebowaniu zbiorczym powinny znaleźć się wyłącznie wnioski, które:
— uznano za zasadne i odpowiadające faktycznym potrzebom jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie rozwoju sieci ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami
psychicznymi;
— oparto na dokładnej i miarodajnej diagnozie potrzeb zarówno na poziomie jednostki
samorządu terytorialnego, jak i województwa;
— zakresem zadań wskazanych do sfinansowania w 2026 r. z rezerwy celowej budżetu
państwa odpowiadają ustalonym priorytetom;
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— zakładają tworzenie ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi
wyłącznie w budynkach stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego
(nie mogą być przekazywane wnioski dotyczące budynków wynajmowanych,
użyczonych, należących do organizacji pozarządowych, zabytkowych i objętych
nadzorem konserwatorskim - ze względu na potencjalne ograniczenia prawne, wysokie
koszty dostosowania oraz wydłużony proces realizacji inwestycji);
— zakładają koszt utworzenia środowiskowego domu samopomocy nieprzekraczający
120 000,00 zł na jedno miejsce w ośrodku (z wyłączeniem wnioskowanych środków na
działalność bieżącą w 2026 r.);
— dotyczą zadań jednorocznych. W przypadku tworzenia nowych środowiskowych
domów samopomocy określonych w priorytetach, dopuszcza się sytuacje, kiedy
utworzenie ośrodka nastąpi w 2026 r., a jego faktyczne uruchomienie w pierwszym
półroczu następnego roku kalendarzowego;
— uwzględniają przyznanie dotacji na bieżące funkcjonowanie miejsc w 2026 r. (w tym
z programu „Za życiem”) najwcześniej od października 2026 r.;
— dotyczą dostosowania infrastruktury ośrodka wsparcia i niezbędnego wyposażenia, ale
tylko w przypadku, gdy wniosek związany jest w tworzeniem nowych miejsc
w ośrodku wsparcia, na które również złożono wniosek.
Wojewodów zobowiązano do weryfikacji składanych przez jednostki terytorialne wniosków
i przekazanie zbiorczego zestawienia tylko tych z nich, które zakresem zadań określonych
do sfinansowania w 2026 r. odpowiadają ustalonym priorytetom i wspomnianym
wytycznym. W piśmie wskazano, że niezastosowanie się do tej prośby spowoduje
konieczność odesłania zapotrzebowania do wojewody i dokonanie stosownej korekty.
Wojewoda Podkarpacki w swoim zapotrzebowaniu na środki rezerwy celowej na rozwój
sieci ośrodków wsparcia na 2026 r. zawarł wnioski jednostek samorządu terytorialnego,
które wykraczały poza wskazane priorytety. W zapotrzebowaniu zbiorczym powinny
znaleźć się bowiem wyłącznie wnioski dotyczące dostosowania infrastruktury ośrodka
wsparcia oraz niezbędnego wyposażenia, ale tylko w przypadku, gdy wniosek związany jest
z tworzeniem nowych miejsc w ośrodku wsparcia, na które również złożono wniosek.
Zgłoszone z województwa podkarpackiego zbiorcze zapotrzebowanie zawierało zadania
inwestycyjne, remontowe i dotyczące zakupu wyposażenia, które nie były niezbędne przy
tworzeniu miejsc, jakich dotyczył. W związku z tym, pismem z 26 lutego 2026 r., Minister
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poprosił Wojewodę Podkarpackiego o ponowne
zweryfikowanie wniosków i przekazanie korekty zapotrzebowania.
Przekazana korekta nadal zawierała wnioski, które nie odpowiadały określonym
priorytetom i które nie powinny zostać przekazane w zbiorczym zapotrzebowaniu. Gdyby
zgłoszone przez Wojewodę Podkarpackiego zapotrzebowanie zostało sporządzone albo
skorygowane zgodnie z wytycznymi, opiewałoby na niższą kwotę. Przy podziale środków
rezerwy celowej nie zostały więc wzięte pod uwagę wnioski niezgodne z priorytetami oraz
wytycznymi wskazanymi na br.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dokonuje podziału rezerwy celowej cz. 83 poz.
25 uwzględniając potrzeby wszystkich 16 województw. Rokrocznie przekazywane przez
wojewodów łączne zapotrzebowania wielokrotnie przekraczają możliwości finansowania
ich z dostępnej puli środków, w związku z czym mogą oni nie otrzymać pełnej wnioskowanej
kwoty.
Informuję, że Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej rozdysponował środki rezerwy
celowej cz. 83 poz. 25 z przeznaczeniem na rozwój sieci ośrodków wsparcia dla osób
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z zaburzeniami psychicznymi w 2026 r. i obecnie nie planuje się ich dodatkowego podziału
z przeznaczeniem na realizację tego zadania.
Jednocześnie, odpowiadając na prośbę o przyznanie dla województwa podkarpackiego
dodatkowych środków z rezerwy celowej budżetu państwa w części 83, poz. 33 ustawy
budżetowej na rok 2026, z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych
z tworzeniem mieszkań treningowych lub wspomaganych zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 12
oraz art. 19 pkt 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r.
poz. 639) oraz z działaniem 4.4 wynikającym z programu kompleksowego wsparcia dla
rodzin „Za życiem” dla gmin, których nie zakwalifikowano do dofinansowania w ramach
podziału ww. środków, wyjaśniam, że pismem z 13 kwietnia 2026 r., znak: DPS-
XIII.4102.45.2025, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformował, że w ramach
ww. zadania dla woj. podkarpackiego przyznana kwota dotacji z rezerwy celowej (cz. 83,
poz. 33) wynosi 738 000 zł.
Należy przy tym podkreślić, że pismem z 15 grudnia 2025 r., znak: DPS-XIII.4102.45.2025,
przekazano wytyczne, którymi należało się kierować przy wyborze wniosków
o zapotrzebowanie na 2026 r. Jednym z głównych wymogów było zachowanie zasady
racjonalności i oszczędności przy planowaniu wydatków ze środków publicznych.
Podczas oceny przekazanych zapotrzebowań w ramach podziału środków z rezerwy
celowej budżetu państwa, w części 83, poz. 33 ustawy budżetowej na rok 2026
z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych z tworzeniem mieszkań
treningowych lub wspomaganych, kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej (MRPiPS) kierowało się przede wszystkim kryterium racjonalnego i efektywnego
gospodarowania środkami publicznymi. Weryfikacja obejmowała m.in. ocenę celowości
i wysokości wnioskowanych kwot.
Wnioski jednostek organizacyjnych samorządu, których nie uwzględniono w podziale
dokonanym w MRPIPS (Gmina Adamówka, Miasto Głogów Małopolski, Gmina Zarzecze,
Gmina Leżajsk, Gmina Gać) opiewały na niewspółmierne do planowanych rezultatów kwoty
w łącznej wysokości 8 168 000 zł na uruchomienie 21 miejsc.
Wysokość środków rezerwy budżetowej przeznaczanych na realizację powyższego zadania
w skali kraju wynosi 24 000 000 zł. Corocznie Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
zwraca się do wszystkich Wojewodów z prośbą o rozeznanie potrzeb finansowych
i zgłoszenie propozycji dofinansowania na utworzenie nowych mieszkań. Działanie to jest
niezbędne, aby można było w sposób sprawiedliwy i efektywny rozdysponować fundusze
pomiędzy 16 województw w kraju. Praktyka ta zapobiega polaryzacji finansowej
gwarantując, że żadne województwo nie zostanie pozbawione wsparcia na rzecz
nadmiernego finansowania innego podmiotu i pomaga niwelować dysproporcje finansowe
między regionami.
Z tego względu nie ma możliwości przyznania dodatkowych środków finansowych z
rezerwy celowej budżetu państwa w części 83, poz. 33 ustawy budżetowej na rok 2026,
z przeznaczeniem na realizację dofinansowania zadań związanych z tworzeniem mieszkań
treningowych lub wspomaganych w związku z działaniem 4.4 wynikającym z programu
kompleksowego wsparcia dla rodzin „Za życiem” samorządom gminnych z terenu
województwa podkarpackiego, których nie zakwalifikowano do dofinansowania w ramach
pierwotnego podziału tych środków.
Warto podkreślić, że prowadzenie mieszkań treningowych i wspomaganych stanowi
zadanie własne gmin i powiatów, wynikające bezpośrednio z ustawy o pomocy społecznej.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Rządowy program „Za życiem” należy traktować wyłącznie jako jedno z wielu dostępnych
narzędzi finansowania, dedykowane osobom z niepełnosprawnością. Pełna realizacja
procesu deinstytucjonalizacji usług społecznych wymaga jednak szerszego podejścia i nie
powinna opierać się na jednym programie. Kosztowniejsze inwestycje samorządy mogą i
powinny finansować ze środków własnych i z zewnętrznych źródeł alternatywnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --