Interpelacja nr 17432
Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych
Interpelacja nr 17432
do ministra infrastruktury
w sprawie funkcjonowania systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
samorządy lokalne oraz spółki wodne od lat wskazują na narastające problemy związane z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych. Pogarszający się stan rowów melioracyjnych ogranicza możliwość retencji wody, zwiększa ryzyko suszy i lokalnych podtopień oraz negatywnie wpływa na produkcję rolną.
Istotnym problemem pozostaje brak stabilnego finansowania spółek wodnych wynikający z dobrowolnego charakteru uczestnictwa i niskiej ściągalności składek. Dodatkową barierą są trudności związane z regulowaniem stanu prawnego gruntów zajętych pod urządzenia melioracyjne i inwestycje retencyjne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy do ministerstwa wpływają sygnały od samorządów, spółek wodnych lub organizacji rolniczych dotyczące problemów z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz niewystarczającego finansowania spółek wodnych? Jeżeli tak, jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na te problemy?
Czy ministerstwo planuje przygotowanie zmian legislacyjnych wzmacniających system finansowania spółek wodnych, w tym wprowadzenie mechanizmów zapewniających powszechną partycypację użytkowników infrastruktury melioracyjnej w kosztach jej utrzymania?
Czy prowadzone są prace nad wprowadzeniem uproszczonych procedur regulowania stanu prawnego gruntów oraz realizacji inwestycji melioracyjnych i retencyjnych, analogicznych do rozwiązań stosowanych przy inwestycjach drogowych?
Z poważaniem
Interpelacja nr 17432
do ministra infrastruktury
w sprawie funkcjonowania systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
samorządy lokalne oraz spółki wodne od lat wskazują na narastające problemy związane z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych. Pogarszający się stan rowów melioracyjnych ogranicza możliwość retencji wody, zwiększa ryzyko suszy i lokalnych podtopień oraz negatywnie wpływa na produkcję rolną.
Istotnym problemem pozostaje brak stabilnego finansowania spółek wodnych wynikający z dobrowolnego charakteru uczestnictwa i niskiej ściągalności składek. Dodatkową barierą są trudności związane z regulowaniem stanu prawnego gruntów zajętych pod urządzenia melioracyjne i inwestycje retencyjne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy do ministerstwa wpływają sygnały od samorządów, spółek wodnych lub organizacji rolniczych dotyczące problemów z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz niewystarczającego finansowania spółek wodnych? Jeżeli tak, jakie działania zostały podjęte w odpowiedzi na te problemy?
Czy ministerstwo planuje przygotowanie zmian legislacyjnych wzmacniających system finansowania spółek wodnych, w tym wprowadzenie mechanizmów zapewniających powszechną partycypację użytkowników infrastruktury melioracyjnej w kosztach jej utrzymania?
Czy prowadzone są prace nad wprowadzeniem uproszczonych procedur regulowania stanu prawnego gruntów oraz realizacji inwestycji melioracyjnych i retencyjnych, analogicznych do rozwiązań stosowanych przy inwestycjach drogowych?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
9%
Konkretność
91%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6456 znaków
Infolinia: +48 22 630 10 00 Ministerstwo Infrastruktury
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.17.2026
Warszawa, 18 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17432 z dnia 1 czerwca 2026 r. Posłów na Sejm RP panów
Tomasza Piotra Nowaka oraz Krzysztofa Gadowskiego w sprawie funkcjonowania
systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, iż spółki wodne są jednymi z najstarszych form organizacyjnych
związanych z gospodarką wodną i rozwojem prawa wodnego. Zgodnie z art. 441 ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne1 (dalej jako: Prawo wodne), spółki wodne są
niepublicznymi formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku,
zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu
zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania
wodami.
Podstawową formą finansowania spółki wodnej są składki członkowskie, ale
w odróżnieniu od osób indywidualnie utrzymujących urządzenia melioracyjne, mogą
także korzystać z państwowych dotacji, w tym z budżetów jednostek samorządu
terytorialnego (art. 443 Prawa wodnego), a także uzyskiwać dofinansowania z budżetu
Unii Europejskiej. Prawo wodne dopuszcza też prowadzenie przez spółki wodne
działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto, który w całości przeznacza się na cele
statutowe danego podmiotu (art. 441 ust. 2 Prawa wodnego).
Do głównych problemów związanych z funkcjonowaniem spółek wodnych zgłaszanych
przez stronę społeczną do Ministerstwa Infrastruktury należy ściągalności składek od
właścicieli gruntów niezrzeszonych w spółkach oraz przypadkami niewłaściwego
utrzymania urządzeń melioracji wodnych.
Celem poprawy sytuacji wprowadzono już m.in. nowe przepisy w Prawie wodnym:
1) art. 454 - umożliwiono uzyskiwanie przez spółkę wodną należności od osób
niebędących jej członkami - z tytułu odnoszenia korzyści z oddziaływania urządzeń spółki
wodnej;
2) art. 206 - wprowadzono instrument nakładania obowiązku prawidłowego utrzymania
urządzeń melioracji wodnych – jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 960, 1535, z 2026 r. poz. 445, 605
-- 1 of 3 --
2
Warto zaznaczyć, że Ministerstwo Infrastruktury nie dofinansuje spółek wodnych, gdyż
zgodnie z obowiązującymi przepisami może to robić tylko w przypadku podmiotów
nadzorowanych. Należy wskazać, że dotacje z budżetu państwa dla spółek wodnych
przyznaje za pośrednictwem wojewodów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie
z informacją przekazaną z ww. resortu od 2011 r. rząd systematycznie podnosi środki
przeznaczane na utrzymanie urządzeń melioracyjnych. W latach 2017–2025 było to
40 mln zł rocznie, a na rok 2026 kwota została zwiększona do 80 mln zł. Przyznana
w 2026 r. dotacja oraz racjonalne gospodarowanie środkami powinny pozwolić spółkom
wodnym skutecznie realizować zaplanowane zadania.
Poza powyższym informuję, iż Ministerstwo Infrastruktury dostrzega konieczność
dalszego przeglądu i wprowadzenia kolejnych zmian prawnych w zakresie utrzymania
urządzeń melioracji wodnych. W związku z tym przeprowadzono wstępne analizy
w zakresie ustalenia kierunków planowanych zmian prawnych (o których mowa poniżej),
wymagających szczegółowej oceny.
Obecnie zadania publiczne z zakresu melioracji wodnych (rozumianych jako regulacja
stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby), w tym związane
z funkcjonowaniem spółek wodnych, są rozproszone pomiędzy różne organy, co utrudnia
kompleksowe zarządzanie kwestiami związanymi z melioracjami wodnymi.
Dodatkowo gminy nie mają obecnie wystarczających instrumentów prawnych
wspierających prawidłową meliorację wodną, która dotyczy społeczności lokalnych (w
tym grup rolników). Aktualnie występuje tylko możliwość dofinansowania ze Skarbu
Państwa wykonania urządzeń melioracji wodnych. Natomiast dofinansowanie bieżącego
utrzymania urządzeń melioracji wodnych może dotyczyć tylko grup rolników skupionych
w ramach spółek wodnych (art. 443 ust. 2 Prawa wodnego), co wyklucza wsparcie
społeczności lokalnych, które nie są zainteresowane współpracą w ww. formie.
Ponadto, spółki wodne jako dobrowolne zrzeszenia o charakterze prywatnym, finansują
swoją działalność, co do zasady, ze składek członkowskich poszczególnych członków.
Uiszczanie składek przez poszczególnych członków jest obowiązkowe i stanowi należność
o charakterze prywatnoprawnym. W razie nieuiszczenia przedmiotowej składki mogą one
być dochodzone przez spółki wodne w drodze cywilnej, co wymaga podjęcia szeregu
specjalistycznych czynności prawnych, których spółki wodne mogą samodzielnie nie być
w stanie wykonywać. Natomiast w przypadku, gdy działania spółki wodnej oddziałują na
grunty osób trzecich, takie osoby mogą być zobowiązane w drodze administracyjnej
(postępowanie prowadzone na podstawie art. 454 Prawa wodnego) do spełnienia
określonych świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych na rzecz spółki wodnej, po
przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania. W sytuacji braku spełnienia świadczenia
w tym zakresie jest ono dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej przez organ
administracji. Tym samym w ramach tego postępowania spółka wodna, na rzecz której
przyznaje się świadczenie, ma prostszy tryb dochodzenia swoich roszczeń.
Na podstawie przeprowadzonych analiz zostaną rozważone dalsze działania legislacyjne.
-- 2 of 3 --
3
Dodatkowo informuję, iż działania podjęte w ramach Krajowego Planu Odbudowy
w zakresie aktualizacji ewidencji urządzeń melioracyjnych i gruntów zmeliorowanych2,
mają na celu m.in. uporządkowanie danych przestrzennych, ułatwienie identyfikacji
właścicieli gruntów oraz przyspieszenie postępowań administracyjnych dotyczących
inwestycji wodnych. Działania te przyczynią się do poprawy efektywności procesów
inwestycyjnych i administracyjnych.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
2 Zadanie pn.: „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych na
terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie”. W
ramach realizacji projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano cyfrową ewidencję urządzeń
melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla obszaru 15 Zarządów Zlewni PGW Wody
Polskie.
-- 3 of 3 --
kancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-2.054.17.2026
Warszawa, 18 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17432 z dnia 1 czerwca 2026 r. Posłów na Sejm RP panów
Tomasza Piotra Nowaka oraz Krzysztofa Gadowskiego w sprawie funkcjonowania
systemów melioracyjnych oraz spółek wodnych przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie informuję, iż spółki wodne są jednymi z najstarszych form organizacyjnych
związanych z gospodarką wodną i rozwojem prawa wodnego. Zgodnie z art. 441 ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne1 (dalej jako: Prawo wodne), spółki wodne są
niepublicznymi formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku,
zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu
zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania
wodami.
Podstawową formą finansowania spółki wodnej są składki członkowskie, ale
w odróżnieniu od osób indywidualnie utrzymujących urządzenia melioracyjne, mogą
także korzystać z państwowych dotacji, w tym z budżetów jednostek samorządu
terytorialnego (art. 443 Prawa wodnego), a także uzyskiwać dofinansowania z budżetu
Unii Europejskiej. Prawo wodne dopuszcza też prowadzenie przez spółki wodne
działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto, który w całości przeznacza się na cele
statutowe danego podmiotu (art. 441 ust. 2 Prawa wodnego).
Do głównych problemów związanych z funkcjonowaniem spółek wodnych zgłaszanych
przez stronę społeczną do Ministerstwa Infrastruktury należy ściągalności składek od
właścicieli gruntów niezrzeszonych w spółkach oraz przypadkami niewłaściwego
utrzymania urządzeń melioracji wodnych.
Celem poprawy sytuacji wprowadzono już m.in. nowe przepisy w Prawie wodnym:
1) art. 454 - umożliwiono uzyskiwanie przez spółkę wodną należności od osób
niebędących jej członkami - z tytułu odnoszenia korzyści z oddziaływania urządzeń spółki
wodnej;
2) art. 206 - wprowadzono instrument nakładania obowiązku prawidłowego utrzymania
urządzeń melioracji wodnych – jeżeli ten obowiązek nie jest wykonywany.
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 960, 1535, z 2026 r. poz. 445, 605
-- 1 of 3 --
2
Warto zaznaczyć, że Ministerstwo Infrastruktury nie dofinansuje spółek wodnych, gdyż
zgodnie z obowiązującymi przepisami może to robić tylko w przypadku podmiotów
nadzorowanych. Należy wskazać, że dotacje z budżetu państwa dla spółek wodnych
przyznaje za pośrednictwem wojewodów Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie
z informacją przekazaną z ww. resortu od 2011 r. rząd systematycznie podnosi środki
przeznaczane na utrzymanie urządzeń melioracyjnych. W latach 2017–2025 było to
40 mln zł rocznie, a na rok 2026 kwota została zwiększona do 80 mln zł. Przyznana
w 2026 r. dotacja oraz racjonalne gospodarowanie środkami powinny pozwolić spółkom
wodnym skutecznie realizować zaplanowane zadania.
Poza powyższym informuję, iż Ministerstwo Infrastruktury dostrzega konieczność
dalszego przeglądu i wprowadzenia kolejnych zmian prawnych w zakresie utrzymania
urządzeń melioracji wodnych. W związku z tym przeprowadzono wstępne analizy
w zakresie ustalenia kierunków planowanych zmian prawnych (o których mowa poniżej),
wymagających szczegółowej oceny.
Obecnie zadania publiczne z zakresu melioracji wodnych (rozumianych jako regulacja
stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby), w tym związane
z funkcjonowaniem spółek wodnych, są rozproszone pomiędzy różne organy, co utrudnia
kompleksowe zarządzanie kwestiami związanymi z melioracjami wodnymi.
Dodatkowo gminy nie mają obecnie wystarczających instrumentów prawnych
wspierających prawidłową meliorację wodną, która dotyczy społeczności lokalnych (w
tym grup rolników). Aktualnie występuje tylko możliwość dofinansowania ze Skarbu
Państwa wykonania urządzeń melioracji wodnych. Natomiast dofinansowanie bieżącego
utrzymania urządzeń melioracji wodnych może dotyczyć tylko grup rolników skupionych
w ramach spółek wodnych (art. 443 ust. 2 Prawa wodnego), co wyklucza wsparcie
społeczności lokalnych, które nie są zainteresowane współpracą w ww. formie.
Ponadto, spółki wodne jako dobrowolne zrzeszenia o charakterze prywatnym, finansują
swoją działalność, co do zasady, ze składek członkowskich poszczególnych członków.
Uiszczanie składek przez poszczególnych członków jest obowiązkowe i stanowi należność
o charakterze prywatnoprawnym. W razie nieuiszczenia przedmiotowej składki mogą one
być dochodzone przez spółki wodne w drodze cywilnej, co wymaga podjęcia szeregu
specjalistycznych czynności prawnych, których spółki wodne mogą samodzielnie nie być
w stanie wykonywać. Natomiast w przypadku, gdy działania spółki wodnej oddziałują na
grunty osób trzecich, takie osoby mogą być zobowiązane w drodze administracyjnej
(postępowanie prowadzone na podstawie art. 454 Prawa wodnego) do spełnienia
określonych świadczeń pieniężnych lub niepieniężnych na rzecz spółki wodnej, po
przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania. W sytuacji braku spełnienia świadczenia
w tym zakresie jest ono dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej przez organ
administracji. Tym samym w ramach tego postępowania spółka wodna, na rzecz której
przyznaje się świadczenie, ma prostszy tryb dochodzenia swoich roszczeń.
Na podstawie przeprowadzonych analiz zostaną rozważone dalsze działania legislacyjne.
-- 2 of 3 --
3
Dodatkowo informuję, iż działania podjęte w ramach Krajowego Planu Odbudowy
w zakresie aktualizacji ewidencji urządzeń melioracyjnych i gruntów zmeliorowanych2,
mają na celu m.in. uporządkowanie danych przestrzennych, ułatwienie identyfikacji
właścicieli gruntów oraz przyspieszenie postępowań administracyjnych dotyczących
inwestycji wodnych. Działania te przyczynią się do poprawy efektywności procesów
inwestycyjnych i administracyjnych.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
2 Zadanie pn.: „Inwentaryzacja urządzeń melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych na
terenie wybranych Zarządów Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie”. W
ramach realizacji projektu dokonano weryfikacji oraz zaktualizowano cyfrową ewidencję urządzeń
melioracji wodnych oraz gruntów zmeliorowanych dla obszaru 15 Zarządów Zlewni PGW Wody
Polskie.
-- 3 of 3 --