Interpelacja w sprawie emerytur z KRUS
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17429
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie emerytur z KRUS
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie licznych głosów rolników z województwa lubuskiego, obecnych na spotkaniu dnia 18 marca 2026 r. z wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi, Panią Małgorzatą Gromadzką w gminie Niegosławice dotyczących zbyt niskich emerytur oraz wcześniejszych emerytur z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przedstawiam co następuje.
Na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1992 roku o ubezpieczeniach społecznych rolników warunkiem przejścia na emeryturę jest wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz przynajmniej 25 lat opłacania składek KRUS. Podstawa do wyliczenia emerytury w 2026 roku wyniosła 1.780,64 zł. Minimalna emerytura rolnicza w 2026 roku wynosi 1 978,49 zł brutto. Większość rolników przechodząc na emeryturę, otrzyma świadczenie w wysokości poniżej progu minimum socjalnego. Po 25 latach pracy rolnik, otrzyma emeryturę w kwocie 2 092,25 zł brutto. Po 30 latach ubezpieczenia w KRUS otrzyma z kolei świadczenie w wysokości 2 136,77 zł brutto. Podczas gdy minimum socjalne wg cen z trzeciego kwartału 2025 r. obliczone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa wynosi 1.912 zł. Minimum socjalne wg cen za pierwszy kwartał 2026 r. wynosi 1 950 zł.
Dane za I kwartał 2025 r. pokazują, iż przeciętna emerytura z KRUS wyniosła 2 185,22 zł brutto, podczas gdy z ZUS – 4 189,54 zł brutto. Mimo mniejszej liczby świadczeniobiorców, rolniczy system emerytalny nie zapewnia porównywalnego poziomu zabezpieczenia. Nierówność między emeryturami z ZUS i KRUS jest efektem odmiennej konstrukcji obu systemów. Podczas gdy ZUS działa na zasadzie składki obecnie pracujących, finansuje świadczenia dzisiejszych emerytów, system rolniczy opiera się na o wiele niższych składkach, które nie mają realnego pokrycia w wypłacanych świadczeniach. W 2025 roku podstawowa miesięczna składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w KRUS wyniosła niespełna 500 zł, a w przypadku mniejszych gospodarstw – jeszcze mniej. W efekcie rolnik gromadzi o wiele niższe uprawnienia niż pracownik etatowy, mimo wieloletniej aktywności zawodowej.
Rolnicy zwrócili także uwagę na problem podwójnego okresu ubezpieczenia. Wielu z nich przez część życia pracowało w innych zawodach i było objętych ubezpieczeniem w ZUS, a później wrócili do pracy na roli i przeszli do KRUS. Obecnie jednak oba okresy są rozliczane osobno. W praktyce oznacza to, że mogą nie uzyskać prawa do pełnej emerytury ani w jednym, ani w drugim systemie.
Możliwość otrzymania dwóch odrębnych emerytur istnieje, ale pod warunkiem nieskładania się okresów ubezpieczenia w czasie, spełniając warunki określone art. 33 ust. 2a ww. ustawy:
osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn),
co najmniej 25-letni okres ubezpieczenia w KRUS,
spełnienie przesłanek do uzyskania świadczenia z ZUS.
Rolnicy proponują wprowadzić możliwość sumowania lat składkowych z KRUS i ZUS oraz proporcjonalne naliczanie emerytury na podstawie długości składkowania w każdym z tych systemów. Brak takich rozwiązań doprowadzi do sytuacji, w której osoby ciężko pracujące przez całe życie otrzymają rażąco niskie świadczenia. Dla wielu z nich świadczenie na poziomie niewiele ponad 2 tys. zł brutto miesięcznie to zdecydowanie za mało, by samodzielnie funkcjonować i pokrywać koszty leczenia, opieki czy ogrzewania w sezonie zimowym. Tym bardziej, że część tych osób przez całe dorosłe życie nie korzystała z pomocy społecznej i utrzymywała się wyłącznie z pracy w gospodarstwie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo przewiduje podjęcie działań umożliwiających sumowanie lat składkowych z KRUS i ZUS oraz proporcjonalne naliczania emerytury na podstawie długości składkowania w każdym z tych systemów?
Czy ministerstwo prowadzi prace nad zmianą ustawy polegającą na zrównaniu emerytury podstawowej z KRUS z emeryturą minimalną ZUS?
Czy ministerstwo planuje zmianę przepisów umożliwiającą uzupełnienia składek w KRUS, składkami z ZUS, jeśli zabraknie kilku lat do wymaganych 25 lat okresu ubezpieczenia w KRUS?
Podsekretarz stanu Adam Nowak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5734 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 03 czerwca 2026 r.
Znak sprawy: DTS.wzs.058.11.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 17429 w sprawie emerytur z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia
Społecznego
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 17429 Pani Poseł Elżbiety Anny Polak w sprawie
emerytur z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) oraz możliwości zmian
systemowych, uprzejmie przekazuję następujące wyjaśnienia.
Na wstępie należy podkreślić, że system ubezpieczeń społecznych rolników,
uregulowany ustawą z dnia 20 grudnia 1992 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników1,
funkcjonuje na zasadach odmiennych od systemu powszechnego (ZUS). Różnice te
wynikają przede wszystkim ze specyfiki działalności rolniczej oraz z przyjęcia w systemie
KRUS zasady ryczałtowego charakteru składek, których poziom jest istotnie niższy niż w
systemie powszechnym.
Odnosząc się do kwestii niskiej wysokości świadczeń emerytalnych, należy wskazać, że
ich poziom pozostaje w bezpośrednim związku z wysokością opłacanych składek.
Jednocześnie znaczna część wydatków na świadczenia rolnicze finansowana jest z
budżetu państwa, co stanowi istotny mechanizm wsparcia dla rolników.
Jednocześnie należy wskazać, że obowiązujące regulacje przewidują częściowe
mechanizmy uwzględniania okresów aktywności rolniczej. Zgodnie z art. 26a ustawy z
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 1770
-- 1 of 3 --
dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych2
(ustawa o FUS), wysokość emerytury z FUS może zostać zwiększona o tzw. część rolną
za okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zwiększenie to ustala się
według zasad wymiaru części składkowej emerytury rolniczej przewidzianych w
przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników na podstawie zaświadczenia Kasy
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach opłacania składek.
Zwiększenie to przysługuje osobom, które obok okresów ubezpieczenia w systemie
powszechnym podlegały również ubezpieczeniu w KRUS, lecz okresy te – z uwagi na
odrębność systemów – nie zostały wykorzystane do ustalenia prawa do emerytury
rolniczej. Mechanizm ten ma charakter kompensacyjny i ma na celu częściowe
uwzględnienie aktywności zawodowej w rolnictwie przy ustalaniu wysokości
świadczenia z FUS.
W praktyce oznacza to, że do emerytury obliczonej według zasad zdefiniowanej składki
(tj. na podstawie zgromadzonego kapitału emerytalnego w ZUS), doliczana jest
dodatkowa kwota odpowiadająca okresom ubezpieczenia rolniczego. Wysokość tego
zwiększenia uzależniona jest od długości tych okresów i obliczana według zasad
określonych w przepisach wykonawczych, przy czym nie stanowi ono pełnego
odzwierciedlenia świadczenia, jakie przysługiwałoby w systemie KRUS.
Należy podkreślić, że rozwiązanie to nie oznacza pełnego sumowania okresów
ubezpieczenia w obu systemach ani proporcjonalnego naliczania jednego świadczenia,
lecz stanowi ograniczony instrument uwzględniania okresów rolniczych w ramach
systemu powszechnego. Jego celem jest złagodzenie skutków rozdzielności systemów
ubezpieczeniowych, przy jednoczesnym zachowaniu ich odrębności organizacyjnej i
finansowej.
W konsekwencji art. 26a ustawy o FUS należy postrzegać jako rozwiązanie częściowe,
które – choć nie odpowiada w pełni postulatom dotyczącym kompleksowego łączenia
okresów ubezpieczenia – stanowi istotny element obowiązującego systemu,
umożliwiający zwiększenie wysokości świadczeń dla osób posiadających mieszany
przebieg aktywności zawodowej.
Ponadto, w przypadku niespełnienia warunku wymaganego stażu składkowego w
systemie powszechnym, istnieje możliwość uwzględnienia okresów pracy w
gospodarstwie rolnym przy ustalaniu prawa do minimalnej emerytury – na zasadach
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 1749 ze zm.
-- 2 of 3 --
określonych w art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który
dopuszcza zaliczenie okresów ubezpieczenia rolniczego do stażu ubezpieczeniowego.
Należy podkreślić, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dostrzega zgłaszane przez
środowisko rolnicze problemy związane z poziomem zabezpieczenia emerytalnego oraz
różnicami pomiędzy systemem KRUS a ZUS. W związku z tym w resorcie podjęto
czynności analityczne i koncepcyjne zmierzające do przygotowania zmian w ustawie o
ubezpieczeniu społecznym rolników. Rozważano m.in. rozwiązania zwiększające
elastyczność systemu, w tym w zakresie uwzględniania okresów ubezpieczenia w
różnych systemach oraz poprawy adekwatności świadczeń.
Należy jednak wskazać, że tego rodzaju zmiany wiążą się z koniecznością zapewnienia
dodatkowych środków finansowych oraz oceny ich wpływu na stabilność całego
systemu finansów publicznych. W toku uzgodnień międzyresortowych z Ministerstwem
Finansów kwestie te były przedmiotem szczegółowych analiz, a ostateczna ocena
możliwości wdrożenia proponowanych rozwiązań musiała uwzględniać obowiązujące
uwarunkowania budżetowe oraz potrzebę zachowania równowagi finansów
publicznych.
W konsekwencji powyższego, na obecnym etapie trudne jest do określenia jak podjęte
prace legislacyjne będą prowadzić do wdrożenia analizowanych rozwiązań.
Jednocześnie zapewniam, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi na bieżąco
monitoruje sytuację dochodową rolników oraz poziom świadczeń emerytalnych, a także
pozostaje otwarte na dalszą dyskusję nad kierunkami ewentualnych zmian systemowych
w przyszłości, z uwzględnieniem możliwości finansowych państwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Adam Nowak
Podsekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów – Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --