Interpelacja nr 17428
Interpelacja w sprawie systemu opieki nad osobami starszymi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemu opieki nad osobami starszymi
Interpelacja nr 17428
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemu opieki nad osobami starszymi
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowna Pani Ministro,
w związku z częstymi pytaniami dotyczącymi systemu opieki na osobami starszymi zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie informacji.
Polska znajduje się w procesie szybkiego starzenia się, a liczba seniorów stale rośnie. Na koniec 2024 r. stanowili oni ponad 25% ludności, z czego wynika, iż mamy blisko 10 milionów osób po 60. roku życia. Osoby po 80. roku życia to około 16% w 2024 r. Coraz więcej osób starszych potrzebuje całodobowej, specjalistycznej opieki.
Na koniec 2024 r. w Polsce funkcjonowały 824 domy pomocy społecznej, które dysponowały 80 322 miejscami. Obłożenie w tych domach wynosiło 97%, z czego wynika iż średnio na 100 łóżek, wolne były tylko trzy. Średni czas oczekiwania na miejsce to od pól roku do nawet trzech lat. Średni miesięczny koszt pobytu w marcu 2025 r. wyniósł 7 023,74 zł. 70% miesięcznych opłat musi pokryć senior lub jego rodzina, tylko w nielicznych przypadkach, koszty te pokrywa gmina. Co stanowi ogromne obciążenie finansowe dla całej rodziny.
Coraz więcej rodzin boryka się z dylematem w jaki sposób zająć się osobą najbliższą, w sytuacji gdzie żadna z osób nie może pozwolić sobie na ograniczenie aktywności zawodowej, czy rezygnację z pracy. Coraz więcej jest sytuacji, gdzie opieki całodobowej wymaga osoba samotna z dalszej z rodziny. Wiele z takich osób nie jest sobie w stanie poradzić, ani finansowo, ani z procedurami przyjęcia do domu opieki, są oni zdani wyłącznie na siebie. Wiele rodzin postawionych jest w trudnej sytuacji, chcieliby pomóc osobie bliskiej ale nie mają zarówno możliwości mieszkaniowych, ani finansowych, żeby móc zapewnić takiej osobie dom opieki. Często opieka nad osobą schorowaną spoczywa na barkach osoby, która sama wymaga opieki. Wiele z osób starszych czuje się w takiej sytuacji ciężarem dla swojej rodziny.
Coraz więcej rodzin znajduje się w podobnej sytuacji ze względu na nagłe zdarzenia losowe, gdzie opieka jest niezbędna natychmiast. Osób po zawałach, wylewach jest coraz więcej i dotyczy ten problem coraz młodszych. Rodziny w takich sytuacjach również muszą zorganizować sobie system opieki nad członkiem swojej rodziny.
Odpowiedzią na te problemy miała być ustawa o bonie senioralnym, która miała wejść w życie od stycznia tego roku. Projekt ten ma wspierać godzenie obowiązków wynikających z pracy i zapewnieniem wsparcia osobom od 75. roku życia przez rodzinę.
W związku z powyższym mam pytanie:
Na jakim etapie są prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym?
Od kiedy będzie można składać wnioski o przyznanie bonu senioralnego?
Co w sytuacji, kiedy senior nie ma rodziny, która mogłaby złożyć taki wniosek?
Jakie rozwiązania ministerstwo planuje dla osób wymagających podobnej opieki, które nie osiągnęły 75. roku życia?
Jakie działania ministerstwo przewiduje odnośnie do zwiększenia dostępności domów opieki społecznej?
Czy ministerstwo planuje zwiększenie dofinansowania do domów opieki społecznej, tak aby koszty dla osoby starszej, czy rodziny były mniejsze?
Interpelacja nr 17428
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie systemu opieki nad osobami starszymi
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 27-05-2026
Szanowna Pani Ministro,
w związku z częstymi pytaniami dotyczącymi systemu opieki na osobami starszymi zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie informacji.
Polska znajduje się w procesie szybkiego starzenia się, a liczba seniorów stale rośnie. Na koniec 2024 r. stanowili oni ponad 25% ludności, z czego wynika, iż mamy blisko 10 milionów osób po 60. roku życia. Osoby po 80. roku życia to około 16% w 2024 r. Coraz więcej osób starszych potrzebuje całodobowej, specjalistycznej opieki.
Na koniec 2024 r. w Polsce funkcjonowały 824 domy pomocy społecznej, które dysponowały 80 322 miejscami. Obłożenie w tych domach wynosiło 97%, z czego wynika iż średnio na 100 łóżek, wolne były tylko trzy. Średni czas oczekiwania na miejsce to od pól roku do nawet trzech lat. Średni miesięczny koszt pobytu w marcu 2025 r. wyniósł 7 023,74 zł. 70% miesięcznych opłat musi pokryć senior lub jego rodzina, tylko w nielicznych przypadkach, koszty te pokrywa gmina. Co stanowi ogromne obciążenie finansowe dla całej rodziny.
Coraz więcej rodzin boryka się z dylematem w jaki sposób zająć się osobą najbliższą, w sytuacji gdzie żadna z osób nie może pozwolić sobie na ograniczenie aktywności zawodowej, czy rezygnację z pracy. Coraz więcej jest sytuacji, gdzie opieki całodobowej wymaga osoba samotna z dalszej z rodziny. Wiele z takich osób nie jest sobie w stanie poradzić, ani finansowo, ani z procedurami przyjęcia do domu opieki, są oni zdani wyłącznie na siebie. Wiele rodzin postawionych jest w trudnej sytuacji, chcieliby pomóc osobie bliskiej ale nie mają zarówno możliwości mieszkaniowych, ani finansowych, żeby móc zapewnić takiej osobie dom opieki. Często opieka nad osobą schorowaną spoczywa na barkach osoby, która sama wymaga opieki. Wiele z osób starszych czuje się w takiej sytuacji ciężarem dla swojej rodziny.
Coraz więcej rodzin znajduje się w podobnej sytuacji ze względu na nagłe zdarzenia losowe, gdzie opieka jest niezbędna natychmiast. Osób po zawałach, wylewach jest coraz więcej i dotyczy ten problem coraz młodszych. Rodziny w takich sytuacjach również muszą zorganizować sobie system opieki nad członkiem swojej rodziny.
Odpowiedzią na te problemy miała być ustawa o bonie senioralnym, która miała wejść w życie od stycznia tego roku. Projekt ten ma wspierać godzenie obowiązków wynikających z pracy i zapewnieniem wsparcia osobom od 75. roku życia przez rodzinę.
W związku z powyższym mam pytanie:
Na jakim etapie są prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym?
Od kiedy będzie można składać wnioski o przyznanie bonu senioralnego?
Co w sytuacji, kiedy senior nie ma rodziny, która mogłaby złożyć taki wniosek?
Jakie rozwiązania ministerstwo planuje dla osób wymagających podobnej opieki, które nie osiągnęły 75. roku życia?
Jakie działania ministerstwo przewiduje odnośnie do zwiększenia dostępności domów opieki społecznej?
Czy ministerstwo planuje zwiększenie dofinansowania do domów opieki społecznej, tak aby koszty dla osoby starszej, czy rodziny były mniejsze?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
5 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
11
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
8.2 / 1k zn.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9091 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.344.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17428 Pani Posłanki Elżbiety Anny Polak, w sprawie
systemu opieki nad osobami starszymi, proszę przyjąć wyjaśnienia należące do właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wyjaśniam jednocześnie, że kwestię przyjęcia nowego rozwiązania, jakim jest bon
senioralny, odpowiada Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej - Sekretarz Stanu
w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Odnośnie do pytania czwartego wyjaśniam, że w opinii kierownictwa Ministerstwa Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) kluczowy dla zwiększenia efektywności wsparcia
udzielanego osobom niesamodzielnym jest rozwój usług świadczonych beneficjentom
pomocy w miejscu ich zamieszkania. Prowadzone w resorcie działania koncentrują się na
budowaniu takiego systemu, dzięki któremu osoba wymagająca wsparcia będzie miała
możliwość uzyskania pomocy w ramach różnego typu usług oferowanych w środowisku
lokalnym, bez względu na miejsce zamieszkania i poziom jej niesamodzielności.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, który wpisano do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315 jest wprowadzenie zmian ukierunkowanych na zwiększenie dostępności
i jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia osobom i rodzinom znajdującym
się w trudnej sytuacji życiowej.
Istotny element reformy systemu pomocy społecznej stanowią kwestie związane z
rozwojem usług środowiskowych, w tym rozwojem mieszkalnictwa. Projekt nowelizacji
ustawy o pomocy społecznej zawiera wymóg zaproponowania osobie potrzebującej
wsparcia, przed skierowaniem jej do domu pomocy społecznej, usług świadczonych w
środowisku lokalnym (włącznie z mieszkaniem wspomaganym). Zmiana ta ma motywować
samorządy do rozwijania usług środowiskowych. Projektowane przepisy umożliwiają
korzystanie z mieszkalnictwa wspomaganego osobom wykazującym najwyższy poziom
potrzebnego wsparcia, porządkują pomoc w mieszkaniach wspomaganych i treningowych
ze względu na cel i czas jej udzielania, a także pojęcia stosowane w praktyce działań
środowiskowych i usług społecznych poprzez zdefiniowanie m.in. pojęcia
deinstytucjonalizacji oraz kręgów wsparcia, oraz zasady opracowywania lokalnych planów
rozwoju usług społecznych i deinstytucjonalizacji.
Projekt zmian jest na etapie konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych,
a ostateczny kształt przyjętych rozwiązań zależeć będzie od dalszych etapów procesu
legislacyjnego.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Równolegle do prac nad nowelizacją ustawy o systemie pomocy społecznej prowadzone są
prace nad ustawą o asystencji osobistej. Rządowy projekt ustawy został przyjęty przez Radę
Ministrów 28 października 2025 r. i skierowany do Sejmu, gdzie trwają nad nim dalsze prace.
W resorcie rodziny realizowane są również programy zapewniające samorządom gminnym
wsparcie w wykonaniu ich zadań własnych, mające na celu zapewnienie rozwoju usług
środowiskowych. Wśród nich wymienić należy:
— program „Opieka 75+” kierowany jest do gmin liczących do 60 tys. mieszkańców. Jego
celem jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W br. na realizację programu
zaplanowano 80 mln zł;
— program „Korpus wsparcia seniorów”, składający się z dwóch Modułów. Celem Modułu
I jest wsparcie finansowe gmin w organizowaniu usług opiekuńczych w formie usług
sąsiedzkich dla osób z grupy wiekowej 60+. Modułu II służy wsparciu finansowemu
gmin w zakresie dofinansowania zakupu i kosztów użytkowania tzw. opasek lub innych
urządzeń bezpieczeństwa. W br. na ten cel zaplanowano 30 mln zł.
W roku 2026 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dysponuje również możliwością
wsparcia finansowego samorządów w rozwijaniu sieci mieszkań treningowych
i wspomaganych dla osób z niepełnosprawnościami. Kwota przewidziana na realizację
działania 4.4. Kompleksowego programu wsparcia dla rodzin „Za życiem” to w br. 24 mln zł.
Wyjaśniam, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2024 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2026 r., poz. 639) prowadzenie domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym
samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego. Decyzje dotyczące tworzenia
domów pomocy społecznej należą zatem do jednostek samorządu terytorialnego
odpowiedniego szczebla. Liczba jednostek tego typu oraz udostępnianych przez nie w
poszczególnych województwach miejsc z jednej strony odzwierciedla lokalne
zapotrzebowanie na usługi oferowane przez domy pomocy społecznej, z drugiej natomiast
wynika z możliwości finansowych danego samorządu.
Trzeba podkreślić, że ze względu na uwarunkowania demograficzne domy pomocy
społecznej pozostaną istotnym elementem systemu wsparcia.
Wyjaśniam, że prowadzenie domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym lokalnych
samorządów, finansowanym z ich środków własnych, a de facto z odpłatności ponoszonych
za pobyt w domu pomocy społecznej, odpłatny do wysokości średniego miesięcznego
kosztu utrzymania mieszkańca (określanego indywidualnie dla każdej placówki). Obowiązani
do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są kolejno: mieszkaniec domu
(w kwocie nieprzekraczającej 70% swojego dochodu); małżonek, zstępni przed wstępnymi;
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Minister właściwy do spraw pracy ma możliwość wsparcia finansowego gmin
w odpłatnościach ponoszonych w związku z kierowaniem do domów pomocy społecznej
osób umieszczonych w placówkach na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia
2004 roku. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 1
października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U. z 2024 r.
poz. 1572), powiat otrzymuje dotację na mieszkańców domów pomocy społecznej
prowadzonych w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego zlecenie,
umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku (tzw.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
„stare zasady”). Wojewoda może zwiększyć dotację dla powiatu do 20%, a w przypadku
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w
których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%.
W kwestii obciążeń finansowych gmin związanych z finansowaniem ich zadań własnych
z obszaru pomocy społecznej należy dodać, że nie bez znaczenia pozostaje, iż 25
października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572), zmieniająca dotychczasowy system
finansowania jednostek samorządu terytorialnego.
Celem ustawy było doprowadzenie do sytuacji, w której dochody samorządów zwiększać
się będą w sposób przewidywalny, niezależny od doraźnego wsparcia finansowego. Każdy
samorząd ma zagwarantowane wyższe dochody niż wcześniej. Należy zauważyć, że łączny
skutek finansowy wynikający z ustawy jest dla jednostek samorządu terytorialnego
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów. W perspektywie najbliższej dekady szacuje
się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną o ponad 345 mld zł.
Informuję ponadto, że do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która
umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19
czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci
dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. W ramach programu zatrudnieni na
podstawie umowy o pracę pracownicy domów pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku
motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie, wypłacanego w okresie od 1 lipca
2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na wypłaty dodatków motywacyjnych dla pracowników
domów pomocy społecznej w roku 2025 przeznaczono ponad 790 mln zł.
Procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej zawiera poszerzenie
katalogu osób zobowiązanych do odpłatności za pobyt osób bliskich w domu pomocy
społecznej o osoby, które zostały obdarowane nieruchomością w zamian za opiekę (m.in.
umowa dożywocia). Projekt doprecyzowuje przy tym kwestie zwolnienia osób małoletnich
z odpłatności za pobyt ich bliskich w domach pomocy społecznej, poszerza też katalog
sytuacji obligatoryjnego zwolnienia osób zobowiązanych z odpłatności za pobyt w domu
pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.344.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17428 Pani Posłanki Elżbiety Anny Polak, w sprawie
systemu opieki nad osobami starszymi, proszę przyjąć wyjaśnienia należące do właściwości
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Wyjaśniam jednocześnie, że kwestię przyjęcia nowego rozwiązania, jakim jest bon
senioralny, odpowiada Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej - Sekretarz Stanu
w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Odnośnie do pytania czwartego wyjaśniam, że w opinii kierownictwa Ministerstwa Rodziny,
Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) kluczowy dla zwiększenia efektywności wsparcia
udzielanego osobom niesamodzielnym jest rozwój usług świadczonych beneficjentom
pomocy w miejscu ich zamieszkania. Prowadzone w resorcie działania koncentrują się na
budowaniu takiego systemu, dzięki któremu osoba wymagająca wsparcia będzie miała
możliwość uzyskania pomocy w ramach różnego typu usług oferowanych w środowisku
lokalnym, bez względu na miejsce zamieszkania i poziom jej niesamodzielności.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, który wpisano do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315 jest wprowadzenie zmian ukierunkowanych na zwiększenie dostępności
i jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia osobom i rodzinom znajdującym
się w trudnej sytuacji życiowej.
Istotny element reformy systemu pomocy społecznej stanowią kwestie związane z
rozwojem usług środowiskowych, w tym rozwojem mieszkalnictwa. Projekt nowelizacji
ustawy o pomocy społecznej zawiera wymóg zaproponowania osobie potrzebującej
wsparcia, przed skierowaniem jej do domu pomocy społecznej, usług świadczonych w
środowisku lokalnym (włącznie z mieszkaniem wspomaganym). Zmiana ta ma motywować
samorządy do rozwijania usług środowiskowych. Projektowane przepisy umożliwiają
korzystanie z mieszkalnictwa wspomaganego osobom wykazującym najwyższy poziom
potrzebnego wsparcia, porządkują pomoc w mieszkaniach wspomaganych i treningowych
ze względu na cel i czas jej udzielania, a także pojęcia stosowane w praktyce działań
środowiskowych i usług społecznych poprzez zdefiniowanie m.in. pojęcia
deinstytucjonalizacji oraz kręgów wsparcia, oraz zasady opracowywania lokalnych planów
rozwoju usług społecznych i deinstytucjonalizacji.
Projekt zmian jest na etapie konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych,
a ostateczny kształt przyjętych rozwiązań zależeć będzie od dalszych etapów procesu
legislacyjnego.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Równolegle do prac nad nowelizacją ustawy o systemie pomocy społecznej prowadzone są
prace nad ustawą o asystencji osobistej. Rządowy projekt ustawy został przyjęty przez Radę
Ministrów 28 października 2025 r. i skierowany do Sejmu, gdzie trwają nad nim dalsze prace.
W resorcie rodziny realizowane są również programy zapewniające samorządom gminnym
wsparcie w wykonaniu ich zadań własnych, mające na celu zapewnienie rozwoju usług
środowiskowych. Wśród nich wymienić należy:
— program „Opieka 75+” kierowany jest do gmin liczących do 60 tys. mieszkańców. Jego
celem jest zwiększenie dostępności usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych usług
opiekuńczych dla osób w wieku 75 lat i starszych. W br. na realizację programu
zaplanowano 80 mln zł;
— program „Korpus wsparcia seniorów”, składający się z dwóch Modułów. Celem Modułu
I jest wsparcie finansowe gmin w organizowaniu usług opiekuńczych w formie usług
sąsiedzkich dla osób z grupy wiekowej 60+. Modułu II służy wsparciu finansowemu
gmin w zakresie dofinansowania zakupu i kosztów użytkowania tzw. opasek lub innych
urządzeń bezpieczeństwa. W br. na ten cel zaplanowano 30 mln zł.
W roku 2026 Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej dysponuje również możliwością
wsparcia finansowego samorządów w rozwijaniu sieci mieszkań treningowych
i wspomaganych dla osób z niepełnosprawnościami. Kwota przewidziana na realizację
działania 4.4. Kompleksowego programu wsparcia dla rodzin „Za życiem” to w br. 24 mln zł.
Wyjaśniam, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2024 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2026 r., poz. 639) prowadzenie domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym
samorządu gminnego, powiatowego i wojewódzkiego. Decyzje dotyczące tworzenia
domów pomocy społecznej należą zatem do jednostek samorządu terytorialnego
odpowiedniego szczebla. Liczba jednostek tego typu oraz udostępnianych przez nie w
poszczególnych województwach miejsc z jednej strony odzwierciedla lokalne
zapotrzebowanie na usługi oferowane przez domy pomocy społecznej, z drugiej natomiast
wynika z możliwości finansowych danego samorządu.
Trzeba podkreślić, że ze względu na uwarunkowania demograficzne domy pomocy
społecznej pozostaną istotnym elementem systemu wsparcia.
Wyjaśniam, że prowadzenie domów pomocy społecznej jest zadaniem własnym lokalnych
samorządów, finansowanym z ich środków własnych, a de facto z odpłatności ponoszonych
za pobyt w domu pomocy społecznej, odpłatny do wysokości średniego miesięcznego
kosztu utrzymania mieszkańca (określanego indywidualnie dla każdej placówki). Obowiązani
do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są kolejno: mieszkaniec domu
(w kwocie nieprzekraczającej 70% swojego dochodu); małżonek, zstępni przed wstępnymi;
gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej.
Minister właściwy do spraw pracy ma możliwość wsparcia finansowego gmin
w odpłatnościach ponoszonych w związku z kierowaniem do domów pomocy społecznej
osób umieszczonych w placówkach na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia
2004 roku. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (w obecnym stanie prawnym zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 1
października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - Dz.U. z 2024 r.
poz. 1572), powiat otrzymuje dotację na mieszkańców domów pomocy społecznej
prowadzonych w ramach zadania własnego lub prowadzonych na jego zlecenie,
umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 roku (tzw.
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
„stare zasady”). Wojewoda może zwiększyć dotację dla powiatu do 20%, a w przypadku
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w
których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%.
W kwestii obciążeń finansowych gmin związanych z finansowaniem ich zadań własnych
z obszaru pomocy społecznej należy dodać, że nie bez znaczenia pozostaje, iż 25
października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. poz. 1572), zmieniająca dotychczasowy system
finansowania jednostek samorządu terytorialnego.
Celem ustawy było doprowadzenie do sytuacji, w której dochody samorządów zwiększać
się będą w sposób przewidywalny, niezależny od doraźnego wsparcia finansowego. Każdy
samorząd ma zagwarantowane wyższe dochody niż wcześniej. Należy zauważyć, że łączny
skutek finansowy wynikający z ustawy jest dla jednostek samorządu terytorialnego
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów. W perspektywie najbliższej dekady szacuje
się, że dochody jednostek samorządu terytorialnego wzrosną o ponad 345 mld zł.
Informuję ponadto, że do ustawy o pomocy społecznej wprowadzono zmianę, która
umożliwiła przyjęcie przez Radę Ministrów Uchwały nr 62 Rady Ministrów z dnia 19
czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci
dodatku motywacyjnego na lata 2024–2027”. W ramach programu zatrudnieni na
podstawie umowy o pracę pracownicy domów pomocy społecznej nabyli prawo do dodatku
motywacyjnego w wysokości 1000 zł brutto miesięcznie, wypłacanego w okresie od 1 lipca
2024 r. do 31 grudnia 2027 r. Na wypłaty dodatków motywacyjnych dla pracowników
domów pomocy społecznej w roku 2025 przeznaczono ponad 790 mln zł.
Procedowany projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej zawiera poszerzenie
katalogu osób zobowiązanych do odpłatności za pobyt osób bliskich w domu pomocy
społecznej o osoby, które zostały obdarowane nieruchomością w zamian za opiekę (m.in.
umowa dożywocia). Projekt doprecyzowuje przy tym kwestie zwolnienia osób małoletnich
z odpłatności za pobyt ich bliskich w domach pomocy społecznej, poszerza też katalog
sytuacji obligatoryjnego zwolnienia osób zobowiązanych z odpłatności za pobyt w domu
pomocy społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --