Interpelacja w sprawie zaniechań Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) w realizacji ustawowych zadań, nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi oraz działań zmierzających do ograniczenia prawa do publicznej wypowiedzi polskiego astronauty Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17415
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zaniechań Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) w realizacji ustawowych zadań, nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi oraz działań zmierzających do ograniczenia prawa do publicznej wypowiedzi polskiego astronauty Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego
Zgłaszający: Kacper Płażyński
Data wpływu: 26-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
podczas posiedzenia Rady Polskiej Agencji Kosmicznej Sławosz Uznański-Wiśniewski, polski astronauta misji Axiom-4, skierował do prezes POLSA Marty Wachowicz szereg pytań dotyczących sposobu zarządzania agencją. Żadne z tych pytań nie doczekało się merytorycznej odpowiedzi. W odpowiedzi na tę aktywność kierownictwo POLSA skierowało do właściwego ministra wniosek o nałożenie na astronautę zakazu publicznych wypowiedzi dotyczących działalności agencji.
Sławosz Uznański-Wiśniewski nie jest funkcjonariuszem publicznym ani przedstawicielem partii politycznej. Jest polskim obywatelem, uznanym naukowcem i astronautą, który uczestniczył w misji na Międzynarodową Stację Kosmiczną, działając jako ambasador polskiego sektora kosmicznego. Próba ograniczenia mu prawa do publicznej wypowiedzi poprzez instrumenty administracyjne stanowi działanie bezprecedensowe i wymaga jednoznacznej oceny ze strony organu sprawującego nadzór nad POLSA.
Pytania, które zadał Sławosz Uznański-Wiśniewski, nie były pytaniami prywatnymi. Dotyczyły instytucji finansowanej z publicznych środków, realizującej zadania ustawowe na rzecz całego państwa polskiego.
Tymczasem media obiegły informacje, że:
1. Według informacji przedstawionych na posiedzeniu Rady POLSA agencja wydatkowała w 2025 roku mniej niż 38% środków przyznanych przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Tak drastyczny stopień niewykorzystania budżetu przez instytucję publiczną powołaną do realizacji strategicznych celów państwa wymaga pilnego wyjaśnienia i oceny przez organ nadzorujący.
2. Agencja miała nie złożyć wniosków o dotacje celowe na działalność merytoryczną w roku 2026. Ewentualne potwierdzenie tego faktu oznaczałoby świadome zaniechanie pozyskania środków niezbędnych do realizacji ustawowych zadań POLSA, ze szkodą dla całego polskiego sektora kosmicznego.
3. POLSA dysponowała wyłącznością na 212 tysięcy zdjęć i materiałów wideo wykonanych przez uczestników misji Axiom-4, w tym przez Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, do końca 2025 roku. Nieujawnienie tych materiałów polskiemu społeczeństwu jest sprzeczne z celem, dla którego wyłączność ta została ustanowiona, oraz stanowi zaprzepaszczenie unikatowej wartości edukacyjnej i promocyjnej misji o zasięgu historycznym.
4. Likwidacja Departamentu Informacji i Promocji POLSA oraz zwolnienie rzeczniczki prasowej nastąpiły na dwa tygodnie przed startem polskiej misji na ISS, mimo że rzeczniczka została formalnie wyznaczona przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii do koordynacji komunikacji tej właśnie misji. Decyzja ta, podjęta w tak krytycznym momencie, stanowi nie tylko przejaw rażącego braku zarządzania strategicznego, ale budzi uzasadnione wątpliwości co do intencjonalności działania.
5. Brak zamówień na kolejne serwisy Narodowego Systemu Informacji Satelitarnej grozi utratą środków z Krajowego Planu Odbudowy przeznaczonych na ten cel. Utrata tych środków byłaby stratą nieodwracalną i dotknęłaby zarówno polskie przedsiębiorstwa kosmiczne, jak i instytucje państwowe korzystające z danych satelitarnych.
Na podstawie powyższego zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii posiada wiedzę o tym, że POLSA wydatkowała w 2025 roku mniej niż 38% przyznanych środków budżetowych, a jeśli tak, jakie działania nadzorcze zostały lub zostaną podjęte w związku z tym faktem?
Czy agencja złożyła wnioski o dotacje celowe na działalność merytoryczną w roku 2026, a jeśli nie, kto poniesie odpowiedzialność za skutki tego zaniechania dla polskiego sektora kosmicznego?
Jaka część materiałów audiowizualnych z misji Axiom-4, do których POLSA posiadała wyłączność do końca 2025 roku, została udostępniona publicznie i w jakiej formie?
Jakie było uzasadnienie decyzji o likwidacji Departamentu Informacji i Promocji oraz zwolnieniu rzeczniczki prasowej POLSA w trakcie przygotowań do polskiej misji na ISS, którą ta osoba miała formalnie obsługiwać komunikacyjnie z ramienia ministerstwa?
Czy ministerstwo zleciło lub zamierza zlecić kontrolę finansową i organizacyjną POLSA za lata 2024 i 2025?
Czy Pan Minister zatwierdził lub zaopiniował wniosek POLSA dotyczący ograniczenia prawa Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego do publicznych wypowiedzi? Jeśli tak, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej?
Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć w związku z sygnałami o możliwych zbiorowych skargach pracowników POLSA dotyczących naruszania praw pracowniczych?
Z wyrazami szacunku
Kacper Płażyński
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8030 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DIN-V.054.9.2026
Warszawa, 08 lipca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: interpelacji nr 17415 Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Kacpra
Płażyńskiego
Szanowny Panie Marszałku,
na podstawie art. 193 ust. 1 i 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej1 przedstawiam
odpowiedzi na pytania Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Pana Kacpra Płażyńskiego
zawarte w interpelacji nr 17415 z 1 czerwca 2026 r.
Ad 1.
Minister właściwy do spraw gospodarki, w ramach pełnionego nadzoru wobec Polskiej
Agencji Kosmicznej, zawiera umowy o dotacje na finansowanie realizacji projektów przez
Agencję oraz ocenia ich wykonanie, w tym wydatkowanie zaangażowanych środków
zgodnie z warunkami określonymi w stosownych umowach dotacyjnych z uwzględnieniem
harmonogramów rzeczowo-finansowych. W roku 2025 zostały zawarte umowy między
MRiT a PAK zarówno na dotacje celowe, jak i dotację podmiotową z przeznaczeniem,
zgodnie z ustawą o Polskiej Agencji Kosmicznej, na realizację bieżących zadań Agencji.
Zakres realizowanych zadań oraz stopień wykorzystania zaangażowanych środków
finansowych w ramach poszczególnych umów zawartych w roku 2025 jest zróżnicowany i
ocena wykorzystania środków, w ujęciu procentowym, łącznie dla wszystkich zawartych
umów nie jest adekwatna do stopnia realizacji celów określonych w poszczególnych
umowach, ewentualnych oszczędności oraz uwzględniając, że część środków przewidziana
w ramach rezerw celowych nie została uruchomiona i zaangażowana. Na podstawie
zawartych umów dotacji celowych i dotacji podmiotowej w roku 2025 oraz wypłaconych
środków Polskiej Agencji Kosmicznej w ramach zawartych umów, ocenia się wydatkowanie
przez Agencję na poziomie 72%. Oszacowany poziom wydatkowania nie uwzględnia puli
środków przewidzianych w ramach rezerwy celowej na 2025 r., (45 mln PLN), z których to
środków Agencja nie skorzystała.
1 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
(M. P. z 2022 r. poz. 990 z poźn.zm. ).
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Agencja, zgodnie z postanowieniami zawartymi w umowach dotacyjnych, przekazuje do
MRiT sprawozdania merytoryczne i finansowe, które każdorazowo podlegają szczegółowej
analizie i ocenie przez organ nadzorujący zgodnie z procedurą nadzoru wobec Polskiej
Agencji Kosmicznej.
Ad 2.
Umowy o dotacje celowe zawierane są na wniosek Polskiej Agencji Kosmicznej oraz
z uwzględnieniem priorytetów ministra właściwego do spraw gospodarki ukierunkowanych
na rozwój polskiego sektora kosmicznego mających odzwierciedlenie
w dokumentach programowych, obecnie procedowanych, z uwzględnieniem środków
finansowych na dany rok budżetowy. Agencja opracowała i przedłożyła projekty
stosownych dokumentów warunkujących skuteczne złożenie wniosków o dotacje celowe.
Umowa dotacji na realizację celów Polskiej Strategii Kosmicznej (PSK), przyjętej uchwałą Nr
6 Rady Ministrów z dnia 26 stycznia 2017 r. w sprawie przyjęcia Polskiej Strategii
Kosmicznej (M. P. poz.203), została zawarta między ministrem właściwym do spraw
gospodarki a Polską Agencją Kosmiczną w dniu 10 czerwca 2026 r. Środki finansowe
w ramach umowy dotacji są przekazywane w terminach i kwotach/transzach określonych
w umowie.
Umowa dotacji na realizację projektów ujętych w dokumencie Krajowy Program Kosmiczny
– działania ministra właściwego do spraw gospodarki na lata 2023–2027 (KPK), na wniosek
Polskiej Agencji Kosmicznej przesłany pismem Agencji z dnia 12 czerwca 2026 r., jest
obecnie w procedowaniu.
Ad 3.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez POLSA, materiały audiowizualne z misji Axiom-
4 przed publikacją musiały być zaakceptowane przez ESA oraz SpaceX. Zaakceptowane
materiały zostały udostępnione publicznie w różnych kanałach: mediach
społecznościowych, stronach internetowych, materiałach promocyjnych, podczas spotkań
promujących misję IGNIS.
Ad 4.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez POLSA, zmiany w obszarze informacyjno-
promocyjnym wynikały z konieczności skutecznego realizowania nowych zadań Agencji,
a reorganizacja obszaru poprzez likwidację dotychczasowego Departamentu Informacji
i Promocji wpisana była w szerszą zmianę struktury Agencji, zgodnie ze statutem, którego
treść zatwierdzona została przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii nadzorujące w dniu
23.12.25 r. Statut wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. Obecnie działania
informacyjno-promocyjne realizowane zgodnie z założeniami i zadaniami ustawowymi,
przez Biuro Organizacyjne Agencji.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Ponadto, POLSA poinformowała, iż nie udziela informacji dotyczących pracowników
osobom trzecim ze względu na obowiązujące przepisy o ochronie danych osobowych
(RODO). Przekazanie takich informacji może nastąpić wyłącznie po uzyskaniu uprzedniej
pisemnej zgody pracownika lub w przypadkach przewidzianych obowiązującymi przepisami
prawa.
Ad 5.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii informuje, że działania kontrolne dotyczące
prawidłowości wykorzystania środków publicznych, w tym środków pochodzących z dotacji
udzielonych Polskiej Agencji Kosmicznej, były prowadzone zarówno za rok 2024, jak i 2025
w ramach kontroli budżetu przez Najwyższą Izbę Kontroli.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii prowadzi analizę zasadności przeprowadzenia działań
kontrolnych, obejmujących wybrane aspekty organizacji i funkcjonowania Polskiej Agencji
Kosmicznej. Ewentualne decyzje w tym zakresie zostaną podjęte zgodnie z obowiązującymi
przepisami oraz z uwzględnieniem wyników prowadzonych analiz.
Ad 6.
W odniesieniu do pytania dotyczącego podstawy prawnej i faktycznej skierowania przez
Prezesa Polskiej Agencji Kosmicznej pisma z 19 maja 2026 r. do Ministra, należy wskazać,
że korespondencja ta stanowiła wyraz stanowiska Prezesa Agencji w związku z oceną
wpływu publicznych wypowiedzi na realizację zadań ustawowych Agencji. Nie miała ona
charakteru aktu administracyjnego ani decyzji wywołującej skutki prawne wobec osoby,
której dotyczyła.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Polską Agencję Kosmiczną, w Agencji nie
obowiązują regulacje wprowadzające generalny zakaz ani ograniczenia dotyczące
publicznych wypowiedzi osób współpracujących z Agencją lub uczestniczących w polskim
programie astronautycznym.
W ocenie ministra właściwego do spraw gospodarki, debata dotycząca kierunków rozwoju
sektora kosmicznego powinna odbywać się z poszanowaniem obowiązujących procedur,
kompetencji poszczególnych organów oraz zasad odpowiedzialności za realizację zadań
publicznych.
Ad 7.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii monitoruje sytuację dotyczącą funkcjonowania Polskiej
Agencji Kosmicznej, w tym sygnały odnoszące się do kwestii pracowniczych.
W przypadku zgłaszanych w przestrzeni publicznej informacji o możliwych naruszeniach
praw pracowniczych oraz ewentualnych skargach pracowników, Ministerstwo analizuje
napływające informacje w zakresie swoich kompetencji.
Na obecnym etapie prowadzone są prace analityczne i konsultacyjne, których celem jest
zapewnienie właściwego funkcjonowania Agencji oraz realizacji jej ustawowych zadań,
z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów prawa pracy.
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W przypadku potwierdzenia okoliczności wymagających podjęcia działań, będą one
realizowane zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zakresem kompetencji właściwych
organów.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --