Interpelacja nr 1740
Interpelacja w sprawie warunków studiowania i wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie warunków studiowania i wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą
Interpelacja nr 1740
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie warunków studiowania i wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą
Zgłaszający: Izabela Katarzyna Mrzygłocka, Janusz Cichoń, Marek Krząkała
Data wpływu: 23-02-2024
Szanowny Panie Premierze,
prawa osób z niepełnosprawnością są wskazane i gwarantowane przez podstawowe akty prawne obowiązujące w naszym kraju, w tym w szczególności Konstytucję RP i ratyfikowaną przez Polskę we wrześniu 2012 roku Konwencję ONZ z 13 grudnia 2006 roku o prawach osób z niepełnosprawnością.
Wśród podstawowych praw jest prawo do edukacji. Rzeczywista realizacja tego prawa wymaga wielu konkretnych, szczegółowych działań, odpowiedniego dostosowania programów i form nauczania oraz przygotowania nauczycieli. Dotyczy to wszystkich poziomów nauczania – od edukacji przedszkolnej po studia na wyższych uczelniach.
Jak wynika z informacji, które w ostatnim czasie do nas dotarły, pojawiły się wątpliwości i zastrzeżenia co do możliwości kontynuacji studiów wyższych na kierunku fizjoterapia przez osobę niewidomą. Zastrzeżenia są uzasadniane argumentami o niemożliwości przekazania osobie niewidomej pełnej koniecznej wiedzy w tym zakresie, a co za tym idzie, zapewnienia bezpieczeństwa przyszłym pacjentom fizjoterapeuty będącego osobą niewidomą. Jednocześnie wiemy o osobach niewidomych, które przed kilku i kilkunastu laty ukończyły studia wyższe w zakresie fizjoterapii na akademiach wychowania fizycznego, i obecnie wykonują ten zawód, a ich uprawnienia w zakresie wykonywania zawodu fizjoterapeuty nie są kwestionowane.
Dlatego też wymaga analizy i wyjaśnienia: Czy osoba niewidoma może odbyć studia wyższe w zakresie fizjoterapii, a następnie wykonywać zawód fizjoterapeuty? Ważne jest przy tym ustalenie: Ile osób niewidomych dotychczas ukończyło studia w zakresie fizjoterapii i wykonuje ten zawód?
Przedstawiony problem ma charakter ponadresortowy – dotyczy bowiem kompetencji co najmniej trzech ministrów: ministra zdrowia, ministra nauki oraz pełnomocnika rządu ds. osób z niepełnosprawnością – dlatego też z interpelacją zwracamy się do Pana Premiera.
Łączymy wyrazy szacunku
Interpelacja nr 1740
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie warunków studiowania i wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą
Zgłaszający: Izabela Katarzyna Mrzygłocka, Janusz Cichoń, Marek Krząkała
Data wpływu: 23-02-2024
Szanowny Panie Premierze,
prawa osób z niepełnosprawnością są wskazane i gwarantowane przez podstawowe akty prawne obowiązujące w naszym kraju, w tym w szczególności Konstytucję RP i ratyfikowaną przez Polskę we wrześniu 2012 roku Konwencję ONZ z 13 grudnia 2006 roku o prawach osób z niepełnosprawnością.
Wśród podstawowych praw jest prawo do edukacji. Rzeczywista realizacja tego prawa wymaga wielu konkretnych, szczegółowych działań, odpowiedniego dostosowania programów i form nauczania oraz przygotowania nauczycieli. Dotyczy to wszystkich poziomów nauczania – od edukacji przedszkolnej po studia na wyższych uczelniach.
Jak wynika z informacji, które w ostatnim czasie do nas dotarły, pojawiły się wątpliwości i zastrzeżenia co do możliwości kontynuacji studiów wyższych na kierunku fizjoterapia przez osobę niewidomą. Zastrzeżenia są uzasadniane argumentami o niemożliwości przekazania osobie niewidomej pełnej koniecznej wiedzy w tym zakresie, a co za tym idzie, zapewnienia bezpieczeństwa przyszłym pacjentom fizjoterapeuty będącego osobą niewidomą. Jednocześnie wiemy o osobach niewidomych, które przed kilku i kilkunastu laty ukończyły studia wyższe w zakresie fizjoterapii na akademiach wychowania fizycznego, i obecnie wykonują ten zawód, a ich uprawnienia w zakresie wykonywania zawodu fizjoterapeuty nie są kwestionowane.
Dlatego też wymaga analizy i wyjaśnienia: Czy osoba niewidoma może odbyć studia wyższe w zakresie fizjoterapii, a następnie wykonywać zawód fizjoterapeuty? Ważne jest przy tym ustalenie: Ile osób niewidomych dotychczas ukończyło studia w zakresie fizjoterapii i wykonuje ten zawód?
Przedstawiony problem ma charakter ponadresortowy – dotyczy bowiem kompetencji co najmniej trzech ministrów: ministra zdrowia, ministra nauki oraz pełnomocnika rządu ds. osób z niepełnosprawnością – dlatego też z interpelacją zwracamy się do Pana Premiera.
Łączymy wyrazy szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Marek Kos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
6
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11078 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RKM.050.2.2024
Warszawa, 02 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację nr 1740 z dnia 7 marca 2024 r. złożoną przez Panią Izabelę
Mrzygłocką Posłankę na Sejm RP i grupę posłów, w sprawie warunków studiowania i
wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą, przekazanej przez Kancelarię
Prezesa Rady Ministrów z prośbą o rozpatrzenie przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z
Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych, uprzejmie przekazuję poniższą informację.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdemu zapewnia się
wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy (wyjątki określa
ustawa), a art. 70 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do nauki, a władze publiczne
zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia.
Regulacje w tym zakresie zawiera ponadto Konwencja ONZ z dnia 13 grudnia 2006 r.
o prawach osób niepełnosprawnych, która została ratyfikowana przez Polskę. Zgodnie z jej
art. 24 ust. 1 „Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji. W celu
realizacji tego prawa bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, Państwa Strony
zapewnią włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach
edukacji i w kształceniu ustawicznym(…)”. A zgodnie z ust. 5 tego artykułu „Państwa Strony
zapewnią, że osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do powszechnego szkolnictwa
wyższego, szkolenia zawodowego, kształcenia dorosłych i możliwości uczenia się przez całe
życie, bez dyskryminacji i na zasadzie równości z innymi osobami. W tym celu Państwa
Strony zagwarantują, że zapewnione będą racjonalne usprawnienia dla osób
niepełnosprawnych”.
Jeśli zaś chodzi o przepisy dotyczące podejmowania aktywności zawodowej, to art. 27
Konwencji stanowi m.in., że Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do
pracy, na zasadzie równości z innymi osobami; obejmuje to prawo do możliwości zarabiania
na życie poprzez pracę swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym,
integracyjnym i dostępnym dla osób niepełnosprawnych środowisku pracy.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w swoich działaniach zmierza do
jak najpełniejszej realizacji wyżej wskazanych założeń, w tym do takiego kształtowania
przepisów prawa, by osoby z niepełnosprawnością mogły w jak największym stopniu
podejmować i utrzymać aktywność zawodową.
W odniesieniu do zawodu fizjoterapeuty informuję, iż w Polsce przedmiotowy zawód jest
zawodem regulowanym przepisami ustawy o zawodzie fizjoterapeuty. Tytuł zawodowy
"fizjoterapeuta" przysługuje tylko osobie posiadającej prawo wykonywania zawodu
fizjoterapeuty.
Zgodnie z przepisami wynikającymi z art. 13 ust. 1 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty, prawo
wykonywania zawodu fizjoterapeuty przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące
warunki:
1) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2) jej stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu fizjoterapeuty, co potwierdza się
orzeczeniem lekarskim albo innym dokumentem potwierdzającym brak przeciwwskazań do
wykonywania zawodu fizjoterapeuty wymaganych w państwie członkowskim Unii
Europejskiej innym niż Rzeczpospolita Polska lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub w
państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wydanym przez właściwe podmioty w tym
państwie;
3) wykazuje znajomość języka polskiego w stopniu wystarczającym do wykonywania
zawodu fizjoterapeuty;
4) swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania
zawodu fizjoterapeuty, w szczególności nie była skazana prawomocnym wyrokiem za
umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności seksualnej i
obyczajności oraz za czyny określone w art. 207 i art. 211 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks karny;
5) posiada m.in. dyplom, świadectwo lub inny dokument potwierdzający kwalifikacje, o
którym mowa w z art. 13 ust. 3 ww. ustawy.
Jednocześnie informuję, iż standardy kształcenia przygotowujące do wykonywania zawodu
fizjoterapeuty, stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 755) w sprawie standardów
kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu fizjoterapeuty, określają m.in.
zakres praktyk fizjoterapeutycznych, termin praktyk, liczbę godzin oraz liczbę punktów
ECTS. Natomiast w części F ww. załącznika zostały określone szczegółowe efekty uczenia
się, wskazujące, co absolwent musi w zakresie wiedzy znać i rozumieć.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z
2023 r. poz. 742, z późn. zm.), dalej „ustawa PSWN”, jednym z autonomicznych uprawnień
uczelni jest prawo do określania organizacji i toku studiów. Uczelnia sama określa program
studiów oraz zasady jego realizacji, w tym warunki zaliczania poszczególnych zajęć i etapów
studiów. Jednocześnie jednym z podstawowych zadań uczelni jest stwarzanie osobom
niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na uczelnię w
celu odbywania kształcenia, kształceniu oraz prowadzeniu działalności naukowej (art. 11
ust. 1 pkt 6 ustawy PSWN).
Każda uczelnia powinna dążyć nie tylko do znoszenia barier architektonicznych w swojej
infrastrukturze, ale powinna też w taki sposób zorganizować proces dydaktyczny, aby nie
wykluczał on z życia akademickiego studentów z niepełnosprawnościami, a studia były
dostosowane do ich szczególnych potrzeb. W odniesieniu do samego procesu kształcenia,
to uczelnie w swoich regulaminach studiów określają rozwiązania alternatywne dla
studentów z różnymi niepełnosprawnościami – ma to na celu uwzględnienie możliwości
tych osób i wyrównanie ich szans na ukończenie studiów. Jednakże należy zastrzec, że
zastosowanie rozwiązań alternatywnych nie może powodować zmniejszania wymagań
merytorycznych wobec określonej grupy studentów. Ponadto warto podkreślić, że każdy
student ma prawo do odbywania studiów według indywidualnej organizacji studiów na
zasadach określonych w regulaminie studiów (art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN). Zgoda na
studiowanie w tym trybie jest udzielana w sposób fakultatywny – a więc rektor (lub
upoważniona przez niego osoba, np. dziekan) może, ale nie musi wyrazić zgody na taką
realizację studiów. Z reguły przesłankami do wydania zgody w tym zakresie są między
innymi: studiowanie na dwóch kierunkach jednocześnie, wykonywanie pracy zawodowej,
trudna sytuacja rodzinna, problemy zdrowotne, czy też stwierdzona niepełnosprawność.
Należy podkreślić, że działania mające na celu realizację prawa do studiowania
podejmowane przez władze uczelni mogą przybierać postać tylko takich preferencji,
których celem będzie zrównanie szans wszystkich osób, w tym osób z
niepełnosprawnościami, np. poprzez odpowiednio dobraną formę zajęć czy egzaminów.
Przenosząc przytoczone powyższej przepisy na grunt sprawy przedstawionej w interpelacji,
dotyczącej możliwości odbywania studiów na kierunku „fizjoterapia” przez osobę
niewidomą, należy zwrócić uwagę na kilka zasadniczych kwestii.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Odnosząc się do zawartego w interpelacji sformułowania o „niemożliwości przekazania
osobie niewidomej pełnej koniecznej wiedzy (…), a co za tym idzie zapewnienia
bezpieczeństwa przyszłym pacjentom…”, za niedopuszczalną należałoby uznać sytuację, w
której studenci, nie osiągając ustalonych dla danego kierunku efektów uczenia się, np. dla
kierunku „fizjoterapia”, kontynuują te studia i uzyskują dyplom ich ukończenia. Należy
bowiem podkreślić, że jednym z ustawowych warunków ukończenia studiów jest uzyskanie
efektów uczenia się określonych w programie studiów (art. 76 ust. 1 ustawy PSWN).
Zgodnie z ww. art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN, student, który ze względu na
niepełnosprawność ma trudności z pełnym udziałem w realizacji procesu dydaktycznego,
może złożyć wniosek o przyznanie indywidualnej organizacji studiów, na zasadach
określonych w regulaminie studiów, co z reguły skutkuje modyfikacją sposobu jego
uczestnictwa w zajęciach dydaktycznych i egzaminach.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że odpowiedzialność za prawidłową realizację przebiegu
studiów ponosi uczelnia. W szczególności do oceny uczelni należy ustalenie, czy dana
osoba, znajdująca się w trudnej sytuacji zdrowotnej, może na danym kierunku studiować w
trybie ww. indywidualnej organizacji studiów, co pozwoli jej osiągnąć wszystkie wymagane
efekty uczenia się określone w programie studiów oraz udzielanie stosownego wsparcia.
Jest to szczególnie istotne w przypadku kierunków studiów, których program zakłada
przygotowanie do wykonywania zawodów regulowanych, tj. takich dla których
powszechnie obowiązujące przepisy określają warunki uzyskania uprawnienia do
wykonywania danego zawodu.
Przekazując powyższe, należy wyjaśnić, że wszyscy studenci mają równe prawa i takie same
obowiązki – stąd brak szczegółowych regulacji dla studentów z niepełnosprawnościami w
ustawie PSWN. Jeśli ogólne prawa studenta nie wynikają wprost z przepisów ustawy, to są
one określane w aktach wewnątrzzakładowych uczelni w ramach posiadanej autonomii. Jak
wskazano powyżej, warunki i tryb odbywania zajęć dydaktycznych, w tym uzyskiwania
zaliczeń i składania egzaminów, a także sposoby dostosowania organizacji procesu
dydaktycznego do szczególnych potrzeb studentów z niepełnosprawnościami określa
regulamin studiów obowiązujący w uczelni.
Należy bowiem mieć na uwadze, że wszyscy studenci danego kierunku, poziomu i profilu
kształcenia, niezależnie od tego, jakie zajęcia i grupy zajęć realizują w ramach danego
programu studiów, powinni osiągać te same określone dla kierunku efekty uczenia się.
Wobec studentów niewypełniających podstawowych obowiązków wynikających z toku
studiów ustawodawca określił dla uczelni tryb postępowania. Przepis uprawniający
uczelnię do skreślenia studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania przez niego
zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie został określony w art. 108 ust. 2 pkt 3
ustawy PSWN. Wynika z niego, że decyzja podejmowana w tym zakresie ma charakter
decyzji uznaniowej. Przekazanie tej kwestii do uznania organów uczelni ma na celu
umożliwienie uwzględnienia różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających
studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków, często z przyczyn od niego
niezależnych lub trudnych do przewidzenia. Wystąpienie tych przesłanek powoduje
konieczność ich rozpoznania przez uczelnię w trakcie podejmowania decyzji w przedmiocie
skreślenia z listy studentów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
RKM.050.2.2024
Warszawa, 02 kwietnia 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
W odpowiedzi na interpelację nr 1740 z dnia 7 marca 2024 r. złożoną przez Panią Izabelę
Mrzygłocką Posłankę na Sejm RP i grupę posłów, w sprawie warunków studiowania i
wykonywania zawodu fizjoterapeuty przez osobę niewidomą, przekazanej przez Kancelarię
Prezesa Rady Ministrów z prośbą o rozpatrzenie przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z
Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych, uprzejmie przekazuję poniższą informację.
Zgodnie z art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdemu zapewnia się
wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy (wyjątki określa
ustawa), a art. 70 Konstytucji stanowi, że każdy ma prawo do nauki, a władze publiczne
zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia.
Regulacje w tym zakresie zawiera ponadto Konwencja ONZ z dnia 13 grudnia 2006 r.
o prawach osób niepełnosprawnych, która została ratyfikowana przez Polskę. Zgodnie z jej
art. 24 ust. 1 „Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji. W celu
realizacji tego prawa bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, Państwa Strony
zapewnią włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach
edukacji i w kształceniu ustawicznym(…)”. A zgodnie z ust. 5 tego artykułu „Państwa Strony
zapewnią, że osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do powszechnego szkolnictwa
wyższego, szkolenia zawodowego, kształcenia dorosłych i możliwości uczenia się przez całe
życie, bez dyskryminacji i na zasadzie równości z innymi osobami. W tym celu Państwa
Strony zagwarantują, że zapewnione będą racjonalne usprawnienia dla osób
niepełnosprawnych”.
Jeśli zaś chodzi o przepisy dotyczące podejmowania aktywności zawodowej, to art. 27
Konwencji stanowi m.in., że Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do
pracy, na zasadzie równości z innymi osobami; obejmuje to prawo do możliwości zarabiania
na życie poprzez pracę swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym,
integracyjnym i dostępnym dla osób niepełnosprawnych środowisku pracy.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w swoich działaniach zmierza do
jak najpełniejszej realizacji wyżej wskazanych założeń, w tym do takiego kształtowania
przepisów prawa, by osoby z niepełnosprawnością mogły w jak największym stopniu
podejmować i utrzymać aktywność zawodową.
W odniesieniu do zawodu fizjoterapeuty informuję, iż w Polsce przedmiotowy zawód jest
zawodem regulowanym przepisami ustawy o zawodzie fizjoterapeuty. Tytuł zawodowy
"fizjoterapeuta" przysługuje tylko osobie posiadającej prawo wykonywania zawodu
fizjoterapeuty.
Zgodnie z przepisami wynikającymi z art. 13 ust. 1 ustawy o zawodzie fizjoterapeuty, prawo
wykonywania zawodu fizjoterapeuty przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące
warunki:
1) ma pełną zdolność do czynności prawnych;
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2) jej stan zdrowia pozwala na wykonywanie zawodu fizjoterapeuty, co potwierdza się
orzeczeniem lekarskim albo innym dokumentem potwierdzającym brak przeciwwskazań do
wykonywania zawodu fizjoterapeuty wymaganych w państwie członkowskim Unii
Europejskiej innym niż Rzeczpospolita Polska lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub w
państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie
umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym wydanym przez właściwe podmioty w tym
państwie;
3) wykazuje znajomość języka polskiego w stopniu wystarczającym do wykonywania
zawodu fizjoterapeuty;
4) swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania
zawodu fizjoterapeuty, w szczególności nie była skazana prawomocnym wyrokiem za
umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności seksualnej i
obyczajności oraz za czyny określone w art. 207 i art. 211 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. -
Kodeks karny;
5) posiada m.in. dyplom, świadectwo lub inny dokument potwierdzający kwalifikacje, o
którym mowa w z art. 13 ust. 3 ww. ustawy.
Jednocześnie informuję, iż standardy kształcenia przygotowujące do wykonywania zawodu
fizjoterapeuty, stanowiące załącznik do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 755) w sprawie standardów
kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu fizjoterapeuty, określają m.in.
zakres praktyk fizjoterapeutycznych, termin praktyk, liczbę godzin oraz liczbę punktów
ECTS. Natomiast w części F ww. załącznika zostały określone szczegółowe efekty uczenia
się, wskazujące, co absolwent musi w zakresie wiedzy znać i rozumieć.
Zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z
2023 r. poz. 742, z późn. zm.), dalej „ustawa PSWN”, jednym z autonomicznych uprawnień
uczelni jest prawo do określania organizacji i toku studiów. Uczelnia sama określa program
studiów oraz zasady jego realizacji, w tym warunki zaliczania poszczególnych zajęć i etapów
studiów. Jednocześnie jednym z podstawowych zadań uczelni jest stwarzanie osobom
niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie przyjmowania na uczelnię w
celu odbywania kształcenia, kształceniu oraz prowadzeniu działalności naukowej (art. 11
ust. 1 pkt 6 ustawy PSWN).
Każda uczelnia powinna dążyć nie tylko do znoszenia barier architektonicznych w swojej
infrastrukturze, ale powinna też w taki sposób zorganizować proces dydaktyczny, aby nie
wykluczał on z życia akademickiego studentów z niepełnosprawnościami, a studia były
dostosowane do ich szczególnych potrzeb. W odniesieniu do samego procesu kształcenia,
to uczelnie w swoich regulaminach studiów określają rozwiązania alternatywne dla
studentów z różnymi niepełnosprawnościami – ma to na celu uwzględnienie możliwości
tych osób i wyrównanie ich szans na ukończenie studiów. Jednakże należy zastrzec, że
zastosowanie rozwiązań alternatywnych nie może powodować zmniejszania wymagań
merytorycznych wobec określonej grupy studentów. Ponadto warto podkreślić, że każdy
student ma prawo do odbywania studiów według indywidualnej organizacji studiów na
zasadach określonych w regulaminie studiów (art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN). Zgoda na
studiowanie w tym trybie jest udzielana w sposób fakultatywny – a więc rektor (lub
upoważniona przez niego osoba, np. dziekan) może, ale nie musi wyrazić zgody na taką
realizację studiów. Z reguły przesłankami do wydania zgody w tym zakresie są między
innymi: studiowanie na dwóch kierunkach jednocześnie, wykonywanie pracy zawodowej,
trudna sytuacja rodzinna, problemy zdrowotne, czy też stwierdzona niepełnosprawność.
Należy podkreślić, że działania mające na celu realizację prawa do studiowania
podejmowane przez władze uczelni mogą przybierać postać tylko takich preferencji,
których celem będzie zrównanie szans wszystkich osób, w tym osób z
niepełnosprawnościami, np. poprzez odpowiednio dobraną formę zajęć czy egzaminów.
Przenosząc przytoczone powyższej przepisy na grunt sprawy przedstawionej w interpelacji,
dotyczącej możliwości odbywania studiów na kierunku „fizjoterapia” przez osobę
niewidomą, należy zwrócić uwagę na kilka zasadniczych kwestii.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Odnosząc się do zawartego w interpelacji sformułowania o „niemożliwości przekazania
osobie niewidomej pełnej koniecznej wiedzy (…), a co za tym idzie zapewnienia
bezpieczeństwa przyszłym pacjentom…”, za niedopuszczalną należałoby uznać sytuację, w
której studenci, nie osiągając ustalonych dla danego kierunku efektów uczenia się, np. dla
kierunku „fizjoterapia”, kontynuują te studia i uzyskują dyplom ich ukończenia. Należy
bowiem podkreślić, że jednym z ustawowych warunków ukończenia studiów jest uzyskanie
efektów uczenia się określonych w programie studiów (art. 76 ust. 1 ustawy PSWN).
Zgodnie z ww. art. 85 ust. 1 pkt 2 ustawy PSWN, student, który ze względu na
niepełnosprawność ma trudności z pełnym udziałem w realizacji procesu dydaktycznego,
może złożyć wniosek o przyznanie indywidualnej organizacji studiów, na zasadach
określonych w regulaminie studiów, co z reguły skutkuje modyfikacją sposobu jego
uczestnictwa w zajęciach dydaktycznych i egzaminach.
Jednocześnie należy wyjaśnić, że odpowiedzialność za prawidłową realizację przebiegu
studiów ponosi uczelnia. W szczególności do oceny uczelni należy ustalenie, czy dana
osoba, znajdująca się w trudnej sytuacji zdrowotnej, może na danym kierunku studiować w
trybie ww. indywidualnej organizacji studiów, co pozwoli jej osiągnąć wszystkie wymagane
efekty uczenia się określone w programie studiów oraz udzielanie stosownego wsparcia.
Jest to szczególnie istotne w przypadku kierunków studiów, których program zakłada
przygotowanie do wykonywania zawodów regulowanych, tj. takich dla których
powszechnie obowiązujące przepisy określają warunki uzyskania uprawnienia do
wykonywania danego zawodu.
Przekazując powyższe, należy wyjaśnić, że wszyscy studenci mają równe prawa i takie same
obowiązki – stąd brak szczegółowych regulacji dla studentów z niepełnosprawnościami w
ustawie PSWN. Jeśli ogólne prawa studenta nie wynikają wprost z przepisów ustawy, to są
one określane w aktach wewnątrzzakładowych uczelni w ramach posiadanej autonomii. Jak
wskazano powyżej, warunki i tryb odbywania zajęć dydaktycznych, w tym uzyskiwania
zaliczeń i składania egzaminów, a także sposoby dostosowania organizacji procesu
dydaktycznego do szczególnych potrzeb studentów z niepełnosprawnościami określa
regulamin studiów obowiązujący w uczelni.
Należy bowiem mieć na uwadze, że wszyscy studenci danego kierunku, poziomu i profilu
kształcenia, niezależnie od tego, jakie zajęcia i grupy zajęć realizują w ramach danego
programu studiów, powinni osiągać te same określone dla kierunku efekty uczenia się.
Wobec studentów niewypełniających podstawowych obowiązków wynikających z toku
studiów ustawodawca określił dla uczelni tryb postępowania. Przepis uprawniający
uczelnię do skreślenia studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania przez niego
zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie został określony w art. 108 ust. 2 pkt 3
ustawy PSWN. Wynika z niego, że decyzja podejmowana w tym zakresie ma charakter
decyzji uznaniowej. Przekazanie tej kwestii do uznania organów uczelni ma na celu
umożliwienie uwzględnienia różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających
studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków, często z przyczyn od niego
niezależnych lub trudnych do przewidzenia. Wystąpienie tych przesłanek powoduje
konieczność ich rozpoznania przez uczelnię w trakcie podejmowania decyzji w przedmiocie
skreślenia z listy studentów.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --