Interpelacja w sprawie ograniczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia finansowania świadczeń diagnostycznych, w tym badań wysokospecjalistycznych oraz endoskopowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17398
do ministra zdrowia
w sprawie ograniczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia finansowania świadczeń diagnostycznych, w tym badań wysokospecjalistycznych oraz endoskopowych
Zgłaszający: Magdalena Filipek-Sobczak
Data wpływu: 25-05-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z przyjętym w dniu 28 kwietnia 2026 r. stanowiskiem Rady Powiatu w Janowie Lubelskim dotyczącym wprowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia od dnia 1 kwietnia 2026 r. ograniczenia finansowania części świadczeń diagnostycznych, w tym wysokospecjalistycznych badań obrazowych oraz badań endoskopowych, zwracam się z prośbą o pilne wyjaśnienia oraz podjęcie działań zmierzających do przywrócenia pełnej dostępności tych świadczeń dla pacjentów.
Z informacji przekazanych przez samorząd powiatu janowskiego wynika, że zarządzenie nr 34/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 31 marca 2026 r. doprowadziło do faktycznego wprowadzenia limitów na realizację części badań diagnostycznych finansowanych ze środków NFZ, w szczególności rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii oraz kolonoskopii. Ograniczenia te mają skutkować znaczącym zmniejszeniem finansowania świadczeń po przekroczeniu określonych limitów.
Sytuacja ta budzi poważny niepokój zarówno wśród pacjentów, jak i podmiotów leczniczych. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy Szpitala w Janowie Lubelskim, dla którego powiat janowski jest podmiotem tworzącym. Placówka ta zabezpiecza potrzeby zdrowotne mieszkańców całego regionu i już obecnie mierzy się z problemami finansowymi oraz rosnącymi kosztami funkcjonowania. Dalsze ograniczanie finansowania diagnostyki może doprowadzić do pogorszenia sytuacji ekonomicznej szpitala, wydłużenia kolejek oraz ograniczenia dostępności świadczeń dla mieszkańców powiatu janowskiego i okolicznych powiatów.
W praktyce wprowadzone limity mogą doprowadzić do wydłużenia czasu oczekiwania na badania diagnostyczne, ograniczenia profilaktyki zdrowotnej, opóźnienia wykrywania chorób nowotworowych oraz pogorszenia skuteczności leczenia pacjentów.
Szczególne obawy dotyczą ograniczeń w zakresie badań endoskopowych, takich jak kolonoskopia. Jak wskazują oficjalne materiały publikowane przez administrację publiczną, rak jelita grubego należy do najczęściej występujących nowotworów w Polsce, a wczesna diagnostyka znacząco zwiększa szanse skutecznego leczenia. Ograniczenie dostępności badań profilaktycznych może prowadzić do późniejszego wykrywania chorób, a tym samym do wzrostu śmiertelności.
Należy również zauważyć, że Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, podkreślając konieczność wzmacniania działań prewencyjnych oraz promowania regularnych badań profilaktycznych. Wprowadzanie limitów na świadczenia diagnostyczne pozostaje w sprzeczności z tymi założeniami.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie były rzeczywiste przyczyny wprowadzenia przez NFZ ograniczeń finansowania badań diagnostycznych, w tym rezonansu magnetycznego, tomografii komputerowej, gastroskopii oraz kolonoskopii?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało wpływ przedmiotowych ograniczeń na czas oczekiwania pacjentów na badania diagnostyczne oraz na wykrywalność chorób nowotworowych?
Jakie oszczędności finansowe mają zostać osiągnięte w wyniku wprowadzonych ograniczeń i czy dokonano analizy kosztów społecznych oraz zdrowotnych tych działań?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wycofanie lub zmianę zarządzenia Prezesa NFZ nr 34/2026/DSOZ z dnia 31 marca 2026 r.?
Czy resort zdrowia przewiduje zwiększenie środków finansowych dla Szpitala w Janowie Lubelskim oraz innych szpitali powiatowych realizujących diagnostykę obrazową i endoskopową?
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu realizacji założeń Roku Profilaktyki Zdrowotnej 2026 w sytuacji ograniczania dostępu do badań profilaktycznych i diagnostycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi konsultacje z samorządami powiatowymi oraz podmiotami leczniczymi w zakresie skutków wprowadzonych ograniczeń dla funkcjonowania szpitali powiatowych?
Z poważaniem
Magdalena Filipek-Sobczak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7215 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLF.050.47.2026.SK
Warszawa, 10 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17398, z dnia 1 czerwca 2026 r., Pani Magdaleny Filipek-
Sobczak, Posłanki na Sejm RP,
w sprawie ograniczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia
finansowania świadczeń diagnostycznych, w tym badań wysokospecjalistycznych oraz
endoskopowych, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Na wstępie należy wskazać, że Narodowy Fundusz Zdrowia zobowiązany jest do
finansowania świadczeń udzielonych w okresie rozliczeniowym do kwoty zobowiązania NFZ
wobec świadczeniodawcy, określonej w umowie dla danego zakresu świadczeń. Natomiast
wartość zobowiązań, które Narodowy Fundusz Zdrowia zaciąga w danym roku na
finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej, uwarunkowana jest poziomem środków
zapisanych na ten cel w planie finansowym NFZ.
Jednocześnie w zakresie posiadanych kompetencji oraz środków finansowych oddziały
wojewódzkie NFZ prowadzą na bieżąco działania zmierzające do zmiany warunków
finansowych umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zarówno na wniosek
świadczeniodawców, jak i z inicjatywy własnej oddziału wojewódzkiego NFZ,
uwzględniające m.in. wyniki analizy stopnia wykorzystania przez świadczeniodawców
środków zaangażowanych w umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Działania te
ukierunkowane są na optymalne wykorzystanie środków finansowych przeznaczonych na
finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej określonych w planie oddziału wojewódzkiego
NFZ i wzrostu wartości umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – w kontekście
poprawy dostępności do świadczeń zdrowotnych, zakontraktowania większej liczby
świadczeń i opłacenia nadwykonań.
Z uwagi na aktualną sytuację finansową Narodowego Funduszu Zdrowia, priorytetem dla
Ministra Zdrowia jest wdrażanie konkretnych działań, mających na celu jej poprawę, przy
jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Mając na względzie powyższe, odnosząc się do kwestii zmian w rozliczaniu nadwykonań
świadczeń diagnostycznych, należy zauważyć, że największy udział w świadczeniach
nielimitowanych mają świadczenia w zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Na
przestrzeni lat wartość wykonanych świadczeń w tym zakresie wzrosła kilkukrotnie więcej
niż ich liczba.
Należy również wskazać, że wprowadzone zmiany nie obejmują świadczeń dla:
dzieci i młodzieży do 18 roku życia
pacjentów w programie profilaktyki raka jelita grubego
pacjentów z kartą Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (DiLO).
Ostatecznie wdrożone zmiany w finansowaniu nadwykonań dla czterech świadczeń
zaliczanych do ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych mają
w efekcie pozwolić na utrzymanie priorytetowego dostępu do świadczeń dla pacjentów
onkologicznych z kartą DiLO, dzieci i innych pacjentów, którzy wymagają pilnej interwencji
medycznej.
Przyjęte regulacje sprzyjają racjonalizacji udzielania świadczeń przez świadczeniodawców,
motywując ich do efektywnego planowania realizacji badań diagnostycznych. W praktyce
oznacza to konieczność lepszego dostosowania harmonogramów pracy pracowni
diagnostycznych do rzeczywistego zapotrzebowania pacjentów. Jednocześnie regulacje te
sprzyjają optymalnemu wykorzystania dostępnych zasobów kadrowych i sprzętowych, tak
aby zapewnić możliwie najwyższą liczbę wykonanych badań przy zachowaniu odpowiedniej
jakości świadczeń. Wprowadzone rozwiązania pozwalają także na lepsze monitorowanie
rzeczywistego zapotrzebowania na diagnostykę, co może stanowić podstawę do bardziej
adekwatnego planowania świadczeń w przyszłości.
Tak jak w przypadku podobnych zmian, także w tym wypadku, monitorowany będzie rezultat
wprowadzonych zmian w zakresie realizacji świadczeń dla pacjentów.
Ponadto informuję, że zarządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2026 r.
w sprawie powołania Zespołu do spraw wypracowania rekomendacji związanych z poprawą
jakości i dostępności badań w diagnostyce obrazowej (Dz. Urz. Min. Zdr. 2026.31) został
utworzony specjalny zespół ekspertów z udziałem m.in. prof. Edyty Szurowskiej, konsultant
krajowej w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej. W ramach prac Zespołu
prowadzone są intensywne prace analityczne i organizacyjne, a do jego zadań należy
opracowanie rekomendacji dotyczących:
1) dostępności badań obrazowych, w tym badań z użyciem promieniowania jonizującego;
2) sposobu organizacji świadczeń opieki zdrowotnej obejmujących badania z użyciem
promieniowania jonizującego, w szczególności w kontekście bezpieczeństwa pacjentów – w
zakresie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
3) standardu kierowania na wybrane badania obrazowe w ramach dobrej praktyki klinicznej
oraz struktury opisu lub interpretacji badania radiologicznego dla wybranych wskazań, lub
lokalizacji narządowych;
4) rozwiązań związanych z wykorzystaniem nowych technologii, zmian organizacyjnych lub
warunków wymaganych dla realizacji świadczeń gwarantowanych z zakresu diagnostyki
obrazowej.
Jednocześnie informuję, że osiągnięcie celu, jakim jest poprawa sytuacji finansowej
w ochronie zdrowia, niewątpliwie wpłynie na poszerzenie możliwości finansowania
świadczeń, w tym świadczeń ponadlimitowych.
Odnosząc się natomiast do kwestii działań podejmowanych w ramach „Roku Profilaktyki
Zdrowotnej 2026” informuję, że w ramach kluczowych programów profilaktycznych należy
wskazać Program "Moje Zdrowie" - bezpłatny bilans zdrowia dla osób ubezpieczonych
powyżej 20. roku życia, który zawiera ankietę, badania krwi oraz Indywidualny Plan
Zdrowotny (IPZ) przygotowany przez lekarza.
Ponadto informacje na temat zdrowych nawyków i badań kontrolnych regularnie
publikowane są na stronie Akademia NFZ. Znajduje się tam m.in. kalendarz badań
profilaktycznych, który pomaga systematycznie stosować zasady profilaktyki zdrowotnej.
Jednocześnie informuję, że Ministrowie Zdrowia, Aktywów Państwowych i Infrastruktury
podpisali 26 maja 2026 r. międzyresortowe porozumienie w sprawie współpracy na rzecz
promocji profilaktyki, edukacji zdrowotnej i upowszechniania dobrych praktyk w tym
zakresie. Celem inicjatywy jest połączenie potencjału instytucji publicznych, jednostek
podległych i nadzorowanych oraz spółek Skarbu Państwa, tak aby informacje o profilaktyce
były bliżej obywatela. Współpraca będzie polegać na promowaniu profilaktyki i edukacji
zdrowotnej w sposób spójny, szeroki i bliski obywatelowi. Podejmowane będą wspólne
działania informacyjne i edukacyjne, wzajemnie wzmacniające komunikację, oraz
zachęcające podmioty publiczne do aktywnego włączania się w promocję zdrowia lub
lokowania jej w swoich działaniach w obszarze społecznej odpowiedzialności biznesu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --