tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.331.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17390 Państwa Posłów Aleksandra Mikołaja
Mrówczyńskiego, Doroty Arciszewskiej-Mielewczyk, Lidii Czechak, Wioletty Marii Kulpy,
Roberta Warwasa, Tadeusza Chrzana, Tomasza Zielińskiego i Sławomira Skwarka,
dotyczącą interwencji w sprawie krytycznej sytuacji ekonomicznej Spółdzielni Inwalidów
„Równość” w Czersku oraz systemowych barier w wypłacie dofinansowań PFRON dla
zakładów pracy chronionej, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Kierownictwu resortu pracy znane są uwarunkowania oceny sytuacji finansowej
wnioskodawców. Zgodnie z art. 26a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 913, z późn. zm.) – dalej jako u.r.o.n. - pracodawcy mogą otrzymać dofinansowanie
do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Jeżeli dofinansowanie to stanowi
pomoc publiczną, udzielane jest jako pomoc w formie subsydiowania wynagrodzeń na
zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych, o której mowa w art. 33 rozporządzenia
Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r., uznającym niektóre rodzaje pomocy
za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L
187 z 26 czerwca 2014, str. 1, ze zm. – dalej jako GBER). Rozporządzenie określa ramowe
warunki udzielania pomocy akceptowane przez Komisję Europejską bez konieczności
prowadzenia indywidualnych postępowań na poziomie unijnym, które dotyczyłyby pomocy
publicznej udzielanej poszczególnym podmiotom. Organ udzielający pomocy nie może więc
wykroczyć poza te ramy w takim sensie, że nie może udzielić pomocy na warunkach
korzystniejszych od przewidzianych w GBER. W przeciwnym razie pomoc publiczna
nie mogłaby korzystać z domniemania zgodności z polityką konkurencji.
Jednym ze wspomnianych warunków jest nieudzielanie pomocy (m. in. przewidzianej
w art. 33 tego rozporządzenia) podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej
(art. 1 ust. 4 lit. c GBER). Stosownie do art. 2 pkt 18 GBER w trudnej sytuacji jest
przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
— w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od
mniej niż trzech lat) ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została
utracona w efekcie zakumulowanych strat (ma to miejsce, gdy odliczenie poniesionych
strat z kapitałów rezerwowych i z wszystkich innych elementów ogólnie uznawanych
za część funduszy własnych spółki prowadzi do ujemnego wyniku przekraczającego
połowę subskrybowanego kapitału zakładowego);
— w przypadku spółki, której niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną
odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat)
ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych została
utracona w efekcie zakumulowanych strat;

-- 1 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością
lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym
zbiorowym podstępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
— przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani
nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzację i nadal
podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
— w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, stosunek księgowej wartości
kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza w ciągu
ostatnich dwóch lat 7,5 oraz wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego
przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.
Do zaistnienia przesłanki wyłączającej prawo do dofinansowania prowadzi spełnienie
któregokolwiek ze wskazanych warunków. Stan ten nie podlega miarkowaniu i ocenie na
podstawie innych kryteriów niż wymienione w art. 2 pkt 18 GBER. Jednocześnie,
prawidłowość ustaleń dokonanych w tym zakresie przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który udziela wspomnianego dofinansowania, podlega
ocenie sądów administracyjnych. Ze stanu faktycznego przytoczonego w interpelacji
wynika, że zarówno na etapie postępowania administracyjnego (w PFRON), jak i przed
sądem administracyjnym ustalono, że spółdzielnia była w trudnej sytuacji ekonomicznej
w momencie wnioskowania o dofinansowanie. Tym samym nie mogła otrzymać
dofinansowania, o którym mowa w art. 26a u.r.o.n.
Celem wskazanych regulacji jest zapewnienie, że pomoc publiczna trafiała do podmiotów
o stabilnej sytuacji ekonomicznej. W przypadku pomocy udzielanej na zatrudnianie osób
niepełnosprawnych ma to znaczenie dla trwałego oraz terminowo wynagradzanego
zatrudnienia, jak również ciągłości ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego osób
z niepełnosprawnościami, których wynagrodzenia są dofinansowywane zgodnie z art. 26a
u.r.o.n. i art. 33 GBER.
Na mocy art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 1076) ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego
nie przysługują już kompetencje organu odwoławczego i nie ma on wpływu
na rozstrzygnięcia dotyczące dofinansowania w indywidualnych sprawach. Jednocześnie
dofinanswanie stanowi pomoc udzielaną obligatoryjnie na wniosek. Oznacza to
zerojedynkowe podejście do spełnienia warunków jego uzysaknia. Z jednej strony
rozwiązanie to ogranicza uznaniowość po stronie PFRON, co doceniają adresaci prawa.
Z drugiej uniemożliwia wpływanie przesłanek pozaustawowych na prawo do
dofinansowania, co w nielicznych przypadkach może niesatysfakcjonować części adresatów
prawa oczekujących stosowania nieprzewidzianych prawnie wyjątków.
Obecnie dla pomiotów w trudnej sytuacji ekonomicznej dostępne są formy pomocy
udzielane w formule de minimis takie, jak m.in:
— refundacja kosztów wyposażenia stanowisk pracy osób niepełnosprawnych (art. 26e
u.r.o.n.);
— dofinansowanie w wysokości do 50% oprocentowania zaciągniętych kredytów
bankowych i w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, pod warunkiem
wykorzystania ich na cele związane z rehabilitacją zawodową i społeczną osób
z niepełnosprawnościami (art. 32 ust. 1 pkt 1 u.r.o.n.);

-- 2 of 3 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— wydatkowania na cele z katalogu wydatków zakładowego funduszu rehabilitacji osób
niepełnosprawnych (art. 32 u.r.o.n.)
Dotyczy to, na analogicznej zasadzie, również instrumentów realizowanych w formule de
minimis przewidzianych w ustawie z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach
zatrudnienia (Dz. U. poz. 620). Natomiast, jeżeli spółdzielnia byłaby zainteresowana
łączeniem statusu zakładu pracy chronionej i spółdzielni socjalnej, mogłaby korzystać
z instrumentów przewidzianych w artykule 26g u.r.o.n. oraz ustawie z dnia 5 sierpnia
2022 r. o ekonomii społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 806). Należą do nich również dopłaty
do kosztów płacy w różnych formach.
Rozwiązaniami umożliwiającymi podmiotom w trudnej sytuacji odnoszenie korzyści
o charakterze pozapomocowym są natomiast instrumenty takie jak wystawienie informacji
o kwocie obniżenia wpłat na PFRON dla kontrahentów (na podstawie art. 22 u.r.o.n.), a
także – z uwagi na odmienne podejście do sytuacji ekonomicznej podmiotu – preferencje
w zamówieniach publicznych (tzw. klauzule społeczne).
Tym niemniej zauważalne są utrudnienia w dostępie do pomocy publicznej przez
spółdzielnie inwalidów i spółdzielnie niewidomych, które działają w powiatach o znacząco
podwyższonej stopie bezrobocia wobec stopy krajowej i wojewódzkiej oraz w tych o
ograniczonych alternatywach zatrudnienia. W resorcie pracy trwają analizy w przedmiocie
wypracowania dodatkowych rozwiązań w tym zakresie. Zważywszy na kryteria określone
w art. 1 ust. 4 lit. c i art. 2 pkt 18 GBER, pomoc przewidziana w art. 33 GBER planowana
przez władze krajowe nie mogłaby wykraczać poza ramy wytyczone tym rozporządzeniem.
W związku z tym prowadzi się przegląd innych dostępnych rozwiązań i wstępne symulacje
ich zastosowania, a w poszukiwanie alternatywnych form wsparcia angażowane są
podmioty podległe Ministrowi Rodziny Pracy i Polityki Społecznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --