Interpelacja nr 17380
Interpelacja w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
Interpelacja nr 17380
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 25-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z posiedzeniem Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej, podczas którego omówiono problemy związane z dzierżawą gruntów rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad przeprowadzania przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przetargów ograniczonych ofertowych.
Ziemia rolna pozostająca w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powinna służyć przede wszystkim rozwojowi rzeczywistych gospodarstw rodzinnych prowadzących produkcję rolną i trwale związanych z lokalnym środowiskiem. Tymczasem rolnicy oraz organizacje rolnicze wskazują na przypadki obchodzenia celu przetargów ofertowych poprzez tworzenie gospodarstw wyłącznie „pod przetarg”, krótkotrwałe meldunki, wykazywanie symbolicznej powierzchni gospodarstwa lub minimalnej obsady zwierząt wyłącznie w celu uzyskania punktów.
Szczególne wątpliwości budzi wykorzystywanie preferencji przewidzianych dla osób, które nie ukończyły 40. roku życia. Co do zasady wspieranie młodych rolników jest rozwiązaniem słusznym i potrzebnym, jednak preferencje te powinny służyć osobom faktycznie rozpoczynającym lub rozwijającym gospodarstwo rolne, a nie podmiotom, które spełniają kryteria jedynie formalnie i krótkotrwale.
Za pozytywny należy uznać kierunek zmian zmierzających do zwiększenia szans gospodarstw faktycznie produkcyjnych, w tym propozycję wprowadzenia kryterium dotyczącego przychodów i kosztów prowadzonej działalności rolniczej. Rozwiązanie to może ograniczyć sytuacje, w których państwowa ziemia trafia do podmiotów formalnie spełniających kryteria, ale niewykazujących realnego potencjału produkcyjnego.
Jednocześnie przed wprowadzeniem zmian konieczne jest przygotowanie pełnej analizy dotychczasowych wyników przetargów ofertowych. Bez rzetelnych danych nie sposób ocenić, czy obecne kryteria faktycznie wspierały gospodarstwa rodzinne, młodych rolników rozwijających produkcję oraz gospodarstwa utrzymujące zwierzęta, czy też tworzyły pole do nadużyć.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zleci KOWR przygotowanie pełnych statystyk dotyczących oferentów, którzy w ostatnich 3 latach wygrali przetargi ograniczone ofertowe na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?
2. Czy statystyki te zostaną przygotowane w podziale na lata oraz województwa?
3. Czy analiza obejmie w szczególności:
wiek zwycięskich oferentów ustalony na dzień ogłoszenia wykazu nieruchomości zasobu przeznaczonych do dzierżawy, z wyodrębnieniem osób, które nie ukończyły 40. roku życia;
powierzchnię gospodarstwa przed przetargiem;
powierzchnię gospodarstwa po doliczeniu gruntów uzyskanych w dzierżawę;
wielkość stada wyrażoną w DJP;
obsadę DJP w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych przed przetargiem i po uzyskaniu dzierżawy;
informację, czy adres stałego zameldowania oferenta istniał przez okres krótszy niż 12 miesięcy przed datą publikacji ogłoszenia przetargu;
informację, czy zwycięski oferent realizował projekt w ramach operacji typu „Premie dla młodych rolników” lub „Restrukturyzacja małych gospodarstw” objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 albo w ramach interwencji I.11 „Premie dla młodych rolników” lub I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw” objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027?
4. Czy ministerstwo rozważa cykliczne publikowanie takich danych przez KOWR w formie zagregowanej, z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych?
5. Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie preferencji dla osób mających nie więcej niż 40 lat w taki sposób, aby obejmowały one przede wszystkim rolników faktycznie rozpoczynających lub rozwijających gospodarstwo rolne, w szczególności realizujących jeden z ww. instrumentów wsparcia w ramach PROW 2014–2020 lub PS WPR 2023–2027?
6. Czy ministerstwo rozważa silniejsze powiązanie kryterium obsady zwierząt z całkowitą powierzchnią gospodarstwa po uzyskaniu dzierżawy, tak aby punktacja premiowała rzeczywistą produkcję zwierzęcą, a nie jedynie symboliczną obsadę wykazywaną na potrzeby przetargu?
7. Czy ministerstwo popiera kierunek zwiększenia znaczenia gospodarstw produkcyjnych, w tym wprowadzenie kryterium uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności rolniczej?
8. Czy ministerstwo przewiduje przygotowanie jednolitych wytycznych dla oddziałów terenowych KOWR w zakresie weryfikacji rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez oferentów?
9. W jakim terminie ministerstwo przedstawi wyniki analizy dotychczasowych przetargów oraz propozycje zmian uszczelniających zasady przetargów ograniczonych ofertowych?
Celem powyższych działań nie powinno być ograniczenie szans młodych rolników ani małych gospodarstw, lecz wyeliminowanie sytuacji, w których preferencje przewidziane dla określonych grup rolników są wykorzystywane w sposób sprzeczny z celem przetargów. Państwowa ziemia rolna powinna trafiać przede wszystkim do gospodarstw rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą, trwale związanych z lokalną społecznością i zdolnych do produkcyjnego wykorzystania dzierżawionych gruntów.
Z poważaniem
Interpelacja nr 17380
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 25-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z posiedzeniem Parlamentarnego Zespołu ds. Ochrony i Rozwoju Polskiej Produkcji Rolnej, podczas którego omówiono problemy związane z dzierżawą gruntów rolnych z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, zwracam się z interpelacją dotyczącą zasad przeprowadzania przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa przetargów ograniczonych ofertowych.
Ziemia rolna pozostająca w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa powinna służyć przede wszystkim rozwojowi rzeczywistych gospodarstw rodzinnych prowadzących produkcję rolną i trwale związanych z lokalnym środowiskiem. Tymczasem rolnicy oraz organizacje rolnicze wskazują na przypadki obchodzenia celu przetargów ofertowych poprzez tworzenie gospodarstw wyłącznie „pod przetarg”, krótkotrwałe meldunki, wykazywanie symbolicznej powierzchni gospodarstwa lub minimalnej obsady zwierząt wyłącznie w celu uzyskania punktów.
Szczególne wątpliwości budzi wykorzystywanie preferencji przewidzianych dla osób, które nie ukończyły 40. roku życia. Co do zasady wspieranie młodych rolników jest rozwiązaniem słusznym i potrzebnym, jednak preferencje te powinny służyć osobom faktycznie rozpoczynającym lub rozwijającym gospodarstwo rolne, a nie podmiotom, które spełniają kryteria jedynie formalnie i krótkotrwale.
Za pozytywny należy uznać kierunek zmian zmierzających do zwiększenia szans gospodarstw faktycznie produkcyjnych, w tym propozycję wprowadzenia kryterium dotyczącego przychodów i kosztów prowadzonej działalności rolniczej. Rozwiązanie to może ograniczyć sytuacje, w których państwowa ziemia trafia do podmiotów formalnie spełniających kryteria, ale niewykazujących realnego potencjału produkcyjnego.
Jednocześnie przed wprowadzeniem zmian konieczne jest przygotowanie pełnej analizy dotychczasowych wyników przetargów ofertowych. Bez rzetelnych danych nie sposób ocenić, czy obecne kryteria faktycznie wspierały gospodarstwa rodzinne, młodych rolników rozwijających produkcję oraz gospodarstwa utrzymujące zwierzęta, czy też tworzyły pole do nadużyć.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zleci KOWR przygotowanie pełnych statystyk dotyczących oferentów, którzy w ostatnich 3 latach wygrali przetargi ograniczone ofertowe na dzierżawę gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa?
2. Czy statystyki te zostaną przygotowane w podziale na lata oraz województwa?
3. Czy analiza obejmie w szczególności:
wiek zwycięskich oferentów ustalony na dzień ogłoszenia wykazu nieruchomości zasobu przeznaczonych do dzierżawy, z wyodrębnieniem osób, które nie ukończyły 40. roku życia;
powierzchnię gospodarstwa przed przetargiem;
powierzchnię gospodarstwa po doliczeniu gruntów uzyskanych w dzierżawę;
wielkość stada wyrażoną w DJP;
obsadę DJP w przeliczeniu na 1 ha użytków rolnych przed przetargiem i po uzyskaniu dzierżawy;
informację, czy adres stałego zameldowania oferenta istniał przez okres krótszy niż 12 miesięcy przed datą publikacji ogłoszenia przetargu;
informację, czy zwycięski oferent realizował projekt w ramach operacji typu „Premie dla młodych rolników” lub „Restrukturyzacja małych gospodarstw” objętych Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 albo w ramach interwencji I.11 „Premie dla młodych rolników” lub I.10.5 „Rozwój małych gospodarstw” objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027?
4. Czy ministerstwo rozważa cykliczne publikowanie takich danych przez KOWR w formie zagregowanej, z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych?
5. Czy ministerstwo rozważa doprecyzowanie preferencji dla osób mających nie więcej niż 40 lat w taki sposób, aby obejmowały one przede wszystkim rolników faktycznie rozpoczynających lub rozwijających gospodarstwo rolne, w szczególności realizujących jeden z ww. instrumentów wsparcia w ramach PROW 2014–2020 lub PS WPR 2023–2027?
6. Czy ministerstwo rozważa silniejsze powiązanie kryterium obsady zwierząt z całkowitą powierzchnią gospodarstwa po uzyskaniu dzierżawy, tak aby punktacja premiowała rzeczywistą produkcję zwierzęcą, a nie jedynie symboliczną obsadę wykazywaną na potrzeby przetargu?
7. Czy ministerstwo popiera kierunek zwiększenia znaczenia gospodarstw produkcyjnych, w tym wprowadzenie kryterium uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności rolniczej?
8. Czy ministerstwo przewiduje przygotowanie jednolitych wytycznych dla oddziałów terenowych KOWR w zakresie weryfikacji rzeczywistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez oferentów?
9. W jakim terminie ministerstwo przedstawi wyniki analizy dotychczasowych przetargów oraz propozycje zmian uszczelniających zasady przetargów ograniczonych ofertowych?
Celem powyższych działań nie powinno być ograniczenie szans młodych rolników ani małych gospodarstw, lecz wyeliminowanie sytuacji, w których preferencje przewidziane dla określonych grup rolników są wykorzystywane w sposób sprzeczny z celem przetargów. Państwowa ziemia rolna powinna trafiać przede wszystkim do gospodarstw rzeczywiście prowadzących działalność rolniczą, trwale związanych z lokalną społecznością i zdolnych do produkcyjnego wykorzystania dzierżawionych gruntów.
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
13%
Konkretność
87%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
16
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (16)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11981 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 19 czerwca 2026 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.14.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 17380 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej
„w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę
gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Zatem
podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest KOWR.
W celu zatem udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi wystąpiło również do Centrali KOWR o przekazanie niezbędnych
informacji. Odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji, uprzejmie informuję,
co następuje.
-- 1 of 6 --
Ad 1-4) W KOWR nie są gromadzone informacje i nie są prowadzone analizy
w zakresie wskazanym w pytaniach nr 1-4. Należy przy tym wskazać, że w okresie
od 2023 r. do końca pierwszego kwartału 2026 r. oddziały terenowe KOWR
przeprowadziły 2 607 przetargów ofert pisemnych ograniczonych do rolników
indywidualnych na dzierżawę 48 648 ha gruntów z ZWRSP (z tego rozstrzygnięto
1 515 przetargów na powierzchnię 29 081 ha). Biorąc pod uwagę zakres analizy
postulowanej w interpelacji, jej przeprowadzenie byłoby niezwykle pracochłonne i
czasochłonne, ponieważ, jak już wspomniano, dane takie na obecną chwilę nie są
gromadzone. Ich zebranie wymagałoby zatem przeanalizowania dokumentacji z
każdego przeprowadzonego przetargu. Tak znaczne zaangażowanie pracowników
KOWR w ten proces miałoby z pewnością negatywny wpływ na szybkość i
sprawność rozdysponowania gruntów ZWRSP, co z kolei mogłoby się spotkać z
negatywnymi reakcjami ze strony środowiska rolniczego.
Ad 5-6) KOWR organizuje przetargi na dzierżawę i sprzedaż gruntów ZWRSP
działając na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa oraz przepisów wykonawczych. Na podstawie art. 24 ust. 1
pkt 1 w związku z art. 29 ust. 3b pkt 1 ustawy, nieruchomości rolne ZWRSP KOWR
rozdysponowuje w drodze przetargów ograniczonych do rolników indywidualnych
zamierzających powiększyć gospodarstwo rodzinne, jeżeli mają oni miejsce
zamieszkania w gminie, w której jest położona nieruchomość wystawiana do
przetargu lub w gminie graniczącej z tą gminą. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 3bb
pkt 1 lit. b ustawy, w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych,
o których mowa w art. 29 ust. 3b pkt 1 ustawy, może uczestniczyć również osoba,
która nie spełnia wymogu dotyczącego okresu osobistego prowadzenia
gospodarstwa rolnego lub wymogu dotyczącego okresu zamieszkiwania, określonych
w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego,
w przypadku gdy osoba ta realizuje warunki określone w decyzji o przyznaniu
pomocy, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego
Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu
Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Warunki udziału w przetargach
organizowanych przez KOWR, w tym złożenie wymaganych dokumentów,
są określone każdorazowo w ogłoszeniu o przetargu. W przypadku osób, o których
-- 2 of 6 --
mowa w art. 29 ust. 3bb pkt 1 lit. b ustawy, dokumentem potwierdzającym
spełnienie warunku określonego w tym przpisie jest decyzja o przyznaniu pomocy,
o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu
rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2014-2020. W przypadku nieprzedłożenia wymaganego
dokumentu, osoba taka nie może zostać zakwalifikowana do przetargu. Beneficjenci
wsparcia przyznanego w ramach Planu Strategicznego WPR 2023-2027 nie
są kwalifikowani przez KOWR do przetargów, ponieważ art. 29 ust. 3bb pkt 1 lit. b
ustawy wskazuje na beneficjentów PROW 2014-2020 jako osoby mogące skorzystać
ze zwolnienia z wymogu spełnienia 5-letniego okresu zamieszkania w danej gminie
lub 5-letniego osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje ujęcie tego zagadnienia w przygotowywanej
obecnie nowelizacji ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Jeżeli chodzi o kryteria oceny ofert w ujęciu historycznym, to zarządzeniem
Dyrektora Generalnego KOWR nr 103/2017/Z z dnia 9 października 2017 r.
w sprawie wydzierżawiania nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa,
Dyrektor Generalny KOWR wprowadził jednolite zasady oceny ofert pisemnych
w przetargach na dzierżawę ograniczonych do rolników indywidualnych. Zasady
te obejmowały sześć kryteriów oceny ofert. W każdym kryterium, poza kryterium
szóstym, które miało być ustalane z radą społeczną działającą przy danym oddziale
terenowym KOWR, punkty były przyznawane liniowo w sposób proporcjonalny.
W związku z wnioskami organizacji rolniczych dotyczącymi wprowadzenia zmian
w przyjętych w KOWR zasadach dotyczących wydzierżawiania nieruchomości
Zasobu, w 2018 r. odbyły się konsultacje społeczne w Ministerstwie Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z udziałem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawicieli KOWR
oraz środowisk rolniczych, w tym Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych i NSZZ RI
„Solidarność". W trakcie tych spotkań wypracowano zmiany w obowiązujących
wówczas zasadach dotyczących oceny ofert składanych przez rolników
indywidualnych w przetargach ograniczonych ofert pisemnych na dzierżawę gruntów
Zasobu. Zarządzenie Dyrektora Generalnego KOWR nr 103/2017/Z z dnia 9
października 2017 r. w sprawie wydzierżawiania nieruchomości Zasobu Własności
-- 3 of 6 --
Rolnej Skarbu Państwa zostało zmienione zarządzeniem nr 28/2018/Z z dnia 22
lutego 2018 r. Z kolei dnia 26 czerwca 2019 r. weszło w życie zarządzenie Dyrektora
Generalnego KOWR nr 74/2019/Z, które następnie zostało zmienione zarządzeniami
43/2020/Z z dnia 31 marca 2020 r. i 49/2020/Z z dnia 20 kwietnia 2020 r.
Następnie przyjęto procedury w ww. zakresie zarządzeniem Dyrektora Generalnego
KOWR nr 104/2020/Z z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie dzierżawy i najmu
nieruchomości ZWRSP (zmienionym zarządzeniem 52/2025/Z), które obowiązuje do
dziś.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi i KOWR podzielają stanowisko wyrażone
w interpelacji, iż ziemia rolna pozostająca w ZWRSP powinna służyć przede
wszystkim rozwojowi gospodarstw rodzinnych, prowadzących produkcję rolną
i trwale związanych z lokalnym środowiskiem. Kryteria dopuszczenia do udziału
w przetargach mają istotne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia procesu
rozdysponowania gruntów ZWRSP. Doświadczenia w tej materii wskazują jednak,
że samo spełnienie formalnych warunków udziału w przetargu nie gwarantuje
właściwego gospodarowania nieruchomościami ZWRSP. Kryteria punktowe
stanowią ważne narzędzie pozwalające na wybór oferty gospodarstwa, które daje
mocniejszą gwarancję rozwoju, w tym zapewnienie, że dzierżawione grunty będą
faktycznie wykorzystywane przez dzierżawcę do prowadzenia działalności rolniczej.
Doświadczenia wynikające z kilkuletniej praktyki stosowania w KOWR kryteriów
oceny ofert w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych, a także
zmieniające się realia funkcjonowania sektora rolnego, wskazują na potrzebę
aktualizacji kryteriów, przy jednoczesnym zachowaniu niezmiennych celów
wynikających z przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi
Skarbu Państwa i ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Obecnie opracowano
w KOWR wstępne propozycje zmian zasad oceny kryteriów ofert pisemnych
w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych, które zostały przekazane
do konsultacji członkom Rady Społecznej przy Dyrektorze Generalnym KOWR
ds. gospodarowania gruntami rolnymi Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Omówienie projektowanych zmian przewidziano podczas zaplanowanego na
czerwiec 2026 r. posiedzenia ww. Rady Społecznej. Propozycje doprecyzowują
zasady oceny ofert osób, które nie ukończyły 41 roku życia i utworzyły po raz
pierwszy gospodarstwo rolne w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed datą
-- 4 of 6 --
publikacji ogłoszenia o przetargu. Należy dodać, że obecne kryteria oceny ofert
w przetargach ograniczonych na dzierżawę zawierają zapis, że przyszły dzierżawca
zobowiązany będzie w umowie do prowadzenia w swoim gospodarstwie produkcji
zwierzęcej i utrzymania nie mniej niż 80% średniorocznego stanu inwentarza żywego
(w stosunku do średniorocznego/średniego stanu inwentarza żywego w
gospodarstwie oferenta wskazanego w ofercie) w DJP przez cały okres dzierżawy.
Stwierdzenie, że obecnie punktacja premiuje jedynie symboliczną obsadę
wskazywaną na potrzeby przetargu jest nieuzasadnione.
Ad 7) Celem wprowadzenia kryterium 6 – „Powiększenie gospodarstw towarowych”,
jest wybór ofert pod kątem rzeczywistej aktywności rolniczej i zdolności
do efektywnego użytkowania gruntów ZWRSP oraz wspieranie gospodarstw, które
mają szansę funkcjonowania na rynku. Wprowadzenie tego kryterium pozwoli
przeciwdziałać sytuacjom „podstawiania” do przetargów osób, które spełniają
formalne warunki rolnika indywidualnego, a po wygraniu przetargu z zyskiem
poddzierżawiają grunty ZWRSP bez zgody KOWR.
Ad 8 i 9) Zasady przeprowadzania przetargów ograniczonych ofert pisemnych, w tym
zasady oceny kryteriów ofert pisemnych w przetargach ograniczonych do rolników
indywidualnych na dzierżawę nieruchomości ZWRSP, są określone w przepisach
prawa powszechnie obowiązującego i we wspomnianym wyżej zarządzeniu
Dyrektora Generalnego KOWR nr 104/2020/Z z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie
dzierżawy i najmu nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa,
zmienionym zarządzeniem nr 52/2025/Z z dnia 11 sierpnia 2025 r. Są to jednolite
wytyczne dla wszystkich oddziałów terenowych KOWR w przedmiotowym zakresie.
Przetargi ofert pisemnych ograniczonych do rolników indywidualnych są bardzo
ważnym narzędziem w realizacji przez KOWR zadania poprawy struktury obszarowej
gospodarstw rodzinnych. Dlatego też kwestia szczegółowych kryteriów wyboru
najkorzystniejszej oferty w przetargu ofert pisemnych i liczba punktów
przyznawanych za ich spełnienie oraz rodzaje dowodów potwierdzających
ich spełnienie jest przedmiotem bieżącego monitoringu, a w konsekwencji będzie
również przedmiotem rozważań w trakcie prac nad ewentualną nowelizacją
przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
-- 5 of 6 --
Ponadto, jak zostało to już podkreślone powyżej, tj. w odpowiedzi na pytania 1-4,
nie są prowadzone i publikowane analizy tam wskazane. Szczegółowe informacje
dotyczące rozdysponowania nieruchomości ZWRSP, w tym w trybie przetargów
ofert pisemnych, dostępne są w publikowanych corocznie przez KOWR na stronie
internetowej KOWR „Sprawozdaniach z działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa”.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 19 czerwca 2026 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.14.2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 17380 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej
„w sprawie zasad przeprowadzania przetargów ofertowych na dzierżawę
gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Zatem
podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest KOWR.
W celu zatem udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi wystąpiło również do Centrali KOWR o przekazanie niezbędnych
informacji. Odpowiadając na pytania zawarte w interpelacji, uprzejmie informuję,
co następuje.
-- 1 of 6 --
Ad 1-4) W KOWR nie są gromadzone informacje i nie są prowadzone analizy
w zakresie wskazanym w pytaniach nr 1-4. Należy przy tym wskazać, że w okresie
od 2023 r. do końca pierwszego kwartału 2026 r. oddziały terenowe KOWR
przeprowadziły 2 607 przetargów ofert pisemnych ograniczonych do rolników
indywidualnych na dzierżawę 48 648 ha gruntów z ZWRSP (z tego rozstrzygnięto
1 515 przetargów na powierzchnię 29 081 ha). Biorąc pod uwagę zakres analizy
postulowanej w interpelacji, jej przeprowadzenie byłoby niezwykle pracochłonne i
czasochłonne, ponieważ, jak już wspomniano, dane takie na obecną chwilę nie są
gromadzone. Ich zebranie wymagałoby zatem przeanalizowania dokumentacji z
każdego przeprowadzonego przetargu. Tak znaczne zaangażowanie pracowników
KOWR w ten proces miałoby z pewnością negatywny wpływ na szybkość i
sprawność rozdysponowania gruntów ZWRSP, co z kolei mogłoby się spotkać z
negatywnymi reakcjami ze strony środowiska rolniczego.
Ad 5-6) KOWR organizuje przetargi na dzierżawę i sprzedaż gruntów ZWRSP
działając na podstawie przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi Skarbu Państwa oraz przepisów wykonawczych. Na podstawie art. 24 ust. 1
pkt 1 w związku z art. 29 ust. 3b pkt 1 ustawy, nieruchomości rolne ZWRSP KOWR
rozdysponowuje w drodze przetargów ograniczonych do rolników indywidualnych
zamierzających powiększyć gospodarstwo rodzinne, jeżeli mają oni miejsce
zamieszkania w gminie, w której jest położona nieruchomość wystawiana do
przetargu lub w gminie graniczącej z tą gminą. Ponadto, zgodnie z art. 29 ust. 3bb
pkt 1 lit. b ustawy, w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych,
o których mowa w art. 29 ust. 3b pkt 1 ustawy, może uczestniczyć również osoba,
która nie spełnia wymogu dotyczącego okresu osobistego prowadzenia
gospodarstwa rolnego lub wymogu dotyczącego okresu zamieszkiwania, określonych
w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego,
w przypadku gdy osoba ta realizuje warunki określone w decyzji o przyznaniu
pomocy, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.
o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego
Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu
Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Warunki udziału w przetargach
organizowanych przez KOWR, w tym złożenie wymaganych dokumentów,
są określone każdorazowo w ogłoszeniu o przetargu. W przypadku osób, o których
-- 2 of 6 --
mowa w art. 29 ust. 3bb pkt 1 lit. b ustawy, dokumentem potwierdzającym
spełnienie warunku określonego w tym przpisie jest decyzja o przyznaniu pomocy,
o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu
rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego
na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2014-2020. W przypadku nieprzedłożenia wymaganego
dokumentu, osoba taka nie może zostać zakwalifikowana do przetargu. Beneficjenci
wsparcia przyznanego w ramach Planu Strategicznego WPR 2023-2027 nie
są kwalifikowani przez KOWR do przetargów, ponieważ art. 29 ust. 3bb pkt 1 lit. b
ustawy wskazuje na beneficjentów PROW 2014-2020 jako osoby mogące skorzystać
ze zwolnienia z wymogu spełnienia 5-letniego okresu zamieszkania w danej gminie
lub 5-letniego osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego. Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi przewiduje ujęcie tego zagadnienia w przygotowywanej
obecnie nowelizacji ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Jeżeli chodzi o kryteria oceny ofert w ujęciu historycznym, to zarządzeniem
Dyrektora Generalnego KOWR nr 103/2017/Z z dnia 9 października 2017 r.
w sprawie wydzierżawiania nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa,
Dyrektor Generalny KOWR wprowadził jednolite zasady oceny ofert pisemnych
w przetargach na dzierżawę ograniczonych do rolników indywidualnych. Zasady
te obejmowały sześć kryteriów oceny ofert. W każdym kryterium, poza kryterium
szóstym, które miało być ustalane z radą społeczną działającą przy danym oddziale
terenowym KOWR, punkty były przyznawane liniowo w sposób proporcjonalny.
W związku z wnioskami organizacji rolniczych dotyczącymi wprowadzenia zmian
w przyjętych w KOWR zasadach dotyczących wydzierżawiania nieruchomości
Zasobu, w 2018 r. odbyły się konsultacje społeczne w Ministerstwie Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z udziałem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przedstawicieli KOWR
oraz środowisk rolniczych, w tym Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych i NSZZ RI
„Solidarność". W trakcie tych spotkań wypracowano zmiany w obowiązujących
wówczas zasadach dotyczących oceny ofert składanych przez rolników
indywidualnych w przetargach ograniczonych ofert pisemnych na dzierżawę gruntów
Zasobu. Zarządzenie Dyrektora Generalnego KOWR nr 103/2017/Z z dnia 9
października 2017 r. w sprawie wydzierżawiania nieruchomości Zasobu Własności
-- 3 of 6 --
Rolnej Skarbu Państwa zostało zmienione zarządzeniem nr 28/2018/Z z dnia 22
lutego 2018 r. Z kolei dnia 26 czerwca 2019 r. weszło w życie zarządzenie Dyrektora
Generalnego KOWR nr 74/2019/Z, które następnie zostało zmienione zarządzeniami
43/2020/Z z dnia 31 marca 2020 r. i 49/2020/Z z dnia 20 kwietnia 2020 r.
Następnie przyjęto procedury w ww. zakresie zarządzeniem Dyrektora Generalnego
KOWR nr 104/2020/Z z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie dzierżawy i najmu
nieruchomości ZWRSP (zmienionym zarządzeniem 52/2025/Z), które obowiązuje do
dziś.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi i KOWR podzielają stanowisko wyrażone
w interpelacji, iż ziemia rolna pozostająca w ZWRSP powinna służyć przede
wszystkim rozwojowi gospodarstw rodzinnych, prowadzących produkcję rolną
i trwale związanych z lokalnym środowiskiem. Kryteria dopuszczenia do udziału
w przetargach mają istotne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia procesu
rozdysponowania gruntów ZWRSP. Doświadczenia w tej materii wskazują jednak,
że samo spełnienie formalnych warunków udziału w przetargu nie gwarantuje
właściwego gospodarowania nieruchomościami ZWRSP. Kryteria punktowe
stanowią ważne narzędzie pozwalające na wybór oferty gospodarstwa, które daje
mocniejszą gwarancję rozwoju, w tym zapewnienie, że dzierżawione grunty będą
faktycznie wykorzystywane przez dzierżawcę do prowadzenia działalności rolniczej.
Doświadczenia wynikające z kilkuletniej praktyki stosowania w KOWR kryteriów
oceny ofert w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych, a także
zmieniające się realia funkcjonowania sektora rolnego, wskazują na potrzebę
aktualizacji kryteriów, przy jednoczesnym zachowaniu niezmiennych celów
wynikających z przepisów ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi
Skarbu Państwa i ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Obecnie opracowano
w KOWR wstępne propozycje zmian zasad oceny kryteriów ofert pisemnych
w przetargach ograniczonych do rolników indywidualnych, które zostały przekazane
do konsultacji członkom Rady Społecznej przy Dyrektorze Generalnym KOWR
ds. gospodarowania gruntami rolnymi Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Omówienie projektowanych zmian przewidziano podczas zaplanowanego na
czerwiec 2026 r. posiedzenia ww. Rady Społecznej. Propozycje doprecyzowują
zasady oceny ofert osób, które nie ukończyły 41 roku życia i utworzyły po raz
pierwszy gospodarstwo rolne w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed datą
-- 4 of 6 --
publikacji ogłoszenia o przetargu. Należy dodać, że obecne kryteria oceny ofert
w przetargach ograniczonych na dzierżawę zawierają zapis, że przyszły dzierżawca
zobowiązany będzie w umowie do prowadzenia w swoim gospodarstwie produkcji
zwierzęcej i utrzymania nie mniej niż 80% średniorocznego stanu inwentarza żywego
(w stosunku do średniorocznego/średniego stanu inwentarza żywego w
gospodarstwie oferenta wskazanego w ofercie) w DJP przez cały okres dzierżawy.
Stwierdzenie, że obecnie punktacja premiuje jedynie symboliczną obsadę
wskazywaną na potrzeby przetargu jest nieuzasadnione.
Ad 7) Celem wprowadzenia kryterium 6 – „Powiększenie gospodarstw towarowych”,
jest wybór ofert pod kątem rzeczywistej aktywności rolniczej i zdolności
do efektywnego użytkowania gruntów ZWRSP oraz wspieranie gospodarstw, które
mają szansę funkcjonowania na rynku. Wprowadzenie tego kryterium pozwoli
przeciwdziałać sytuacjom „podstawiania” do przetargów osób, które spełniają
formalne warunki rolnika indywidualnego, a po wygraniu przetargu z zyskiem
poddzierżawiają grunty ZWRSP bez zgody KOWR.
Ad 8 i 9) Zasady przeprowadzania przetargów ograniczonych ofert pisemnych, w tym
zasady oceny kryteriów ofert pisemnych w przetargach ograniczonych do rolników
indywidualnych na dzierżawę nieruchomości ZWRSP, są określone w przepisach
prawa powszechnie obowiązującego i we wspomnianym wyżej zarządzeniu
Dyrektora Generalnego KOWR nr 104/2020/Z z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie
dzierżawy i najmu nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa,
zmienionym zarządzeniem nr 52/2025/Z z dnia 11 sierpnia 2025 r. Są to jednolite
wytyczne dla wszystkich oddziałów terenowych KOWR w przedmiotowym zakresie.
Przetargi ofert pisemnych ograniczonych do rolników indywidualnych są bardzo
ważnym narzędziem w realizacji przez KOWR zadania poprawy struktury obszarowej
gospodarstw rodzinnych. Dlatego też kwestia szczegółowych kryteriów wyboru
najkorzystniejszej oferty w przetargu ofert pisemnych i liczba punktów
przyznawanych za ich spełnienie oraz rodzaje dowodów potwierdzających
ich spełnienie jest przedmiotem bieżącego monitoringu, a w konsekwencji będzie
również przedmiotem rozważań w trakcie prac nad ewentualną nowelizacją
przepisów ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
-- 5 of 6 --
Ponadto, jak zostało to już podkreślone powyżej, tj. w odpowiedzi na pytania 1-4,
nie są prowadzone i publikowane analizy tam wskazane. Szczegółowe informacje
dotyczące rozdysponowania nieruchomości ZWRSP, w tym w trybie przetargów
ofert pisemnych, dostępne są w publikowanych corocznie przez KOWR na stronie
internetowej KOWR „Sprawozdaniach z działalności Krajowego Ośrodka Wsparcia
Rolnictwa”.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --