Interpelacja nr 17375
Interpelacja w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (75%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (73%)
Zdrowie i Lecznictwo (46%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR
Interpelacja nr 17375
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-05-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej od dziesięcioleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej kultury hodowlanej, dorobku naukowego, tradycji ziemiańskiej i państwowej troski o narodowe dziedzictwo. Nie jest to zwykła działalność gospodarcza, którą można oceniać wyłącznie przez pryzmat bieżącego wyniku finansowego. To obszar, w którym przez pokolenia budowano markę Polski na świecie.
Z przekazanych mi materiałów wynika, że hodowla koni arabskich na ziemiach polskich kształtowała się od przełomu XVIII i XIX wieku, a w jej ramach powstały rody męskie i rodziny żeńskie, których ciągłość określana jest jako „Pure Polish“. Wskazano, że do dziś zachowało się 7 rodów i 15 rodzin, a określenia takie jak „Pure Polish Elegance“ czy „Pure Polish Perfection“ były przez lata synonimem najwyższej jakości polskiej hodowli.
Tym bardziej niepokojące są dane dotyczące obecnego stanu stad podstawowych w SK Janów Podlaski i SK Michałów. Według przedstawionego zestawienia, po zakończeniu sezonu 2025 w SK Janów Podlaski udział klaczy z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w grupie klaczy czteroletnich i starszych wynosił jedynie 16,70%, natomiast w SK Michałów – 27,45%. W tym samym zestawieniu wskazano również, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy.
Dla porównania, według tych samych materiałów, w roku 2010 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 72,46% w Janowie Podlaskim oraz 53,45% w Michałowie. W Janowie Podlaskim źrebięta tzw. Pure Polish stanowiły wówczas 70,21% urodzonych źrebiąt. Oznacza to, że w perspektywie kilkunastu lat doszło do drastycznego spadku udziału materiału hodowlanego o obustronnie polskim rodowodzie.
W materiałach podniesiono także problem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli. W zestawieniach wskazano konie sprzedane z SK Janów Podlaski i SK Michałów na aukcjach Pride of Poland, zarówno w latach 2001–2015, jak i 2016–2025, bez pozostawienia kontynuacji w krajowej hodowli. W odniesieniu do lat 2024–2025 pojawiają się szczególnie poważne wątpliwości dotyczące sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii, które – według autorów materiałów – mogły nie pozostawić potomstwa w Polsce.
Niepokojące są również informacje dotyczące audytu przeprowadzanego w Janowie Podlaskim i Michałowie. Z materiałów wynika, że audyt miał zostać zlecony przez KOWR, a do jego przeprowadzenia miały zostać wyznaczone osoby wcześniej bezpośrednio związane z państwową hodowlą koni arabskich. Pojawia się także zarzut, że wyniki audytu nie zostały upublicznione mimo wcześniejszych oczekiwań społecznych.
Osobny i szczególnie pilny wątek dotyczy dobrostanu zwierząt. W przekazanych dokumentach wskazano na doniesienia o przypadkach brutalnego traktowania koni w SK Janów Podlaski, a także o możliwych zaniedbaniach w zakresie żywienia i leczenia. Tego rodzaju informacje, nawet jeżeli wymagają szczegółowej weryfikacji, powinny skutkować natychmiastową reakcją właściwych organów państwa, w szczególności KOWR oraz Inspekcji Weterynaryjnej.
Polacy mają prawo wiedzieć, czy rząd Donalda Tuska i podległe mu instytucje należycie chronią dorobek polskiej hodowli koni arabskich, czy też dopuszczają do degradacji jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek polskiego rolnictwa i polskiej kultury hodowlanej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma aktualne dane dotyczące liczby i udziału koni z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w stadach podstawowych SK Janów Podlaski, SK Michałów oraz SK Białka?
Czy ministerstwo potwierdza dane wskazujące, że po sezonie 2025 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 16,70% w SK Janów Podlaski oraz 27,45% w SK Michałów?
Czy ministerstwo potwierdza, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy?
Jakie działania podjął minister rolnictwa i rozwoju wsi od 13 grudnia 2023 r. w celu ochrony polskich rodów męskich i rodzin żeńskich koni czystej krwi arabskiej?
Czy KOWR ma aktualną strategię odbudowy udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach koni arabskich?
Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów obowiązują wewnętrzne zasady ograniczające sprzedaż klaczy tzw. Pure Polish bez pozostawienia odpowiedniego następstwa w polskiej hodowli?
Czy ministerstwo uważa za dopuszczalne sprzedawanie klaczy z unikalnych polskich linii i rodzin bez pozostawienia w kraju co najmniej dwóch córek po ojcu z polskiego rodu?
Ile klaczy z SK Janów Podlaski i SK Michałów zostało sprzedanych w latach 2024–2025 bez pozostawienia potomstwa w polskiej hodowli?
Proszę o wskazanie nazw, roczników, rodowodów, cen sprzedaży oraz nabywców koni sprzedanych w latach 2024–2025 z SK Janów Podlaski i SK Michałów, które nie pozostawiły potomstwa w krajowej hodowli.
Czy KOWR analizował wpływ sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii na długofalowe bezpieczeństwo polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej?
Czy w latach 2024–2025 KOWR zatwierdzał plany sprzedaży koni w SK Janów Podlaski i SK Michałów?
Kto personalnie odpowiadał w KOWR za zatwierdzanie list koni przeznaczonych do sprzedaży w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2025?
Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów sporządzano pisemne uzasadnienia decyzji o sprzedaży poszczególnych klaczy, w szczególności klaczy młodych, wartościowych rodowodowo lub należących do rzadkich rodzin żeńskich?
Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi zleci KOWR przygotowanie pełnego raportu dotyczącego sprzedaży koni z SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2001–2026, ze szczególnym uwzględnieniem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli?
Jaki był zakres tego audytu, kto go zlecił, kto go przeprowadzał i jakie były jego ustalenia?
Czy w skład zespołu audytowego wchodziły osoby wcześniej związane zawodowo, doradczo lub decyzyjnie z SK Janów Podlaski, SK Michałów, KOWR, ANR albo państwową hodowlą koni arabskich?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wystąpienia konfliktu interesów przy doborze osób prowadzących audyt?
Dlaczego wyniki audytu, jeżeli został on przeprowadzony, nie zostały dotychczas w pełni upublicznione?
Czy minister zobowiąże KOWR do przekazania posłom pełnej treści audytu dotyczącego SK Janów Podlaski i SK Michałów?
Czy do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, KOWR albo Inspekcji Weterynaryjnej wpływały w latach 2024–2026 sygnały dotyczące nieprawidłowości w zakresie dobrostanu koni w SK Janów Podlaski?
Czy właściwy powiatowy lekarz weterynarii przeprowadzał kontrole w SK Janów Podlaski w związku z doniesieniami o możliwym brutalnym traktowaniu koni, zaniedbaniach w żywieniu lub leczeniu?
Jakie były wyniki kontroli dobrostanu zwierząt w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2026?
Czy wobec pracowników lub członków zarządów stadnin podejmowano jakiekolwiek działania dyscyplinarne, kontrolne lub zawiadomienia do organów ścigania w związku z możliwym naruszeniem dobrostanu koni?
Czy ministerstwo zamierza zlecić niezależną kontrolę weterynaryjną i hodowlaną w SK Janów Podlaski oraz SK Michałów?
Czy ministerstwo zamierza powołać niezależną radę ekspercką ds. ochrony polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej, z udziałem specjalistów z zakresu zootechniki, hodowli koni, genetyki populacyjnej oraz ochrony dziedzictwa narodowego?
Czy ministerstwo planuje opracowanie programu ochrony zasobów genetycznych koni arabskich tzw. Pure Polish w państwowych stadninach?
Czy ministerstwo uznaje państwową hodowlę koni czystej krwi arabskiej za element polskiego dziedzictwa narodowego, wymagający szczególnej ochrony ze strony państwa?
Czy ministerstwo rozważa wystąpienie do ministra kultury i dziedzictwa narodowego o objęcie polskiej hodowli koni arabskich dodatkowymi formami ochrony jako dobra kultury i dziedzictwa narodowego?
Jakie konkretne działania naprawcze zamierza podjąć minister rolnictwa i rozwoju wsi, aby zatrzymać dalszy spadek udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach i zabezpieczyć polski dorobek hodowlany przed nieodwracalną utratą?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania oddzielnie.
Interpelacja nr 17375
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 23-05-2026
Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję interpelację w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Polska hodowla koni czystej krwi arabskiej od dziesięcioleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej kultury hodowlanej, dorobku naukowego, tradycji ziemiańskiej i państwowej troski o narodowe dziedzictwo. Nie jest to zwykła działalność gospodarcza, którą można oceniać wyłącznie przez pryzmat bieżącego wyniku finansowego. To obszar, w którym przez pokolenia budowano markę Polski na świecie.
Z przekazanych mi materiałów wynika, że hodowla koni arabskich na ziemiach polskich kształtowała się od przełomu XVIII i XIX wieku, a w jej ramach powstały rody męskie i rodziny żeńskie, których ciągłość określana jest jako „Pure Polish“. Wskazano, że do dziś zachowało się 7 rodów i 15 rodzin, a określenia takie jak „Pure Polish Elegance“ czy „Pure Polish Perfection“ były przez lata synonimem najwyższej jakości polskiej hodowli.
Tym bardziej niepokojące są dane dotyczące obecnego stanu stad podstawowych w SK Janów Podlaski i SK Michałów. Według przedstawionego zestawienia, po zakończeniu sezonu 2025 w SK Janów Podlaski udział klaczy z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w grupie klaczy czteroletnich i starszych wynosił jedynie 16,70%, natomiast w SK Michałów – 27,45%. W tym samym zestawieniu wskazano również, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy.
Dla porównania, według tych samych materiałów, w roku 2010 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 72,46% w Janowie Podlaskim oraz 53,45% w Michałowie. W Janowie Podlaskim źrebięta tzw. Pure Polish stanowiły wówczas 70,21% urodzonych źrebiąt. Oznacza to, że w perspektywie kilkunastu lat doszło do drastycznego spadku udziału materiału hodowlanego o obustronnie polskim rodowodzie.
W materiałach podniesiono także problem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli. W zestawieniach wskazano konie sprzedane z SK Janów Podlaski i SK Michałów na aukcjach Pride of Poland, zarówno w latach 2001–2015, jak i 2016–2025, bez pozostawienia kontynuacji w krajowej hodowli. W odniesieniu do lat 2024–2025 pojawiają się szczególnie poważne wątpliwości dotyczące sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii, które – według autorów materiałów – mogły nie pozostawić potomstwa w Polsce.
Niepokojące są również informacje dotyczące audytu przeprowadzanego w Janowie Podlaskim i Michałowie. Z materiałów wynika, że audyt miał zostać zlecony przez KOWR, a do jego przeprowadzenia miały zostać wyznaczone osoby wcześniej bezpośrednio związane z państwową hodowlą koni arabskich. Pojawia się także zarzut, że wyniki audytu nie zostały upublicznione mimo wcześniejszych oczekiwań społecznych.
Osobny i szczególnie pilny wątek dotyczy dobrostanu zwierząt. W przekazanych dokumentach wskazano na doniesienia o przypadkach brutalnego traktowania koni w SK Janów Podlaski, a także o możliwych zaniedbaniach w zakresie żywienia i leczenia. Tego rodzaju informacje, nawet jeżeli wymagają szczegółowej weryfikacji, powinny skutkować natychmiastową reakcją właściwych organów państwa, w szczególności KOWR oraz Inspekcji Weterynaryjnej.
Polacy mają prawo wiedzieć, czy rząd Donalda Tuska i podległe mu instytucje należycie chronią dorobek polskiej hodowli koni arabskich, czy też dopuszczają do degradacji jednej z najbardziej rozpoznawalnych marek polskiego rolnictwa i polskiej kultury hodowlanej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ma aktualne dane dotyczące liczby i udziału koni z obustronnie polskim rodowodem, tzw. Pure Polish, w stadach podstawowych SK Janów Podlaski, SK Michałów oraz SK Białka?
Czy ministerstwo potwierdza dane wskazujące, że po sezonie 2025 udział klaczy tzw. Pure Polish w stadzie matek wynosił 16,70% w SK Janów Podlaski oraz 27,45% w SK Michałów?
Czy ministerstwo potwierdza, że w SK Michałów w 2025 r. polskimi ogierami pokryto jedynie 2 klacze, co stanowiło 2,67% wszystkich pokrytych klaczy?
Jakie działania podjął minister rolnictwa i rozwoju wsi od 13 grudnia 2023 r. w celu ochrony polskich rodów męskich i rodzin żeńskich koni czystej krwi arabskiej?
Czy KOWR ma aktualną strategię odbudowy udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach koni arabskich?
Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów obowiązują wewnętrzne zasady ograniczające sprzedaż klaczy tzw. Pure Polish bez pozostawienia odpowiedniego następstwa w polskiej hodowli?
Czy ministerstwo uważa za dopuszczalne sprzedawanie klaczy z unikalnych polskich linii i rodzin bez pozostawienia w kraju co najmniej dwóch córek po ojcu z polskiego rodu?
Ile klaczy z SK Janów Podlaski i SK Michałów zostało sprzedanych w latach 2024–2025 bez pozostawienia potomstwa w polskiej hodowli?
Proszę o wskazanie nazw, roczników, rodowodów, cen sprzedaży oraz nabywców koni sprzedanych w latach 2024–2025 z SK Janów Podlaski i SK Michałów, które nie pozostawiły potomstwa w krajowej hodowli.
Czy KOWR analizował wpływ sprzedaży koni z unikalnych rodzin i linii na długofalowe bezpieczeństwo polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej?
Czy w latach 2024–2025 KOWR zatwierdzał plany sprzedaży koni w SK Janów Podlaski i SK Michałów?
Kto personalnie odpowiadał w KOWR za zatwierdzanie list koni przeznaczonych do sprzedaży w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2025?
Czy w SK Janów Podlaski i SK Michałów sporządzano pisemne uzasadnienia decyzji o sprzedaży poszczególnych klaczy, w szczególności klaczy młodych, wartościowych rodowodowo lub należących do rzadkich rodzin żeńskich?
Czy minister rolnictwa i rozwoju wsi zleci KOWR przygotowanie pełnego raportu dotyczącego sprzedaży koni z SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2001–2026, ze szczególnym uwzględnieniem sprzedaży klaczy bez pozostawienia następstwa w polskiej hodowli?
Jaki był zakres tego audytu, kto go zlecił, kto go przeprowadzał i jakie były jego ustalenia?
Czy w skład zespołu audytowego wchodziły osoby wcześniej związane zawodowo, doradczo lub decyzyjnie z SK Janów Podlaski, SK Michałów, KOWR, ANR albo państwową hodowlą koni arabskich?
Czy ministerstwo analizowało możliwość wystąpienia konfliktu interesów przy doborze osób prowadzących audyt?
Dlaczego wyniki audytu, jeżeli został on przeprowadzony, nie zostały dotychczas w pełni upublicznione?
Czy minister zobowiąże KOWR do przekazania posłom pełnej treści audytu dotyczącego SK Janów Podlaski i SK Michałów?
Czy do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, KOWR albo Inspekcji Weterynaryjnej wpływały w latach 2024–2026 sygnały dotyczące nieprawidłowości w zakresie dobrostanu koni w SK Janów Podlaski?
Czy właściwy powiatowy lekarz weterynarii przeprowadzał kontrole w SK Janów Podlaski w związku z doniesieniami o możliwym brutalnym traktowaniu koni, zaniedbaniach w żywieniu lub leczeniu?
Jakie były wyniki kontroli dobrostanu zwierząt w SK Janów Podlaski i SK Michałów w latach 2024–2026?
Czy wobec pracowników lub członków zarządów stadnin podejmowano jakiekolwiek działania dyscyplinarne, kontrolne lub zawiadomienia do organów ścigania w związku z możliwym naruszeniem dobrostanu koni?
Czy ministerstwo zamierza zlecić niezależną kontrolę weterynaryjną i hodowlaną w SK Janów Podlaski oraz SK Michałów?
Czy ministerstwo zamierza powołać niezależną radę ekspercką ds. ochrony polskiej hodowli koni czystej krwi arabskiej, z udziałem specjalistów z zakresu zootechniki, hodowli koni, genetyki populacyjnej oraz ochrony dziedzictwa narodowego?
Czy ministerstwo planuje opracowanie programu ochrony zasobów genetycznych koni arabskich tzw. Pure Polish w państwowych stadninach?
Czy ministerstwo uznaje państwową hodowlę koni czystej krwi arabskiej za element polskiego dziedzictwa narodowego, wymagający szczególnej ochrony ze strony państwa?
Czy ministerstwo rozważa wystąpienie do ministra kultury i dziedzictwa narodowego o objęcie polskiej hodowli koni arabskich dodatkowymi formami ochrony jako dobra kultury i dziedzictwa narodowego?
Jakie konkretne działania naprawcze zamierza podjąć minister rolnictwa i rozwoju wsi, aby zatrzymać dalszy spadek udziału koni tzw. Pure Polish w państwowych stadninach i zabezpieczyć polski dorobek hodowlany przed nieodwracalną utratą?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na wszystkie pytania oddzielnie.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
17%
Konkretność
83%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 4 %
Precyzyjne daty
18
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.6 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (18)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
27945 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 08 lipca 2026 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.13.2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 17375 Pana Posła Dariusza Mateckiego,
„w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach
Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, po uzyskaniu informacji z Krajowego Ośrodka
Wsparcia Rolnictwa, który wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu
do ww. Stadnin i który je bezpośrednio nadzoruje, uprzejmie informuję, co następuje.
Na wstępie należy podkreślić, że pojęcie „Pure Polish” zostało stworzone w latach
80-tych XX w. przez osoby związane z promocją i przygotowaniem do sprzedaży
polskich koni arabskich, wytypowanych na mającą odbyć się w Stanach
Zjednoczonych aukcję POLISH OVATION. Miało ono charakter wyłącznie
komercyjny, a jego zadaniem było nakłonienie potencjalnych kupców do
zainteresowania polskimi końmi. Zabieg ten wykonała dużo wcześniej, z ogromnym
sukcesem, amerykańska hodowczyni i agentka sprzedaży – Judith Forbbis, tworząc
pojęcie „Straight Egyptian” w odniesieniu do koni o pochodzeniu orientalnym. W
przypadku hasła Pure Polish, po zakończeniu aukcji Polish Ovation, przez ponad
cztery dekady nikt nawet nie wspomniał o pomyśle Pure Polish. Dopiero po 2016 r.
nagle zaczęto określać pewien trend hodowlany tym hasłem. Dotyczy on jednak
bardzo wąskiej grupy zainteresowania i nie istnieje do dziś jedna, sprecyzowana
-- 1 of 12 --
definicja, jaki kierunek hodowlany kryje się pod tym określeniem. Najlepszym
dowodem na marginalność tego trendu jest fakt, że nie ma on nawet swojego
polskiego odpowiednika nazewniczego („czysto polskie”, „wyłącznie polskie”, „po
prostu polskie”), który by się komukolwiek kojarzył z choćby określonym typem koni.
Nazwa ta jest zupełnie nierozpoznawalna poza granicami Polski.
Należy przy tym zaznaczyć, że Strategiczny program hodowli koni w spółkach
Agencji Nieruchomości Rolnych z maja 2015 r. wyraźnie wskazywał na konieczność
utrzymania elitarnego stada, dążenie do zachowania pożądanego typu polskiego
konia arabskiego poprzez doskonalenie takich cech jak: suchość tkanki, doskonały
ruch, wytrzymałość i zdrowie, przy zachowaniu dużej urody. Doskonalenie polskich
koni czystej krwi arabskiej oraz dostosowanie i wytworzenie pożądanego modelu
właściwego współczesnym kierunkom użytkowania tych koni, powinno opierać się
na utrzymywaniu i wykorzystywaniu w rozrodzie tylko najwyższej jakości klaczy.
Zgodnie z aktualizacją opracowania pt. „Strategiczny program hodowli koni
w spółkach Agencji Nieruchomości Rolnych”, która powstała w 2022 r. na zlecenie
ówczesnego kierownictwa KOWR i zaczęła obowiązywać od 2023 r. konieczne
jest zintensyfikowanie postępu hodowlanego w zakresie specjalizacji hodowlanej
– hodowli koni głównie pokazowych przy jednoczesnej konieczności stałego
nadążania za tendencjami światowymi, a więc hodowli koni arabskich w
nowoczesnym typie. Konieczne jest także równoczesne zachowanie cech
(zarówno fenotypowych jak i genotypowych), charakterystycznych dla polskiego
konia arabskiego. W aktualizacji ww. strategicznego programu podkreślono, że
inicjatywy powstające w kręgu prywatnych hodowców koni czystej krwi, takie jak
„Pure Polish”, „Pure Polish Classic”, jako czynniki zwiększania bioróżnorodności
w krajowym pogłowiu koni arabskich, przez utrzymywanie osobników
przynależących ze strony ojca do 7 rodów męskich, a ze strony matki do 15 rodzin
żeńskich i wyeliminowaniem popularnego obecnie w hodowli światowej potomków
rodu Saklawi I, nie powinny dotyczyć „arabskich stadnin” nadzorowanych przez
KOWR. Jeśli idzie o kwestię bioróżnorodności koni czystej krwi w stadninach KOWR
nie ma z tym problemu, gdyż reprezentowane są wszystkie rodziny żeńskie.
Reasumując, każdy hodowca indywidualny ma pełne prawo do prowadzenia swojej
hodowli w dowolnie wybranym przez siebie kierunku, tj. może to być „Pure Polish”,
„Straight Egyptian”, „Pure Spanish” itd., czy w innym wymyślonym przez siebie,
-- 2 of 12 --
niszowym projekcie. Stadniny nadzorowane przez KOWR zobowiązane są do
prowadzenia hodowli zgodnie z krajowym programem hodowlanym zatwierdzonym
przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i realizowanym przez Polski Klub Wyścigów
Konnych, w kierunku określonym przez ww. Strategiczny program hodowli koni
w spółkach KOWR i zgodnie z międzynarodowymi przepisami określającymi zasady
wpisu do ksiąg stadnych, uznanych przez WAHO (Światową Organizację Konia
Arabskiego), co gwarantuje stały postęp hodowlany i zapewnia stałe zainteresowanie
potencjalnych rynków zbytu, pozwalające na sprzedaż koni zbędnych w hodowli.
Należy przy tym zaznaczyć, że odnoszenie się do hodowli polskiej, w XVIII i XIX w.
prowadzonej przez wielkie magnackie rody, w znanych i do dziś szanownych
stadninach, mających kluczowy wpływ na obecny kształt i kondycję polskiej hodowli,
nie powinno mieć w tym miejscu zastosowania. Nikt wówczas nie mówił, słyszał czy
prowadził swojej hodowli w kierunku „Pure Polish”. W żadnych z przetrwałych
materiałów piśmienniczych, informacjach, artykułach, czy jakichkolwiek periodykach
nie ma najmniejszej wzmianki o tym trendzie i w ogóle nie pojawia się powyższe
określenie. I nie mogło się pojawić, ponieważ trzon tych hodowli oparty był
na materiale hodowlanym sprowadzonym do Polski z Bliskiego Wschodu
i 80% istniejących po dziś dzień linii i rodów zostało założonych przez konie
importowane.
Doświadczeni hodowcy mieli i mają pełną świadomość faktu, że o jakości
i bezpieczeństwie hodowli decyduje stały dopływ obcej krwi, pozwalający
na utrzymanie bioróżnorodności. Nie ma to nic wspólnego z ilością
reprezentowanych linii czy rodów, a jedynie z dolewem krwi niespokrewnionej
z tą, która jest obecna w rodzimej hodowli. Przez stulecia polscy hodowcy włączali
do swoich programów hodowlanych konie importowane (klacze i ogiery) i na tym
budowali siłę oraz unikalność polskiej hodowli.
Odnosząc się do pytań zawartych w interpelacji, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1) KOWR posiada aktualne dane dotyczące pochodzenia koni czystej krwi
arabskiej w Stadninach Koni w Janowie Podlaskim i Michałowie. Z kolei Stadnina
Koni Białka nie jest nadzorowana przez KOWR. Resortem właściwym dla tej
Stadniny jest Ministerstwo Aktywów Państwowych.
-- 3 of 12 --
Ad 2) W Stadninie Koni Janów Podlaski na dzień 1 stycznia 2026 r. 28 z 58 klaczy
w stadzie matek posiada obustronnie polski rodowód, co stanowi 48% stada.
W Stadninie Koni Michałów na dzień 1 stycznia 2026 r. w stadzie hodowlanym
znajdowało się 40 klaczy o obustronnie polskim rodowodzie (na 83 klaczy ogółem),
co stanowi 48,2% stada.
Ad 3) W 2025 r. w SK Michałów ogierami o obustronnie polskim pochodzeniu
pokryto 35 klaczy, co stanowi 39,8% wszystkich pokrytych klaczy.
Ad 4) Realizacja programu, określającego udział linii i rodów w hodowli koni czystej
krwi arabskiej, prowadzonej w stadninach w Janowie Podlaskim i Michałowie, jest
działaniem mającym na celu m.in. ochronę istniejących rodów i linii. Należy
podkreślić, że aktywność i zasobność poszczególnych rodzin i rodów jest zmienna
w latach. Niektóre rody na przestrzeni dekad bywały słabiej reprezentowane
(przykład: rody Kuhailana Afasa, Kuhailana Haifiego, Bairactara, Krzyżyka), a potem
się umacniały i posiadały po kilka ogierów czynnych w hodowli. Płynność w tym
zakresie jest zjawiskiem całkowicie naturalnym.
Ad 5) KOWR nie jest zobowiązany do prowadzenia innej strategii niż ta, która została
określona w ww. Strategicznym programie hodowli koni w spółkach KOWR.
Ad 6) Stadniny w Janowie Podlaskim i Michałowie zobowiązane są do typowania do
sprzedaży koni zbędnych w prawidłowym procesie hodowlanym, bez uszczerbku dla
jego kontynuacji. Ich nadrzędnym celem jest utrzymanie postępu hodowlanego,
a więc również zabezpieczenie ciągłości i kontynuacji obecnych rodzin i linii, które
stanowią dziedzictwo kulturowe i hodowlane. Niemniej jednak, nie wszystkie rodzące
się w obydwu stadninach klacze wcielane są do hodowli, ponieważ nie wszystkie dają
nadzieję na wspomniany wyżej postęp hodowlany. Reasumując, nie każda klacz
urodzona w stadninie musi zostawić następstwo hodowlane.
Ad 7) Tak jak w odpowiedzi na pytanie 6 podkreślić trzeba, że Stadniny w Janowie
Podlaskim i Michałowie zobowiązane są do typowania do sprzedaży koni zbędnych
w prawidłowym procesie hodowlanym, bez uszczerbku dla jego kontynuacji.
Ich nadrzędnym celem jest utrzymanie postępu hodowlanego, a więc również
zabezpieczenie ciągłości i kontynuacji obecnych rodzin i linii, które stanowią
dziedzictwo kulturowe i hodowlane.
-- 4 of 12 --
Ad 8) W latach 2024-2025 z SK Janów Podlaski zostało sprzedanych 20 klaczy,
a z SK Michałów 11 klaczy bez pozostawienia potomstwa w polskiej hodowli. Żadna
sprzedaż konia w ciągu wspomnianych dwóch lat nie wpłynęła negatywnie na stan
prowadzonej hodowli. Należy z całą mocą zaznaczyć jeszcze raz, że nie każda klacz
urodzona w stadninie musi zostawić potomstwo. Poza tym należy mieć na względzie
konieczność zapewnienia odpowiednich warunków dobrostanu koni, w szczególności
konieczność spełniania warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków
utrzymywania zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony
zostały określone w przepisach Unii Europejskiej.
Ad 9) Wykaz koni sprzedanych w latach 2024–2025 z SK Janów Podlaski i SK
Michałów, które nie pozostawiły potomstwa w krajowej hodowli przedstawia się
następująco.
SK Janów Podlaski
EFIDELIA 2017 Pogrom - Elfira/ Ekstern Polska 21 561,50 zł
ALEXANDRA 2020 Magic Magnifique - Amarena/
Om El Bellissimo
Arabia Saudyjska 512 316,00 zł
FLORYNA 2018 SS Mothill - Furina/ Druid Polska 6 409,80 zł
ANUNCJA 2016 Borsalino K - Angora/ Ganges Polska 17 092,80 zł
PLATINA 2020 Piaff - Pamina/ Pogrom Polska 17 000,00 zł
BRASILIA 2014 Portmer - Botura/ Samsheik Polska 16 000,00 zł
SOFRONIA 2020 Rammas Al Khalediah -
Severina/ Portmer
Polska 10 000,00 zł
PAITA 2020 Equator - Paterna/ Eden C Arabia Saudyjska 27 780,35 zł
CENDOZA 2020 EKS Alihandro - Cedora/
Kahil Al Shaqab
Arabia Saudyjska 36 174,30 zł
SLOVENIA 2020 EKS Alihandro - Serbia/
Vitorio TO
Arabia Saudyjska 42 639,00 zł
AMARILLA 2021 Morion - Aluta/ Pogrom Niemcy 15 049,79 zł
BELLA CASA 2021 EKS Alihandro - Bibiana/
Pogrom
Polska 27 778,00 zł
BRODIA 2021 Erantis - Belinda/ Kahil Al
Shaqab
Belgia 89 579,70 zł
EL GONNA 2021 EKS Alihandro - Entega/
Ekstern
Polska 277 153,50 zł
ELITA 2021 Erantis - Elpada/ Da Vinci FM Izrael 16 727,20 zł
EULAKIA 2021 Invictus - Endorfina/ Alert Łotwa 105 732,50 zł
SERAFINA 2020 SS Mothill - Sabatina/ Ganges Polska 9 200,00 zł
WELLA 2020 Muqatil Al Khalidiah - Wira/
Portmer
Polska 35 270,00 zł
PATINA 2019 Pomian - Patria/ Eden C Polska 21 262,00 zł
ELVITA 2021 Erantis - Eneria/QR Marc Niemcy 11 240,64 zł
-- 5 of 12 --
SK Michałów
DELLA 2020 Severus - De Longa / DA Adios Katar 13 057,50 zł
GALATHIERA 2020 Empire - Gandahara / Pegasus Libia 21 739,00 zł
KATALONIA 2019 Eternal - Karola / QR Marc Niemcy 11 945,08 zł
PUSTYNNA NADZIEJA 2020 Empire - Pustynna Dolina / Kahil Al Shaqab Izrael 22 155,93 zł
ZERALDA 2020 Morion - Zigi Zara / Shanghai E.A. Izrael 8 526,60 zł
ELLUNA 2021 Woronin – El Larinera po Empire ZEA 127 086,00 zł
FAKTORIA 2021 Edmund – Fonarysa po Vitorio TO Polska 12 528,00 zł
PONDEROSA 2021 Chimeryk – Palisandra po Kahil Al Shaqab Polska 16 909,60 zł
PRIMULA 2020 Equator – Poganinka po El Omari Szwecja 21 282,00 zł
WIEŻA UCZUĆ 2021 Medalion – Wieża Bajek po Abha Qatar Polska 33 740,80 zł
ZŁOTA MYŚL 2020 Equator – Złota Bulla po Kahil Al Shaqab Izrael 72 465,90 zł
Ad 10) Sprzedaż koni ze spółek nadzorowanych przez KOWR, o czym wspomniano
wcześniej, odbywa się bez uszczerbku dla prowadzonej hodowli, z zachowaniem
utrzymywanych rodzin i linii.
Ad 11) W latach 2024-2025 KOWR zatwierdzał ilościowe plany sprzedaży koni,
przedstawiane przez spółki w biznesplanie na każdy rok.
Ad 12) KOWR nie zatwierdza list sprzedaży koni. Należy to do obowiązków prezesa
spółki, który odpowiada za sprzedaż każdego składnika majątku spółki.
Ad 13) W protokołach z komisyjnych przeglądów hodowlanych, w których bierze
udział przedstawiciel KOWR, zgodnie z zapisami ww. Strategicznego programu
hodowli koni w spółkach KOWR, podawane są przyczyny wyeliminowania z hodowli
i przeznaczenia koni do sprzedaży.
Ad 14) Obecnie trwają analizy co do zasadności sporządzenia takiego raportu,
w szczególności odpowiedzi i wniosków, jakie taki raport miałby przynieść.
Ad 15) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zlecił przeprowadzenie czynności
audytowych mających na celu ustalenie stanu faktycznego oraz ocenę działalności
Stadniny Koni Janów Podlaski i Stadniny Koni Michałów, w których KOWR wykonuje
prawa z udziałów, w tym w szczególności ocenę hodowli koni arabskich czystej krwi,
wraz z porównaniem jej do hodowli światowej. Zlecenie obejmowało również
sporządzenie protokołu z przeprowadzonych czynności audytowych, z ewentualnym
wskazaniem obszarów wymagających poprawy lub wzmocnienia. KOWR zlecił,
niezależnym ekspertom posiadającym kwalifikacje i wiedzę, przeprowadzenie
czynności audytowych w zakresie hodowli koni tej rasy. Audyt został
przeprowadzony przez Panią Annę Stojanowską, Pana Marka Trelę oraz Pana Jerzego
Białoboka, którzy przede wszystkim są specjalistami z wieloletnim stażem w zakresie
-- 6 of 12 --
hodowli koni arabskich czystej krwi, a także aktywnie działają w międzynarodowych
organizacjach hodowlanych (np. ECAHO) oraz są sędziami międzynarodowymi koni
arabskich czystej krwi.
Ad 16) W skład zespołu audytowego weszły osoby, które w swojej karierze
zawodowej były związane z państwową hodowlą koni arabskich.
Ad 17) Przy wyborze osób do opracowania „Raportu z analizy hodowli koni czystej
krwi arabskiej stadnin koni w Janowie Podlaskim i Michałowie” KOWR kierował się
przede wszystkim kryteriami kwalifikacji i wiedzy ekspertów, którzy mieliby
przeprowadzić czynności audytowe w zakresie hodowli koni tej rasy. Mając na
uwadze specyfikę zakresu audytu te kryteria były najważniejsze. Wszystkie wybrane
osoby spełniały te kryteria, ponieważ posiadają niezbędne kwalifikacje i wiedzę oraz
są specjalistami z wieloletnim stażem w zakresie hodowli koni arabskich czystej krwi,
co gwarantowało należyte wykonanie zleconych czynności audytowych. Aktywnie
działają w międzynarodowych organizacjach hodowlanych (np. ECAHO) oraz są
sędziami międzynarodowymi koni arabskich czystej krwi. Osoby powołane do
zespołu audytowego podpisały wszystkie oświadczenia niezbędne do wykonania
zleconych czynności, w tym także zachowania tajemnicy i poufności danych.
Ad 18) „Raport z analizy hodowli koni czystej krwi arabskiej stadnin koni w Janowie
Podlaskim i Michałowie” zawiera informacje niejawne i zgodnie z przepisami ustawy
z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 632)
została mu nadana klauzula tajności „zastrzeżone”. W związku z powyższym dostęp
do jego pełnej treści odbywać się może wyłącznie na zasadach wynikających
z przepisów ww. ustawy, a co za tym idzie, zgodnie z obowiązującymi przepisami
prawa, nie jest możliwe upublicznienie jego pełnej treści.
Ad 19) Raport z audytu może być udostępniony na zasadach wynikających z ustawy
z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, o czym była mowa
powyżej.
Ad 20) W latach 2024-2026 do KOWR i Ministerstwa wpływały sygnały dotyczące
nieprawidłowości w zakresie dobrostanu zwierząt w SK Janów Podlaski. Inspekcja
Weterynaryjna nie otrzymywała z kolei zgłoszeń o nieprawidłowościach w zakresie
dobrostanu koni w Stadninie Koni Janów Podlaski w latach 2024-2026.
-- 7 of 12 --
Ad 21) W Stadninie Koni Janów Podlaski przeprowadzono liczne czynności
kontrolne, które nie wykazały żadnych nieprawidłowości w zakresie dobrostanu
zwierząt, sposobu ich utrzymania, żywienia ani opieki weterynaryjnej. Kontrole
dobrostanu koni są przeprowadzane przez powiatowego lekarza weterynarii
corocznie. Nie stwierdzono przypadków brutalnego traktowania koni ani uchybień
mogących świadczyć o naruszeniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony
zwierząt i prowadzenia hodowli. Wyniki kontroli potwierdziły prawidłową
organizację opieki nad końmi oraz właściwą realizację obowiązków przez spółkę.
Ad 22) Kontrole dobrostanu zwierząt przeprowadzone przez Powiatowy Inspektorat
Weterynarii w Białej Podlaskiej w latach 2024–2026 w Stadninie Koni Janów
Podlaski nie wykazały żadnych uchybień ani nieprawidłowości. Z kolei liczne kontrole
dobrostanu zwierząt przeprowadzone przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii w
Pińczowie w latach 2024-2026 w Stadninie Koni Michałów nie stwierdziły
nieprawidłowości. Nie wydawano w związku z tym żadnych zaleceń.
Ad 23) Z informacji uzyskanej przez KOWR z SK Janów Podlaski wynika, że w
związku z ustnym sygnałem przekazanym w dniu 13.02.2025 r. przez byłą
pracownicę Stadniny, dotyczącym możliwych naruszeń dobrostanu koni, które miały
mieć miejsce 2–3 lata wcześniej, podjęto działania kontrolne mające na celu
weryfikację zgłoszonych informacji. W wyniku przeprowadzonych czynności zarzuty
nie zostały potwierdzone. W związku z przedmiotową sprawą nie były prowadzone
postępowania przez prokuraturę ani inne właściwe organy powołane do
prowadzenia tego rodzaju postępowań.
Ad 24) Hodowla w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych
i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych
czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium
Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego
wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniającego rozporządzenie (UE)
nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG i 90/425/EWG i uchylającego niektóre
akty w dziedzinie hodowli zwierząt („rozporządzenie w sprawie hodowli zwierząt”)
(Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016 r., str. 66), jest procesem doskonalenia
genetycznego zwierząt prowadzonym zgodnie z zatwierdzonym programem
hodowlanym. Program określa cele hodowlane, zasady kwalifikacji zwierząt oraz
-- 8 of 12 --
sposób prowadzenia oceny i dokumentacji hodowlanej. Programy hodowlane dla
poszczególnych ras koni prowadzą uznane, na podstawie przepisów tego
rozporządzenia, związki hodowców. Natomiast za prawidłową realizację programu
hodowlanego bezpośrednio odpowiada hodowca, który działa w ramach zasad
określonych w przepisach prawa oraz programie hodowlanym. Hodowca odpowiada
za zgodność prowadzonych działań z wymaganiami programu oraz za rzetelność
przekazywanych danych. Stadniny koni będące pod nadzorem KOWR są jednymi z
wielu hodowców (osób fizycznych lub osób prawnych) realizujących te zatwierdzone
programy hodowlane. Kontrolę urzędową realizacji programów hodowlanych,
zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt
gospodarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 36, z późn. zm.), wykonuje Krajowe Centrum
Hodowli Zwierząt.
Dodatkowo w strukturze Centrali KOWR funkcjonuje wyspecjalizowana komórka
organizacyjna odpowiedzialna za nadzór nad spółkami, tj. Departament Nadzoru nad
Spółkami. Komórka ta zajmuje się bieżącym nadzorem nad zagadnieniami związanymi
z hodowlą koni.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi potrzeby przeprowadzenia
dodatkowej, niezależnej kontroli hodowlanej, gdyż system hodowlany funkcjonuje
w oparciu o jasno określone kompetencje i mechanizmy nadzoru. Natomiast
w odniesieniu do kwestii weterynaryjnych związanych z ochroną i zdrowiem zwierząt
(w tym koni), nadzór nad przestrzeganiem tych wymagań sprawuje Inspekcja
Weterynaryjna. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580, z późn zm.) oraz
ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz. U. z 2025 r. poz. 1795).
Dodatkowo KOWR przewiduje w swoich strukturach stworzyć wyspecjalizowaną
komórkę organizacyjną odpowiedzialną za nadzór i kontrolę realizacji zadań w tym
obszarze, co stanowi dodatkowe wzmocnienie istniejących mechanizmów
nadzorczych. Mając na względzie powyższe Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
nie przewiduje ustanawiania dodatkowej, niezależnej kontroli weterynaryjnej.
Istniejące mechanizmy nadzoru zapewniają odpowiedni poziom kontroli, a
ewentualne nieprawidłowości mogą być identyfikowane i eliminowane w ramach
kompetencji organów już odpowiedzialnych za ten obszar.
-- 9 of 12 --
Ad 25) Kwestie związane z hodowlą i rozrodem zwierząt (w tym koni) są
kompleksowo uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie hodowli zwierząt oraz w ustawie
z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich.
W związku z powyższym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi potrzeby
powoływania niezależnej rady eksperckiej ds. ochrony polskiej hodowli koni
arabskich czystej krwi.
Ad 26) Zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie
zwierząt gospodarskich podmiotem realizującym i koordynującym całość zadań
z zakresu ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich jest Instytut
Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy (IZ-PIB). Zgodnie z art. 34 ww. ustawy,
rasy zwierząt gospodarskich oraz linie hodowlane lub odmiany w obrębie ras zwierząt
gospodarskich, których liczebność stwarza zagrożenie dla ich istnienia, obejmuje się
ochroną zasobów genetycznych polegającą na utrzymywaniu żywych zwierząt
gospodarskich lub gromadzeniu i przechowywaniu materiału biologicznego
pochodzącego od tych zwierząt. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie hodowli
zwierząt rasa zagrożona oznacza lokalną rasę uznaną przez państwo członkowskie
za zagrożoną, genetycznie dostosowaną do jednego lub większej liczby tradycyjnych
systemów produkcji lub środowisk w tym państwie członkowskim, której status
zagrożenia został naukowo potwierdzony przez organ posiadający niezbędne
umiejętności i wiedzę w dziedzinie ras zagrożonych.
Według Światowej Organizacji Konia Arabskiego (WAHO) zarejestrowanych jest
ponad milion koni arabskich czystej krwi w 82 krajach, co czyni ją jedną
z najpopularniejszych ras koni na świecie. W myśl powyższego, rasa konie arabskie
czystej krwi nie spełnia warunków do objęcia jej programem.
Programy koordynowane przez IŻ-PIB obejmują przede wszystkim rasy rodzime
i zagrożone utratą zmienności genetycznej, takie jak: konik polski, koń huculski,
małopolski, wielkopolski czy śląski. Koń arabski czystej krwi jest rasą o charakterze
międzynarodowym (transgranicznym), utrzymywaną i hodowaną w wielu krajach
świata. Zgodnie z klasyfikacją FAO oraz systemami monitorowania zasobów
genetycznych zwierząt gospodarskich, rasy występujące w wielu państwach nie są
traktowane jako lokalne zasoby genetyczne pojedynczego kraju, wymagające
-- 10 of 12 --
krajowych programów ochrony zachowawczej. Z tego względu polskie programy
ochrony zasobów genetycznych koni koncentrują się na rasach rodzimych i
regionalnych, których populacje są związane z krajowym dziedzictwem hodowlanym
oraz wymagają działań służących zachowaniu ich unikalnej puli genowej. Rasa
arabska czystej krwi, mimo ogromnego znaczenia dla polskiej hodowli i światowej
renomy polskich stadnin, nie spełnia kryterium rasy lokalnej zagrożonej utratą
zasobów genetycznych na poziomie krajowym.
Ad 27) Rasa arabska czystej krwi ma szczególne znaczenie dla polskiej hodowli koni i
od dziesięcioleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli sukcesów
polskich stadnin na arenie międzynarodowej. Jednocześnie, pomimo swojej wartości
historycznej, kulturowej i gospodarczej, nie spełnia kryteriów rasy lokalnej zagrożonej
utratą zasobów genetycznych. W konsekwencji, w rozumieniu obowiązujących
przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012
w sprawie hodowli zwierząt oraz ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji
hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich nie może zostać objęta szczególnymi
mechanizmami ochrony przewidzianymi dla ras zagrożonych. Należy jednak
podkreślić, że kwestia zachowania i rozwoju hodowli koni arabskich czystej krwi
ma szczególnie istotne znaczenie. Państwowa hodowla koni, w tym hodowla koni
arabskich, jest bowiem postrzegana nie tylko jako działalność gospodarcza, lecz
również jako ważny element polskiego dziedzictwa narodowego, budujący renomę
kraju oraz kontynuujący wieloletnie tradycje hodowlane. Pamiętać należy również, że
spółki prowadzące hodowlę koni arabskich czystej krwi, tj. SK Janów Podlaski i SK
Michałów znajdują się w wykazie spółek hodowli roślin uprawnych oraz hodowli
zwierząt gospodarskich „o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej”
zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2018 r.
w sprawie wykazu jednoosobowych spółek hodowli roślin uprawnych lub hodowli
zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U.
poz. 1525, z późn. zm.). Umieszczenie w tym wykazie oraz zlecenie nadzoru
właścicielskiego nad spółkami prowadzącymi hodowlę koni, w tym hodowlę koni
czystej krwi arabskiej, Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa, a więc
pozostawienie tych jednostek pod ochroną państwa, jest najlepszym dowodem na
troskę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stan polskiej hodowli koni arabskich
czystej krwi i uznanie jej za element wymagający szczególnej uwagi.
-- 11 of 12 --
Ad 28) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważa wystąpienia do Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego o objęcie polskiej hodowli koni arabskich
dodatkowymi formami ochrony jako dobra kultury i dziedzictwa narodowego,
ponieważ sprawy związane z ochroną kultury i dziedzictwa narodowego nie należą
do zakresu kompetencji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ad 29) Hodowla koni arabskich w stadninach nadzorowanych przez KOWR jest
prowadzona zgodnie z krajowym programem hodowlanym dla koni arabskich czystej
krwi zatwierdzonym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/1012 w sprawie hodowli zwierząt. Jednocześnie stadniny będące pod
nadzorem KOWR działają zgodnie z przyjętym, wspomnianym już dokumentem
strategicznym pn. „Aktualizacja Strategicznego programu hodowli koni w Spółkach
Agencji Nieruchomości Rolnych” (obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa)”,
która określa zasady funkcjonowania hodowli, kierunki selekcji oraz cele związane
z ochroną i rozwojem krajowych zasobów genetycznych. Stadniny koni arabskich
nadzorowane przez KOWR (w tym SK Janów Podlaski oraz SK Michałów), realizują
misję utrzymania, doskonalenia i rozwoju linii męskich i rodzin żeńskich znajdujących
się od pokoleń w polskiej hodowli utrzymując w swoich zasobach klacze z wszystkich
rodzin żeńskich oraz ogiery lub nasienie ogierów z większości rodów męskich (np.
Bairactar or.ar., Ibrahim or.ar., Ilderim or.ar., Krzyżyk or.ar., Kuhailan Haifi or.ar.,
Mirage or.ar., Saklawi I). W stadninach tych prowadzi się prace nad doskonaleniem
populacji w kierunku potęgowania cech urody i suchości tkanki, przy utrzymaniu
pozostałych, cennych cech polskich koni arabskich czystej krwi. Powyższe działania
prowadzone przez KOWR pozwalają na zabezpieczenie polskiego dorobku
hodowlanego przed nieodwracalną utratą.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 12 of 12 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 08 lipca 2026 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.13.2026
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 17375 Pana Posła Dariusza Mateckiego,
„w sprawie sytuacji państwowej hodowli koni czystej krwi arabskiej w Stadninach
Koni Janów Podlaski i Michałów oraz działań nadzorczych KOWR”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, po uzyskaniu informacji z Krajowego Ośrodka
Wsparcia Rolnictwa, który wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu
do ww. Stadnin i który je bezpośrednio nadzoruje, uprzejmie informuję, co następuje.
Na wstępie należy podkreślić, że pojęcie „Pure Polish” zostało stworzone w latach
80-tych XX w. przez osoby związane z promocją i przygotowaniem do sprzedaży
polskich koni arabskich, wytypowanych na mającą odbyć się w Stanach
Zjednoczonych aukcję POLISH OVATION. Miało ono charakter wyłącznie
komercyjny, a jego zadaniem było nakłonienie potencjalnych kupców do
zainteresowania polskimi końmi. Zabieg ten wykonała dużo wcześniej, z ogromnym
sukcesem, amerykańska hodowczyni i agentka sprzedaży – Judith Forbbis, tworząc
pojęcie „Straight Egyptian” w odniesieniu do koni o pochodzeniu orientalnym. W
przypadku hasła Pure Polish, po zakończeniu aukcji Polish Ovation, przez ponad
cztery dekady nikt nawet nie wspomniał o pomyśle Pure Polish. Dopiero po 2016 r.
nagle zaczęto określać pewien trend hodowlany tym hasłem. Dotyczy on jednak
bardzo wąskiej grupy zainteresowania i nie istnieje do dziś jedna, sprecyzowana
-- 1 of 12 --
definicja, jaki kierunek hodowlany kryje się pod tym określeniem. Najlepszym
dowodem na marginalność tego trendu jest fakt, że nie ma on nawet swojego
polskiego odpowiednika nazewniczego („czysto polskie”, „wyłącznie polskie”, „po
prostu polskie”), który by się komukolwiek kojarzył z choćby określonym typem koni.
Nazwa ta jest zupełnie nierozpoznawalna poza granicami Polski.
Należy przy tym zaznaczyć, że Strategiczny program hodowli koni w spółkach
Agencji Nieruchomości Rolnych z maja 2015 r. wyraźnie wskazywał na konieczność
utrzymania elitarnego stada, dążenie do zachowania pożądanego typu polskiego
konia arabskiego poprzez doskonalenie takich cech jak: suchość tkanki, doskonały
ruch, wytrzymałość i zdrowie, przy zachowaniu dużej urody. Doskonalenie polskich
koni czystej krwi arabskiej oraz dostosowanie i wytworzenie pożądanego modelu
właściwego współczesnym kierunkom użytkowania tych koni, powinno opierać się
na utrzymywaniu i wykorzystywaniu w rozrodzie tylko najwyższej jakości klaczy.
Zgodnie z aktualizacją opracowania pt. „Strategiczny program hodowli koni
w spółkach Agencji Nieruchomości Rolnych”, która powstała w 2022 r. na zlecenie
ówczesnego kierownictwa KOWR i zaczęła obowiązywać od 2023 r. konieczne
jest zintensyfikowanie postępu hodowlanego w zakresie specjalizacji hodowlanej
– hodowli koni głównie pokazowych przy jednoczesnej konieczności stałego
nadążania za tendencjami światowymi, a więc hodowli koni arabskich w
nowoczesnym typie. Konieczne jest także równoczesne zachowanie cech
(zarówno fenotypowych jak i genotypowych), charakterystycznych dla polskiego
konia arabskiego. W aktualizacji ww. strategicznego programu podkreślono, że
inicjatywy powstające w kręgu prywatnych hodowców koni czystej krwi, takie jak
„Pure Polish”, „Pure Polish Classic”, jako czynniki zwiększania bioróżnorodności
w krajowym pogłowiu koni arabskich, przez utrzymywanie osobników
przynależących ze strony ojca do 7 rodów męskich, a ze strony matki do 15 rodzin
żeńskich i wyeliminowaniem popularnego obecnie w hodowli światowej potomków
rodu Saklawi I, nie powinny dotyczyć „arabskich stadnin” nadzorowanych przez
KOWR. Jeśli idzie o kwestię bioróżnorodności koni czystej krwi w stadninach KOWR
nie ma z tym problemu, gdyż reprezentowane są wszystkie rodziny żeńskie.
Reasumując, każdy hodowca indywidualny ma pełne prawo do prowadzenia swojej
hodowli w dowolnie wybranym przez siebie kierunku, tj. może to być „Pure Polish”,
„Straight Egyptian”, „Pure Spanish” itd., czy w innym wymyślonym przez siebie,
-- 2 of 12 --
niszowym projekcie. Stadniny nadzorowane przez KOWR zobowiązane są do
prowadzenia hodowli zgodnie z krajowym programem hodowlanym zatwierdzonym
przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i realizowanym przez Polski Klub Wyścigów
Konnych, w kierunku określonym przez ww. Strategiczny program hodowli koni
w spółkach KOWR i zgodnie z międzynarodowymi przepisami określającymi zasady
wpisu do ksiąg stadnych, uznanych przez WAHO (Światową Organizację Konia
Arabskiego), co gwarantuje stały postęp hodowlany i zapewnia stałe zainteresowanie
potencjalnych rynków zbytu, pozwalające na sprzedaż koni zbędnych w hodowli.
Należy przy tym zaznaczyć, że odnoszenie się do hodowli polskiej, w XVIII i XIX w.
prowadzonej przez wielkie magnackie rody, w znanych i do dziś szanownych
stadninach, mających kluczowy wpływ na obecny kształt i kondycję polskiej hodowli,
nie powinno mieć w tym miejscu zastosowania. Nikt wówczas nie mówił, słyszał czy
prowadził swojej hodowli w kierunku „Pure Polish”. W żadnych z przetrwałych
materiałów piśmienniczych, informacjach, artykułach, czy jakichkolwiek periodykach
nie ma najmniejszej wzmianki o tym trendzie i w ogóle nie pojawia się powyższe
określenie. I nie mogło się pojawić, ponieważ trzon tych hodowli oparty był
na materiale hodowlanym sprowadzonym do Polski z Bliskiego Wschodu
i 80% istniejących po dziś dzień linii i rodów zostało założonych przez konie
importowane.
Doświadczeni hodowcy mieli i mają pełną świadomość faktu, że o jakości
i bezpieczeństwie hodowli decyduje stały dopływ obcej krwi, pozwalający
na utrzymanie bioróżnorodności. Nie ma to nic wspólnego z ilością
reprezentowanych linii czy rodów, a jedynie z dolewem krwi niespokrewnionej
z tą, która jest obecna w rodzimej hodowli. Przez stulecia polscy hodowcy włączali
do swoich programów hodowlanych konie importowane (klacze i ogiery) i na tym
budowali siłę oraz unikalność polskiej hodowli.
Odnosząc się do pytań zawartych w interpelacji, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1) KOWR posiada aktualne dane dotyczące pochodzenia koni czystej krwi
arabskiej w Stadninach Koni w Janowie Podlaskim i Michałowie. Z kolei Stadnina
Koni Białka nie jest nadzorowana przez KOWR. Resortem właściwym dla tej
Stadniny jest Ministerstwo Aktywów Państwowych.
-- 3 of 12 --
Ad 2) W Stadninie Koni Janów Podlaski na dzień 1 stycznia 2026 r. 28 z 58 klaczy
w stadzie matek posiada obustronnie polski rodowód, co stanowi 48% stada.
W Stadninie Koni Michałów na dzień 1 stycznia 2026 r. w stadzie hodowlanym
znajdowało się 40 klaczy o obustronnie polskim rodowodzie (na 83 klaczy ogółem),
co stanowi 48,2% stada.
Ad 3) W 2025 r. w SK Michałów ogierami o obustronnie polskim pochodzeniu
pokryto 35 klaczy, co stanowi 39,8% wszystkich pokrytych klaczy.
Ad 4) Realizacja programu, określającego udział linii i rodów w hodowli koni czystej
krwi arabskiej, prowadzonej w stadninach w Janowie Podlaskim i Michałowie, jest
działaniem mającym na celu m.in. ochronę istniejących rodów i linii. Należy
podkreślić, że aktywność i zasobność poszczególnych rodzin i rodów jest zmienna
w latach. Niektóre rody na przestrzeni dekad bywały słabiej reprezentowane
(przykład: rody Kuhailana Afasa, Kuhailana Haifiego, Bairactara, Krzyżyka), a potem
się umacniały i posiadały po kilka ogierów czynnych w hodowli. Płynność w tym
zakresie jest zjawiskiem całkowicie naturalnym.
Ad 5) KOWR nie jest zobowiązany do prowadzenia innej strategii niż ta, która została
określona w ww. Strategicznym programie hodowli koni w spółkach KOWR.
Ad 6) Stadniny w Janowie Podlaskim i Michałowie zobowiązane są do typowania do
sprzedaży koni zbędnych w prawidłowym procesie hodowlanym, bez uszczerbku dla
jego kontynuacji. Ich nadrzędnym celem jest utrzymanie postępu hodowlanego,
a więc również zabezpieczenie ciągłości i kontynuacji obecnych rodzin i linii, które
stanowią dziedzictwo kulturowe i hodowlane. Niemniej jednak, nie wszystkie rodzące
się w obydwu stadninach klacze wcielane są do hodowli, ponieważ nie wszystkie dają
nadzieję na wspomniany wyżej postęp hodowlany. Reasumując, nie każda klacz
urodzona w stadninie musi zostawić następstwo hodowlane.
Ad 7) Tak jak w odpowiedzi na pytanie 6 podkreślić trzeba, że Stadniny w Janowie
Podlaskim i Michałowie zobowiązane są do typowania do sprzedaży koni zbędnych
w prawidłowym procesie hodowlanym, bez uszczerbku dla jego kontynuacji.
Ich nadrzędnym celem jest utrzymanie postępu hodowlanego, a więc również
zabezpieczenie ciągłości i kontynuacji obecnych rodzin i linii, które stanowią
dziedzictwo kulturowe i hodowlane.
-- 4 of 12 --
Ad 8) W latach 2024-2025 z SK Janów Podlaski zostało sprzedanych 20 klaczy,
a z SK Michałów 11 klaczy bez pozostawienia potomstwa w polskiej hodowli. Żadna
sprzedaż konia w ciągu wspomnianych dwóch lat nie wpłynęła negatywnie na stan
prowadzonej hodowli. Należy z całą mocą zaznaczyć jeszcze raz, że nie każda klacz
urodzona w stadninie musi zostawić potomstwo. Poza tym należy mieć na względzie
konieczność zapewnienia odpowiednich warunków dobrostanu koni, w szczególności
konieczność spełniania warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 28 czerwca 2010 r. w sprawie minimalnych warunków
utrzymywania zwierząt gospodarskich innych niż te, dla których normy ochrony
zostały określone w przepisach Unii Europejskiej.
Ad 9) Wykaz koni sprzedanych w latach 2024–2025 z SK Janów Podlaski i SK
Michałów, które nie pozostawiły potomstwa w krajowej hodowli przedstawia się
następująco.
SK Janów Podlaski
EFIDELIA 2017 Pogrom - Elfira/ Ekstern Polska 21 561,50 zł
ALEXANDRA 2020 Magic Magnifique - Amarena/
Om El Bellissimo
Arabia Saudyjska 512 316,00 zł
FLORYNA 2018 SS Mothill - Furina/ Druid Polska 6 409,80 zł
ANUNCJA 2016 Borsalino K - Angora/ Ganges Polska 17 092,80 zł
PLATINA 2020 Piaff - Pamina/ Pogrom Polska 17 000,00 zł
BRASILIA 2014 Portmer - Botura/ Samsheik Polska 16 000,00 zł
SOFRONIA 2020 Rammas Al Khalediah -
Severina/ Portmer
Polska 10 000,00 zł
PAITA 2020 Equator - Paterna/ Eden C Arabia Saudyjska 27 780,35 zł
CENDOZA 2020 EKS Alihandro - Cedora/
Kahil Al Shaqab
Arabia Saudyjska 36 174,30 zł
SLOVENIA 2020 EKS Alihandro - Serbia/
Vitorio TO
Arabia Saudyjska 42 639,00 zł
AMARILLA 2021 Morion - Aluta/ Pogrom Niemcy 15 049,79 zł
BELLA CASA 2021 EKS Alihandro - Bibiana/
Pogrom
Polska 27 778,00 zł
BRODIA 2021 Erantis - Belinda/ Kahil Al
Shaqab
Belgia 89 579,70 zł
EL GONNA 2021 EKS Alihandro - Entega/
Ekstern
Polska 277 153,50 zł
ELITA 2021 Erantis - Elpada/ Da Vinci FM Izrael 16 727,20 zł
EULAKIA 2021 Invictus - Endorfina/ Alert Łotwa 105 732,50 zł
SERAFINA 2020 SS Mothill - Sabatina/ Ganges Polska 9 200,00 zł
WELLA 2020 Muqatil Al Khalidiah - Wira/
Portmer
Polska 35 270,00 zł
PATINA 2019 Pomian - Patria/ Eden C Polska 21 262,00 zł
ELVITA 2021 Erantis - Eneria/QR Marc Niemcy 11 240,64 zł
-- 5 of 12 --
SK Michałów
DELLA 2020 Severus - De Longa / DA Adios Katar 13 057,50 zł
GALATHIERA 2020 Empire - Gandahara / Pegasus Libia 21 739,00 zł
KATALONIA 2019 Eternal - Karola / QR Marc Niemcy 11 945,08 zł
PUSTYNNA NADZIEJA 2020 Empire - Pustynna Dolina / Kahil Al Shaqab Izrael 22 155,93 zł
ZERALDA 2020 Morion - Zigi Zara / Shanghai E.A. Izrael 8 526,60 zł
ELLUNA 2021 Woronin – El Larinera po Empire ZEA 127 086,00 zł
FAKTORIA 2021 Edmund – Fonarysa po Vitorio TO Polska 12 528,00 zł
PONDEROSA 2021 Chimeryk – Palisandra po Kahil Al Shaqab Polska 16 909,60 zł
PRIMULA 2020 Equator – Poganinka po El Omari Szwecja 21 282,00 zł
WIEŻA UCZUĆ 2021 Medalion – Wieża Bajek po Abha Qatar Polska 33 740,80 zł
ZŁOTA MYŚL 2020 Equator – Złota Bulla po Kahil Al Shaqab Izrael 72 465,90 zł
Ad 10) Sprzedaż koni ze spółek nadzorowanych przez KOWR, o czym wspomniano
wcześniej, odbywa się bez uszczerbku dla prowadzonej hodowli, z zachowaniem
utrzymywanych rodzin i linii.
Ad 11) W latach 2024-2025 KOWR zatwierdzał ilościowe plany sprzedaży koni,
przedstawiane przez spółki w biznesplanie na każdy rok.
Ad 12) KOWR nie zatwierdza list sprzedaży koni. Należy to do obowiązków prezesa
spółki, który odpowiada za sprzedaż każdego składnika majątku spółki.
Ad 13) W protokołach z komisyjnych przeglądów hodowlanych, w których bierze
udział przedstawiciel KOWR, zgodnie z zapisami ww. Strategicznego programu
hodowli koni w spółkach KOWR, podawane są przyczyny wyeliminowania z hodowli
i przeznaczenia koni do sprzedaży.
Ad 14) Obecnie trwają analizy co do zasadności sporządzenia takiego raportu,
w szczególności odpowiedzi i wniosków, jakie taki raport miałby przynieść.
Ad 15) Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa zlecił przeprowadzenie czynności
audytowych mających na celu ustalenie stanu faktycznego oraz ocenę działalności
Stadniny Koni Janów Podlaski i Stadniny Koni Michałów, w których KOWR wykonuje
prawa z udziałów, w tym w szczególności ocenę hodowli koni arabskich czystej krwi,
wraz z porównaniem jej do hodowli światowej. Zlecenie obejmowało również
sporządzenie protokołu z przeprowadzonych czynności audytowych, z ewentualnym
wskazaniem obszarów wymagających poprawy lub wzmocnienia. KOWR zlecił,
niezależnym ekspertom posiadającym kwalifikacje i wiedzę, przeprowadzenie
czynności audytowych w zakresie hodowli koni tej rasy. Audyt został
przeprowadzony przez Panią Annę Stojanowską, Pana Marka Trelę oraz Pana Jerzego
Białoboka, którzy przede wszystkim są specjalistami z wieloletnim stażem w zakresie
-- 6 of 12 --
hodowli koni arabskich czystej krwi, a także aktywnie działają w międzynarodowych
organizacjach hodowlanych (np. ECAHO) oraz są sędziami międzynarodowymi koni
arabskich czystej krwi.
Ad 16) W skład zespołu audytowego weszły osoby, które w swojej karierze
zawodowej były związane z państwową hodowlą koni arabskich.
Ad 17) Przy wyborze osób do opracowania „Raportu z analizy hodowli koni czystej
krwi arabskiej stadnin koni w Janowie Podlaskim i Michałowie” KOWR kierował się
przede wszystkim kryteriami kwalifikacji i wiedzy ekspertów, którzy mieliby
przeprowadzić czynności audytowe w zakresie hodowli koni tej rasy. Mając na
uwadze specyfikę zakresu audytu te kryteria były najważniejsze. Wszystkie wybrane
osoby spełniały te kryteria, ponieważ posiadają niezbędne kwalifikacje i wiedzę oraz
są specjalistami z wieloletnim stażem w zakresie hodowli koni arabskich czystej krwi,
co gwarantowało należyte wykonanie zleconych czynności audytowych. Aktywnie
działają w międzynarodowych organizacjach hodowlanych (np. ECAHO) oraz są
sędziami międzynarodowymi koni arabskich czystej krwi. Osoby powołane do
zespołu audytowego podpisały wszystkie oświadczenia niezbędne do wykonania
zleconych czynności, w tym także zachowania tajemnicy i poufności danych.
Ad 18) „Raport z analizy hodowli koni czystej krwi arabskiej stadnin koni w Janowie
Podlaskim i Michałowie” zawiera informacje niejawne i zgodnie z przepisami ustawy
z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 632)
została mu nadana klauzula tajności „zastrzeżone”. W związku z powyższym dostęp
do jego pełnej treści odbywać się może wyłącznie na zasadach wynikających
z przepisów ww. ustawy, a co za tym idzie, zgodnie z obowiązującymi przepisami
prawa, nie jest możliwe upublicznienie jego pełnej treści.
Ad 19) Raport z audytu może być udostępniony na zasadach wynikających z ustawy
z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, o czym była mowa
powyżej.
Ad 20) W latach 2024-2026 do KOWR i Ministerstwa wpływały sygnały dotyczące
nieprawidłowości w zakresie dobrostanu zwierząt w SK Janów Podlaski. Inspekcja
Weterynaryjna nie otrzymywała z kolei zgłoszeń o nieprawidłowościach w zakresie
dobrostanu koni w Stadninie Koni Janów Podlaski w latach 2024-2026.
-- 7 of 12 --
Ad 21) W Stadninie Koni Janów Podlaski przeprowadzono liczne czynności
kontrolne, które nie wykazały żadnych nieprawidłowości w zakresie dobrostanu
zwierząt, sposobu ich utrzymania, żywienia ani opieki weterynaryjnej. Kontrole
dobrostanu koni są przeprowadzane przez powiatowego lekarza weterynarii
corocznie. Nie stwierdzono przypadków brutalnego traktowania koni ani uchybień
mogących świadczyć o naruszeniu obowiązujących przepisów dotyczących ochrony
zwierząt i prowadzenia hodowli. Wyniki kontroli potwierdziły prawidłową
organizację opieki nad końmi oraz właściwą realizację obowiązków przez spółkę.
Ad 22) Kontrole dobrostanu zwierząt przeprowadzone przez Powiatowy Inspektorat
Weterynarii w Białej Podlaskiej w latach 2024–2026 w Stadninie Koni Janów
Podlaski nie wykazały żadnych uchybień ani nieprawidłowości. Z kolei liczne kontrole
dobrostanu zwierząt przeprowadzone przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii w
Pińczowie w latach 2024-2026 w Stadninie Koni Michałów nie stwierdziły
nieprawidłowości. Nie wydawano w związku z tym żadnych zaleceń.
Ad 23) Z informacji uzyskanej przez KOWR z SK Janów Podlaski wynika, że w
związku z ustnym sygnałem przekazanym w dniu 13.02.2025 r. przez byłą
pracownicę Stadniny, dotyczącym możliwych naruszeń dobrostanu koni, które miały
mieć miejsce 2–3 lata wcześniej, podjęto działania kontrolne mające na celu
weryfikację zgłoszonych informacji. W wyniku przeprowadzonych czynności zarzuty
nie zostały potwierdzone. W związku z przedmiotową sprawą nie były prowadzone
postępowania przez prokuraturę ani inne właściwe organy powołane do
prowadzenia tego rodzaju postępowań.
Ad 24) Hodowla w rozumieniu przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie zootechnicznych
i genealogicznych warunków dotyczących hodowli zwierząt hodowlanych
czystorasowych i mieszańców świni, handlu nimi i wprowadzania ich na terytorium
Unii oraz handlu ich materiałem biologicznym wykorzystywanym do rozrodu i jego
wprowadzania na terytorium Unii oraz zmieniającego rozporządzenie (UE)
nr 652/2014, dyrektywy Rady 89/608/EWG i 90/425/EWG i uchylającego niektóre
akty w dziedzinie hodowli zwierząt („rozporządzenie w sprawie hodowli zwierząt”)
(Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016 r., str. 66), jest procesem doskonalenia
genetycznego zwierząt prowadzonym zgodnie z zatwierdzonym programem
hodowlanym. Program określa cele hodowlane, zasady kwalifikacji zwierząt oraz
-- 8 of 12 --
sposób prowadzenia oceny i dokumentacji hodowlanej. Programy hodowlane dla
poszczególnych ras koni prowadzą uznane, na podstawie przepisów tego
rozporządzenia, związki hodowców. Natomiast za prawidłową realizację programu
hodowlanego bezpośrednio odpowiada hodowca, który działa w ramach zasad
określonych w przepisach prawa oraz programie hodowlanym. Hodowca odpowiada
za zgodność prowadzonych działań z wymaganiami programu oraz za rzetelność
przekazywanych danych. Stadniny koni będące pod nadzorem KOWR są jednymi z
wielu hodowców (osób fizycznych lub osób prawnych) realizujących te zatwierdzone
programy hodowlane. Kontrolę urzędową realizacji programów hodowlanych,
zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt
gospodarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 36, z późn. zm.), wykonuje Krajowe Centrum
Hodowli Zwierząt.
Dodatkowo w strukturze Centrali KOWR funkcjonuje wyspecjalizowana komórka
organizacyjna odpowiedzialna za nadzór nad spółkami, tj. Departament Nadzoru nad
Spółkami. Komórka ta zajmuje się bieżącym nadzorem nad zagadnieniami związanymi
z hodowlą koni.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi potrzeby przeprowadzenia
dodatkowej, niezależnej kontroli hodowlanej, gdyż system hodowlany funkcjonuje
w oparciu o jasno określone kompetencje i mechanizmy nadzoru. Natomiast
w odniesieniu do kwestii weterynaryjnych związanych z ochroną i zdrowiem zwierząt
(w tym koni), nadzór nad przestrzeganiem tych wymagań sprawuje Inspekcja
Weterynaryjna. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580, z późn zm.) oraz
ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zdrowiu zwierząt (Dz. U. z 2025 r. poz. 1795).
Dodatkowo KOWR przewiduje w swoich strukturach stworzyć wyspecjalizowaną
komórkę organizacyjną odpowiedzialną za nadzór i kontrolę realizacji zadań w tym
obszarze, co stanowi dodatkowe wzmocnienie istniejących mechanizmów
nadzorczych. Mając na względzie powyższe Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
nie przewiduje ustanawiania dodatkowej, niezależnej kontroli weterynaryjnej.
Istniejące mechanizmy nadzoru zapewniają odpowiedni poziom kontroli, a
ewentualne nieprawidłowości mogą być identyfikowane i eliminowane w ramach
kompetencji organów już odpowiedzialnych za ten obszar.
-- 9 of 12 --
Ad 25) Kwestie związane z hodowlą i rozrodem zwierząt (w tym koni) są
kompleksowo uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie hodowli zwierząt oraz w ustawie
z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich.
W związku z powyższym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie widzi potrzeby
powoływania niezależnej rady eksperckiej ds. ochrony polskiej hodowli koni
arabskich czystej krwi.
Ad 26) Zgodnie z ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji hodowli i rozrodzie
zwierząt gospodarskich podmiotem realizującym i koordynującym całość zadań
z zakresu ochrony zasobów genetycznych zwierząt gospodarskich jest Instytut
Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy (IZ-PIB). Zgodnie z art. 34 ww. ustawy,
rasy zwierząt gospodarskich oraz linie hodowlane lub odmiany w obrębie ras zwierząt
gospodarskich, których liczebność stwarza zagrożenie dla ich istnienia, obejmuje się
ochroną zasobów genetycznych polegającą na utrzymywaniu żywych zwierząt
gospodarskich lub gromadzeniu i przechowywaniu materiału biologicznego
pochodzącego od tych zwierząt. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu
Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie hodowli
zwierząt rasa zagrożona oznacza lokalną rasę uznaną przez państwo członkowskie
za zagrożoną, genetycznie dostosowaną do jednego lub większej liczby tradycyjnych
systemów produkcji lub środowisk w tym państwie członkowskim, której status
zagrożenia został naukowo potwierdzony przez organ posiadający niezbędne
umiejętności i wiedzę w dziedzinie ras zagrożonych.
Według Światowej Organizacji Konia Arabskiego (WAHO) zarejestrowanych jest
ponad milion koni arabskich czystej krwi w 82 krajach, co czyni ją jedną
z najpopularniejszych ras koni na świecie. W myśl powyższego, rasa konie arabskie
czystej krwi nie spełnia warunków do objęcia jej programem.
Programy koordynowane przez IŻ-PIB obejmują przede wszystkim rasy rodzime
i zagrożone utratą zmienności genetycznej, takie jak: konik polski, koń huculski,
małopolski, wielkopolski czy śląski. Koń arabski czystej krwi jest rasą o charakterze
międzynarodowym (transgranicznym), utrzymywaną i hodowaną w wielu krajach
świata. Zgodnie z klasyfikacją FAO oraz systemami monitorowania zasobów
genetycznych zwierząt gospodarskich, rasy występujące w wielu państwach nie są
traktowane jako lokalne zasoby genetyczne pojedynczego kraju, wymagające
-- 10 of 12 --
krajowych programów ochrony zachowawczej. Z tego względu polskie programy
ochrony zasobów genetycznych koni koncentrują się na rasach rodzimych i
regionalnych, których populacje są związane z krajowym dziedzictwem hodowlanym
oraz wymagają działań służących zachowaniu ich unikalnej puli genowej. Rasa
arabska czystej krwi, mimo ogromnego znaczenia dla polskiej hodowli i światowej
renomy polskich stadnin, nie spełnia kryterium rasy lokalnej zagrożonej utratą
zasobów genetycznych na poziomie krajowym.
Ad 27) Rasa arabska czystej krwi ma szczególne znaczenie dla polskiej hodowli koni i
od dziesięcioleci stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli sukcesów
polskich stadnin na arenie międzynarodowej. Jednocześnie, pomimo swojej wartości
historycznej, kulturowej i gospodarczej, nie spełnia kryteriów rasy lokalnej zagrożonej
utratą zasobów genetycznych. W konsekwencji, w rozumieniu obowiązujących
przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012
w sprawie hodowli zwierząt oraz ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o organizacji
hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich nie może zostać objęta szczególnymi
mechanizmami ochrony przewidzianymi dla ras zagrożonych. Należy jednak
podkreślić, że kwestia zachowania i rozwoju hodowli koni arabskich czystej krwi
ma szczególnie istotne znaczenie. Państwowa hodowla koni, w tym hodowla koni
arabskich, jest bowiem postrzegana nie tylko jako działalność gospodarcza, lecz
również jako ważny element polskiego dziedzictwa narodowego, budujący renomę
kraju oraz kontynuujący wieloletnie tradycje hodowlane. Pamiętać należy również, że
spółki prowadzące hodowlę koni arabskich czystej krwi, tj. SK Janów Podlaski i SK
Michałów znajdują się w wykazie spółek hodowli roślin uprawnych oraz hodowli
zwierząt gospodarskich „o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej”
zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lipca 2018 r.
w sprawie wykazu jednoosobowych spółek hodowli roślin uprawnych lub hodowli
zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz. U.
poz. 1525, z późn. zm.). Umieszczenie w tym wykazie oraz zlecenie nadzoru
właścicielskiego nad spółkami prowadzącymi hodowlę koni, w tym hodowlę koni
czystej krwi arabskiej, Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa, a więc
pozostawienie tych jednostek pod ochroną państwa, jest najlepszym dowodem na
troskę Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stan polskiej hodowli koni arabskich
czystej krwi i uznanie jej za element wymagający szczególnej uwagi.
-- 11 of 12 --
Ad 28) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważa wystąpienia do Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego o objęcie polskiej hodowli koni arabskich
dodatkowymi formami ochrony jako dobra kultury i dziedzictwa narodowego,
ponieważ sprawy związane z ochroną kultury i dziedzictwa narodowego nie należą
do zakresu kompetencji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Ad 29) Hodowla koni arabskich w stadninach nadzorowanych przez KOWR jest
prowadzona zgodnie z krajowym programem hodowlanym dla koni arabskich czystej
krwi zatwierdzonym zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady
(UE) 2016/1012 w sprawie hodowli zwierząt. Jednocześnie stadniny będące pod
nadzorem KOWR działają zgodnie z przyjętym, wspomnianym już dokumentem
strategicznym pn. „Aktualizacja Strategicznego programu hodowli koni w Spółkach
Agencji Nieruchomości Rolnych” (obecnie Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa)”,
która określa zasady funkcjonowania hodowli, kierunki selekcji oraz cele związane
z ochroną i rozwojem krajowych zasobów genetycznych. Stadniny koni arabskich
nadzorowane przez KOWR (w tym SK Janów Podlaski oraz SK Michałów), realizują
misję utrzymania, doskonalenia i rozwoju linii męskich i rodzin żeńskich znajdujących
się od pokoleń w polskiej hodowli utrzymując w swoich zasobach klacze z wszystkich
rodzin żeńskich oraz ogiery lub nasienie ogierów z większości rodów męskich (np.
Bairactar or.ar., Ibrahim or.ar., Ilderim or.ar., Krzyżyk or.ar., Kuhailan Haifi or.ar.,
Mirage or.ar., Saklawi I). W stadninach tych prowadzi się prace nad doskonaleniem
populacji w kierunku potęgowania cech urody i suchości tkanki, przy utrzymaniu
pozostałych, cennych cech polskich koni arabskich czystej krwi. Powyższe działania
prowadzone przez KOWR pozwalają na zabezpieczenie polskiego dorobku
hodowlanego przed nieodwracalną utratą.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 12 of 12 --