Interpelacja nr 17370
Interpelacja w sprawie zasad łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Podatki, Finanse i Budżet (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zasad łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową
Interpelacja nr 17370
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-05-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach wielokrotnie podnoszony był problem ograniczeń dotyczących możliwości podejmowania aktywności zawodowej przez osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy lub inne świadczenia związane z niepełnosprawnością. Obowiązujące limity przychodów, skutkujące zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczeń, są wskazywane przez środowiska osób z niepełnosprawnościami jako jedna z istotnych barier utrudniających aktywizację zawodową oraz usamodzielnianie się.
W przestrzeni publicznej wielokrotnie pojawiały się również zapowiedzi zmian mających umożliwić osobom z niepełnosprawnościami podejmowanie pracy bez ryzyka utraty świadczeń.
W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace legislacyjne dotyczące zmiany zasad łączenia świadczeń rentowych z dochodem z pracy przez osoby z niepełnosprawnościami?
Jeżeli tak:
a) na jakim etapie znajdują się te prace,
b) jaki jest planowany termin przedstawienia projektu ustawy lub nowelizacji,
c) jakie resorty i instytucje uczestniczą w tych pracach?
Czy analizowano wpływ obecnych limitów dorabiania na poziom aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami? Jeśli tak, proszę o przekazanie:
a) wyników analiz,
b) danych dotyczących liczby osób, którym zmniejszono lub zawieszono świadczenia z powodu przekroczenia progów dochodowych w latach 2022–2026,
c) danych dotyczących aktywności zawodowej beneficjentów rent.
Czy ministerstwo analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach europejskich dotyczące możliwości łączenia świadczeń rentowych z pracą zarobkową? Jeśli tak, proszę o wskazanie:
a) które państwa były analizowane,
b) jakie rozwiązania uznano za możliwe do wdrożenia w Polsce.
Czy rozważane jest:
a) całkowite zniesienie limitów przychodów dla części świadczeniobiorców,
b) podwyższenie progów dochodowych,
c) wprowadzenie mechanizmu stopniowego wygaszania świadczenia zamiast jego zawieszania?
Jakie są aktualnie szacowane koszty ewentualnych zmian w tym zakresie dla budżetu państwa oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Czy ministerstwo prowadziło konsultacje społeczne z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami w zakresie problemu tzw. pułapki rentowej? Jeśli tak, proszę o wskazanie:
a) jakie organizacje brały udział w konsultacjach,
b) jakie główne postulaty zostały zgłoszone.
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób, które rezygnują z podjęcia pracy lub ograniczają wymiar zatrudnienia z obawy przed utratą świadczenia?
Czy planowane są dodatkowe rozwiązania wspierające aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami, w szczególności w zakresie:
a) elastycznych form zatrudnienia,
b) pracy zdalnej,
c) wsparcia pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami?
Czy resort przewiduje przedstawienie kompleksowej reformy systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami uwzględniającej jednocześnie kwestie aktywizacji zawodowej, zabezpieczenia społecznego oraz niezależności ekonomicznej?
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 17370
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie zasad łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 22-05-2026
Szanowna Pani Minister,
w ostatnich latach wielokrotnie podnoszony był problem ograniczeń dotyczących możliwości podejmowania aktywności zawodowej przez osoby pobierające rentę z tytułu niezdolności do pracy lub inne świadczenia związane z niepełnosprawnością. Obowiązujące limity przychodów, skutkujące zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczeń, są wskazywane przez środowiska osób z niepełnosprawnościami jako jedna z istotnych barier utrudniających aktywizację zawodową oraz usamodzielnianie się.
W przestrzeni publicznej wielokrotnie pojawiały się również zapowiedzi zmian mających umożliwić osobom z niepełnosprawnościami podejmowanie pracy bez ryzyka utraty świadczeń.
W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi obecnie prace legislacyjne dotyczące zmiany zasad łączenia świadczeń rentowych z dochodem z pracy przez osoby z niepełnosprawnościami?
Jeżeli tak:
a) na jakim etapie znajdują się te prace,
b) jaki jest planowany termin przedstawienia projektu ustawy lub nowelizacji,
c) jakie resorty i instytucje uczestniczą w tych pracach?
Czy analizowano wpływ obecnych limitów dorabiania na poziom aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami? Jeśli tak, proszę o przekazanie:
a) wyników analiz,
b) danych dotyczących liczby osób, którym zmniejszono lub zawieszono świadczenia z powodu przekroczenia progów dochodowych w latach 2022–2026,
c) danych dotyczących aktywności zawodowej beneficjentów rent.
Czy ministerstwo analizowało rozwiązania funkcjonujące w innych państwach europejskich dotyczące możliwości łączenia świadczeń rentowych z pracą zarobkową? Jeśli tak, proszę o wskazanie:
a) które państwa były analizowane,
b) jakie rozwiązania uznano za możliwe do wdrożenia w Polsce.
Czy rozważane jest:
a) całkowite zniesienie limitów przychodów dla części świadczeniobiorców,
b) podwyższenie progów dochodowych,
c) wprowadzenie mechanizmu stopniowego wygaszania świadczenia zamiast jego zawieszania?
Jakie są aktualnie szacowane koszty ewentualnych zmian w tym zakresie dla budżetu państwa oraz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych?
Czy ministerstwo prowadziło konsultacje społeczne z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami w zakresie problemu tzw. pułapki rentowej? Jeśli tak, proszę o wskazanie:
a) jakie organizacje brały udział w konsultacjach,
b) jakie główne postulaty zostały zgłoszone.
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób, które rezygnują z podjęcia pracy lub ograniczają wymiar zatrudnienia z obawy przed utratą świadczenia?
Czy planowane są dodatkowe rozwiązania wspierające aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami, w szczególności w zakresie:
a) elastycznych form zatrudnienia,
b) pracy zdalnej,
c) wsparcia pracodawców zatrudniających osoby z niepełnosprawnościami?
Czy resort przewiduje przedstawienie kompleksowej reformy systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami uwzględniającej jednocześnie kwestie aktywizacji zawodowej, zabezpieczenia społecznego oraz niezależności ekonomicznej?
Z poważaniem Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
18 kwot, 11 %
Precyzyjne daty
13
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
11.7 / 1k zn.
- Zawiera 18 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (11)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (13)
- Wykryto zwrot wymijający: „pozostaje w stałym kontakcie” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„pozostaje w stałym kontakcie”
(formułki uspokajające / pozorne działania)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13212 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.320.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17370 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie zasad
łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób
z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową, proszę przyjąć poniższe informacje.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy
zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego lub w wyniku utraty zdolności do pracy
spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują przy tym możliwości podejmowania przez
emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy zagwarantowano
m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz artykułem 10 ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy z powodu stanu zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku
naruszenia sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy
zarobkowej i nie rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne
sformułowanie wynika m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o
emeryturach i rentach z FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie
jest przesłanką do przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku
chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art.
18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa).
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z
tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wcześniejszej emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie
przychodów z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować
zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec
emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 i 65 lat odpowiednio dla
kobiet i mężczyzn). Obowiązujące przepisy nie wykluczają łączenia pobierania renty z
wykonywaniem pracy zarobkowej. Przekroczenie ustawowych progów skutkuje jedynie
czasowym zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia na okres uzyskiwania przychodów
przekraczających limity. Po ustaniu tych okoliczności renta jest ponownie wypłacana w
należnej wysokości.
Od 1 stycznia 2022 r. przepisy dotyczące zmniejszenia i zawieszenia renty socjalnej
w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób uprawnionych do
renty z tytułu niezdolności do pracy czy wcześniejszej emerytury.
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od
1 marca 2026 r. jest to 11 957,20 zł). W razie osiągania przychodu w przekraczającego 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy (od 1 marca 2026 r. –
6 438,50 zł), nie wyższej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu
o wartość przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia, którą
stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub renty (od 1 marca
2026 r. w przypadku emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest to
989,41 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 742,10 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą
przeciętnego wynagrodzenia. Według najnowszych danych z marca 2026 r. próg
zawieszenia świadczenia wynosi 604% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy i 442% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg
zmniejszenia świadczenia odpowiednio 325% i 238% tych kwot. Przykładowo, osoba
w marcu 2026 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości
przeciętnej (2 704,45 zł) i zarabiająca 11 900 zł, przy rozliczeniu miesięcznym, otrzymałaby
rentę zmniejszoną o 989,411 zł, co oznacza, że jej przychody za marzec wyniosłyby 13
615,04 zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prowadzone są analizy
prawne, ekonomiczne i społeczne dotyczące zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń
rentowych w związku z osiąganiem przychodów z pracy zarobkowej. Analizowane są skutki
społeczne, finansowe i systemowe ewentualnych zmian. Na obecnym etapie nie określono
terminu przedstawienia projektu ustawy. Ewentualne propozycje legislacyjne będą
uzależnione od wyników analiz oraz uzgodnień międzyresortowych. Ze względu na skutki
finansowe tych rozwiązań konieczne jest uzyskanie w tej sprawie pozytywnego stanowiska
Ministra Finansów i Gospodarki, który obecnie nie widzi potrzeby zmiany obowiązujących
regulacji. Kwestia ta pozostaje przedmiotem dalszych uzgodnień.
W prowadzonych aktualnie analizach biorą udział m.in. przedstawiciele kierownictwa
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Finansów
i Gospodarki.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) analizują wpływ obowiązujących
regulacji na aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami. Uzyskane na ich
podstawie dane wskazują na systematyczny wzrost aktywności zawodowej tej grupy.
Współczynnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w wieku
produkcyjnym wzrósł z 23,8% w IV kwartale 2007 r. do 37,4% w IV kwartale 2025 r.,
natomiast wskaźnik zatrudnienia zwiększył się w tym okresie z 20,2% do 34,1%. Przeciętna
miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy zmniejszonych z powodu osiągania
przychodów wynosiła 4,7 tys. w 2023 r., 4,9 tys. w 2024 r., 5 tys. w 2025 r. i 5 tys. w I
kwartale 2026 r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 1,5 tys., 1,7 tys., 1,8
tys. oraz 1,9 tys. świadczeń miesięcznie. Liczba rent z tytułu niezdolności do pracy
zawieszonych z powodu przekroczenia limitów przychodów wynosiła średnio 2,5 tys.
miesięcznie w 2023 r., 2,3 tys. w 2024 r., 2,2 tys. w 2025 r. oraz 2,1 tys. w I kwartale 2026
r. W przypadku rent socjalnych utrzymywała się na poziomie około 1,2 tys. świadczeń
miesięcznie. Łączna kwota zmniejszeń rent z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 35,2 mln
zł w 2023 r., 41 mln zł w 2024 r., 45,2 mln zł w 2025 r. oraz 11,6 mln zł w I kwartale 2026
r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 13,7 mln zł, 17,5 mln zł, 20,5 mln zł i
5,6 mln zł. Kwota świadczeń zawieszonych wyniosła dla rent z tytułu niezdolności do pracy
59,6 mln zł w 2023 r., 62,5 mln zł w 2024 r., 63,5 mln zł w 2025 r. oraz 14,8 mln zł w I
kwartale 2026 r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 20,8 mln zł, 23,4 mln
zł, 24,7 mln zł i 6,3 mln zł.
W MRPiPS przeanalizowano rozwiązania funkcjonujące m.in. w Austrii, Luksemburgu,
Finlandii, Belgii, Danii, Niemczech, Słowacji, Czechach i na Węgrzech. W większości tych
państw stosuje się mechanizmy ograniczania wysokości świadczeń rentowych po
przekroczeniu określonych progów dochodowych. Różnice dotyczą przede wszystkim
wysokości limitów oraz sposobu rozliczania przychodów, co wynika ze specyfiki
poszczególnych systemów zabezpieczenia społecznego.
Ocena zasadności ewentualnego zniesienia limitów lub podwyższenia progów zależy od
możliwości osiągnięcia zakładanych celów, zwłaszcza zwiększenia aktywności zawodowej
osób z niepełnosprawnościami. Zasadnicze znaczenie mają także zgodność proponowanych
rozwiązań z zasadami systemu zabezpieczenia społecznego, skutki finansowe oraz kwestie
sprawiedliwości społecznej z perspektywy świadczeniobiorców i pozostałych
ubezpieczonych.
Według szacunków całkowite zniesienie limitów przychodów zwiększyłoby wydatki
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych o około 114,7 mln zł rocznie w przypadku rent z tytułu
niezdolności do pracy, a także o około 47,6 mln zł rocznie w przypadku rent socjalnych.
Kierownictwo MRPiPS i Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
pozostaje w stałym kontakcie z organizacjami reprezentującymi osoby
z niepełnosprawnościami oraz środowiskami pracodawców. Najczęściej zgłaszane postulaty
dotyczą podwyższenia lub zniesienia limitów przychodów, uproszczenia zasad rozliczania
przychodów oraz zwiększenia zachęt do podejmowania zatrudnienia.
W resorcie nie są gromadzone dane pozwalające określić liczbę osób, które rezygnują
z pracy lub ograniczają wymiar zatrudnienia wyłącznie z obawy przed utratą świadczenia.
Pozyskanie takich informacji wymagałoby badań uwzględniających indywidualne decyzje
oraz ich przyczyny. Należy przy tym pamiętać, że osoby z niepełnosprawnościami stanowią
grupę niejednorodną pod względem wieku i stanu zdrowia, dlatego ograniczenie aktywności
zawodowej nie zawsze wynika z funkcjonowania limitów przychodów.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dla osób z niepełnosprawnościami praca stanowi nie tylko źródło dochodu, ale też ważny
element integracji społecznej i zwiększania samodzielności. Z uwagi na bariery utrudniające
funkcjonowanie na rynku pracy osoby posiadające orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności korzystają z dodatkowych uprawnień wynikających z obowiązujących
przepisów. Osoby z niepełnosprawnościami mogą korzystać z instrumentów rynku pracy,
takich jak szkolenia, staże, przygotowanie zawodowe, wsparcie w podejmowaniu
działalności gospodarczej czy pośrednictwo pracy. Pracodawcy, którzy zatrudniają
przedstawicielki i przedstawicieli tej grupy mają dostęp do instrumentów dofinansowania
wynagrodzeń oraz refundacji kosztów dostosowania i wyposażenia stanowisk pracy,
szkoleń i innych form wsparcia finansowanych ze środków PFRON.
Ważnymi elementami systemu wsparcia są również świadczenie wspierające oraz dodatek
dopełniający dla osób pobierających rentę socjalną. Świadczenia te nie podlegają limitom
przychodów skutkującym zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłat przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych.
Działania Ministerstwa są zgodne ze Strategią na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021–2030. Jedno z kluczowych przedsięwzięć stanowi rozwijanie modelu zatrudnienia
wspomaganego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
2021–2027. Projekt realizowany będzie do końca 2029 r., a po jego zakończeniu planowane
jest wdrożenie wypracowanych w nim rozwiązań do systemu prawnego. Równolegle
prowadzone są prace nad dalszym rozwojem systemu wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, obejmujące aktywizację zawodową, zabezpieczenie społeczne
i wzmacnianie samodzielności ekonomicznej osób należących do tej grupy.
Mając na uwadze przedstawione uwarunkowania prawne, społeczne i finansowe,
kierownictwo resortu kontynuuje analizy dotyczące zasad zmniejszania i zawieszania
świadczeń rentowych w związku z osiąganiem przychodów z pracy zarobkowej. Ewentualne
propozycje zmian legislacyjnych w tym zakresie będą uzależnione od wyników
prowadzonych prac analitycznych oraz uzgodnień międzyresortowych, w tym w
szczególności stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki. Celem podejmowanych działań
pozostaje zapewnienie odpowiedniego poziomu zabezpieczenia społecznego osobom
uprawnionym do świadczeń przy wsparciu ich aktywności zawodowej i samodzielności
ekonomicznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.320.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17370 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie zasad
łączenia renty z tytułu niezdolności do pracy oraz świadczeń dla osób
z niepełnosprawnościami z aktywnością zawodową, proszę przyjąć poniższe informacje.
Celem świadczeń przyznawanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest zapewnienie
środków utrzymania osobom ubezpieczonym, które nie mogą kontynuować pracy
zarobkowej po osiągnięciu wieku emerytalnego lub w wyniku utraty zdolności do pracy
spowodowanej stanem zdrowia. Przepisy ustawy, gwarantując prawo do świadczeń
w przypadku wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują przy tym możliwości podejmowania przez
emerytów i rencistów zatrudnienia. Prawo do swobodnie wybranej pracy zagwarantowano
m.in. artykułem 65 ust. 1 Konstytucji RP oraz artykułem 10 ustawy z dnia 26 czerwca
1974 r. – Kodeks pracy.
Renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem zabezpieczającym przed skutkami
częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy, spowodowanej naruszeniem sprawności
organizmu, powstałej przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W przypadku niezdolności
do pracy z powodu stanu zdrowia - po spełnieniu warunków, do których należą m.in.
określony staż ubezpieczeniowy i data powstania niezdolności do pracy - osobie
ubezpieczonej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której funkcją jest
zapewnienie świadczeniobiorcy środków finansowych zastępujących niemożliwy do
osiągnięcia ze względów zdrowotnych dochód z pracy.
Niezdolną do pracy w rozumieniu przywołanej ustawy jest osoba, która w wyniku
naruszenia sprawności organizmu całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy
zarobkowej i nie rokuje jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Tak precyzyjne
sformułowanie wynika m.in. z potrzeby odróżnienia niezdolności do pracy (art. 12 ustawy o
emeryturach i rentach z FUS) od tzw. czasowej niezdolności do pracy, której stwierdzenie
jest przesłanką do przyznania wynagrodzenia z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku
chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego (art. 92 Kodeksu pracy, art. 6-10 oraz art.
18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa).
Renta stanowi rodzaj pomocy finansowej państwa kierowanej do osób, które w młodym
wieku doznały naruszenia sprawności organizmu i ze względu na całkowitą niezdolność do
pracy utraciły szansę na samodzielne zarobkowanie.
W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie kompromisowe, umożliwiające łączenie
przychodów z pracy z prawem do pobierania świadczenia zarówno rentowego (renty z
tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy), jak i emerytalnego (tzw.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
wcześniejszej emerytury), wprowadzając w tym zakresie pewne ograniczenia. Osiąganie
przychodów z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta może zatem powodować
zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia. Zasada ta nie jest stosowana wobec
emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny (60 i 65 lat odpowiednio dla
kobiet i mężczyzn). Obowiązujące przepisy nie wykluczają łączenia pobierania renty z
wykonywaniem pracy zarobkowej. Przekroczenie ustawowych progów skutkuje jedynie
czasowym zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia na okres uzyskiwania przychodów
przekraczających limity. Po ustaniu tych okoliczności renta jest ponownie wypłacana w
należnej wysokości.
Od 1 stycznia 2022 r. przepisy dotyczące zmniejszenia i zawieszenia renty socjalnej
w przypadku osiągania przychodów są analogiczne, jak w przypadku osób uprawnionych do
renty z tytułu niezdolności do pracy czy wcześniejszej emerytury.
Prawo do świadczeń emerytalno-rentowych ulega zawieszeniu w razie osiągania przychodu
w kwocie wyższej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał
kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (od
1 marca 2026 r. jest to 11 957,20 zł). W razie osiągania przychodu w przekraczającego 70%
przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy (od 1 marca 2026 r. –
6 438,50 zł), nie wyższej jednak niż 130% tej kwoty, świadczenie ulega zmniejszeniu
o wartość przekroczenia, nie większą jednak niż kwota maksymalnego zmniejszenia, którą
stanowi odpowiednio zwaloryzowana tzw. część socjalna emerytury lub renty (od 1 marca
2026 r. w przypadku emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest to
989,41 zł, a w przypadku renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy – 742,10 zł).
Limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty świadczeń
emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie i uaktualniane co kwartał wraz ze zmianą
przeciętnego wynagrodzenia. Według najnowszych danych z marca 2026 r. próg
zawieszenia świadczenia wynosi 604% minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do
pracy i 442% przeciętnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg
zmniejszenia świadczenia odpowiednio 325% i 238% tych kwot. Przykładowo, osoba
w marcu 2026 r. pobierająca rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości
przeciętnej (2 704,45 zł) i zarabiająca 11 900 zł, przy rozliczeniu miesięcznym, otrzymałaby
rentę zmniejszoną o 989,411 zł, co oznacza, że jej przychody za marzec wyniosłyby 13
615,04 zł.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) prowadzone są analizy
prawne, ekonomiczne i społeczne dotyczące zasad zmniejszania i zawieszania świadczeń
rentowych w związku z osiąganiem przychodów z pracy zarobkowej. Analizowane są skutki
społeczne, finansowe i systemowe ewentualnych zmian. Na obecnym etapie nie określono
terminu przedstawienia projektu ustawy. Ewentualne propozycje legislacyjne będą
uzależnione od wyników analiz oraz uzgodnień międzyresortowych. Ze względu na skutki
finansowe tych rozwiązań konieczne jest uzyskanie w tej sprawie pozytywnego stanowiska
Ministra Finansów i Gospodarki, który obecnie nie widzi potrzeby zmiany obowiązujących
regulacji. Kwestia ta pozostaje przedmiotem dalszych uzgodnień.
W prowadzonych aktualnie analizach biorą udział m.in. przedstawiciele kierownictwa
Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw
Osób Niepełnosprawnych, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Ministerstwa Finansów
i Gospodarki.
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) analizują wpływ obowiązujących
regulacji na aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami. Uzyskane na ich
podstawie dane wskazują na systematyczny wzrost aktywności zawodowej tej grupy.
Współczynnik aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami w wieku
produkcyjnym wzrósł z 23,8% w IV kwartale 2007 r. do 37,4% w IV kwartale 2025 r.,
natomiast wskaźnik zatrudnienia zwiększył się w tym okresie z 20,2% do 34,1%. Przeciętna
miesięczna liczba rent z tytułu niezdolności do pracy zmniejszonych z powodu osiągania
przychodów wynosiła 4,7 tys. w 2023 r., 4,9 tys. w 2024 r., 5 tys. w 2025 r. i 5 tys. w I
kwartale 2026 r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 1,5 tys., 1,7 tys., 1,8
tys. oraz 1,9 tys. świadczeń miesięcznie. Liczba rent z tytułu niezdolności do pracy
zawieszonych z powodu przekroczenia limitów przychodów wynosiła średnio 2,5 tys.
miesięcznie w 2023 r., 2,3 tys. w 2024 r., 2,2 tys. w 2025 r. oraz 2,1 tys. w I kwartale 2026
r. W przypadku rent socjalnych utrzymywała się na poziomie około 1,2 tys. świadczeń
miesięcznie. Łączna kwota zmniejszeń rent z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 35,2 mln
zł w 2023 r., 41 mln zł w 2024 r., 45,2 mln zł w 2025 r. oraz 11,6 mln zł w I kwartale 2026
r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 13,7 mln zł, 17,5 mln zł, 20,5 mln zł i
5,6 mln zł. Kwota świadczeń zawieszonych wyniosła dla rent z tytułu niezdolności do pracy
59,6 mln zł w 2023 r., 62,5 mln zł w 2024 r., 63,5 mln zł w 2025 r. oraz 14,8 mln zł w I
kwartale 2026 r. W przypadku rent socjalnych było to odpowiednio 20,8 mln zł, 23,4 mln
zł, 24,7 mln zł i 6,3 mln zł.
W MRPiPS przeanalizowano rozwiązania funkcjonujące m.in. w Austrii, Luksemburgu,
Finlandii, Belgii, Danii, Niemczech, Słowacji, Czechach i na Węgrzech. W większości tych
państw stosuje się mechanizmy ograniczania wysokości świadczeń rentowych po
przekroczeniu określonych progów dochodowych. Różnice dotyczą przede wszystkim
wysokości limitów oraz sposobu rozliczania przychodów, co wynika ze specyfiki
poszczególnych systemów zabezpieczenia społecznego.
Ocena zasadności ewentualnego zniesienia limitów lub podwyższenia progów zależy od
możliwości osiągnięcia zakładanych celów, zwłaszcza zwiększenia aktywności zawodowej
osób z niepełnosprawnościami. Zasadnicze znaczenie mają także zgodność proponowanych
rozwiązań z zasadami systemu zabezpieczenia społecznego, skutki finansowe oraz kwestie
sprawiedliwości społecznej z perspektywy świadczeniobiorców i pozostałych
ubezpieczonych.
Według szacunków całkowite zniesienie limitów przychodów zwiększyłoby wydatki
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych o około 114,7 mln zł rocznie w przypadku rent z tytułu
niezdolności do pracy, a także o około 47,6 mln zł rocznie w przypadku rent socjalnych.
Kierownictwo MRPiPS i Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
pozostaje w stałym kontakcie z organizacjami reprezentującymi osoby
z niepełnosprawnościami oraz środowiskami pracodawców. Najczęściej zgłaszane postulaty
dotyczą podwyższenia lub zniesienia limitów przychodów, uproszczenia zasad rozliczania
przychodów oraz zwiększenia zachęt do podejmowania zatrudnienia.
W resorcie nie są gromadzone dane pozwalające określić liczbę osób, które rezygnują
z pracy lub ograniczają wymiar zatrudnienia wyłącznie z obawy przed utratą świadczenia.
Pozyskanie takich informacji wymagałoby badań uwzględniających indywidualne decyzje
oraz ich przyczyny. Należy przy tym pamiętać, że osoby z niepełnosprawnościami stanowią
grupę niejednorodną pod względem wieku i stanu zdrowia, dlatego ograniczenie aktywności
zawodowej nie zawsze wynika z funkcjonowania limitów przychodów.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dla osób z niepełnosprawnościami praca stanowi nie tylko źródło dochodu, ale też ważny
element integracji społecznej i zwiększania samodzielności. Z uwagi na bariery utrudniające
funkcjonowanie na rynku pracy osoby posiadające orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności korzystają z dodatkowych uprawnień wynikających z obowiązujących
przepisów. Osoby z niepełnosprawnościami mogą korzystać z instrumentów rynku pracy,
takich jak szkolenia, staże, przygotowanie zawodowe, wsparcie w podejmowaniu
działalności gospodarczej czy pośrednictwo pracy. Pracodawcy, którzy zatrudniają
przedstawicielki i przedstawicieli tej grupy mają dostęp do instrumentów dofinansowania
wynagrodzeń oraz refundacji kosztów dostosowania i wyposażenia stanowisk pracy,
szkoleń i innych form wsparcia finansowanych ze środków PFRON.
Ważnymi elementami systemu wsparcia są również świadczenie wspierające oraz dodatek
dopełniający dla osób pobierających rentę socjalną. Świadczenia te nie podlegają limitom
przychodów skutkującym zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłat przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych.
Działania Ministerstwa są zgodne ze Strategią na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami
2021–2030. Jedno z kluczowych przedsięwzięć stanowi rozwijanie modelu zatrudnienia
wspomaganego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
2021–2027. Projekt realizowany będzie do końca 2029 r., a po jego zakończeniu planowane
jest wdrożenie wypracowanych w nim rozwiązań do systemu prawnego. Równolegle
prowadzone są prace nad dalszym rozwojem systemu wsparcia osób
z niepełnosprawnościami, obejmujące aktywizację zawodową, zabezpieczenie społeczne
i wzmacnianie samodzielności ekonomicznej osób należących do tej grupy.
Mając na uwadze przedstawione uwarunkowania prawne, społeczne i finansowe,
kierownictwo resortu kontynuuje analizy dotyczące zasad zmniejszania i zawieszania
świadczeń rentowych w związku z osiąganiem przychodów z pracy zarobkowej. Ewentualne
propozycje zmian legislacyjnych w tym zakresie będą uzależnione od wyników
prowadzonych prac analitycznych oraz uzgodnień międzyresortowych, w tym w
szczególności stanowiska Ministra Finansów i Gospodarki. Celem podejmowanych działań
pozostaje zapewnienie odpowiedniego poziomu zabezpieczenia społecznego osobom
uprawnionym do świadczeń przy wsparciu ich aktywności zawodowej i samodzielności
ekonomicznej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --