Interpelacja nr 17334
Interpelacja w sprawie wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku ciągłości wypłaty świadczeń rentowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (63%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku ciągłości wypłaty świadczeń rentowych
Interpelacja nr 17334
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku ciągłości wypłaty świadczeń rentowych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 23-05-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpływają liczne skargi od osób ubiegających się o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz innych świadczeń wymagających wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Obywatele wskazują przede wszystkim na znaczące wydłużenie czasu oczekiwania na wyznaczenie terminu badania oraz wydanie orzeczenia. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której pomiędzy zakończeniem okresu pobierania dotychczasowego świadczenia a wydaniem nowej decyzji powstaje wielotygodniowa lub nawet kilkumiesięczna przerwa w wypłacie środków do życia.
Problem ten dotyka przede wszystkim osoby przewlekle chore, niezdolne do pracy, często pozostające bez innych źródeł utrzymania. W czasie oczekiwania na decyzję wielu świadczeniobiorców nie ma możliwości pokrycia kosztów leczenia, rehabilitacji, zakupu leków czy podstawowych opłat bytowych. Szczególne obawy budzi fakt, że w wielu przypadkach chodzi o osoby, których stan zdrowia ma charakter trwały lub postępujący, a mimo to są one zmuszone do ponownego przechodzenia długotrwałej procedury orzeczniczej.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki jest obecnie średni czas oczekiwania na badanie przez lekarza orzecznika ZUS oraz wydanie decyzji w sprawach dotyczących ponownego ustalenia prawa do renty?
Jakie są różnice w czasie oczekiwania pomiędzy poszczególnymi oddziałami ZUS?
Ilu lekarzy orzeczników aktualnie wykonuje zadania na rzecz ZUS i czy resort przewiduje zwiększenie liczby orzeczników?
Ilu świadczeniobiorców w ostatnich 12 miesiącach pozostawało bez wypłaty świadczenia z powodu trwającego postępowania orzeczniczego?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia rozwiązań gwarantujących ciągłość wypłaty świadczenia do czasu wydania nowego orzeczenia?
Czy rozważane jest automatyczne przedłużanie prawa do świadczeń w przypadku osób cierpiących na choroby przewlekłe lub posiadających trwałą niezdolność do pracy?
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu skrócenia kolejek oraz usprawnienia procedur orzeczniczych w ZUS?
Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu przewlekłości postępowań orzeczniczych na sytuację socjalną świadczeniobiorców?
W ocenie wielu obywateli obecna sytuacja prowadzi do poważnego zagrożenia bezpieczeństwa socjalnego osób chorych i niezdolnych do pracy. Państwo nie powinno dopuszczać do sytuacji, w której osoby oczekujące na decyzję pozostają bez środków do życia wyłącznie z powodu przewlekłości procedur administracyjnych.
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 17334
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku ciągłości wypłaty świadczeń rentowych
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 23-05-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego wpływają liczne skargi od osób ubiegających się o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz innych świadczeń wymagających wydania orzeczenia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Obywatele wskazują przede wszystkim na znaczące wydłużenie czasu oczekiwania na wyznaczenie terminu badania oraz wydanie orzeczenia. W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której pomiędzy zakończeniem okresu pobierania dotychczasowego świadczenia a wydaniem nowej decyzji powstaje wielotygodniowa lub nawet kilkumiesięczna przerwa w wypłacie środków do życia.
Problem ten dotyka przede wszystkim osoby przewlekle chore, niezdolne do pracy, często pozostające bez innych źródeł utrzymania. W czasie oczekiwania na decyzję wielu świadczeniobiorców nie ma możliwości pokrycia kosztów leczenia, rehabilitacji, zakupu leków czy podstawowych opłat bytowych. Szczególne obawy budzi fakt, że w wielu przypadkach chodzi o osoby, których stan zdrowia ma charakter trwały lub postępujący, a mimo to są one zmuszone do ponownego przechodzenia długotrwałej procedury orzeczniczej.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki jest obecnie średni czas oczekiwania na badanie przez lekarza orzecznika ZUS oraz wydanie decyzji w sprawach dotyczących ponownego ustalenia prawa do renty?
Jakie są różnice w czasie oczekiwania pomiędzy poszczególnymi oddziałami ZUS?
Ilu lekarzy orzeczników aktualnie wykonuje zadania na rzecz ZUS i czy resort przewiduje zwiększenie liczby orzeczników?
Ilu świadczeniobiorców w ostatnich 12 miesiącach pozostawało bez wypłaty świadczenia z powodu trwającego postępowania orzeczniczego?
Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia rozwiązań gwarantujących ciągłość wypłaty świadczenia do czasu wydania nowego orzeczenia?
Czy rozważane jest automatyczne przedłużanie prawa do świadczeń w przypadku osób cierpiących na choroby przewlekłe lub posiadających trwałą niezdolność do pracy?
Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu skrócenia kolejek oraz usprawnienia procedur orzeczniczych w ZUS?
Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu przewlekłości postępowań orzeczniczych na sytuację socjalną świadczeniobiorców?
W ocenie wielu obywateli obecna sytuacja prowadzi do poważnego zagrożenia bezpieczeństwa socjalnego osób chorych i niezdolnych do pracy. Państwo nie powinno dopuszczać do sytuacji, w której osoby oczekujące na decyzję pozostają bez środków do życia wyłącznie z powodu przewlekłości procedur administracyjnych.
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10696 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.334.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17334 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie
wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku
ciągłości wypłaty świadczeń rentowych, proszę przyjąć poniższe informacje.
Orzecznictwo lekarskie i zasady orzekania o niezdolności do pracy oraz o niezdolności do
samodzielnej egzystencji regulują głównie: ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.), ustawa z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz.
1749, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia
2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. poz. 2711, z późn. zm.). Zakład
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) posługuje się też aktami prawa wewnętrznego,
dotyczącymi postępowania orzeczniczego, które stanowi jedno z jego ustawowych zadań.
O niezdolności do pracy, jej stopniu i okresie - w celu ustalenia uprawnień do świadczeń
z tych tytułów - orzekają lekarze orzecznicy i komisje lekarskie ZUS. Zgodnie z art. 14 ust.
1 ww. aktu lekarz orzecznik ZUS: dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia oraz
ustala daty jej powstania, trwania lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, a także
związku przyczynowego niezdolności do pracy z określonymi okolicznościami, trwałości lub
przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji czy celowości
przekwalifikowania zawodowego.
Zasadniczy wpływ na sprawną realizację ustawowych zadań ZUS związanych
z wydawaniem orzeczeń ma stan zatrudnienia lekarzy orzecznictwa lekarskiego. Aktualnie
na podstawie umów o pracę zatrudnionych w zakładzie jest ogółem 653 lekarzy w wymiarze
501 etatów, w tym:
— 104 lekarzy bezpośredniego nadzoru (główni lekarze orzecznicy i zastępcy głównych
lekarzy orzeczników) w wymiarze 91 etatów,
— 446 lekarzy orzeczników w wymiarze 316 etatów,
— 103 lekarzy – członków komisji lekarskich w wymiarze 94 etatów.
W dużej części oddziałów ZUS sytuacja kadrowa jest – od wielu lat - bardzo trudna. Główne
problemy wynikają ze zbyt małej liczby zatrudnionych lekarzy i zaawansowanego wieku
kadry medycznej (średni wiek lekarzy zatrudnionych w ZUS przekracza 60 lat, a ponad
połowa z nich jest w wieku emerytalnym).
Orzeczenia wydawane przez lekarzy pracujących w zakładzie są podstawą przyznawania
świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub innych świadczeń wypłacanych przez ZUS (np.
renta socjalna, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej
egzystencji), służą też osobom z niepełnosprawnościami do realizowania niektórych
uprawnień, ponieważ są traktowane na równi z orzeczeniami o określonym stopniu
niepełnosprawności.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Opisana sytuacja skutkuje tym, że w wielu oddziałach ZUS czas oczekiwania na wydanie
orzeczenia jest wydłużony. Przepisy nie określały jak dotąd terminu, w jakim wniosek
o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika albo komisję lekarską powinien zostać
rozpatrzony, a jedynie termin na wydanie decyzji w sprawie świadczeń. W wewnętrznych
aktach prawnych, w ramach systemu pomiaru realizacji zadań w oddziałach ZUS, przyjęto
m.in. wskaźnik terminowości wydawania orzeczeń w czasie do 45 dni. Mimo niepełnej
obsady etatowej lekarzy orzeczników, w III kwartale 2025 r. średnio ok. 77% wniosków
o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika zostało rozpatrzonych przez ZUS w terminie
do 45 dni (średni czas oczekiwania na wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika wynosił
35 dni). Aktualnie średni czas oczekiwania na wydanie decyzji przez lekarza orzecznika to
38 dni.
Od wielu lat ZUS działa na rzecz pozyskania do pracy nowych lekarzy oraz zapobiegania
rezygnacji z pracy przez lekarzy już zatrudnionych. Wykorzystywane są wszelkie dostępne
narzędzia służące stworzeniu pracownikom, w tym lekarzom orzecznictwa lekarskiego,
odpowiednich warunków pracy.
Na bieżąco prowadzone są analizy stanu rozpatrywania wniosków o wydanie orzeczenia
w poszczególnych oddziałach zakładu, obejmujące w szczególności dane dotyczące
wpływu i liczby rozpatrzonych wniosków o wydanie orzeczenia i liczby spraw pozostających
do załatwienia. W celu zapewnienia sprawnej realizacji zadań związanych z wydawaniem
orzeczeń, w odniesieniu do tych oddziałów ZUS, w których termin rozpatrywania spraw jest
wydłużony lub z uwagi na sytuację kadrową w grupie lekarzy orzekających istnieje
zagrożenie jego wydłużenia, wdrażane są doraźne działania pomocowe innych oddziałów.
W br. pomoc udzielana oddziałom w: Biłgoraju, Chorzowie, Krakowie, II O/Łodzi, Ostrowie
Wlkp., I O/Poznaniu, Radomiu, Rzeszowie, Tarnowie, II O/Warszawie, Wrocławiu i Zabrzu.
W zależności od możliwości organizacyjnych pomoc w rozpatrywaniu wniosków:
— organizowana jest pełnozakresowo, (sąsiednie oddziały wydają orzeczenia zarówno po
przeprowadzeniu badania osób ubiegających się o świadczenia, jak i wyłącznie na
podstawie analizy dokumentacji medycznej, w tzw. trybie „zaocznym”);
— dotyczy spraw, w których orzeczenia wydawane są wyłącznie w trybie tzw. „zaocznym”.
Takie wsparcie wdraża się, gdy z uwagi na odległość oddziału udzielającego pomocy nie
jest możliwe kierowanie do niego osób na bezpośrednie badania.
Trzeba przy tym ponownie podkreślić, że w wielu oddziałach występują duże niedobory
w zatrudnieniu lekarzy, zatem możliwości i zakres udzielanej pomocy jest ograniczony.
Zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych należy
do Prezesa ZUS, niemniej kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
(MRPiPS) pozyskuje bieżące informacje nt. terminowości wydawania orzeczeń. Prowadzone
analizy potwierdzają potrzebę poprawienia efektywności realizowanych procesów
w orzecznictwie lekarskim. Na tej podstawie przygotowano nowelizację ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, której celem jest m.in. rozwiązanie
problemów kadrowych oraz zapewnienie terminowości wydawania orzeczeń lekarskich
w ZUS. Prace nad nowelizacją podjęto już w styczniu 2024 r.
Wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 26) modyfikacje mają na
celu wdrożenie rozwiązań zapewniających efektywna realizację ustawowych zadań zakładu
związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich. Dotyczą one:
— wprowadzenia kompleksowej i jednolitej regulacji zasad oraz trybu wydawania
orzeczeń dla celów ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
innych świadczeń należących do właściwości ZUS oraz celów realizacji zadań zleconych
ZUS na podstawie innych ustaw, a także kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności
do pracy. Uregulowanie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz w jej aktach wykonawczych zasad i trybu wydawania
orzeczeń przyczyni się do: standaryzacji postępowania orzeczniczego we wszystkich
rodzajach spraw niezależnie od celu, dla którego orzeczenie jest wydawane i
zwiększenia przejrzystości regulacji prawnych w tym zakresie;
— zmiany zasad w zakresie zatrudniania, wynagradzania i kwalifikacji wymaganych od
lekarzy orzekających w ZUS poprzez określenie warunków zatrudniania lekarzy na
potrzeby orzecznictwa lekarskiego, które odpowiadają realiom współczesnego rynku
pracy tej grupy zawodowej. W tym celu wprowadzono: elastyczne formy współpracy
stosowane przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych (lekarze orzecznicy
będą mogli wykonywać pracę, wedle woli, na podstawie umowy o pracę albo umowy
o świadczenie usług); regulacje, zgodnie z którymi zasady ustalania wynagrodzenia
zasadniczego lekarzy orzecznictwa lekarskiego zatrudnionych na podstawie umowy
o pracę określono w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz w rozporządzeniu, które zostanie wydane na podstawie przepisów
tego aktu przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (przy czym
w projekcie rozporządzenia załączonym do projektu ustawy przewidziano zwiększenie
wynagrodzeń lekarzy orzeczników o ok. 25% w stosunku do stanu obecnego;
rozszerzenie kręgu lekarzy uprawnionych do podjęcia pracy lekarza orzecznika ZUS
o lekarzy nieposiadających specjalizacji, ale posiadających odpowiedni staż pracy lub
będących na zaawansowanym etapie szkolenia specjalizacyjnego;
— możliwość wydawania orzeczeń w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji
przez pielęgniarki oraz orzeczeń w zakresie rehabilitacji leczniczej przez
fizjoterapeutów;
— zmiany struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Ustawa przewiduje
konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń i realizacją bezpośredniego
nadzoru nad orzekaniem w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS. Zwiększa to
możliwości efektywnej organizacji pracy, w tym delegowania zadań między lekarzami
oraz zapewniania bezstronności wydającego orzeczenie. Jednocześnie, w celu
uelastycznienia i usprawnienia pracy lekarza orzecznika, ustawa przewiduje wdrożenie
nowego modelu organizacji jego pracy, w którym lekarz orzekający będzie wspierany
przez asystenta medycznego w czynnościach technicznych i administracyjnych.
Należy ponadto zaznaczyć, że wprowadzone regulacje przewidują ustanowienie
ustawowego terminu na wydanie orzeczenia (30 dni) oraz środka ochrony przed
przewlekłością postępowania orzeczniczego w postaci ponaglenia, które w przypadku
przekroczenia terminu na wydanie orzeczenia będzie mogła wnieść do ZUS osoba
składająca wniosek.
Na koniec pragnę podkreślić, że z przykrością odnotowałem, że Pani Posłanka– niejako na
przekór wyrażonym w piśmie oczekiwaniom dotyczącym podjęcia działań służących
usprawnieniu funkcjonowania orzecznictwa lekarskiego w ZUS – wstrzymała się od głosu
za przyjęciem ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw, która ma kluczowe znaczenie dla realizacji wskazanych
postulatów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.334.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17334 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie
wydłużającego się czasu oczekiwania na orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz braku
ciągłości wypłaty świadczeń rentowych, proszę przyjąć poniższe informacje.
Orzecznictwo lekarskie i zasady orzekania o niezdolności do pracy oraz o niezdolności do
samodzielnej egzystencji regulują głównie: ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199, z późn. zm.), ustawa z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz.
1749, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia
2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz. U. poz. 2711, z późn. zm.). Zakład
Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) posługuje się też aktami prawa wewnętrznego,
dotyczącymi postępowania orzeczniczego, które stanowi jedno z jego ustawowych zadań.
O niezdolności do pracy, jej stopniu i okresie - w celu ustalenia uprawnień do świadczeń
z tych tytułów - orzekają lekarze orzecznicy i komisje lekarskie ZUS. Zgodnie z art. 14 ust.
1 ww. aktu lekarz orzecznik ZUS: dokonuje oceny niezdolności do pracy i jej stopnia oraz
ustala daty jej powstania, trwania lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy, a także
związku przyczynowego niezdolności do pracy z określonymi okolicznościami, trwałości lub
przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji czy celowości
przekwalifikowania zawodowego.
Zasadniczy wpływ na sprawną realizację ustawowych zadań ZUS związanych
z wydawaniem orzeczeń ma stan zatrudnienia lekarzy orzecznictwa lekarskiego. Aktualnie
na podstawie umów o pracę zatrudnionych w zakładzie jest ogółem 653 lekarzy w wymiarze
501 etatów, w tym:
— 104 lekarzy bezpośredniego nadzoru (główni lekarze orzecznicy i zastępcy głównych
lekarzy orzeczników) w wymiarze 91 etatów,
— 446 lekarzy orzeczników w wymiarze 316 etatów,
— 103 lekarzy – członków komisji lekarskich w wymiarze 94 etatów.
W dużej części oddziałów ZUS sytuacja kadrowa jest – od wielu lat - bardzo trudna. Główne
problemy wynikają ze zbyt małej liczby zatrudnionych lekarzy i zaawansowanego wieku
kadry medycznej (średni wiek lekarzy zatrudnionych w ZUS przekracza 60 lat, a ponad
połowa z nich jest w wieku emerytalnym).
Orzeczenia wydawane przez lekarzy pracujących w zakładzie są podstawą przyznawania
świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub innych świadczeń wypłacanych przez ZUS (np.
renta socjalna, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej
egzystencji), służą też osobom z niepełnosprawnościami do realizowania niektórych
uprawnień, ponieważ są traktowane na równi z orzeczeniami o określonym stopniu
niepełnosprawności.
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Opisana sytuacja skutkuje tym, że w wielu oddziałach ZUS czas oczekiwania na wydanie
orzeczenia jest wydłużony. Przepisy nie określały jak dotąd terminu, w jakim wniosek
o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika albo komisję lekarską powinien zostać
rozpatrzony, a jedynie termin na wydanie decyzji w sprawie świadczeń. W wewnętrznych
aktach prawnych, w ramach systemu pomiaru realizacji zadań w oddziałach ZUS, przyjęto
m.in. wskaźnik terminowości wydawania orzeczeń w czasie do 45 dni. Mimo niepełnej
obsady etatowej lekarzy orzeczników, w III kwartale 2025 r. średnio ok. 77% wniosków
o wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika zostało rozpatrzonych przez ZUS w terminie
do 45 dni (średni czas oczekiwania na wydanie orzeczenia przez lekarza orzecznika wynosił
35 dni). Aktualnie średni czas oczekiwania na wydanie decyzji przez lekarza orzecznika to
38 dni.
Od wielu lat ZUS działa na rzecz pozyskania do pracy nowych lekarzy oraz zapobiegania
rezygnacji z pracy przez lekarzy już zatrudnionych. Wykorzystywane są wszelkie dostępne
narzędzia służące stworzeniu pracownikom, w tym lekarzom orzecznictwa lekarskiego,
odpowiednich warunków pracy.
Na bieżąco prowadzone są analizy stanu rozpatrywania wniosków o wydanie orzeczenia
w poszczególnych oddziałach zakładu, obejmujące w szczególności dane dotyczące
wpływu i liczby rozpatrzonych wniosków o wydanie orzeczenia i liczby spraw pozostających
do załatwienia. W celu zapewnienia sprawnej realizacji zadań związanych z wydawaniem
orzeczeń, w odniesieniu do tych oddziałów ZUS, w których termin rozpatrywania spraw jest
wydłużony lub z uwagi na sytuację kadrową w grupie lekarzy orzekających istnieje
zagrożenie jego wydłużenia, wdrażane są doraźne działania pomocowe innych oddziałów.
W br. pomoc udzielana oddziałom w: Biłgoraju, Chorzowie, Krakowie, II O/Łodzi, Ostrowie
Wlkp., I O/Poznaniu, Radomiu, Rzeszowie, Tarnowie, II O/Warszawie, Wrocławiu i Zabrzu.
W zależności od możliwości organizacyjnych pomoc w rozpatrywaniu wniosków:
— organizowana jest pełnozakresowo, (sąsiednie oddziały wydają orzeczenia zarówno po
przeprowadzeniu badania osób ubiegających się o świadczenia, jak i wyłącznie na
podstawie analizy dokumentacji medycznej, w tzw. trybie „zaocznym”);
— dotyczy spraw, w których orzeczenia wydawane są wyłącznie w trybie tzw. „zaocznym”.
Takie wsparcie wdraża się, gdy z uwagi na odległość oddziału udzielającego pomocy nie
jest możliwe kierowanie do niego osób na bezpośrednie badania.
Trzeba przy tym ponownie podkreślić, że w wielu oddziałach występują duże niedobory
w zatrudnieniu lekarzy, zatem możliwości i zakres udzielanej pomocy jest ograniczony.
Zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych należy
do Prezesa ZUS, niemniej kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
(MRPiPS) pozyskuje bieżące informacje nt. terminowości wydawania orzeczeń. Prowadzone
analizy potwierdzają potrzebę poprawienia efektywności realizowanych procesów
w orzecznictwie lekarskim. Na tej podstawie przygotowano nowelizację ustawy o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, której celem jest m.in. rozwiązanie
problemów kadrowych oraz zapewnienie terminowości wydawania orzeczeń lekarskich
w ZUS. Prace nad nowelizacją podjęto już w styczniu 2024 r.
Wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 26) modyfikacje mają na
celu wdrożenie rozwiązań zapewniających efektywna realizację ustawowych zadań zakładu
związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich. Dotyczą one:
— wprowadzenia kompleksowej i jednolitej regulacji zasad oraz trybu wydawania
orzeczeń dla celów ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
innych świadczeń należących do właściwości ZUS oraz celów realizacji zadań zleconych
ZUS na podstawie innych ustaw, a także kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności
do pracy. Uregulowanie w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie
ubezpieczeń społecznych oraz w jej aktach wykonawczych zasad i trybu wydawania
orzeczeń przyczyni się do: standaryzacji postępowania orzeczniczego we wszystkich
rodzajach spraw niezależnie od celu, dla którego orzeczenie jest wydawane i
zwiększenia przejrzystości regulacji prawnych w tym zakresie;
— zmiany zasad w zakresie zatrudniania, wynagradzania i kwalifikacji wymaganych od
lekarzy orzekających w ZUS poprzez określenie warunków zatrudniania lekarzy na
potrzeby orzecznictwa lekarskiego, które odpowiadają realiom współczesnego rynku
pracy tej grupy zawodowej. W tym celu wprowadzono: elastyczne formy współpracy
stosowane przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych (lekarze orzecznicy
będą mogli wykonywać pracę, wedle woli, na podstawie umowy o pracę albo umowy
o świadczenie usług); regulacje, zgodnie z którymi zasady ustalania wynagrodzenia
zasadniczego lekarzy orzecznictwa lekarskiego zatrudnionych na podstawie umowy
o pracę określono w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych oraz w rozporządzeniu, które zostanie wydane na podstawie przepisów
tego aktu przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (przy czym
w projekcie rozporządzenia załączonym do projektu ustawy przewidziano zwiększenie
wynagrodzeń lekarzy orzeczników o ok. 25% w stosunku do stanu obecnego;
rozszerzenie kręgu lekarzy uprawnionych do podjęcia pracy lekarza orzecznika ZUS
o lekarzy nieposiadających specjalizacji, ale posiadających odpowiedni staż pracy lub
będących na zaawansowanym etapie szkolenia specjalizacyjnego;
— możliwość wydawania orzeczeń w zakresie niezdolności do samodzielnej egzystencji
przez pielęgniarki oraz orzeczeń w zakresie rehabilitacji leczniczej przez
fizjoterapeutów;
— zmiany struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Ustawa przewiduje
konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń i realizacją bezpośredniego
nadzoru nad orzekaniem w terenowych jednostkach organizacyjnych ZUS. Zwiększa to
możliwości efektywnej organizacji pracy, w tym delegowania zadań między lekarzami
oraz zapewniania bezstronności wydającego orzeczenie. Jednocześnie, w celu
uelastycznienia i usprawnienia pracy lekarza orzecznika, ustawa przewiduje wdrożenie
nowego modelu organizacji jego pracy, w którym lekarz orzekający będzie wspierany
przez asystenta medycznego w czynnościach technicznych i administracyjnych.
Należy ponadto zaznaczyć, że wprowadzone regulacje przewidują ustanowienie
ustawowego terminu na wydanie orzeczenia (30 dni) oraz środka ochrony przed
przewlekłością postępowania orzeczniczego w postaci ponaglenia, które w przypadku
przekroczenia terminu na wydanie orzeczenia będzie mogła wnieść do ZUS osoba
składająca wniosek.
Na koniec pragnę podkreślić, że z przykrością odnotowałem, że Pani Posłanka– niejako na
przekór wyrażonym w piśmie oczekiwaniom dotyczącym podjęcia działań służących
usprawnieniu funkcjonowania orzecznictwa lekarskiego w ZUS – wstrzymała się od głosu
za przyjęciem ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz
niektórych innych ustaw, która ma kluczowe znaczenie dla realizacji wskazanych
postulatów.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --