Interpelacja nr 17333
Interpelacja w sprawie systemowych nieprawidłowości, braku przewidywalności procedur kontrolnych oraz naruszania stabilności obrotu w sektorze importu paliw ciekłych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (58%)
Infrastruktura i Transport (55%)
Sprawiedliwość i Sądy (33%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowych nieprawidłowości, braku przewidywalności procedur kontrolnych oraz naruszania stabilności obrotu w sektorze importu paliw ciekłych
Interpelacja nr 17333
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie systemowych nieprawidłowości, braku przewidywalności procedur kontrolnych oraz naruszania stabilności obrotu w sektorze importu paliw ciekłych
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 22-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam interpelację w sprawie narastających, systemowych problemów, z jakimi mierzą się polscy przedsiębiorcy sektora paliwowego w relacjach z organami administracji skarbowej i celnej.
Zwrócił się do mnie reprezentant spółki rozwijanej od ponad 25 lat (pierwotnie jako jednoosobowa działalność gospodarcza) – podmiotu zatrudniającego około 40 pracowników, który co miesiąc odprowadza do budżetu państwa średnio 3,5 miliona złotych z tytułu podatków i innych danin publicznych. Spółka ta, podobnie jak wiele innych krajowych przedsiębiorstw importujących paliwa, stanowi filar bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz jest gwarantem stabilności cen dla odbiorców końcowych, co ma kapitalne znaczenie w obecnej, napiętej sytuacji geopolitycznej.
Z przedstawionych mi relacji wyłania się skrajnie niepokojący obraz funkcjonowania organów państwowych oparty na braku przewidywalności, braku jasnych reguł współpracy oraz rażącej asymetrii w relacji państwo-obywatel. Do kluczowych barier systemowych należą:
Brak jednoznacznych wytycznych proceduralnych
Importerzy nie dysponują przejrzystą listą dokumentów wymaganych przy odprawie, nie znają z góry zakresu kontroli ani kryteriów, według których oceniana będzie dokumentacja.
Przewlekłość i nieprzewidywalność czasu trwania kontroli
Procedury weryfikacyjne na granicach potrafią trwać od kilku dni do wielu tygodni. W przypadku transportu kolejowego generuje to potężne straty finansowe. W transporcie drogowym prowadzi to do dramatów ludzkich – kierowcy tygodniami oczekują na granicy w zawieszeniu, odcięci od rodzin, bez wiedzy o terminie zakończenia czynności.
Asymetria terminów i rygorów
Podczas gdy organy celno-skarbowe nie są związane sztywnymi ramami czasowymi, przedsiębiorcom narzuca się skrajnie krótkie terminy na odpowiedź, co zmusza ich do permanentnego i kosztownego angażowania zewnętrznych kancelarii prawnych.
Brak ochrony prawnej wynikającej z decyzji organu
Przedsiębiorcy dotknięci są zjawiskiem podważania ex post decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu. Towar, który przeszedł wielopoziomową, wnikliwą weryfikację i został dopuszczony na rynek, po czasie bywa ponownie kwestionowany przy identycznym modelu dostaw, bez wskazania jakichkolwiek zmian prawnych czy faktycznych.
Taki stan rzeczy prowadzi do destabilizacji łańcuchów dostaw w sektorze strategicznym dla państwa. Co więcej, rykoszetem uderza on w polskie firmy transportowe – w samym marcu br. kolejni właściciele firm transportowych deklarowali intencję zamknięcia działalności z uwagi na niemożność funkcjonowania w warunkach tak głębokiej destabilizacji proceduralnej.
Podkreślam, że środowisko przedsiębiorców nie sprzeciwia się samym kontrolom. Transparentne i rzetelne kontrole są niezbędne dla czystości rynku. Sprzeciw budzi jednak brak jasnych, przewidywalnych zasad oraz całkowite przerzucenie ryzyka decyzyjnego urzędników na barki podatnika. Sytuacja, w której legalnie działający przedsiębiorcy deklarują, że bardziej obawiają się nieprzewidywalności własnych organów państwowych niż ryzykownych wahań na globalnym rynku paliw, stanowi jaskrawy dowód na konieczność pilnej naprawy systemu.
Pragnę stanowczo zaznaczyć, że wszystkie wskazane wyżej zarzuty, bariery proceduralne oraz przykłady rażących uchybień ze strony organów nie mają charakteru wyłącznie hipotetycznego. Poszkodowani przedsiębiorcy dysponują pełną, szczegółową dokumentacją oraz twardymi dowodami potwierdzającymi opisany stan rzeczy. Wiele z tych spraw znajduje się obecnie na etapie toczących się postępowań administracyjnych, a z uwagi na wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji rażąco naruszających interesy legalnie działających podmiotów, część z nich w najbliższym czasie stanie się przedmiotem postępowań przed niezawisłymi sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe, a także konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje opracowanie i opublikowanie jednolitych, jasnych i wiążących wytycznych dotyczących dokumentacji wymaganej przy imporcie paliw celem wyeliminowania uznaniowości urzędniczej podczas odpraw celno-skarbowych?
Czy rozważane jest wprowadzenie instytucji wcześniejszej, prewencyjnej weryfikacji łańcuchów dostaw (tzw. audytu przedgranicznego), tak aby przedsiębiorca przed fizycznym dotarciem towaru na granicę miał pewność co do prawidłowości dokumentacji?
Czy resort podejmie działania legislacyjne lub organizacyjne w celu określenia maksymalnych, sztywnych ram czasowych dla kontroli paliw na granicach oraz wprowadzenia obowiązku natychmiastowego formułowania precyzyjnego zakresu przedmiotowego kontroli?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby decyzja organu o dopuszczeniu towaru do obrotu stanowiła dla przedsiębiorcy realną, trwałą ochronę prawną i nie mogła być bezpodstawnie rewidowana wstecz wbrew zasadzie ochrony praw słusznie nabytych?
Ile kontroli celno-skarbowych transportów paliw płynnych (kolejowych i drogowych) przeprowadzono w okresie od stycznia 2025 roku do dziś, jaki był średni czas ich trwania i w ilu przypadkach po wielotygodniowym zatrzymaniu towaru nie stwierdzono żadnych uchybień (towar dopuszczono do obrotu)?
Z poważaniem
Interpelacja nr 17333
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie systemowych nieprawidłowości, braku przewidywalności procedur kontrolnych oraz naruszania stabilności obrotu w sektorze importu paliw ciekłych
Zgłaszający: Bożena Lisowska
Data wpływu: 22-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam interpelację w sprawie narastających, systemowych problemów, z jakimi mierzą się polscy przedsiębiorcy sektora paliwowego w relacjach z organami administracji skarbowej i celnej.
Zwrócił się do mnie reprezentant spółki rozwijanej od ponad 25 lat (pierwotnie jako jednoosobowa działalność gospodarcza) – podmiotu zatrudniającego około 40 pracowników, który co miesiąc odprowadza do budżetu państwa średnio 3,5 miliona złotych z tytułu podatków i innych danin publicznych. Spółka ta, podobnie jak wiele innych krajowych przedsiębiorstw importujących paliwa, stanowi filar bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz jest gwarantem stabilności cen dla odbiorców końcowych, co ma kapitalne znaczenie w obecnej, napiętej sytuacji geopolitycznej.
Z przedstawionych mi relacji wyłania się skrajnie niepokojący obraz funkcjonowania organów państwowych oparty na braku przewidywalności, braku jasnych reguł współpracy oraz rażącej asymetrii w relacji państwo-obywatel. Do kluczowych barier systemowych należą:
Brak jednoznacznych wytycznych proceduralnych
Importerzy nie dysponują przejrzystą listą dokumentów wymaganych przy odprawie, nie znają z góry zakresu kontroli ani kryteriów, według których oceniana będzie dokumentacja.
Przewlekłość i nieprzewidywalność czasu trwania kontroli
Procedury weryfikacyjne na granicach potrafią trwać od kilku dni do wielu tygodni. W przypadku transportu kolejowego generuje to potężne straty finansowe. W transporcie drogowym prowadzi to do dramatów ludzkich – kierowcy tygodniami oczekują na granicy w zawieszeniu, odcięci od rodzin, bez wiedzy o terminie zakończenia czynności.
Asymetria terminów i rygorów
Podczas gdy organy celno-skarbowe nie są związane sztywnymi ramami czasowymi, przedsiębiorcom narzuca się skrajnie krótkie terminy na odpowiedź, co zmusza ich do permanentnego i kosztownego angażowania zewnętrznych kancelarii prawnych.
Brak ochrony prawnej wynikającej z decyzji organu
Przedsiębiorcy dotknięci są zjawiskiem podważania ex post decyzji o dopuszczeniu towaru do obrotu. Towar, który przeszedł wielopoziomową, wnikliwą weryfikację i został dopuszczony na rynek, po czasie bywa ponownie kwestionowany przy identycznym modelu dostaw, bez wskazania jakichkolwiek zmian prawnych czy faktycznych.
Taki stan rzeczy prowadzi do destabilizacji łańcuchów dostaw w sektorze strategicznym dla państwa. Co więcej, rykoszetem uderza on w polskie firmy transportowe – w samym marcu br. kolejni właściciele firm transportowych deklarowali intencję zamknięcia działalności z uwagi na niemożność funkcjonowania w warunkach tak głębokiej destabilizacji proceduralnej.
Podkreślam, że środowisko przedsiębiorców nie sprzeciwia się samym kontrolom. Transparentne i rzetelne kontrole są niezbędne dla czystości rynku. Sprzeciw budzi jednak brak jasnych, przewidywalnych zasad oraz całkowite przerzucenie ryzyka decyzyjnego urzędników na barki podatnika. Sytuacja, w której legalnie działający przedsiębiorcy deklarują, że bardziej obawiają się nieprzewidywalności własnych organów państwowych niż ryzykownych wahań na globalnym rynku paliw, stanowi jaskrawy dowód na konieczność pilnej naprawy systemu.
Pragnę stanowczo zaznaczyć, że wszystkie wskazane wyżej zarzuty, bariery proceduralne oraz przykłady rażących uchybień ze strony organów nie mają charakteru wyłącznie hipotetycznego. Poszkodowani przedsiębiorcy dysponują pełną, szczegółową dokumentacją oraz twardymi dowodami potwierdzającymi opisany stan rzeczy. Wiele z tych spraw znajduje się obecnie na etapie toczących się postępowań administracyjnych, a z uwagi na wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji rażąco naruszających interesy legalnie działających podmiotów, część z nich w najbliższym czasie stanie się przedmiotem postępowań przed niezawisłymi sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze powyższe, a także konstytucyjną zasadę wolności gospodarczej oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo planuje opracowanie i opublikowanie jednolitych, jasnych i wiążących wytycznych dotyczących dokumentacji wymaganej przy imporcie paliw celem wyeliminowania uznaniowości urzędniczej podczas odpraw celno-skarbowych?
Czy rozważane jest wprowadzenie instytucji wcześniejszej, prewencyjnej weryfikacji łańcuchów dostaw (tzw. audytu przedgranicznego), tak aby przedsiębiorca przed fizycznym dotarciem towaru na granicę miał pewność co do prawidłowości dokumentacji?
Czy resort podejmie działania legislacyjne lub organizacyjne w celu określenia maksymalnych, sztywnych ram czasowych dla kontroli paliw na granicach oraz wprowadzenia obowiązku natychmiastowego formułowania precyzyjnego zakresu przedmiotowego kontroli?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby decyzja organu o dopuszczeniu towaru do obrotu stanowiła dla przedsiębiorcy realną, trwałą ochronę prawną i nie mogła być bezpodstawnie rewidowana wstecz wbrew zasadzie ochrony praw słusznie nabytych?
Ile kontroli celno-skarbowych transportów paliw płynnych (kolejowych i drogowych) przeprowadzono w okresie od stycznia 2025 roku do dziś, jaki był średni czas ich trwania i w ilu przypadkach po wielotygodniowym zatrzymaniu towaru nie stwierdzono żadnych uchybień (towar dopuszczono do obrotu)?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
27%
Konkretność
73%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.1 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
13367 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 11 czerwca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 17333
Znak sprawy: DC1.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
Odpowiadając na interpelację nr 17333 złożoną przez Panią Poseł Bożenę Lisowską
w sprawie kontroli celnej dotyczącej obrotu w sektorze importu paliw ciekłych,
uprzejmie informuję, co następuje.
Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne, w chwili obecnej pełni
wyjątkową rolę przy obsłudze obrotu towarowego oraz osobowego na granicy
zewnętrznej Unii Europejskiej (UE).
Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest
ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede wszystkim
na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie nielegalnemu
przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do przepisów ustawy o Krajowej
Administracji Skarbowej1, zwanej dalej „uoKAS”, kontroli celno-skarbowej podlega,
m.in. przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych
z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym UE
a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych
ograniczeniami lub zakazami.
Czy Ministerstwo planuje opracowanie i opublikowanie jednolitych, jasnych
i wiążących wytycznych dotyczących dokumentacji wymaganej przy imporcie
1 Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz.
1131)
-- 1 of 6 --
2/6
paliw, celem wyeliminowania uznaniowości urzędniczej podczas odpraw celno-
skarbowych?
Istnieje wykaz standardowych dokumentów dołączanych do zgłoszenia celnego,
natomiast mnogość stanów faktycznych, państw pochodzenia, państw przywozu,
kontekst sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś, uniemożliwiają stworzenie takich
„wytycznych” w odniesieniu do tej grupy towarowej.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, zwanego dalej „UKC”2 organy
celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole celne, które uznają za niezbędne,
w celu realizacji nadzoru. Kontrole celne mogą polegać w szczególności na rewizji
towarów, pobieraniu próbek, weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji
podanych w zgłoszeniu, deklaracji lub powiadomieniu oraz istnienia, autentyczności,
prawidłowości i ważności dokumentów, kontroli księgowości i pozostałej
dokumentacji, kontroli środków transportu, kontroli bagażu i innych towarów
przewożonych przez osoby lub na osobach oraz na przeprowadzaniu oficjalnych
dochodzeń i innych podobnych czynności.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 UKC kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się
głównie na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik
elektronicznego przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka
oraz podjęcia niezbędnych środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów
opracowanych na szczeblu krajowym, unijnym oraz, w stosownych przypadkach,
międzynarodowym.
Czy rozważane jest wprowadzenie instytucji wcześniejszej, prewencyjnej
weryfikacji łańcuchów dostaw (tzw. audytu przedgranicznego),
tak aby przedsiębiorca przed fizycznym dotarciem towaru na granicę
miał pewność co do prawidłowości dokumentacji.
Należy zauważyć, że ani unijne prawo celne (Unijny Kodeks Celny wraz z aktami
delegowanymi i wykonawczymi), ani prawo krajowe (ustawa Prawo celne3)
nie przewidują instytucji konsultacji dotyczącej prawidłowości dokumentacji przed
dokonaniem przywozu. Organy celne nie mają uprawnień do przeprowadzania
takich badań i weryfikacji. Jednocześnie uprzednie badanie dokumentacji
byłoby nadal obarczone ryzykiem dla podmiotu, bowiem kontroli celnej podlega
nie tylko dokumentacja dołączona do zgłoszenia, ale przede wszystkim sam towar.
Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 5 uoKAS, do zadań
naczelnika urzędu celno-skarbowego należy obejmowanie towarów procedurami
celnymi oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych przepisami prawa
celnego.
Oznacza to, że właściwym do oceny prawidłowości złożonego zgłoszenia celnego
jest naczelnik właściwego urzędu celno-skarbowego. Każde zgłoszenie celne
jest traktowane indywidualnie, wszystkie dołączone do niego dokumenty,
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października
2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269, z 10.10.2013, str. 1,
z późn.zm.)
3 Ustawa z dnia z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373)
-- 2 of 6 --
3/6
w tym umowy, faktury czy też odpowiednie certyfikaty i świadectwa
są weryfikowane i na tej podstawie oceniana jest dopuszczalność objęcia towaru
procedurą celną.
Czy resort podejmie działania legislacyjne lub organizacyjne w celu określenia
maksymalnych, sztywnych ram czasowych dla kontroli paliw na granicach
oraz wprowadzenia obowiązku natychmiastowego formułowania precyzyjnego
zakresu przedmiotowego kontroli?
Wytypowanie przesyłki do kontroli wynika ze wskazań analizy ryzyka, co oznacza,
że nie każda przesyłka takiej kontroli podlega. Zauważyć przy tym należy,
że w przypadku wytypowania przesyłki do kontroli, możemy mieć do czynienia,
np. z pobraniem próbek towaru, badaniami laboratoryjnymi czy zawnioskowaniem
o tzw. pomoc administracyjną, co oznacza prowadzenie wyjaśnień z państwem
trzecim.
Obrót paliwami poddany jest szczególnemu reżimowi sankcyjnemu.
W wyniku agresji Rosji na Ukrainę, EU przyjmuje kolejne pakiety sankcji,
ograniczające lub zmierzające do całkowitego zakazania obrotu paliwami
pochodzącymi i przywożonymi z Rosji.
Organy celne obserwują liczne próby obejścia takich ograniczeń i zakazów,
w szczególności w odniesieniu do paliw. Obejście międzynarodowych sankcji
gospodarczych to ogół działań podejmowanych w celu ominięcia lub złamania
wprowadzonych restrykcji. Może przybrać formę:
przekierowywania transakcji przez kraje trzecie, aby ukryć prawdziwe
pochodzenie lub przeznaczenie towarów lub usług,
podrabiania dokumentów, takich jak świadectwa pochodzenia, faktury
lub listy przewozowe,
znalezienia luk w przepisach sankcyjnych i wykorzystywania ich
do przeprowadzania zabronionych transakcji,
zakładania fikcyjnych firm wykorzystywanych do ukrycia prawdziwych
właścicieli i beneficjentów transakcji sankcyjnych,
nieprawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru,
nielogicznej i nieekonomicznej trasy przewozu.
Zgodnie z art. 3 UKC, zadaniem organów celnych jest nadzór nad międzynarodową
wymianą handlową Unii w sposób wspierający sprawiedliwy i swobodny handel,
wdrażanie zewnętrznych aspektów rynku wewnętrznego, wspólnej polityki
handlowej oraz pozostałych wspólnych polityk Unii w zakresie wymiany handlowej,
a także bezpieczeństwo całego łańcucha dostaw oraz stosowanie środków mających
na celu:
ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich,
ochronę Unii przed nieuczciwym i nielegalnym handlem przy równoczesnym
wspieraniu legalnej działalności gospodarczej,
zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony Unii i jej mieszkańców oraz ochrony
środowiska, w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z innymi
organami.
-- 3 of 6 --
4/6
Obserwując kolejne mechanizmy obchodzenia sankcji, organy celne podejmują
wszelkie działania, aby im zapobiec. Może to oznaczać wydłużenie czasu kontroli
celnej. Ewentualne wydłużenie czasu odprawy wynika przede wszystkim
z konieczności zastosowania i weryfikacji środków ograniczających (sankcyjnych),
w szczególności w zakresie pochodzenia towaru i podmiotów uczestniczących
w transakcji oraz konieczności przeprowadzenia dodatkowych działań kontrolnych,
w tym badań lub uzyskania dokumentów potwierdzających pochodzenie paliwa
w związku z reżimem sankcyjnym.
Krótki czas obsługi zgłoszeń celnych jest utrzymywany i rozwijany organizacyjnie,
z docelowym dalszym skracaniem czasu obsługi zgłoszeń w trybie automatycznym,
w odniesieniu w szczególności do dużych podmiotów z branży paliwowej, takich jak
krajowi i zagraniczni operatorzy zajmujący się importem i eksportem paliw ciekłych.
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby decyzja organu o dopuszczeniu
towaru do obrotu stanowiła dla przedsiębiorcy realną, trwałą ochronę prawną
i nie mogła być bezpodstawnie rewidowana wstecz, wbrew zasadzie ochrony praw
słusznie nabytych?
Jak wskazano wyżej, kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się głównie
na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik elektronicznego
przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka oraz podjęcia niezbędnych
środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów opracowanych na szczeblu
krajowym, unijnym, a w stosownych przypadkach także międzynarodowym.
Oznacza to, że nie każdy transport podlega kontroli. Objęcie procedurą
dopuszczenia do obrotu nie oznacza zatem, że towar jest zgodny z prawem.
Dopuszczenie do obrotu nie gwarantuje, że na dalszych etapach dystrybucji towaru,
nie zostanie on zakwestionowany przez inne organy. Nie gwarantuje również,
że w trakcie kontroli po zwolnieniu nie wyjdą na jaw ewentualne nieprawidłowości.
Zgodnie z art. 48 UKC, do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować
prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji
do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej
deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu
o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość
i ważność wszelkich załączonych dokumentów. Mogą równie kontrolować
księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji
odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych
związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu. Organy te mogą również
przeprowadzić rewizję takich towarów lub pobrać próbki, jeżeli nadal istnieje taka
możliwość. Kontrole takie mogą zostać przeprowadzone u posiadacza towarów
lub jego przedstawiciela, u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio
zaangażowanej w te operacje w charakterze handlowym lub każdej innej osoby
dysponującej w celach handlowych tymi dokumentami i danymi.
Ile kontroli celno-skarbowych transportów paliw płynnych (kolejowych
i drogowych) przeprowadzono w okresie od stycznia 2025 roku do dziś, jaki był
średni czas ich trwania i w ilu przypadkach po wielotygodniowym zatrzymaniu
towaru nie stwierdzono żadnych uchybień (towar dopuszczono do obrotu)?
W okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2026 r. przeprowadzono kontrole
7215 zgłoszeń celnych. Kontrole te dotyczyły towarów zgłaszanych do kodów
-- 4 of 6 --
5/6
Taryfy celnej właściwych dla klasyfikacji paliw płynnych (w transporcie kolejowym,
drogowym, morskim i lotniczym). W wyniku tych kontroli zgłoszone towary
zostały dopuszczone do wnioskowanych procedur celnych. Średni czas trwania
przedmiotowych kontroli wyniósł 12 godzin i 45 minut. Czas ten uwzględnia
szereg działań realizowanych w ramach funkcjonującego systemu IT, przyjmującego
zgłoszenia celne, w szczególności systemową formalną walidację prawidłowości
wypełnienia zgłoszenia celnego oraz wysłanie do zgłaszającego komunikatów
informujących o poszczególnych etapach kontroli, tj.:
podjęciu kontroli i konieczności przedstawienia dokumentacji,
zakończeniu weryfikacji zgłoszenia (pozytywnej lub negatywnej),
ostatecznym wyniku kontroli,
dopuszczeniu towaru do obrotu.
W przypadku komunikatów wymagających reakcji ze strony zgłaszającego
do tego czasu wliczone jest też oczekiwanie organu celnego na zrealizowanie
przez zgłaszającego wnioskowanych działań, w tym dostarczenie wymaganych
informacji.
We wskazanym okresie odnotowano pięć przypadków wielotygodniowego
zatrzymania towarów zgłoszonych w ramach odrębnych pięciu zgłoszeń celnych.
Na potrzeby udzielanej odpowiedzi za wielotygodniowe przyjęto zatrzymanie
towaru powyżej trzech tygodni (>21 dni). Spośród powyższych pięciu przypadków,
w trzech zgłoszeniach celnych nie stwierdzono żadnych uchybień.
Kontrolę tych trzech zgłoszeń celnych podjęto w związku z uaktywnieniem się
zastrzeżeń systemowych, wskazujących na ryzyka dotyczące odpowiednio
ominięcia cła antydumpingowego oraz cła wyrównawczego lub ominięcia sankcji.
Wydłużony czas kontroli (realizowanych w jednym oddziale celnym) wynikał z :
oczekiwania na wyznaczenie przez zgłaszających firmy uprawnionej
do poboru próbek paliwa,
oczekiwania na wynik analiz próbek wykonanych przez laboratorium KAS,
przeprowadzenia pogłębionej analizy w zakresie ryzyka ominięcia sankcji,
konieczności uzupełnienia dokumentacji przez zgłaszającego towar.
Towary zostały niezwłocznie zwolnione do wnioskowanej procedury celnej
po otrzymaniu wyników badań laboratoryjnych i wykonaniu czynności niezbędnych
dla oceny prawidłowości zgłoszeń celnych.
Ponadto w dwóch, z powyższych pięciu przypadków, w wyniku kontroli zgłoszeń
celnych stwierdzono uchybienia. W toku weryfikacji zgłoszeń celnych konieczne
było pobranie próbek i przeprowadzenie badań laboratoryjnych. W wyniku
stwierdzonych nieprawidłowości organ celny wydał decyzje korygujące zgłoszenia
celne oraz określające należności w prawidłowej wysokości.
-- 5 of 6 --
6/6
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 11 czerwca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 17333
Znak sprawy: DC1.054.3.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku
Odpowiadając na interpelację nr 17333 złożoną przez Panią Poseł Bożenę Lisowską
w sprawie kontroli celnej dotyczącej obrotu w sektorze importu paliw ciekłych,
uprzejmie informuję, co następuje.
Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne, w chwili obecnej pełni
wyjątkową rolę przy obsłudze obrotu towarowego oraz osobowego na granicy
zewnętrznej Unii Europejskiej (UE).
Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest
ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede wszystkim
na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie nielegalnemu
przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do przepisów ustawy o Krajowej
Administracji Skarbowej1, zwanej dalej „uoKAS”, kontroli celno-skarbowej podlega,
m.in. przestrzeganie przepisów prawa celnego oraz innych przepisów związanych
z przywozem i wywozem towarów w obrocie między obszarem celnym UE
a państwami trzecimi, w szczególności przepisów dotyczących towarów objętych
ograniczeniami lub zakazami.
Czy Ministerstwo planuje opracowanie i opublikowanie jednolitych, jasnych
i wiążących wytycznych dotyczących dokumentacji wymaganej przy imporcie
1 Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2025 r. poz.
1131)
-- 1 of 6 --
2/6
paliw, celem wyeliminowania uznaniowości urzędniczej podczas odpraw celno-
skarbowych?
Istnieje wykaz standardowych dokumentów dołączanych do zgłoszenia celnego,
natomiast mnogość stanów faktycznych, państw pochodzenia, państw przywozu,
kontekst sankcji nałożonych na Rosję i Białoruś, uniemożliwiają stworzenie takich
„wytycznych” w odniesieniu do tej grupy towarowej.
Zgodnie z art. 46 ust. 1 unijnego kodeksu celnego, zwanego dalej „UKC”2 organy
celne mogą przeprowadzać wszelkie kontrole celne, które uznają za niezbędne,
w celu realizacji nadzoru. Kontrole celne mogą polegać w szczególności na rewizji
towarów, pobieraniu próbek, weryfikacji prawidłowości i kompletności informacji
podanych w zgłoszeniu, deklaracji lub powiadomieniu oraz istnienia, autentyczności,
prawidłowości i ważności dokumentów, kontroli księgowości i pozostałej
dokumentacji, kontroli środków transportu, kontroli bagażu i innych towarów
przewożonych przez osoby lub na osobach oraz na przeprowadzaniu oficjalnych
dochodzeń i innych podobnych czynności.
Zgodnie z art. 46 ust. 2 UKC kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się
głównie na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik
elektronicznego przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka
oraz podjęcia niezbędnych środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów
opracowanych na szczeblu krajowym, unijnym oraz, w stosownych przypadkach,
międzynarodowym.
Czy rozważane jest wprowadzenie instytucji wcześniejszej, prewencyjnej
weryfikacji łańcuchów dostaw (tzw. audytu przedgranicznego),
tak aby przedsiębiorca przed fizycznym dotarciem towaru na granicę
miał pewność co do prawidłowości dokumentacji.
Należy zauważyć, że ani unijne prawo celne (Unijny Kodeks Celny wraz z aktami
delegowanymi i wykonawczymi), ani prawo krajowe (ustawa Prawo celne3)
nie przewidują instytucji konsultacji dotyczącej prawidłowości dokumentacji przed
dokonaniem przywozu. Organy celne nie mają uprawnień do przeprowadzania
takich badań i weryfikacji. Jednocześnie uprzednie badanie dokumentacji
byłoby nadal obarczone ryzykiem dla podmiotu, bowiem kontroli celnej podlega
nie tylko dokumentacja dołączona do zgłoszenia, ale przede wszystkim sam towar.
Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 5 uoKAS, do zadań
naczelnika urzędu celno-skarbowego należy obejmowanie towarów procedurami
celnymi oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych przepisami prawa
celnego.
Oznacza to, że właściwym do oceny prawidłowości złożonego zgłoszenia celnego
jest naczelnik właściwego urzędu celno-skarbowego. Każde zgłoszenie celne
jest traktowane indywidualnie, wszystkie dołączone do niego dokumenty,
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października
2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269, z 10.10.2013, str. 1,
z późn.zm.)
3 Ustawa z dnia z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1373)
-- 2 of 6 --
3/6
w tym umowy, faktury czy też odpowiednie certyfikaty i świadectwa
są weryfikowane i na tej podstawie oceniana jest dopuszczalność objęcia towaru
procedurą celną.
Czy resort podejmie działania legislacyjne lub organizacyjne w celu określenia
maksymalnych, sztywnych ram czasowych dla kontroli paliw na granicach
oraz wprowadzenia obowiązku natychmiastowego formułowania precyzyjnego
zakresu przedmiotowego kontroli?
Wytypowanie przesyłki do kontroli wynika ze wskazań analizy ryzyka, co oznacza,
że nie każda przesyłka takiej kontroli podlega. Zauważyć przy tym należy,
że w przypadku wytypowania przesyłki do kontroli, możemy mieć do czynienia,
np. z pobraniem próbek towaru, badaniami laboratoryjnymi czy zawnioskowaniem
o tzw. pomoc administracyjną, co oznacza prowadzenie wyjaśnień z państwem
trzecim.
Obrót paliwami poddany jest szczególnemu reżimowi sankcyjnemu.
W wyniku agresji Rosji na Ukrainę, EU przyjmuje kolejne pakiety sankcji,
ograniczające lub zmierzające do całkowitego zakazania obrotu paliwami
pochodzącymi i przywożonymi z Rosji.
Organy celne obserwują liczne próby obejścia takich ograniczeń i zakazów,
w szczególności w odniesieniu do paliw. Obejście międzynarodowych sankcji
gospodarczych to ogół działań podejmowanych w celu ominięcia lub złamania
wprowadzonych restrykcji. Może przybrać formę:
przekierowywania transakcji przez kraje trzecie, aby ukryć prawdziwe
pochodzenie lub przeznaczenie towarów lub usług,
podrabiania dokumentów, takich jak świadectwa pochodzenia, faktury
lub listy przewozowe,
znalezienia luk w przepisach sankcyjnych i wykorzystywania ich
do przeprowadzania zabronionych transakcji,
zakładania fikcyjnych firm wykorzystywanych do ukrycia prawdziwych
właścicieli i beneficjentów transakcji sankcyjnych,
nieprawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru,
nielogicznej i nieekonomicznej trasy przewozu.
Zgodnie z art. 3 UKC, zadaniem organów celnych jest nadzór nad międzynarodową
wymianą handlową Unii w sposób wspierający sprawiedliwy i swobodny handel,
wdrażanie zewnętrznych aspektów rynku wewnętrznego, wspólnej polityki
handlowej oraz pozostałych wspólnych polityk Unii w zakresie wymiany handlowej,
a także bezpieczeństwo całego łańcucha dostaw oraz stosowanie środków mających
na celu:
ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich,
ochronę Unii przed nieuczciwym i nielegalnym handlem przy równoczesnym
wspieraniu legalnej działalności gospodarczej,
zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony Unii i jej mieszkańców oraz ochrony
środowiska, w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z innymi
organami.
-- 3 of 6 --
4/6
Obserwując kolejne mechanizmy obchodzenia sankcji, organy celne podejmują
wszelkie działania, aby im zapobiec. Może to oznaczać wydłużenie czasu kontroli
celnej. Ewentualne wydłużenie czasu odprawy wynika przede wszystkim
z konieczności zastosowania i weryfikacji środków ograniczających (sankcyjnych),
w szczególności w zakresie pochodzenia towaru i podmiotów uczestniczących
w transakcji oraz konieczności przeprowadzenia dodatkowych działań kontrolnych,
w tym badań lub uzyskania dokumentów potwierdzających pochodzenie paliwa
w związku z reżimem sankcyjnym.
Krótki czas obsługi zgłoszeń celnych jest utrzymywany i rozwijany organizacyjnie,
z docelowym dalszym skracaniem czasu obsługi zgłoszeń w trybie automatycznym,
w odniesieniu w szczególności do dużych podmiotów z branży paliwowej, takich jak
krajowi i zagraniczni operatorzy zajmujący się importem i eksportem paliw ciekłych.
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby decyzja organu o dopuszczeniu
towaru do obrotu stanowiła dla przedsiębiorcy realną, trwałą ochronę prawną
i nie mogła być bezpodstawnie rewidowana wstecz, wbrew zasadzie ochrony praw
słusznie nabytych?
Jak wskazano wyżej, kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się głównie
na analizie ryzyka — przeprowadzanej z zastosowaniem technik elektronicznego
przetwarzania danych w celu identyfikacji i oceny ryzyka oraz podjęcia niezbędnych
środków zapobiegawczych — na podstawie kryteriów opracowanych na szczeblu
krajowym, unijnym, a w stosownych przypadkach także międzynarodowym.
Oznacza to, że nie każdy transport podlega kontroli. Objęcie procedurą
dopuszczenia do obrotu nie oznacza zatem, że towar jest zgodny z prawem.
Dopuszczenie do obrotu nie gwarantuje, że na dalszych etapach dystrybucji towaru,
nie zostanie on zakwestionowany przez inne organy. Nie gwarantuje również,
że w trakcie kontroli po zwolnieniu nie wyjdą na jaw ewentualne nieprawidłowości.
Zgodnie z art. 48 UKC, do celów kontroli celnych organy celne mogą weryfikować
prawidłowość i kompletność informacji podanych w zgłoszeniu celnym, deklaracji
do czasowego składowania, przywozowej deklaracji skróconej, wywozowej
deklaracji skróconej, zgłoszeniu do powrotnego wywozu lub powiadomieniu
o powrotnym wywozie, a także weryfikować istnienie, autentyczność, prawidłowość
i ważność wszelkich załączonych dokumentów. Mogą równie kontrolować
księgowość zgłaszającego i pozostałą dokumentację dotyczącą operacji
odnoszących się do towarów lub uprzednich lub późniejszych operacji handlowych
związanych z tymi towarami po ich zwolnieniu. Organy te mogą również
przeprowadzić rewizję takich towarów lub pobrać próbki, jeżeli nadal istnieje taka
możliwość. Kontrole takie mogą zostać przeprowadzone u posiadacza towarów
lub jego przedstawiciela, u każdej innej osoby bezpośrednio lub pośrednio
zaangażowanej w te operacje w charakterze handlowym lub każdej innej osoby
dysponującej w celach handlowych tymi dokumentami i danymi.
Ile kontroli celno-skarbowych transportów paliw płynnych (kolejowych
i drogowych) przeprowadzono w okresie od stycznia 2025 roku do dziś, jaki był
średni czas ich trwania i w ilu przypadkach po wielotygodniowym zatrzymaniu
towaru nie stwierdzono żadnych uchybień (towar dopuszczono do obrotu)?
W okresie od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2026 r. przeprowadzono kontrole
7215 zgłoszeń celnych. Kontrole te dotyczyły towarów zgłaszanych do kodów
-- 4 of 6 --
5/6
Taryfy celnej właściwych dla klasyfikacji paliw płynnych (w transporcie kolejowym,
drogowym, morskim i lotniczym). W wyniku tych kontroli zgłoszone towary
zostały dopuszczone do wnioskowanych procedur celnych. Średni czas trwania
przedmiotowych kontroli wyniósł 12 godzin i 45 minut. Czas ten uwzględnia
szereg działań realizowanych w ramach funkcjonującego systemu IT, przyjmującego
zgłoszenia celne, w szczególności systemową formalną walidację prawidłowości
wypełnienia zgłoszenia celnego oraz wysłanie do zgłaszającego komunikatów
informujących o poszczególnych etapach kontroli, tj.:
podjęciu kontroli i konieczności przedstawienia dokumentacji,
zakończeniu weryfikacji zgłoszenia (pozytywnej lub negatywnej),
ostatecznym wyniku kontroli,
dopuszczeniu towaru do obrotu.
W przypadku komunikatów wymagających reakcji ze strony zgłaszającego
do tego czasu wliczone jest też oczekiwanie organu celnego na zrealizowanie
przez zgłaszającego wnioskowanych działań, w tym dostarczenie wymaganych
informacji.
We wskazanym okresie odnotowano pięć przypadków wielotygodniowego
zatrzymania towarów zgłoszonych w ramach odrębnych pięciu zgłoszeń celnych.
Na potrzeby udzielanej odpowiedzi za wielotygodniowe przyjęto zatrzymanie
towaru powyżej trzech tygodni (>21 dni). Spośród powyższych pięciu przypadków,
w trzech zgłoszeniach celnych nie stwierdzono żadnych uchybień.
Kontrolę tych trzech zgłoszeń celnych podjęto w związku z uaktywnieniem się
zastrzeżeń systemowych, wskazujących na ryzyka dotyczące odpowiednio
ominięcia cła antydumpingowego oraz cła wyrównawczego lub ominięcia sankcji.
Wydłużony czas kontroli (realizowanych w jednym oddziale celnym) wynikał z :
oczekiwania na wyznaczenie przez zgłaszających firmy uprawnionej
do poboru próbek paliwa,
oczekiwania na wynik analiz próbek wykonanych przez laboratorium KAS,
przeprowadzenia pogłębionej analizy w zakresie ryzyka ominięcia sankcji,
konieczności uzupełnienia dokumentacji przez zgłaszającego towar.
Towary zostały niezwłocznie zwolnione do wnioskowanej procedury celnej
po otrzymaniu wyników badań laboratoryjnych i wykonaniu czynności niezbędnych
dla oceny prawidłowości zgłoszeń celnych.
Ponadto w dwóch, z powyższych pięciu przypadków, w wyniku kontroli zgłoszeń
celnych stwierdzono uchybienia. W toku weryfikacji zgłoszeń celnych konieczne
było pobranie próbek i przeprowadzenie badań laboratoryjnych. W wyniku
stwierdzonych nieprawidłowości organ celny wydał decyzje korygujące zgłoszenia
celne oraz określające należności w prawidłowej wysokości.
-- 5 of 6 --
6/6
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
-- 6 of 6 --