tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 15 lipca 2026 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 17332
Znak sprawy: DC1.054.4.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczpospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17332 złożoną przez Panią Poseł Bożenę Lisowską
w sprawie systemowych rozwiązań w obszarze obsługi celnej, mających wpływ na
funkcjonowanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw, uprzejmie informuję, co
następuje.
Polska, ze względu na swoje położenie geograficzne, w chwili obecnej pełni
wyjątkową rolę przy obsłudze obrotu towarowego oraz osobowego na granicy
zewnętrznej Unii Europejskiej (UE).
Jednym z priorytetowych zadań Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) jest
ochrona obszaru celnego i granic zewnętrznych UE, która polega przede wszystkim
na prowadzeniu działań kontrolnych, mających na celu zapobieganie nielegalnemu
przywozowi i wywozowi towarów. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 16
listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej1, zwanej dalej „uoKAS”,
kontroli celno-skarbowej podlega, m.in. przestrzeganie przepisów prawa celnego
oraz innych przepisów związanych z przywozem i wywozem towarów w obrocie
między obszarem celnym UE a państwami trzecimi, w szczególności przepisów
dotyczących towarów objętych ograniczeniami lub zakazami.
Czy Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie jasnych wytycznych dla KAS, które
określą optymalne i maksymalne ramy czasowe trwania kontroli celnej, w celu ochrony
płynności finansowej przedsiębiorstw?
Kontrole celne, inne niż kontrole losowe, opierają się głównie na analizie ryzyka —
przeprowadzanej z zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych
1 Dz.U. z 2025 r. poz. 1131, z późn. zm.

-- 1 of 7 --

2/7
w celu identyfikacji i oceny ryzyka oraz podjęcia niezbędnych środków
zapobiegawczych — na podstawie kryteriów opracowanych na szczeblu krajowym,
unijnym, a w stosownych przypadkach także międzynarodowym.
Oznacza to, że nie każdy transport i nie każda przesyłka podlega kontroli.
Wytypowanie przesyłki do kontroli wynika ze wskazań analizy ryzyka. Zauważyć
przy tym należy, że w przypadku wytypowania przesyłki do kontroli, możemy mieć
do czynienia, np. z kontrolą dokumentów, kontrolą fizyczną połączoną z pobraniem
próbek towaru, badaniami laboratoryjnymi czy zawnioskowaniem o tzw. pomoc
administracyjną, co oznacza prowadzenie wyjaśnień z państwem trzecim.
W wyniku agresji Rosji na Ukrainę, UE przyjmuje kolejne pakiety sankcji,
ograniczające lub zmierzające do całkowitego zakazania obrotu towarami
pochodzącymi i przywożonymi z Rosji.
Organy celne obserwują liczne próby obejścia takich ograniczeń i zakazów. Obejście
międzynarodowych sankcji gospodarczych to ogół działań podejmowanych w celu
ominięcia lub złamania wprowadzonych restrykcji. Może przybrać formę:
 przekierowywania transakcji przez kraje trzecie, aby ukryć prawdziwe
pochodzenie lub przeznaczenie towarów lub usług,
 podrabiania dokumentów, takich jak świadectwa pochodzenia, faktury lub listy
przewozowe,
 znalezienia luk w przepisach sankcyjnych i wykorzystywania ich do
przeprowadzania zabronionych transakcji,
 zakładania fikcyjnych firm wykorzystywanych do ukrycia prawdziwych
właścicieli i beneficjentów transakcji sankcyjnych,
 nieprawidłowej klasyfikacji taryfowej towaru,
 nielogicznej i nieekonomicznej trasy przewozu.
Zgodnie z art. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013
z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny2, zwanego dalej
„UKC”, zadaniem organów celnych jest nadzór nad międzynarodową wymianą
handlową Unii w sposób wspierający sprawiedliwy i swobodny handel, wdrażanie
zewnętrznych aspektów rynku wewnętrznego, wspólnej polityki handlowej oraz
pozostałych wspólnych polityk Unii w zakresie wymiany handlowej, a także
bezpieczeństwo całego łańcucha dostaw oraz stosowanie środków mających na
celu:
 ochronę interesów finansowych Unii i jej państw członkowskich,
 ochronę Unii przed nieuczciwym i nielegalnym handlem przy równoczesnym
wspieraniu legalnej działalności gospodarczej,
 zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony Unii i jej mieszkańców oraz ochrony
środowiska, w stosownych przypadkach w ścisłej współpracy z innymi organami.
Obserwując kolejne mechanizmy obchodzenia sankcji, organy celne podejmują
wszelkie działania, aby im zapobiec. Może to oznaczać wydłużenie czasu kontroli
celnej. Ewentualne wydłużenie czasu odprawy wynika przede wszystkim
z konieczności zastosowania i weryfikacji środków ograniczających (sankcyjnych),
w szczególności w zakresie pochodzenia towaru i podmiotów uczestniczących
2 Dz. Urz. UE.L 2013 Nr 269, str. 1

-- 2 of 7 --

3/7
w transakcji oraz konieczności przeprowadzenia dodatkowych działań kontrolnych,
w tym badań lub uzyskania dokumentów potwierdzających pochodzenie towaru
w związku z reżimem sankcyjnym. Na możliwość wydłużonego czasu odpraw
zwracała uwagę także Komisja Europejska. W dokumencie Zawiadomienie dla
podmiotów gospodarczych, importerów i eksporterów 2022/C 145 I/13 Komisja
wyraźnie wskazała, że „Podmioty gospodarcze powinny wziąć pod uwagę fakt, że
aby zapobiec obchodzeniu tych przepisów, organy celne UE mogą przeprowadzać
bardziej rygorystyczne kontrole, a także mogą żądać przekonujących dowodów na
to, że dane towary nie są przywożone z Rosji i Białorusi ani wywożone do Rosji
i Białorusi przez państwa trzecie.”.
Czy resort rozważa wdrożenie procedur ułatwiających obligatoryjne wyrażanie zgody na
złożenie kontrolowanego towaru w magazynie czasowego składowania na czas trwania
weryfikacji, aby zminimalizować koszty przestoju ponoszone przez przewoźników?
Jak wskazano wyżej, organy celne są z mocy prawa zobowiązane do podejmowania
działań mających na celu ochronę interesów finansowych UE i jej państw
członkowskich oraz zapewnianie jej bezpieczeństwa i ochrony, w tym
przeciwdziałanie obchodzeniu sankcji ekonomicznych. Działania te realizowane są,
m.in. w toku kontroli zgłoszeń celnych, której czas jest wydłużony ze względu na
różnorodne obszary ryzyka oraz oczekiwanie na dostarczenie organom celnym
wszelkich wymaganych dokumentów i informacji w odpowiedniej formie.
Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, w szczególności z art. 144 UKC,
instytucja czasowego składowania dotyczy towarów nieunijnych od momentu ich
przedstawienia organom celnym do czasu objęcia ich procedurą celną lub
powrotnego wywozu. Z kolei art. 145 ust. 1 wprost stanowi, że towary te muszą być
objęte deklaracją czasowego składowania (DSK) i znajdują się w statusie czasowego
składowania.
Magazyn czasowego składowania nie jest miejscem uprawnionym do fizycznego
przechowywania towarów, które zostały już zgłoszone do procedury celnej. Brak
jest uregulowań prawnych w zakresie procedury oraz zabezpieczenia towaru
podczas transportu do magazynu czasowego składowania towaru zgłoszonego do
procedury dopuszczenia do obrotu w miejscu uznanym lub urzędzie celnym.
Obowiązujące przepisy nie regulują, czy towar może być wprowadzony do ewidencji
magazynowej, uzyskać numer DSK i przebywać tam pod zabezpieczeniem na
czasowe składowanie.
W sytuacjach, gdy importer ma podejrzenie, iż zgłaszane towary mogą podlegać pod
ograniczenia sankcyjne lub inne, np. związane z bezpieczeństwem produktów i jest
w stanie zapewnić skuteczny dozór nad towarem, może wprowadzić najpierw towar
do magazynu czasowego składowania i zgłosić go następnie do procedury
dopuszczenia do obrotu po czasowym składowaniu z lokalizacją towaru
w magazynie. Jednak rozwiązanie to nie powinno mieć charakteru obligatoryjnego.
Wprowadzanie obligatoryjnego udzielenia zgody na złożenie towaru w magazynie
nie znajduje uzasadnienia z punktu widzenia sprawowania skutecznego dozoru bez
konieczności stosowania środków administracyjnych niewspółmiernych do
istniejącej potrzeby gospodarczej. Należy ponadto pamiętać, że podczas kontroli
mogą wystąpić okoliczności uniemożliwiające zwolnienie środka transportu.
Z uwagi na szeroki zakres prowadzonych kontroli nie zawsze jest uzasadnione
3 Dz. Urz. UE C 145I, str. 1

-- 3 of 7 --

4/7
rozładowanie towaru ze środka transportu, np. w przypadku, gdy kontrola ma objąć
także ten pojazd.
Należy jednak zauważyć, iż w przypadku kontroli towarów zgłoszonych do wywozu
lub dopuszczenia do obrotu, w stosunku do których prowadzona jest kontrola celna,
a termin jej zakończenia nie jest możliwy do ustalenia (np. oczekiwanie na
odpowiedź weryfikacyjną administracji celnej z krajów spoza UE), organy celne
wyrażają zgodę na złożenie towaru w magazynach czasowego składowania
zlokalizowanych we właściwości miejscowej organu. W każdym przypadku wniosek
o złożenie kontrolowanych towarów w magazynie czasowego składowania jest
rozpatrywany przez organ celny indywidualnie. Nie są znane przypadki, w których
odmówiono realizacji takiego wniosku.
Jakie działania zostaną podjęte w celu pełnego ujednolicenia na szczeblu krajowym
procedur dotyczących wydawania oraz akceptowania świadectw EUR.1 (w tym w formie
elektronicznej), aby wyeliminować różnice regionalne w traktowaniu podmiotów
gospodarczych?
Jakie systemowe kroki podejmie resort w celu wyeliminowania wspomnianych różnic
regionalnych w interpretacji przepisów dotyczących świadectw EUR.1, tak aby zapewnić
równość traktowania podmiotów gospodarczych niezależnie od właściwości miejscowej
urzędu celnego?
Czy i kiedy planowane jest wydanie przez Szefa KAS ogólnokrajowych wytycznych, które
w jednolity sposób uregulują kwestię dopuszczalności dokumentowania pochodzenia
towarów za pomocą oświadczeń w formie elektronicznej lub skanów, w celu redukcji
obciążeń administracyjnych po stronie przedsiębiorców?
Procedura wystawiania świadectwa przewozowego EUR.1, które jest dowodem
pochodzenia wywożonych produktów w ramach preferencyjnego handlu,
w zależności od kierunku wywozu produktu, regulowana jest przez poszczególne
umowy o wolnym handlu. Uregulowania poszczególnych umów w tym zakresie są
podobne lub identyczne.
I tak na przykładzie przepisów Regionalnej konwencji w sprawie
paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia4, zgodnie
z Dodatkiem I „Definicja Pojęcia »Produkty Pochodzące« i Metod współpracy
Administracyjnej” :
Art. 20 ust.3. Eksporter występujący z wnioskiem o wystawienie świadectwa
przewozowego EUR.1 musi być przygotowany do przedłożenia na każde żądanie
organów celnych Umawiającej się Strony wywozu, w której wystawiono dane
świadectwo przewozowe EUR.1, wszelkich stosownych dokumentów
potwierdzających status pochodzenia przedmiotowych produktów oraz spełnienie
pozostałych wymogów niniejszej Konwencji.
Organy celne Umawiającej się Strony wywozu wystawiają świadectwo przewozowe
EUR.1, jeżeli dane produkty mogą zostać uznane za produkty pochodzące i jeżeli
spełniają one pozostałe wymogi niniejszej Konwencji ( ust. 4).
4 Decyzja Nr 1/2023 Wspólnego Komitetu Regionalnej konwencji w sprawie
paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł pochodzenia z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie
zmiany Regionalnej konwencji w sprawie paneurośródziemnomorskich preferencyjnych reguł
pochodzenia

-- 4 of 7 --

5/7
Organy celne wystawiające świadectwa przewozowe EUR.1 podejmują wszelkie kroki
niezbędne do zweryfikowania statusu pochodzenia produktów i wypełnienia
pozostałych wymogów niniejszej Konwencji. W tym celu mają one prawo żądać
przedstawienia wszelkich dowodów i przeprowadzać kontrole ksiąg rachunkowych
eksportera lub dokonywać wszelkich innych czynności kontrolnych, jakie uznają za
odpowiednie.(ust.5)
Jednocześnie w kontekście wystawiania świadectw przewozowych EUR. 1 nie ma
możliwości ustalenia zamkniętego katalogu dokumentów niezbędnych do
potwierdzenia pochodzenia towaru. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie
i w zależności od rodzaju towaru organ celny może żądać różnego rodzaju
dokumentów od prostego oświadczenia do dokładnego opisu procesu
technologicznego.
Aby organ celny mógł potwierdzić pochodzenie eksporter musi być w stanie je
udokumentować i to organ celny decyduje o konieczności przedłożenia oryginału
lub kopii poszczególnych dokumentów, w zależności od konkretnego towaru. Przy
ustalaniu pochodzenia zastosowanie mają różnego rodzaju reguły pochodzenia,
które mogą być oparte na klasyfikacji taryfowej lub wartości użytych materiałów
niepochodzących, jak i na rodzaju procesów technologicznych jakie powinny być
przeprowadzone. Dlatego nie ma możliwości stosowania jednolitego podejścia do
wszystkich wniosków o wystawienie świadectwa EUR. 1.
Należy również zauważyć, że delegacja ustawowa do określenia sposobu i trybu
wystawiania przez organy celne świadectw, zawarta w art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 19
marca 2004 r. - Prawo celne5 – dotyczy świadectw potwierdzających
niepreferencyjne pochodzenie towarów, a zatem nie dotyczy świadectw
preferencyjnych EUR.1.
Czy planowane jest doprecyzowanie kryteriów nakładania kar za naruszenia przepisów
celnych i sankcyjnych, tak aby były one w pełni adekwatne do skali przewinienia i nie
obciążały firm nadmiernymi skutkami finansowymi za uchybienia o charakterze
formalnym?
Czy Ministerstwo Finansów lub Szef KAS planują wydanie wiążących wytycznych
ujednolicających kryteria nakładania kar za naruszenia celne i sankcyjne,
wprowadzających jednoznaczne rozróżnienie pomiędzy uchybieniami o charakterze
czysto formalnym (niemającymi wpływu na należności publicznoprawne) a rażącymi
naruszeniami prawa, w duchu unijnej zasady proporcjonalności?
Należy zauważyć, że przedmiotem ww. pytań są kary pieniężne nakładane za
naruszenie m.in. przepisów sankcyjnych bez wskazania jednak, jakie przepisy
sankcyjne są przedmiotem zainteresowania Pani Poseł.
KAS przedstawia zatem informacje na temat kar pieniężnych, o których mowa w art.
6 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie
przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie
bezpieczeństwa narodowego6, zwanej dalej: „mała ustawa sankcyjna” oraz art.
143d-art. 143e uoKAS.
5 Dz.U. z 2024 r., poz.1373 z późn.zm)
6 Dz. U. z 2025 r. poz. 514

-- 5 of 7 --

6/7
W ww. przepisach małej ustawy sankcyjnej oraz uoKAS wskazano maksymalną
wysokość kary pieniężnej za naruszenia przepisów sankcyjnych.
Nie oznacza to jednak wymierzenia kary w wysokości wskazanej w tych przepisach.
Kara ta podlega bowiem miarkowaniu przy uwzględnieniu przesłanek określonych
w art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania
administracyjnego7.
Naczelnicy urzędów celno-skarbowych, ustalając wysokość kary pieniężnej, są więc
obowiązani uwzględniać dyrektywy wymiaru kary pieniężnej. Dyrektywy te
stanowią swoiste normatywne przesłanki mające wpływ na ustalenie wysokości kar
pieniężnych. Są to, m. in. waga i okoliczności naruszenia prawa, czas trwania tego
naruszenia, jego częstotliwość, stopień przyczynienia się strony do powstania
naruszenia, wysokość uzyskanej korzyści, a także działania podjęte w celu uniknięcia
skutków naruszenia prawa. Przy wymierzaniu kary pieniężnej niezbędne jest więc
zbadanie w każdej indywidualnej sprawie, w jakim stopniu naruszenie zakazu bądź
nakazu nastąpiło w rezultacie okoliczności, na które podmiot obowiązany do jego
przestrzegania miał wpływ i w jakiej proporcji pozostaje do wagi dóbr chronionych
przez nałożenie wspomnianej sankcji.
Należy podkreślić, że wysokość i zasadność nałożenia kary pieniężnej podlega
kontroli instancyjnej wykonywanej przez dyrektora izby administracji skarbowej
oraz kontroli sądowoadministracyjnej.
W tym miejscu należy wskazać na procedowany obecnie projekt ustawy o środkach
ograniczających (UC92), którego celem jest kompleksowe uregulowanie systemu
środków ograniczających. W projektowanej ustawie proponuje się nakładanie kary
pieniężnej za naruszenie przepisów sankcyjnych o charakterze unijnym i krajowym
z zachowaniem obowiązku jej miarkowania przy uwzględnieniu okoliczności
analogicznych do obowiązujących przesłanek uzasadniających nałożenie tej kary.
Jednocześnie należy poinformować, że KAS nie wydawał i nie planuje wydania
wiążących wytycznych ujednolicających kryteria nakładania administracyjnych kar
pieniężnych za naruszenia przepisów sankcyjnych związanych z agresją zbrojną
Rosji na Ukrainę.
Jak przedstawiają się szczegółowe dane finansowe dotyczące wysokości wpływów
z należności celno-podatkowych z tytułu importu do RP na przestrzeni lat 2020–2025
w porównaniu do zestawienia wpływów z tytułu kar nakładanych na przedsiębiorców
w systemach SENT oraz RMPD w tym samym okresie?
KAS przedstawia zestawienie prezentujące wpływy do budżetu państwa z podatku
akcyzowego importowego, VAT importowego oraz cła w ujęciu rocznym za lata
2020-2025. Należności z tytułu kar nakładanych w systemie SENT wykazywane są
w systemie ZEFIR2 jako rodzaj należności KMF (kara pieniężna z tytułu
monitorowania przewozu drogowego towarów od osób fizycznych) i KMP (kara
pieniężna z tytułu monitorowania przewozu drogowego towarów od osób
prawnych).
Raport sporządzono w oparciu o dane zawarte w Zintegrowanym Systemie Poboru
Należności i Rozrachunków z UE i Budżetem ZEFIR2 według stanu na 2 czerwca
2026 r.
7 Dz. U. z 2025 r. poz.1691

-- 6 of 7 --

7/7
Wpływy budżetowe (w zł)
Rok
Akcyza
importowa
VAT importowy Cło Suma
2020 250 227 863 14 161 892 819 4 557 739 958 18 969 860 640
2021 543 576 888 20 349 333 023 6 412 854 092 27 305 764 003
2022 519 829 797 23 479 707 317 8 271 573 285 32 271 110 398
2023 547 994 708 20 992 741 574 6 159 558 540 27 700 294 822
2024 590 340 432 21 194 979 752 6 815 879 995 28 601 200 180
2025 728 137 659 23 511 246 611 7 735 006 756 31 974 391 026
Należności z tytułu kar nakładanych w systemie SENT (w zł)
Rok KMF KMP Suma
2020 1 660 273 4 808 744 6 469 017
2021 2 855 682 7 244 928 10 100 610
2022 2 834 024 6 666 525 9 500 550
2023 4 147 875 9 728 316 13 876 191
2024 4 759 762 10 376 055 15 135 817
2025 4 663 393 11 736 167 16 399 560
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów

-- 7 of 7 --