Interpelacja nr 1732
Interpelacja w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (46%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych
Interpelacja nr 1732
do ministra zdrowia
w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych
Zgłaszający: Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 22-02-2024
Szanowna Pani Minister,
pozwalam sobie zwrócić się do Pani Minister w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych.
Na dzień obecny istnieją dwa standardy leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych, oparte na wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych (IDSA) oraz na wytycznych Towarzystwa Boreliozy i Chorób Powiązanych (ILADS). Z końcem lipca 2023 roku Naczelna Izba Lekarska wydać miała, bez konsultacji społecznych ani rozmów z lekarzami działającymi na naukowych podstawach, stanowisko potępiające uznawaną za także skuteczną i dającą choremu szansę na normalne życie metodę leczenia opartą o wytyczne ILADS.
Wśród pacjentów powstała więc uzasadniona obawa, iż ograniczenie dostępu do alternatywnych metod leczenia boreliozy, które opierały się na wytycznych ILADS, może stanowić naruszenie praw pacjenta do wyboru ścieżki leczenia oraz praw do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych, określone w ustawie z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 nr 52 poz. 417.) Działania podejmowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia oraz Naczelną Izbę Lekarską w związku z zaistniałą sytuacją i w odpowiedzi na apele środowisk pacjentów i osób im bliskich, stykających się z problemem boreliozy i innych chorób odkleszczowych, mają jedynie pogłębiać uczucie niepokoju i niepewności. Jako jedne z najważniejszych aspektów metody opartej o wytyczne ILADS były bowiem zarówno badania odnośnie do stanu układu odpornościowego indywidualnych pacjentów, jak też badania samych bakterii powodujących schorzenia, jako potencjalnie odpornych na krótką terapię antybiotykową preferowaną według metody IDSA. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych z 2018 r., jak podkreślają sami pacjenci, których leczenie odbywało się właśnie metodą ILADS, mają nie uwzględniać obecnego postępu w dziedzinie medycyny.
W związku z zaistniałą sytuacją, osoby cierpiące na boreliozę oraz inne choroby odkleszczowe zwracać miały się także do Ministerstwa Zdrowia oraz rzecznika praw pacjenta, bezpośrednio lub poprzez osoby bliskie, z wystąpieniami i petycjami odnośnie do dopuszczalności stosowania leczenia na podstawie metody ILADS, wykazując szereg przypadków, w których nierefundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia metody miały okazać się znacznie skuteczniejsze w walce z podobnymi schorzeniami.
Mając na uwadze powyższe zwracam się z pytaniem: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stosowne kroki, w tym prawne, które dotyczyć będą standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych? Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby pacjentom na wybór ścieżki leczenia, zgodnie z ich potrzebami, tak aby zwiększyć szansę na poprawną diagnozę i terapię, która pozwoli na skuteczną walkę z tym rodzajem chorób?
Z poważaniem
Małgorzata Wassermann
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 1732
do ministra zdrowia
w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych
Zgłaszający: Małgorzata Wassermann
Data wpływu: 22-02-2024
Szanowna Pani Minister,
pozwalam sobie zwrócić się do Pani Minister w sprawie standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych.
Na dzień obecny istnieją dwa standardy leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych, oparte na wytycznych Amerykańskiego Towarzystwa Chorób Zakaźnych (IDSA) oraz na wytycznych Towarzystwa Boreliozy i Chorób Powiązanych (ILADS). Z końcem lipca 2023 roku Naczelna Izba Lekarska wydać miała, bez konsultacji społecznych ani rozmów z lekarzami działającymi na naukowych podstawach, stanowisko potępiające uznawaną za także skuteczną i dającą choremu szansę na normalne życie metodę leczenia opartą o wytyczne ILADS.
Wśród pacjentów powstała więc uzasadniona obawa, iż ograniczenie dostępu do alternatywnych metod leczenia boreliozy, które opierały się na wytycznych ILADS, może stanowić naruszenie praw pacjenta do wyboru ścieżki leczenia oraz praw do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych, określone w ustawie z 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 nr 52 poz. 417.) Działania podejmowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia oraz Naczelną Izbę Lekarską w związku z zaistniałą sytuacją i w odpowiedzi na apele środowisk pacjentów i osób im bliskich, stykających się z problemem boreliozy i innych chorób odkleszczowych, mają jedynie pogłębiać uczucie niepokoju i niepewności. Jako jedne z najważniejszych aspektów metody opartej o wytyczne ILADS były bowiem zarówno badania odnośnie do stanu układu odpornościowego indywidualnych pacjentów, jak też badania samych bakterii powodujących schorzenia, jako potencjalnie odpornych na krótką terapię antybiotykową preferowaną według metody IDSA. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych z 2018 r., jak podkreślają sami pacjenci, których leczenie odbywało się właśnie metodą ILADS, mają nie uwzględniać obecnego postępu w dziedzinie medycyny.
W związku z zaistniałą sytuacją, osoby cierpiące na boreliozę oraz inne choroby odkleszczowe zwracać miały się także do Ministerstwa Zdrowia oraz rzecznika praw pacjenta, bezpośrednio lub poprzez osoby bliskie, z wystąpieniami i petycjami odnośnie do dopuszczalności stosowania leczenia na podstawie metody ILADS, wykazując szereg przypadków, w których nierefundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia metody miały okazać się znacznie skuteczniejsze w walce z podobnymi schorzeniami.
Mając na uwadze powyższe zwracam się z pytaniem: Czy Ministerstwo Zdrowia planuje stosowne kroki, w tym prawne, które dotyczyć będą standardów leczenia boreliozy i innych infekcji odkleszczowych? Czy rozważane są rozwiązania, które pozwoliłyby pacjentom na wybór ścieżki leczenia, zgodnie z ich potrzebami, tak aby zwiększyć szansę na poprawną diagnozę i terapię, która pozwoli na skuteczną walkę z tym rodzajem chorób?
Z poważaniem
Małgorzata Wassermann
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
65%
Konkretność
35%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada kompetencji” (brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada kompetencji”
(brak właściwości / odesłanie do innego organu)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6405 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.8.2024.PM
Warszawa, 22 marca 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 1732 w sprawie standardów leczenia boreliozy
i innych infekcji odkleszczowych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Wskazana w interpelacji ‘metoda ILADS’ (opublikowana w roku 2014, wiec odlegle) której
podstawę stanowi publikacja pod tytułem
„Evidence Assessments and Guideline
Recommendations in Lyme Disease: The Clinical Management of Known Tick Bites,
Erythema Migrans Rashes and Persistent Disease” („Ocena dowodów i zalecenia dotyczące
boreliozy: postępowanie kliniczne po ukąszeniu przez kleszcze, w przypadku wystąpienia
rumienia wędrującego i choroby przewlekłej”) stanowi bardzo często podstawę do
stosowania długotrwałej (przewlekłej) antybiotykoterapii, często wielomiesięcznej,
a nawet ponad rocznej.
‘Metoda ILADS’ stała się powszechnie w praktyce klinicznej w Polsce podstawą do
długotrwałego (nawet ponad rocznego, a nawet kilkuletniego) stosowania wielu
antybiotyków, często w skojarzeniach (włączając leki z grupy B-laktamów, rifampicynę,
metronidazol, makrolidy i inne). Takie postępowanie nie wynika z żadnych rekomendacji
(nawet w ‘rekomendacjach ILADS’ nie ma wytycznych dotyczących sposobu kojarzenia
antybiotyków ani docelowej długości antybiotykoterapii).
Skuteczność długotrwałego stosowania antybiotykoterapii nie została potwierdzona
w randomizowanych badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach a może
prowadzić do istotnych działań niepożądanych oraz skutkować selekcją
antybiotykoodporności w całej populacji Polski.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadkach boreliozy. Dodatkowo istnieją dowody
naukowe w randomizowanym badaniu klinicznym (opublikowanym po publikacji ‘metody
ILADS’ w roku 2016
„Randomized Trial of Longer-Term Therapy for Symptoms Attributed
to Lyme Disease”) opisujące brak korzyści ze stosowania długotrwałej antybiotykoterapii
(12 tygodni) w porównaniu do krótszej terapii.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (opublikowanymi w roku 2023), a także
w szczegółowych międzynarodowych wytycznych IDSA (
Infectious Diseases Society of
America) opublikowanych w roku 2020 dla poszczególnych postaci boreliozy długość
leczenia antybiotykiem jest jasno określona i nie przekracza 30 dni dla żadnego stadium
klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia terapii antybiotykiem
podawanym drogą dożylną przez 2-4 tygodni w przypadkach szczególnych (np. zapalenie
stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej).
Ponadto, informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie jest uprawnione do weryfikacji i oceny
zasadności oraz prawidłowości działań Rzecznika Praw Pacjenta oraz Naczelnej Izby
Lekarskiej względem lekarzy. Uprawnienia Ministra Zdrowia oraz podejmowane przez
niego działania nie mogą wykraczać poza kompetencje przyznane powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa. Wskazać przy tym należy na art. 7 Konstytucji RP, który
statuuje zasadę, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie
i w granicach prawa. Oznacza to, że kompetencje, zadania i tryb postępowania organów
władzy publicznej muszą określać normy prawne wskazując jednocześnie granice
aktywności tych organów.
W tym miejscu przywołać należy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), który nadaje samorządowi zawodowemu lekarzy
i lekarzy dentystów niezależność w wykonywaniu swoich zadań i statuuje zasadę
podlegania wyłącznie przepisom prawa. Oznacza to, że wszelkie czynności podejmowane
przez jednostki organizacyjne samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów są
dokonywane w oparciu o decyzje, na które nie mają wpływu organy władzy publicznej,
w tym Minister Zdrowia. Natomiast nadzór nad działalnością Rzecznika Praw Pacjenta,
zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545, z późn. zm.) sprawuje Prezes Rady Ministrów.
Odnosząc się do pytania o plany Ministerstwa Zdrowia związane z określeniem standardów
leczenia boreliozy oraz innych infekcji odkleszczowych informuję, że Ministerstwo Zdrowia
nie posiada kompetencji do nadawania konkretnego kierunku procesowi diagnostycznemu
oraz terapeutycznemu, który realizowany jest w odniesieniu do poszczególnych pacjentów.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Decyzję o zastosowaniu danej metody i sposobu diagnostyki i leczenia każdorazowo
podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę wskazania aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępne
mu metody i środki zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób. Ponadto, w razie
wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz z własnej inicjatywy bądź na
wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli uzna to za uzasadnione
w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii właściwego lekarza
specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie.
W tym miejscu należy także dodać, że lekarz, w związku z podejmowaniem czynności
stanowiących wykonywanie zawodu, ponosi odpowiedzialność: zawodową, karną lub
cywilną, przy czym, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, czynności stanowiące
wykonywanie zawodu lekarza nie są przedmiotem kontroli lub nadzoru organów
administracji publicznej, do których zalicza się Minister Zdrowia. Zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), członkowie izb
lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej
oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Rzecznik dyscyplinarny
niezwłocznie po otrzymaniu informacji świadczącej o możliwości popełnienia przewinienia
zawodowego jest obowiązany wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie
wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.8.2024.PM
Warszawa, 22 marca 2024
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 1732 w sprawie standardów leczenia boreliozy
i innych infekcji odkleszczowych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Wskazana w interpelacji ‘metoda ILADS’ (opublikowana w roku 2014, wiec odlegle) której
podstawę stanowi publikacja pod tytułem
„Evidence Assessments and Guideline
Recommendations in Lyme Disease: The Clinical Management of Known Tick Bites,
Erythema Migrans Rashes and Persistent Disease” („Ocena dowodów i zalecenia dotyczące
boreliozy: postępowanie kliniczne po ukąszeniu przez kleszcze, w przypadku wystąpienia
rumienia wędrującego i choroby przewlekłej”) stanowi bardzo często podstawę do
stosowania długotrwałej (przewlekłej) antybiotykoterapii, często wielomiesięcznej,
a nawet ponad rocznej.
‘Metoda ILADS’ stała się powszechnie w praktyce klinicznej w Polsce podstawą do
długotrwałego (nawet ponad rocznego, a nawet kilkuletniego) stosowania wielu
antybiotyków, często w skojarzeniach (włączając leki z grupy B-laktamów, rifampicynę,
metronidazol, makrolidy i inne). Takie postępowanie nie wynika z żadnych rekomendacji
(nawet w ‘rekomendacjach ILADS’ nie ma wytycznych dotyczących sposobu kojarzenia
antybiotyków ani docelowej długości antybiotykoterapii).
Skuteczność długotrwałego stosowania antybiotykoterapii nie została potwierdzona
w randomizowanych badaniach klinicznych na odpowiednio dużych grupach a może
prowadzić do istotnych działań niepożądanych oraz skutkować selekcją
antybiotykoodporności w całej populacji Polski.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Literatura medyczna precyzyjnie opisuje przypadki powikłań po długotrwałej
antybiotykoterapii stosowanej w przypadkach boreliozy. Dodatkowo istnieją dowody
naukowe w randomizowanym badaniu klinicznym (opublikowanym po publikacji ‘metody
ILADS’ w roku 2016
„Randomized Trial of Longer-Term Therapy for Symptoms Attributed
to Lyme Disease”) opisujące brak korzyści ze stosowania długotrwałej antybiotykoterapii
(12 tygodni) w porównaniu do krótszej terapii.
Na podkreślenie zasługuje fakt, że zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa
Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych (opublikowanymi w roku 2023), a także
w szczegółowych międzynarodowych wytycznych IDSA (
Infectious Diseases Society of
America) opublikowanych w roku 2020 dla poszczególnych postaci boreliozy długość
leczenia antybiotykiem jest jasno określona i nie przekracza 30 dni dla żadnego stadium
klinicznego z możliwością ewentualnego jednokrotnego powtórzenia terapii antybiotykiem
podawanym drogą dożylną przez 2-4 tygodni w przypadkach szczególnych (np. zapalenie
stawów bez poprawy po antybiotykoterapii doustnej).
Ponadto, informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie jest uprawnione do weryfikacji i oceny
zasadności oraz prawidłowości działań Rzecznika Praw Pacjenta oraz Naczelnej Izby
Lekarskiej względem lekarzy. Uprawnienia Ministra Zdrowia oraz podejmowane przez
niego działania nie mogą wykraczać poza kompetencje przyznane powszechnie
obowiązującymi przepisami prawa. Wskazać przy tym należy na art. 7 Konstytucji RP, który
statuuje zasadę, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie
i w granicach prawa. Oznacza to, że kompetencje, zadania i tryb postępowania organów
władzy publicznej muszą określać normy prawne wskazując jednocześnie granice
aktywności tych organów.
W tym miejscu przywołać należy art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), który nadaje samorządowi zawodowemu lekarzy
i lekarzy dentystów niezależność w wykonywaniu swoich zadań i statuuje zasadę
podlegania wyłącznie przepisom prawa. Oznacza to, że wszelkie czynności podejmowane
przez jednostki organizacyjne samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów są
dokonywane w oparciu o decyzje, na które nie mają wpływu organy władzy publicznej,
w tym Minister Zdrowia. Natomiast nadzór nad działalnością Rzecznika Praw Pacjenta,
zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku
Praw Pacjenta (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545, z późn. zm.) sprawuje Prezes Rady Ministrów.
Odnosząc się do pytania o plany Ministerstwa Zdrowia związane z określeniem standardów
leczenia boreliozy oraz innych infekcji odkleszczowych informuję, że Ministerstwo Zdrowia
nie posiada kompetencji do nadawania konkretnego kierunku procesowi diagnostycznemu
oraz terapeutycznemu, który realizowany jest w odniesieniu do poszczególnych pacjentów.
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Decyzję o zastosowaniu danej metody i sposobu diagnostyki i leczenia każdorazowo
podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę wskazania aktualnej wiedzy medycznej oraz dostępne
mu metody i środki zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób. Ponadto, w razie
wątpliwości diagnostycznych lub terapeutycznych lekarz z własnej inicjatywy bądź na
wniosek pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego, jeżeli uzna to za uzasadnione
w świetle wymagań wiedzy medycznej, powinien zasięgnąć opinii właściwego lekarza
specjalisty lub zorganizować konsylium lekarskie.
W tym miejscu należy także dodać, że lekarz, w związku z podejmowaniem czynności
stanowiących wykonywanie zawodu, ponosi odpowiedzialność: zawodową, karną lub
cywilną, przy czym, zgodnie z obowiązującymi regulacjami, czynności stanowiące
wykonywanie zawodu lekarza nie są przedmiotem kontroli lub nadzoru organów
administracji publicznej, do których zalicza się Minister Zdrowia. Zgodnie z art. 53 ustawy
z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2021 r. poz. 1342), członkowie izb
lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej
oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Rzecznik dyscyplinarny
niezwłocznie po otrzymaniu informacji świadczącej o możliwości popełnienia przewinienia
zawodowego jest obowiązany wydać postanowienie o wszczęciu bądź o odmowie
wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --