Interpelacja nr 17300
Interpelacja w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną lub własność podmiotu wyznaniowego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Podatki, Finanse i Budżet (40%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną lub własność podmiotu wyznaniowego
Interpelacja nr 17300
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną lub własność podmiotu wyznaniowego
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 21-05-2026
Szanowna Pani Minister,
wobec narastającego problemu osuwisk w południowej części Małopolski, a konkretnie w gminie Tymbark, gdzie występuje aż kilka różnych osuwisk, a zagrożenia osuwiskowe dotykają również właścicieli prywatnych posesji, niezbędne staje się rozważenie możliwości utworzenia programu prewencyjnego, który umożliwiłby sfinansowanie badań i sporządzenie dokumentacji geologicznej dla właścicieli gruntów prywatnych i gruntów stanowiących własność podmiotu wyznaniowego. Dokumentacja taka jest punktem wyjścia do oszacowania metod zabezpieczenia osuwiska.
Obecnie istniejące programy skierowane są do usuwania skutków osuwisk jedynie na terenach należących do podmiotu publicznego, tj. miast lub gmin. Prewencja w przypadku zagrożenia osuwiskowego jest niezwykle istotna z uwagi na to, że dopiero po określeniu rodzaju osuwiska, oszacowaniu głębokości warstwy poślizgu, można podejmować dywagacje na temat możliwych rozwiązań zabezpieczających ruchy gruntu. Niestety, z uwagi na bardzo wysokie koszty badań geologicznych, zagrożone domostwa prywatne nie mogą pozwolić sobie na zlecenie badań geologicznych, gdyż koszt dla jednej nieruchomości nierzadko przekracza 300 tys. zł.
Po dokonaniu rozeznania w tematyce osuwiskowej, wnioski wskazywały na zbytnie rozproszenie w podziale kompetencji pomiędzy Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nasuwa się postulat konieczności systemowego rozwiązania poprzez ewentualne przekazanie kompetencji w tej materii jednemu ministerstwu.
Wobec powyższego proszę o odpowiedź:
Czy istnieje możliwość sfinansowania przez jednostkę samorządu terytorialnego badań i dokumentacji osuwiskowej dla nieruchomości znajdującej się w prywatnej własności bądź własności podmiotu wyznaniowego?
Czy w razie negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1 istnieje możliwość utworzenia prewencyjnego rządowego programu, który pozwalałby sfinansować badania geologiczne wraz z dokumentacją, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego?
Czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 2 resort rozważałby - w sprawach związanych z prewencyjnym programem, który z kolei pozwalałby sfinansować badania geologiczne, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego - przekazanie kompetencji w tej materii jednemu ministerstwu?
Interpelacja nr 17300
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną lub własność podmiotu wyznaniowego
Zgłaszający: Urszula Nowogórska
Data wpływu: 21-05-2026
Szanowna Pani Minister,
wobec narastającego problemu osuwisk w południowej części Małopolski, a konkretnie w gminie Tymbark, gdzie występuje aż kilka różnych osuwisk, a zagrożenia osuwiskowe dotykają również właścicieli prywatnych posesji, niezbędne staje się rozważenie możliwości utworzenia programu prewencyjnego, który umożliwiłby sfinansowanie badań i sporządzenie dokumentacji geologicznej dla właścicieli gruntów prywatnych i gruntów stanowiących własność podmiotu wyznaniowego. Dokumentacja taka jest punktem wyjścia do oszacowania metod zabezpieczenia osuwiska.
Obecnie istniejące programy skierowane są do usuwania skutków osuwisk jedynie na terenach należących do podmiotu publicznego, tj. miast lub gmin. Prewencja w przypadku zagrożenia osuwiskowego jest niezwykle istotna z uwagi na to, że dopiero po określeniu rodzaju osuwiska, oszacowaniu głębokości warstwy poślizgu, można podejmować dywagacje na temat możliwych rozwiązań zabezpieczających ruchy gruntu. Niestety, z uwagi na bardzo wysokie koszty badań geologicznych, zagrożone domostwa prywatne nie mogą pozwolić sobie na zlecenie badań geologicznych, gdyż koszt dla jednej nieruchomości nierzadko przekracza 300 tys. zł.
Po dokonaniu rozeznania w tematyce osuwiskowej, wnioski wskazywały na zbytnie rozproszenie w podziale kompetencji pomiędzy Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nasuwa się postulat konieczności systemowego rozwiązania poprzez ewentualne przekazanie kompetencji w tej materii jednemu ministerstwu.
Wobec powyższego proszę o odpowiedź:
Czy istnieje możliwość sfinansowania przez jednostkę samorządu terytorialnego badań i dokumentacji osuwiskowej dla nieruchomości znajdującej się w prywatnej własności bądź własności podmiotu wyznaniowego?
Czy w razie negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1 istnieje możliwość utworzenia prewencyjnego rządowego programu, który pozwalałby sfinansować badania geologiczne wraz z dokumentacją, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego?
Czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 2 resort rozważałby - w sprawach związanych z prewencyjnym programem, który z kolei pozwalałby sfinansować badania geologiczne, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego - przekazanie kompetencji w tej materii jednemu ministerstwu?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Krzysztof Galos
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
25%
Konkretność
75%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6172 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WSG.0500.2.2026.BB
4392673.18045005.14584992
Warszawa, 11-06-2026
Dotyczy: odpowiedzi na zapytanie Posłanki Urszuli Nowogórskiej (znak: K10INT17300)
Temat: interpelacja w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego
katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną
lub własność podmiotu wyznaniowego
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z zapytaniem nr K10INT17300 Posłanki Urszuli Nowogórskiej, przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Czy istnieje możliwość sfinansowania przez jednostkę samorządu terytorialnego
badań i dokumentacji osuwiskowej dla nieruchomości znajdującej się w prywatnej
własności bądź własności podmiotu wyznaniowego?
Jednostki samorządu terytorialnego realizują swoje zadania na podstawie obowiązujących
przepisów prawa, w szczególności w zakresie zadań własnych o charakterze publicznym.
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami oraz zasadami gospodarowania środkami
publicznymi, finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego badań i dokumentacji
geologiczno-inżynierskiej dotyczącej nieruchomości stanowiących własność prywatną
lub podmiotów wyznaniowych nie znajduje zasadniczo podstawy prawnej,
o ile nie jest związane z realizacją zadania publicznego. Ocena konkretnego wydatku należy
do organów nadzoru i kontroli właściwych w sprawach gospodarki finansowej jednostek
samorządu terytorialnego.
2. Czy w razie negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1. istnieje możliwość utworzenia
prewencyjnego rządowego programu, który pozwalałby sfinansować badania geologiczne
wraz z dokumentacją, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska
występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego?
W Polsce funkcjonuje system przeciwdziałania skutkom ruchów masowych ziemi
o charakterze dwutorowym.
-- 1 of 3 --
Z jednej strony realizowane są działania interwencyjne (tzw. komponent A), polegające
na usuwaniu skutków zdarzeń i odbudowie infrastruktury publicznej z wykorzystaniem
środków budżetu państwa.
Z drugiej strony prowadzone są działania prewencyjne (komponent B), w szczególności
w ramach Systemu Osłony Przeciwosuwiskowej (SOPO), który obejmuje:
inwentaryzację osuwisk,
tworzenie map terenów zagrożonych,
monitoring osuwisk,
gromadzenie i udostępnianie danych niezbędnych do prowadzenia racjonalnej
polityki przestrzennej.
Dzięki tym narzędziom jednostki samorządu terytorialnego dysponują wiedzą umożliwiającą
uwzględnianie ryzyka osuwiskowego w procesach planistycznych i inwestycyjnych.
Jednocześnie należy zauważyć, że obecnie obowiązujące mechanizmy nie przewidują
odrębnego programu finansowania badań geologicznych i dokumentacji dla nieruchomości
prywatnych bądź należącym do podmiotu wyznaniowego.
Podkreślić należy też po raz kolejny, że w Polsce rozpoznano jak dotąd 96 051 osuwisk
i 9 696 terenów nimi zagrożonych, przy czym inwentaryzacja osuwisk nie została jeszcze
zakończona. Osuwiska są różnej wielkości, powierzchnia niektórych przekracza 1 km2.
Na osuwiskach tych zlokalizowane są setki tysięcy działek własnościowych. Na całym
świecie przyjmuje się, że zabezpiecza się przede wszystkim elementy zabudowy, rzadziej
całe osuwiska.
3. Czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie 2. Resort rozważałby w sprawach
związanych z prewencyjnym programem, który z kolei pozwalałby sfinansować badania
geologiczne, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego
na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego, przekazanie
kompetencji w tej materii jednemu Ministerstwu.
Obecnie nie są prowadzone prace nad utworzeniem odrębnego programu finansowania
badań geologicznych i dokumentacji dla nieruchomości prywatnych bądź należących
do podmiotów wyznaniowych. Należy przy tym wskazać, że finansowanie tego rodzaju
działań nie znajduje się w zakresie właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z art. 163 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze1,
minister właściwy do spraw środowiska, działając przy pomocy Głównego Geologa Kraju
sprawuje nadzór nad wykonywaniem zadań państwowej służby geologicznej. Jednocześnie,
stosownie do art. 162 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy, do zadań państwowej służby geologicznej
należy rozpoznawanie i monitorowanie zagrożeń geologicznych. Tym samym zakres
kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska ogranicza się do zapewnienia rozpoznania
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 69.
-- 2 of 3 --
i monitorowania zagrożeń geologicznych (tzw. komponent B), natomiast nie obejmuje
finansowania działań inwestycyjnych ani dokumentacji służącej zabezpieczaniu
konkretnych nieruchomości.
Należy również zauważyć, że działania polegające na przeciwdziałaniu skutkom ruchów
masowych, w tym zabezpieczaniu infrastruktury oraz ograniczaniu zagrożeń dla ludności
i mienia, realizowane są w ramach tzw. komponentu A, pozostającego w kompetencjach
ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Programy, o których mowa w interpelacji
dotyczy raczej sytuacji, w której zagrożenie zostało już zidentyfikowane i wymagane
są działania o charakterze ochronnym lub interwencyjnym.
Należy też wskazać, że obecny podział zadań nie ma charakteru przypadkowego,
lecz wynika z kompetencji poszczególnych resortów i zapewnia komplementarność działań
administracji publicznej. Poszczególne resorty realizują zadania odpowiadające
ich właściwościom rzeczowym – Minister Klimatu i Środowiska odpowiada
za rozpoznawanie i monitorowanie zagrożeń geologicznych (komponent B), natomiast
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji za działania o charakterze ochronnym
i interwencyjnym (komponent A). Takie podejście zapewnia spójność systemu
oraz skuteczne uzupełnianie się podejmowanych działań.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
-- 3 of 3 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGL-WSG.0500.2.2026.BB
4392673.18045005.14584992
Warszawa, 11-06-2026
Dotyczy: odpowiedzi na zapytanie Posłanki Urszuli Nowogórskiej (znak: K10INT17300)
Temat: interpelacja w sprawie utworzenia programu prewencyjnego zapobiegającego
katastrofom naturalnym, w tym osuwiskom, na gruntach stanowiących własność prywatną
lub własność podmiotu wyznaniowego
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z zapytaniem nr K10INT17300 Posłanki Urszuli Nowogórskiej, przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Czy istnieje możliwość sfinansowania przez jednostkę samorządu terytorialnego
badań i dokumentacji osuwiskowej dla nieruchomości znajdującej się w prywatnej
własności bądź własności podmiotu wyznaniowego?
Jednostki samorządu terytorialnego realizują swoje zadania na podstawie obowiązujących
przepisów prawa, w szczególności w zakresie zadań własnych o charakterze publicznym.
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami oraz zasadami gospodarowania środkami
publicznymi, finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego badań i dokumentacji
geologiczno-inżynierskiej dotyczącej nieruchomości stanowiących własność prywatną
lub podmiotów wyznaniowych nie znajduje zasadniczo podstawy prawnej,
o ile nie jest związane z realizacją zadania publicznego. Ocena konkretnego wydatku należy
do organów nadzoru i kontroli właściwych w sprawach gospodarki finansowej jednostek
samorządu terytorialnego.
2. Czy w razie negatywnej odpowiedzi na pytanie nr 1. istnieje możliwość utworzenia
prewencyjnego rządowego programu, który pozwalałby sfinansować badania geologiczne
wraz z dokumentacją, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska
występującego na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego?
W Polsce funkcjonuje system przeciwdziałania skutkom ruchów masowych ziemi
o charakterze dwutorowym.
-- 1 of 3 --
Z jednej strony realizowane są działania interwencyjne (tzw. komponent A), polegające
na usuwaniu skutków zdarzeń i odbudowie infrastruktury publicznej z wykorzystaniem
środków budżetu państwa.
Z drugiej strony prowadzone są działania prewencyjne (komponent B), w szczególności
w ramach Systemu Osłony Przeciwosuwiskowej (SOPO), który obejmuje:
inwentaryzację osuwisk,
tworzenie map terenów zagrożonych,
monitoring osuwisk,
gromadzenie i udostępnianie danych niezbędnych do prowadzenia racjonalnej
polityki przestrzennej.
Dzięki tym narzędziom jednostki samorządu terytorialnego dysponują wiedzą umożliwiającą
uwzględnianie ryzyka osuwiskowego w procesach planistycznych i inwestycyjnych.
Jednocześnie należy zauważyć, że obecnie obowiązujące mechanizmy nie przewidują
odrębnego programu finansowania badań geologicznych i dokumentacji dla nieruchomości
prywatnych bądź należącym do podmiotu wyznaniowego.
Podkreślić należy też po raz kolejny, że w Polsce rozpoznano jak dotąd 96 051 osuwisk
i 9 696 terenów nimi zagrożonych, przy czym inwentaryzacja osuwisk nie została jeszcze
zakończona. Osuwiska są różnej wielkości, powierzchnia niektórych przekracza 1 km2.
Na osuwiskach tych zlokalizowane są setki tysięcy działek własnościowych. Na całym
świecie przyjmuje się, że zabezpiecza się przede wszystkim elementy zabudowy, rzadziej
całe osuwiska.
3. Czy w razie pozytywnej odpowiedzi na pytanie 2. Resort rozważałby w sprawach
związanych z prewencyjnym programem, który z kolei pozwalałby sfinansować badania
geologiczne, pomagające oszacować formę zabezpieczenia osuwiska występującego
na gruncie prywatnym bądź należącym do podmiotu wyznaniowego, przekazanie
kompetencji w tej materii jednemu Ministerstwu.
Obecnie nie są prowadzone prace nad utworzeniem odrębnego programu finansowania
badań geologicznych i dokumentacji dla nieruchomości prywatnych bądź należących
do podmiotów wyznaniowych. Należy przy tym wskazać, że finansowanie tego rodzaju
działań nie znajduje się w zakresie właściwości Ministra Klimatu i Środowiska.
Zgodnie z art. 163 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze1,
minister właściwy do spraw środowiska, działając przy pomocy Głównego Geologa Kraju
sprawuje nadzór nad wykonywaniem zadań państwowej służby geologicznej. Jednocześnie,
stosownie do art. 162 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy, do zadań państwowej służby geologicznej
należy rozpoznawanie i monitorowanie zagrożeń geologicznych. Tym samym zakres
kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska ogranicza się do zapewnienia rozpoznania
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 69.
-- 2 of 3 --
i monitorowania zagrożeń geologicznych (tzw. komponent B), natomiast nie obejmuje
finansowania działań inwestycyjnych ani dokumentacji służącej zabezpieczaniu
konkretnych nieruchomości.
Należy również zauważyć, że działania polegające na przeciwdziałaniu skutkom ruchów
masowych, w tym zabezpieczaniu infrastruktury oraz ograniczaniu zagrożeń dla ludności
i mienia, realizowane są w ramach tzw. komponentu A, pozostającego w kompetencjach
ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Programy, o których mowa w interpelacji
dotyczy raczej sytuacji, w której zagrożenie zostało już zidentyfikowane i wymagane
są działania o charakterze ochronnym lub interwencyjnym.
Należy też wskazać, że obecny podział zadań nie ma charakteru przypadkowego,
lecz wynika z kompetencji poszczególnych resortów i zapewnia komplementarność działań
administracji publicznej. Poszczególne resorty realizują zadania odpowiadające
ich właściwościom rzeczowym – Minister Klimatu i Środowiska odpowiada
za rozpoznawanie i monitorowanie zagrożeń geologicznych (komponent B), natomiast
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji za działania o charakterze ochronnym
i interwencyjnym (komponent A). Takie podejście zapewnia spójność systemu
oraz skuteczne uzupełnianie się podejmowanych działań.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Galos
Podsekretarz Stanu - Główny Geolog Kraju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych KPRM
-- 3 of 3 --