Interpelacja nr 17295
Interpelacja w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj. warmińsko-mazurskiego
Zgłaszający:
•
Adresat:
Podatki, Finanse i Budżet (100%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj. warmińsko-mazurskiego
Interpelacja nr 17295
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj. warmińsko-mazurskiego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 21-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach wiele samorządów Warmii i Mazur sygnalizuje narastające problemy finansowe związane ze wzrostem kosztów energii, utrzymania infrastruktury publicznej, realizacji usług komunalnych oraz koniecznością finansowania inwestycji przy ograniczonych dochodach własnych.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy małych gmin wiejskich i turystycznych, które z jednej strony ponoszą wysokie koszty utrzymania infrastruktury publicznej, a z drugiej posiadają relatywnie słabą bazę podatkową i ograniczone możliwości zwiększania dochodów.
W przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się obawy dotyczące pogarszającej się kondycji finansowej samorządów regionu oraz ryzyka ograniczania inwestycji lokalnych i usług publicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak zmieniało się zadłużenie gmin województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2020-2025?
Które gminy regionu posiadają obecnie najwyższy poziom zadłużenia w relacji do dochodów?
Jakie są najczęstsze przyczyny pogarszającej się sytuacji finansowej samorządów regionu?
Czy ministerstwo analizuje wpływ rosnących kosztów energii oraz usług komunalnych na budżety gmin?
Jakie działania podejmowane są w celu poprawy stabilności finansowej małych samorządów Warmii i Mazur?
Czy istnieją dedykowane instrumenty wsparcia dla gmin o ograniczonych dochodach własnych i wysokich kosztach utrzymania infrastruktury?
Czy analizowany jest wpływ sezonowości gospodarki regionu na sytuację finansową samorządów?
Jakie środki finansowe zostały przekazane gminom regionu w ramach programów wsparcia samorządów w latach 2020-2025?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko ograniczenia inwestycji lokalnych w regionie z powodu pogarszającej się sytuacji finansowej JST?
Czy planowane są zmiany systemowe mające poprawić sytuację finansową małych gmin województwa warmińsko-mazurskiego?
Z wyrazami szacunku
Olga Semeniuk - Patkowska
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 17295
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj. warmińsko-mazurskiego
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 21-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach wiele samorządów Warmii i Mazur sygnalizuje narastające problemy finansowe związane ze wzrostem kosztów energii, utrzymania infrastruktury publicznej, realizacji usług komunalnych oraz koniecznością finansowania inwestycji przy ograniczonych dochodach własnych.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy małych gmin wiejskich i turystycznych, które z jednej strony ponoszą wysokie koszty utrzymania infrastruktury publicznej, a z drugiej posiadają relatywnie słabą bazę podatkową i ograniczone możliwości zwiększania dochodów.
W przestrzeni publicznej coraz częściej pojawiają się obawy dotyczące pogarszającej się kondycji finansowej samorządów regionu oraz ryzyka ograniczania inwestycji lokalnych i usług publicznych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak zmieniało się zadłużenie gmin województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2020-2025?
Które gminy regionu posiadają obecnie najwyższy poziom zadłużenia w relacji do dochodów?
Jakie są najczęstsze przyczyny pogarszającej się sytuacji finansowej samorządów regionu?
Czy ministerstwo analizuje wpływ rosnących kosztów energii oraz usług komunalnych na budżety gmin?
Jakie działania podejmowane są w celu poprawy stabilności finansowej małych samorządów Warmii i Mazur?
Czy istnieją dedykowane instrumenty wsparcia dla gmin o ograniczonych dochodach własnych i wysokich kosztach utrzymania infrastruktury?
Czy analizowany jest wpływ sezonowości gospodarki regionu na sytuację finansową samorządów?
Jakie środki finansowe zostały przekazane gminom regionu w ramach programów wsparcia samorządów w latach 2020-2025?
Czy ministerstwo dostrzega ryzyko ograniczenia inwestycji lokalnych w regionie z powodu pogarszającej się sytuacji finansowej JST?
Czy planowane są zmiany systemowe mające poprawić sytuację finansową małych gmin województwa warmińsko-mazurskiego?
Z wyrazami szacunku
Olga Semeniuk - Patkowska
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Hanna Majszczyk
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
10 kwot, 31 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
14.7 / 1k zn.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (31)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10966 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 16 czerwca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 17295 Pani poseł Olgi Ewy Semeniuk – Patkowskiej
Znak sprawy: ST1.054.8.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 17295 Pani poseł Olgi Ewy Semeniuk –
Patkowskiej w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj.
warmińsko-mazurskiego proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W ubiegłych latach dokonano szeregu zmian w systemie podatkowym, które miały
negatywny wpływ na sytuację finansów jednostek samorządu terytorialnego (JST)
i na poziom ich dochodów własnych. Niekorzystne dla samorządów zmiany
podatkowe były jedną z przyczyn podjęcia, przez obecny rząd pilnych zmian
systemowych, stabilizujących dochody JST w perspektywie długookresowej.
Efektem tych zmian jest przyjęta przez Sejm RP ustawa z dnia 1 października 2024
r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1.
Wdrożona reforma systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego
miała na celu wprowadzenie do porządku prawnego regulacji zapewniających
stabilny system finansowania JST oraz zwiększenie dochodów JST w sposób
systemowy.
Założeniem reformy finansów samorządu terytorialnego było, aby dochody
samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny. Nowy system dochodów JST
uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie
tylko kwestię zróżnicowań dochodowych ale również kwestię potrzeb
wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi
rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek samorządu terytorialnego
są dochody podatkowe. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
1 Dz. U. poz. 1572 z późn. zm.
-- 1 of 5 --
2/5
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników
podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku
dochodowego od osób prawnych (CIT). Dochody JST z tytułu udziału w podatkach
dochodowych (PIT i CIT) są liczone jako procent od dochodów podatników danego
podatku z terenu jednostki samorządu terytorialnego (do 2024 r. dochód
samorządów z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT naliczany był na podstawie
podatku należnego).
Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w
stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad
345 mld zł.
Nie można podzielić opinii Pani Poseł o pogarszającej się sytuacji finansowej
samorządów zwłaszcza małych gmin województwa warmińsko-mazurskiego.
Dochody gmin poniżej 5 tys. mieszkańców tego województwa z tytułu udziałów w
podatkach PIT, CIT i subwencji dla gmin:
w 2025 r. wyniosły 500,5 mln zł i były wyższe o 80,3 mln zł niż dochody
roku 2024, tj. o 19,1%;
na 2026 rok dochody wyniosą 550,1 mln zł i będą wyższe o 49,6 mln zł niż
dochody roku 2025, tj. o 9,9%.
Odnosząc się do pytań Pani Poseł dotyczących zadłużenia uprzejmie wyjaśniam.
Zadłużenie gmin województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2020–2025
prezentuje tabela poniżej.
2020 2021 2022 2023 2024 2025
Wyszczególnienie
[w mln zł]
gm. wiejskie 627,8 609,2 604,1 699,6 791,7 824,7
gm. miejsko-wiejskie 606,1 595,2 584,9 615,3 653,9 656,1
gm. miejskie 458,4 429,2 419,0 444,2 510,6 562,1
gminy ogółem 1 692,3 1 633,7 1 608,0 1 759,1 1 956,2 2 042,9
Zestawienie liczby gmin województwa warmińsko-mazurskiego wg poziomu
zadłużenia w relacji do wykonanych dochodów w 2025 r. wykazano w zestawieniu
poniżej.
Gminy województwa warmińsko-mazurskiego
Razem zadłużonych poniżej 20% 10%-20% 20%-30% 30%-40% powyżej 40%
114 105 28 24 27 13 13
w tym: gminy wiejskie
66 60 22 10 13 7 8
-- 2 of 5 --
3/5
Liczba gmin o zadłużeniu do 40% w stosunku do dochodów ogółem stanowiła 87,6%
wszystkich zadłużonych gmin województwa warmińsko-mazurskiego, natomiast w
gminach wiejskich relacja ta wyniosła 86,7%.
Gminy województwa warmińsko-mazurskiego z najwyższą relacją zadłużenia do
dochodów ogółem w 2025 r. (powyżej 40%) zaprezentowane zostały w poniższym
zestawieniu:
Typ Nazwa relacja zadłużenia do dochodów
ogółem
gmina wiejska ELBLĄG 76,7%
gmina wiejska WYDMINY 68,3%
gmina wiejska DĄBRÓWNO 58,3%
gmina wiejska EŁK 52,3%
gmina miejska NOWE MIASTO LUBAWSKIE 45,7%
gmina wiejska BARTOSZYCE 45,0%
gmina wiejska GIETRZWAŁD 44,3%
gmina miejsko-wiejska OLECKO 43,7%
gmina miejsko-wiejska BISKUPIEC 43,5%
gmina wiejska DYWITY 43,1%
gmina miejsko-wiejska MIŁAKOWO 42,5%
gmina wiejska OSTRÓDA 42,0%
gmina miejsko-wiejska NIDZICA 40,3%
Jak wynika ze sprawozdań gmin tego województwa za 2025 rok, gminy te osiągnęły
nadwyżkę bieżącą w wysokości 643 mln zł, przy planie 185 ml zł. Natomiast po
pierwszym kwartale 2026 r. gminy tego województwa zamknęły się nadwyżką
dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi w wysokości 863 mln zł (planowany
wynik 237 mln zł).
Ponadto po I kwartale tego roku budżety gmin zamknęły się nadwyżką w wysokości
812 mln zł, przy planowanym deficycie 790 ml zł.
Pragnę zauważyć, że nowy system finansowania jednostek samorządu
terytorialnego powstał, aby zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla
wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera
się na zastosowaniu algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za
pomocą danych statystycznych, parametry, co zapewnia przejrzystość,
obiektywność i adekwatność kryteriów podziału środków. Racjonalne i
algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla każdego samorządu oznacza, że
kwota finansowania jest wynikiem zastosowania parametrów charakteryzujących
daną kategorię jednostek samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne
ustalenie dochodów wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego ma charakter generalny (ogólny), co oznacza, że nie jest możliwe
uwzględnianie w niej indywidualnej, wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku
tysięcy jednostek samorządowych w kraju. Ustawa o dochodach JST tworzy system,
który ogranicza subiektywną ocenę potrzeb na rzecz algorytmicznego mechanizmu,
opartego na jasnych, przejrzystych kryteriach.
-- 3 of 5 --
4/5
Ponadto, sytuację gmin w rejonie warmińsko-mazurskim należy rozpatrywać nie
tylko w aspektach wskazanych w interpelacji Pani Poseł, ale także w kontekście
korzyści, które wpływają na lokalną gospodarkę. Położenie na terenach
atrakcyjnych turystycznie generuje popyt na lokalne usługi stwarzając nowe miejsca
pracy, co niewątpliwie ma wpływ na rozwój gospodarczy danej jednostki samorządu
terytorialnego.
W ramach programów wsparcia gminom woj. warmińsko-mazurskiego wg stanu na
koniec 2025 r. wypłacono łącznie 3 380 018 226,55 zł, z tego:
- 3 216 514 145,13 zł w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu
Inwestycji Strategicznych oraz
- 163 504 081,42 zł w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.
Ponadto, decyzjami Ministerstwa Finansów przekazano następujące środki dla gmin
województwa warmińsko-mazurskiego na realizację zadań własnych, w
poszczególnych latach:
w 2021 roku w wysokości 3 568 876 zł. Dofinansowane zadania nie były
realizowane w ramach programów wsparcia samorządów;
w 2022 roku w wysokości 5 000 000 zł. Dofinansowane zadanie nie było
realizowane w ramach programu wsparcia samorządów.
w 2023 roku w wysokości 8 861 169,72 zł. Dofinansowane zadania nie były
realizowane w ramach programów wsparcia samorządów;
w 2024 roku w wysokości 6 183 703,07 zł, z tego kwota 3 983 409,25 zł na
zadania realizowane w ramach programu wieloletniego pod nazwą
„Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024-2030” oraz kwota 2 200 293,82 zł na zadania
realizowane poza programami wsparcia samorządów;
w 2025 roku w wysokości 10 471 949,53 zł, z tego kwota 8 371 652,21 zł na
zadania realizowane w ramach programu wieloletniego pod nazwą
„Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024-2030” oraz kwota 2 100 297,32 zł na zadania
realizowane poza programami wsparcia samorządów.
Z budżetu środków europejskich, na rzecz gmin województwa warmińsko-
mazurskiego, zostały przekazane następujące kwoty:
- w ramach perspektywy finansowej 2014-2020: 1 546 885 740,44 zł,
- w ramach perspektywy finansowej 2021-2027 (lata 2023-2025): 179 007 127,06
zł.
W odniesieniu do podnoszonej w interpelacji kwestii ryzyka ograniczenia inwestycji
lokalnych w regionie warmińsko-mazurskim należy zauważyć, iż w nowej ustawie o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego zamiast części subwencji ogólnej,
wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby podlegają
finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT, a - w
przypadku, gdy będą one niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji ogólnej z
budżetu państwa.
Wśród potrzeb finansowych są tzw. potrzeby rozwojowe. Potrzeby rozwojowe
ustalane są na poszczególne kategorie JST, co stwarza możliwość bardziej
precyzyjnego wspierania rozwoju poszczególnych kategorii JST. Globalna kwota
środków dla danej kategorii JST odpowiada 23% kwoty wydatków majątkowych
pomniejszonych o równowartość wykonanych przez nie dochodów majątkowych z
tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje.
-- 4 of 5 --
5/5
Ustalona dla każdej kategorii JST kwota potrzeb rozwojowych, dzielona jest na 2
pule:
- 60% pulę podstawową, dzieloną między JST proporcjonalnie do liczby
mieszkańców, z pewną minimalną kwotą dla najmniejszych ludnościowo
samorządów;
- 40% pulę inwestycyjną, dzieloną między JST proporcjonalnie do średnich
przeliczeniowych wydatków majątkowych JST z 3 ostatnich lat, gdzie dla roku 2025
przyjęto, że najwyższe wagi mają wydatki własne, potem wydatki majątkowe UE, a
najmniejsze inwestycje realizowane ze środków rządowych. Na kolejne lata wagi
będą określone rozporządzeniem MF.
W poniższej tabeli zaprezentowano dane dotyczące udziału wydatków
majątkowych w wydatkach ogółem gmin województwa warmińsko-mazurskiego
w latach 2020–2025.
2020 2021 2022 2023 2024 2025
Wyszczególnienie
[w %]
gm. wiejskie 15,5 16,9 21,0 30,7 29,4 29,5
gm. miejsko-wiejskie 13,3 14,4 14,0 21,5 21,4 21,3
gm. miejskie 15,1 13,2 12,8 20,3 15,4 15,6
gminy ogółem 14,6 15,1 16,6 25,0 23,3 23,3
Należy zauważyć, że w latach 2023-2025 udział wydatków majątkowych
w wydatkach ogółem gmin wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego
wynosił ok. 30%, tj. był prawie dwukrotnie wyższy niż w roku 2020.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 16 czerwca 2026 roku
Sprawa: Interpelacja nr 17295 Pani poseł Olgi Ewy Semeniuk – Patkowskiej
Znak sprawy: ST1.054.8.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W odpowiedzi na interpelację nr 17295 Pani poseł Olgi Ewy Semeniuk –
Patkowskiej w sprawie zadłużenia oraz sytuacji finansowej małych gmin woj.
warmińsko-mazurskiego proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W ubiegłych latach dokonano szeregu zmian w systemie podatkowym, które miały
negatywny wpływ na sytuację finansów jednostek samorządu terytorialnego (JST)
i na poziom ich dochodów własnych. Niekorzystne dla samorządów zmiany
podatkowe były jedną z przyczyn podjęcia, przez obecny rząd pilnych zmian
systemowych, stabilizujących dochody JST w perspektywie długookresowej.
Efektem tych zmian jest przyjęta przez Sejm RP ustawa z dnia 1 października 2024
r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego1.
Wdrożona reforma systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego
miała na celu wprowadzenie do porządku prawnego regulacji zapewniających
stabilny system finansowania JST oraz zwiększenie dochodów JST w sposób
systemowy.
Założeniem reformy finansów samorządu terytorialnego było, aby dochody
samorządów zwiększały się w sposób przewidywalny. Nowy system dochodów JST
uwzględnia m.in. specyfikę poszczególnych kategorii JST, obejmując przy tym nie
tylko kwestię zróżnicowań dochodowych ale również kwestię potrzeb
wydatkowych JST wynikających z realizowanych zadań. Zgodnie z przyjętymi
rozwiązaniami, głównym źródłem dochodów jednostek samorządu terytorialnego
są dochody podatkowe. Nastąpiła jakościowa zmiana w strukturze dochodów
budżetów samorządowych. Ustawa zwiększyła dochody własne jednostek
1 Dz. U. poz. 1572 z późn. zm.
-- 1 of 5 --
2/5
samorządu terytorialnego, dochody odzyskały swój podstawowy i stymulacyjny
charakter. System zasilania finansowego został oparty na lokalnej bazie podatników
podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz podatników podatku
dochodowego od osób prawnych (CIT). Dochody JST z tytułu udziału w podatkach
dochodowych (PIT i CIT) są liczone jako procent od dochodów podatników danego
podatku z terenu jednostki samorządu terytorialnego (do 2024 r. dochód
samorządów z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT naliczany był na podstawie
podatku należnego).
Należy zauważyć, że łączny skutek finansowy wynikający z nowej ustawy jest dla JST
pozytywny i oznacza zwiększenie ich dochodów o 24,8 mld zł w roku 2025 w
stosunku do poprzedniego systemu, a w perspektywie najbliższej dekady o ponad
345 mld zł.
Nie można podzielić opinii Pani Poseł o pogarszającej się sytuacji finansowej
samorządów zwłaszcza małych gmin województwa warmińsko-mazurskiego.
Dochody gmin poniżej 5 tys. mieszkańców tego województwa z tytułu udziałów w
podatkach PIT, CIT i subwencji dla gmin:
w 2025 r. wyniosły 500,5 mln zł i były wyższe o 80,3 mln zł niż dochody
roku 2024, tj. o 19,1%;
na 2026 rok dochody wyniosą 550,1 mln zł i będą wyższe o 49,6 mln zł niż
dochody roku 2025, tj. o 9,9%.
Odnosząc się do pytań Pani Poseł dotyczących zadłużenia uprzejmie wyjaśniam.
Zadłużenie gmin województwa warmińsko-mazurskiego w latach 2020–2025
prezentuje tabela poniżej.
2020 2021 2022 2023 2024 2025
Wyszczególnienie
[w mln zł]
gm. wiejskie 627,8 609,2 604,1 699,6 791,7 824,7
gm. miejsko-wiejskie 606,1 595,2 584,9 615,3 653,9 656,1
gm. miejskie 458,4 429,2 419,0 444,2 510,6 562,1
gminy ogółem 1 692,3 1 633,7 1 608,0 1 759,1 1 956,2 2 042,9
Zestawienie liczby gmin województwa warmińsko-mazurskiego wg poziomu
zadłużenia w relacji do wykonanych dochodów w 2025 r. wykazano w zestawieniu
poniżej.
Gminy województwa warmińsko-mazurskiego
Razem zadłużonych poniżej 20% 10%-20% 20%-30% 30%-40% powyżej 40%
114 105 28 24 27 13 13
w tym: gminy wiejskie
66 60 22 10 13 7 8
-- 2 of 5 --
3/5
Liczba gmin o zadłużeniu do 40% w stosunku do dochodów ogółem stanowiła 87,6%
wszystkich zadłużonych gmin województwa warmińsko-mazurskiego, natomiast w
gminach wiejskich relacja ta wyniosła 86,7%.
Gminy województwa warmińsko-mazurskiego z najwyższą relacją zadłużenia do
dochodów ogółem w 2025 r. (powyżej 40%) zaprezentowane zostały w poniższym
zestawieniu:
Typ Nazwa relacja zadłużenia do dochodów
ogółem
gmina wiejska ELBLĄG 76,7%
gmina wiejska WYDMINY 68,3%
gmina wiejska DĄBRÓWNO 58,3%
gmina wiejska EŁK 52,3%
gmina miejska NOWE MIASTO LUBAWSKIE 45,7%
gmina wiejska BARTOSZYCE 45,0%
gmina wiejska GIETRZWAŁD 44,3%
gmina miejsko-wiejska OLECKO 43,7%
gmina miejsko-wiejska BISKUPIEC 43,5%
gmina wiejska DYWITY 43,1%
gmina miejsko-wiejska MIŁAKOWO 42,5%
gmina wiejska OSTRÓDA 42,0%
gmina miejsko-wiejska NIDZICA 40,3%
Jak wynika ze sprawozdań gmin tego województwa za 2025 rok, gminy te osiągnęły
nadwyżkę bieżącą w wysokości 643 mln zł, przy planie 185 ml zł. Natomiast po
pierwszym kwartale 2026 r. gminy tego województwa zamknęły się nadwyżką
dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi w wysokości 863 mln zł (planowany
wynik 237 mln zł).
Ponadto po I kwartale tego roku budżety gmin zamknęły się nadwyżką w wysokości
812 mln zł, przy planowanym deficycie 790 ml zł.
Pragnę zauważyć, że nowy system finansowania jednostek samorządu
terytorialnego powstał, aby zobiektywizować obliczanie środków finansowych dla
wszystkich jednostek samorządu terytorialnego. Finansowanie samorządów opiera
się na zastosowaniu algorytmów wykorzystujących obiektywne, mierzalne za
pomocą danych statystycznych, parametry, co zapewnia przejrzystość,
obiektywność i adekwatność kryteriów podziału środków. Racjonalne i
algorytmiczne naliczanie środków finansowych dla każdego samorządu oznacza, że
kwota finansowania jest wynikiem zastosowania parametrów charakteryzujących
daną kategorię jednostek samorządu terytorialnego, które pozwalają na obiektywne
ustalenie dochodów wszystkich jednostek zaliczanych do danej kategorii.
Należy mieć na względzie, że ustawa o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego ma charakter generalny (ogólny), co oznacza, że nie jest możliwe
uwzględnianie w niej indywidualnej, wyjątkowej i unikalnej sytuacji każdej z kilku
tysięcy jednostek samorządowych w kraju. Ustawa o dochodach JST tworzy system,
który ogranicza subiektywną ocenę potrzeb na rzecz algorytmicznego mechanizmu,
opartego na jasnych, przejrzystych kryteriach.
-- 3 of 5 --
4/5
Ponadto, sytuację gmin w rejonie warmińsko-mazurskim należy rozpatrywać nie
tylko w aspektach wskazanych w interpelacji Pani Poseł, ale także w kontekście
korzyści, które wpływają na lokalną gospodarkę. Położenie na terenach
atrakcyjnych turystycznie generuje popyt na lokalne usługi stwarzając nowe miejsca
pracy, co niewątpliwie ma wpływ na rozwój gospodarczy danej jednostki samorządu
terytorialnego.
W ramach programów wsparcia gminom woj. warmińsko-mazurskiego wg stanu na
koniec 2025 r. wypłacono łącznie 3 380 018 226,55 zł, z tego:
- 3 216 514 145,13 zł w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu
Inwestycji Strategicznych oraz
- 163 504 081,42 zł w ramach Rządowego Programu Odbudowy Zabytków.
Ponadto, decyzjami Ministerstwa Finansów przekazano następujące środki dla gmin
województwa warmińsko-mazurskiego na realizację zadań własnych, w
poszczególnych latach:
w 2021 roku w wysokości 3 568 876 zł. Dofinansowane zadania nie były
realizowane w ramach programów wsparcia samorządów;
w 2022 roku w wysokości 5 000 000 zł. Dofinansowane zadanie nie było
realizowane w ramach programu wsparcia samorządów.
w 2023 roku w wysokości 8 861 169,72 zł. Dofinansowane zadania nie były
realizowane w ramach programów wsparcia samorządów;
w 2024 roku w wysokości 6 183 703,07 zł, z tego kwota 3 983 409,25 zł na
zadania realizowane w ramach programu wieloletniego pod nazwą
„Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024-2030” oraz kwota 2 200 293,82 zł na zadania
realizowane poza programami wsparcia samorządów;
w 2025 roku w wysokości 10 471 949,53 zł, z tego kwota 8 371 652,21 zł na
zadania realizowane w ramach programu wieloletniego pod nazwą
„Rządowy program rozwoju północno-wschodnich obszarów
przygranicznych na lata 2024-2030” oraz kwota 2 100 297,32 zł na zadania
realizowane poza programami wsparcia samorządów.
Z budżetu środków europejskich, na rzecz gmin województwa warmińsko-
mazurskiego, zostały przekazane następujące kwoty:
- w ramach perspektywy finansowej 2014-2020: 1 546 885 740,44 zł,
- w ramach perspektywy finansowej 2021-2027 (lata 2023-2025): 179 007 127,06
zł.
W odniesieniu do podnoszonej w interpelacji kwestii ryzyka ograniczenia inwestycji
lokalnych w regionie warmińsko-mazurskim należy zauważyć, iż w nowej ustawie o
dochodach jednostek samorządu terytorialnego zamiast części subwencji ogólnej,
wprowadzono pojęcie potrzeb finansowych JST, które to potrzeby podlegają
finansowaniu zwiększonymi dochodami z tytułu udziału w podatkach PIT i CIT, a - w
przypadku, gdy będą one niewystarczające – subwencją ogólną z budżetu państwa.
Potrzeby finansowe są elementem kalkulacyjnym do ustalenia subwencji ogólnej z
budżetu państwa.
Wśród potrzeb finansowych są tzw. potrzeby rozwojowe. Potrzeby rozwojowe
ustalane są na poszczególne kategorie JST, co stwarza możliwość bardziej
precyzyjnego wspierania rozwoju poszczególnych kategorii JST. Globalna kwota
środków dla danej kategorii JST odpowiada 23% kwoty wydatków majątkowych
pomniejszonych o równowartość wykonanych przez nie dochodów majątkowych z
tytułu dotacji oraz środków przeznaczonych na inwestycje.
-- 4 of 5 --
5/5
Ustalona dla każdej kategorii JST kwota potrzeb rozwojowych, dzielona jest na 2
pule:
- 60% pulę podstawową, dzieloną między JST proporcjonalnie do liczby
mieszkańców, z pewną minimalną kwotą dla najmniejszych ludnościowo
samorządów;
- 40% pulę inwestycyjną, dzieloną między JST proporcjonalnie do średnich
przeliczeniowych wydatków majątkowych JST z 3 ostatnich lat, gdzie dla roku 2025
przyjęto, że najwyższe wagi mają wydatki własne, potem wydatki majątkowe UE, a
najmniejsze inwestycje realizowane ze środków rządowych. Na kolejne lata wagi
będą określone rozporządzeniem MF.
W poniższej tabeli zaprezentowano dane dotyczące udziału wydatków
majątkowych w wydatkach ogółem gmin województwa warmińsko-mazurskiego
w latach 2020–2025.
2020 2021 2022 2023 2024 2025
Wyszczególnienie
[w %]
gm. wiejskie 15,5 16,9 21,0 30,7 29,4 29,5
gm. miejsko-wiejskie 13,3 14,4 14,0 21,5 21,4 21,3
gm. miejskie 15,1 13,2 12,8 20,3 15,4 15,6
gminy ogółem 14,6 15,1 16,6 25,0 23,3 23,3
Należy zauważyć, że w latach 2023-2025 udział wydatków majątkowych
w wydatkach ogółem gmin wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego
wynosił ok. 30%, tj. był prawie dwukrotnie wyższy niż w roku 2020.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Hanna Majszczyk
podsekretarz stanu
w Ministerstwie Finansów
-- 5 of 5 --