Interpelacja w sprawie stanu środowiska naturalnego jezior na terenie woj. warmińsko-mazurskiego oraz skuteczności działań państwa w zakresie ochrony akwenów regionu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17285
do ministra infrastruktury
w sprawie stanu środowiska naturalnego jezior na terenie woj. warmińsko-mazurskiego oraz skuteczności działań państwa w zakresie ochrony akwenów regionu
Zgłaszający: Olga Ewa Semeniuk-Patkowska
Data wpływu: 21-05-2026
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się z prośbą o przedstawienie informacji dotyczących stanu środowiska naturalnego jezior na terenie województwa warmińsko-mazurskiego oraz skuteczności działań państwa w zakresie ochrony akwenów regionu.
Warmia i Mazury są jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Polski i jednocześnie jednym z najważniejszych regionów turystycznych kraju. Coraz częściej jednak mieszkańcy regionu, organizacje społeczne oraz eksperci zwracają uwagę na pogarszający się stan części jezior, rosnącą presję inwestycyjną oraz niewystarczającą ochronę środowiska naturalnego.
W przestrzeni publicznej regularnie pojawiają się informacje dotyczące zanieczyszczeń jezior, problemów z gospodarką ściekową, nadmiernej zabudowy terenów nadbrzeżnych oraz skutków intensywnego ruchu turystycznego i motorowodnego.
Mieszkańcy regionu podnoszą również obawy dotyczące niewystarczającej kontroli nad inwestycjami realizowanymi w bezpośrednim sąsiedztwie akwenów oraz braku skutecznych działań chroniących unikalny charakter przyrodniczy Warmii i Mazur.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak oceniany jest obecnie stan jakości wód jezior na terenie województwa warmińsko-mazurskiego?
Ile przypadków zanieczyszczeń jezior oraz naruszeń przepisów środowiskowych odnotowano w regionie w latach 2022-2025?
Jakie są najczęstsze źródła zanieczyszczeń akwenów na terenie Warmii i Mazur?
Czy ministerstwo analizuje wpływ intensywnego ruchu motorowodnego oraz presji turystycznej na stan środowiska naturalnego jezior?
Czy prowadzone są kontrole dotyczące gospodarki ściekowej obiektów turystycznych oraz inwestycji realizowanych nad jeziorami?
Jakie działania podejmowane są w celu ograniczenia degradacji linii brzegowej jezior?
Czy ministerstwo planuje zaostrzenie przepisów dotyczących zabudowy terenów położonych bezpośrednio przy akwenach?
Czy analizowany jest wpływ zmian klimatycznych na poziom wód, jakość jezior oraz bezpieczeństwo ekologiczne regionu?
Jakie środki finansowe przeznaczono w ostatnich latach na ochronę jezior Warmii i Mazur?
Czy ministerstwo posiada długofalową strategię ochrony środowiska naturalnego Wielkich Jezior Mazurskich wobec rosnącej presji inwestycyjnej i turystycznej?
Z wyrazami szacunku Olga Semeniuk-Patkowska
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9629 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGW-6.054.7.2026
Warszawa, 30 lipca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji nr 17285 z dnia 26 maja 2026 r., złożonej przez Panią
Posłankę na Sejm RP Olgę Semeniuk - Patkowską, przekazuję stosowne informacje
w zakresie właściwości Ministerstwa Infrastruktury przygotowane na podstawie wkładu
otrzymanego od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.
Zgodnie z art. 349 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960
ze zm.), zwane dalej: „Prawem wodnym”, organem odpowiedzialnym za monitoring oraz
ocenę stanu wód powierzchniowych, jest właściwy organ Inspekcji Ochrony Środowiska.
Monitoringiem są objęte jednolite części wód powierzchniowych jeziornych (JCWP LW),
o powierzchni powyżej 50 ha, przy czym oceny dokonuje się odrębnie dla każdej JCWP
LW, a nie dla poszczególnych akwenów. Klasyfikacja większości z nich wskazuje na zły
stanu wód, co wynika z przyjętej metodologii tzw. „najgorszego wskaźnika”, zgodnie
z którą o końcowej klasyfikacji decyduje pojedynczy wskaźnik o najniższej ocenie. I tak na
przykład w sytuacji, gdy 99% ocenianych parametrów stanu wód zostanie
zakwalifikowanych do najwyższej klasy I, a tylko jeden będzie poniżej II klasy, wówczas
stan wód zostanie oceniony jako zły.
W ramach cyklicznej aktualizacji planów gospodarowania wodami prowadzona jest
szczegółowa analiza presji oddziałujących na jednolite części wód powierzchniowych,
z uwzględnieniem czynników rozproszonych, takich jak turystyka. Dla każdej JCWP
określany jest zestaw działań służących osiągnięciu lub utrzymaniu wyznaczonych celów
środowiskowych. Analiza wpływu zmian klimatycznych stanowi stały element
Państwowego Monitoringu Środowiska realizowanego przez Główny Inspektorat Ochrony
Środowiska oraz właściwe Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska. Ponadto do
statutowych zadań Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowego Instytutu
Badawczego należy prowadzenie pomiarów, obserwacji oraz prac naukowych z zakresu
hydrologii czy klimatologii i jakości zasobów wodnych. Aspekty klimatyczne oraz
adaptacyjne są obligatoryjnie uwzględniane w dokumentach strategicznych.
Weryfikowane w cyklu 6-cio letnim plany gospodarowania wodami kształtują kluczowe
decyzje rozwojowe. Ich ustalenia są wiążące dla Koncepcji Rozwoju Kraju, strategii
rozwoju województw oraz planów zagospodarowania przestrzennego, przez
co bezpośrednio wpływają na sektory takie jak: przemysł, gospodarka komunalna,
rolnictwo, leśnictwo, transport, rybołówstwo i turystyka.
-- 1 of 4 --
2
Na terenie województwa warmińsko-mazurskiego zidentyfikowano następujące źródła
presji (źródeł zanieczyszczeń):
rolnictwo – dopływ związków azotu ze źródeł rolniczych,
rozwój terenów zurbanizowanych wraz z depozycją atmosferyczną,
presja chemiczna związana z przedostawaniem się substancji ropopochodnych do
wód,
presja troficzna związana z nieuporządkowaną gospodarką wodno-ściekową,
presja punktowa – zakłady przemysłowe i zrzuty ścieków z oczyszczalni,
turystyka.
Najczęstszym źródłem zanieczyszczeń warmińsko-mazurskich jezior była niewłaściwa
eksploatacja oczyszczalni ścieków lub nielegalny zrzut ścieków do rowu lub rzeki. Zdarzały
się również przypadki zanieczyszczenia jezior substancjami ropopochodnymi, których
przyczyną były zatonięcia jednostek pływających na jeziorach.
Województwo warmińsko-mazurskie leży na obszarze działania PGW Wody Polskie
Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) w: Białymstoku, Gdańsku i Warszawie.
W latach 2022 – 2025 ww. organy odnotowały różne zdarzenia w tym terenie. Według
danych przekazanych przez:
1. RZGW w Białymstoku odnotowano łącznie 72 zgłoszenia dotyczące potencjalnego
zanieczyszczenia jezior, z czego 55 zostało potwierdzonych. W przypadku incydentów
związanych z substancjami ropopochodnych niezwłocznie powiadamiano Straż
Pożarną w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się skażenia. Sprawy dotyczące
zanieczyszczeń generowanych przez jednostki pływające oraz mycie jachtów
przekazywano do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, który
podejmował działania zgodnie ze swoimi kompetencjami.
2. Według danych przekazanych przez RZGW w Gdańsku (region wodny Dolnej Wisły),
we wskazanym okresie nie odnotowano przypadków zanieczyszczenia wód
jeziornych.
3. Według danych przekazanych przez RZGW w Warszawie również nie odnotowano
skażenia jezior ściekami, a stwierdzono jedynie incydentalne, przybrzeżne pojawienie
się sinic na Jeziorze Kownackim. Po interwencji Państwowej Straży Pożarnej, Policji
oraz zespołu badawczy Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z Warszawy
i przeprowadzeniu analiz laboratoryjnych, wykluczono substancje ropopochodne lub
inne związki chemiczne, potwierdzając przy tym wyłącznie niewielkie skupisko
wystąpienia sinic przy jednym z brzegów, które w ciągu dwóch dni całkowicie zanikło.
Zjawisko to miało charakter jednorazowy, spowodowane było najprawdopodobniej
długotrwałymi upałami oraz brakiem wiatru, a po zmianie kierunków
atmosferycznych doszło do naturalnego wymieszania się wód. Jednocześnie ww.
organ zidentyfikował naruszenia przepisów związanych z dostępem do linii brzegowej
w odniesieniu do Jeziora Zawadzkiego takie jak: wykonanie kilku grobli ziemnych,
usunięcie trzcinowiska oraz ślady ingerencji w dno jeziora, a także nasypanie ziemi na
działkę jeziora w formie 3 kopców o wysokości 170 cm i średnicy 3 m.
-- 2 of 4 --
3
Działania zapobiegające degradacji linii brzegowej są podejmowane już na etapie
postępowań o wydania pozwoleń wodnoprawnych na lokalizację pomostów, przystani,
slipów czy wycinkę roślinności (np. trzcin). W decyzjach tych każdorazowo określa się
warunki zapewniające ochronę zasobów wodnych oraz środowiska. W celu bieżącego
monitorowania stanu linii brzegowej jezior i rzek prowadzone są ich systematyczne
przeglądy terenowe. Zgodnie z art. 475 ustawy Prawo wodne, niszczenie lub uszkadzanie
brzegów śródlądowych wód powierzchniowych, brzegów wód morskich oraz budowli
tworzących brzegi podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku. W przypadku ujawnienia takich czynów do organów ścigania kierowane
są stosowne zawiadomienia. Przy naruszeniach o mniejszej skali, których skutki
są możliwe do niezwłocznego usunięcia lub naprawienia, dopuszcza się rozwiązania
polubowne – pod warunkiem dobrowolnego przywrócenia stanu poprzedniego przez
sprawcę. Jednocześnie informuję, że aktualnie Ministerstwo Infrastruktury nie planuje
zaostrzenia przepisów regulujących zabudowę terenów położonych bezpośrednio przy
akwenach.
W odpowiedzi na pytanie dotyczącego kontroli gospodarki ściekowej w obiektach
turystycznych i inwestycjach realizowanych nad jeziorami, wyjaśniam, że zadania te leżą
w kompetencjach wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast, zgodnie z ustawą z dnia
13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2025 r., poz.
733 ze zm.), a nadzór obejmuje wszystkie nieruchomości na terenie gminy, w tym hotele
i infrastrukturę rekreacyjną. Natomiast Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska
posiadają uprawnienia do kontroli korzystania z wód, w tym poboru prób wód oraz
ochrony przed zanieczyszczeniami, a Krajowy Program Oczyszczania Ścieków
Komunalnych ściśle definiuje wykaz aglomeracji zobowiązanych do rozwoju systemu
kanalizacji zbiorczej. Należy zaznaczyć również, że RZGW PGW Wody Polskie realizują
kontrole gospodarowania wodami na podstawie art. 335 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo
wodne, w zakresie określonym w art. 334 pkt 1-7 oraz 9-13 tejże ustawy.
Ochrona jezior obejmuje działania bierne (ograniczanie dopływu ładunków
zanieczyszczeń) oraz czynne (projekty rekultywacyjne), na które środki mogą być
pozyskiwane przez samorządy, stowarzyszenia oraz organizacje pozarządowe
z programów krajowych i zagranicznych, w tym z Narodowego i Wojewódzkich Funduszy
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a także z Funduszy Europejskich, np. Programu
FEnIKS. Samo PGW Wody Polskie nie przeznacza środków bezpośrednio na ochronę
konkretnych jezior, ponieważ budżet własny koncentruje się na zadaniach inwestycyjnych
i utrzymaniowych. Jednak wpływy z opłat za usługi wodne oraz administracyjnych kar
pieniężnych (np. za nielegalne wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi) naliczane przez
dyrektorów zarządów zlewni, w 90% zasilają przychód Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej, skąd mogą być przeznaczane na ochronę Wielkich Jezior
Mazurskich. Dodatkowo, w ramach Programu Regionalnego dla Warmii i Mazur
na lata 2021-2027, realizowany jest projekt „Zielona infrastruktura Wielkich Jezior
Mazurskich”, obejmujący zabezpieczenie brzegów przed erozją i antropopresją, a także
przeciwdziałanie kumulacji biogenów poprzez odbudowę połączeń mniejszych zbiorników
z systemem Wielkich Jezior Mazurskich, w celu usprawnienia naturalnego mieszania
się wód. Ponadto, w 2025 r. pod patronatem Ministerstwa Sportu i Turystyki opracowano
„Strategię Rozwoju Turystyki Wodnej w Polsce na lata 2026 -2035”, której celem jest
stworzenie podstaw do zrównoważonego i odpowiedzialnego rozwoju, pozwalającego
-- 3 of 4 --
4
przyszłym pokoleniom korzystać z czystych akwenów i nowoczesnej infrastruktury,
a Polsce pozwoli stać się liderem w regionie w zakresie odpowiedzialnej i innowacyjnej
turystyki wodnej.
Z poważaniem,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
-- 4 of 4 --