telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.17.2026.PP
Warszawa, 10 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17265 z dnia 26 maja 2026 roku Pana Posła Konrada
Frysztaka w sprawie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla współmałżonka, uprzejmie
prosimy o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Przedmiotowe zagadnienia regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r.
poz. 1461, z późn. zm.) – dalej „ustawa”.
Ad. 1 Kto według ww. opisanej sytuacji powinien zapewnić ubezpieczenie zdrowotne
osobie, która znalazła się w tak trudnej sytuacji? Czy jest to konkretna instytucja, czy też
współmałżonek?
Przepisy ustawy zapewniają prawo do opieki zdrowotnej praktycznie wszystkim grupom
społeczno-zawodowym niezależnie od ich sytuacji materialnej. Realizowane są w ten
sposób, wyrażone w art. 65 ustawy, konstytucyjne zasady równości i solidaryzmu
społecznego1.
Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy ustawy tworzą pewną hierarchię praw do
bezpłatnej opieki zdrowotnej. Priorytet ma własny pełnoprawny tytuł do ubezpieczenia
zdrowotnego, którego uzyskanie po ustaniu małżeństwa będzie - na zasadach ogólnych -
istotne w omawianym zakresie. Katalog podmiotowy obowiązkowego ubezpieczenia
zdrowotnego określony jest w art. 66 ust. 1 ustawy i obejmuje m.in. pracowników, rolników,
przedsiębiorców, osoby wykonujące pracę nakładczą, osoby wykonujące pracę na
podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do
której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia i osoby z nimi
współpracujące, uczniów, studentów, emerytów i rencistów, osoby uprawnione do
świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej lub prawomocnego orzeczenia
sądu niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, osoby
pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej, rodzicielskie świadczenie uzupełniające,
specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego
wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu
ustawowego okresu jego pobierania oraz świadczenie wspierające, czy też
zarejestrowanych w urzędzie pracy bezrobotnych niepodlegających obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
1 Art. 68 ust. 1 Każdy ma prawo do ochrony zdrowia. Ust. 2 Obywatelom, niezależnie od ich
sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej
finansowanej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa.

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Poza osobami ubezpieczonymi, prawo do opieki zdrowotnej na tych samych zasadach mają
również określone w ustawie osoby nieubezpieczone, co wypełnia ww. zasady
konstytucyjne, zapewniając w praktyce powszechność możliwości uzyskania dostępu do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W omawianej
sytuacji dotyczy to przede wszystkim osób spełniających kryterium dochodowe, o którym
mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej2, co do których nie
stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy (dysproporcje między
udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny).
Procedura uzyskania tych uprawnień opisana jest w art. 54 ustawy. Dokumentem
potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej jest decyzja wójta (burmistrza,
prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy.
Prawo to na podstawie ww. decyzji przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w
decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku, a w przypadku udzielania świadczeń w stanie
nagłym - dzień udzielenia świadczenia. W celu uzyskania decyzji należy skontaktować się z
gminnym ośrodkiem pomocy społecznej. W razie potrzeby wydawane są kolejne decyzje w
tym zakresie, a elementem postępowania jest rodzinny wywiad środowiskowy.
Ponadto, należy wskazać, że ustawa przyznaje prawo do świadczeń opieki zdrowotnej
członkom rodziny osoby ubezpieczonej. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy osoba podlegająca
obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia
zdrowotnego członków rodziny. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia
zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia
zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia
zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność
dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej
od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.
Członkami rodziny w rozumieniu ustawy są:
a) dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla
którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej lub
rodzinnego domu dziecka, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole lub
odbywa kształcenie w uczelni lub szkole doktorskiej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli
posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi -
bez ograniczenia wieku,
b) małżonek (z wyłączeniem małżonka, z którym osoba ubezpieczona pozostaje w separacji
orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu),
c) wstępni pozostający z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym.
Możliwości uzyskania prawa do opieki zdrowotnej jest więc wiele, ustawa przewiduje
jednak również obowiązek zgłoszenia nieubezpieczonego małżonka, o ile drugi małżonek
jest osobą ubezpieczoną.
Ad. 2 Jeśli jest to współmałżonek, to która konkretnie instytucja powinna wydać decyzję
administracyjną w tej sprawie?
Jak wyjaśniono powyżej procedura ta polega na zgłoszeniu przez ubezpieczonego
małżonka i nie wiąże się z wydawaniem decyzji administracyjnych.
Ad. 3 Co, jeśli ww. decyzja administracyjna nie jest respektowana przez współmałżonka?
2 Kryteria dochodowe w pomocy społecznej pozostają w 2026 roku na poziomie ustalonym w
2025 roku (1010 zł dla osoby samotnej i 823 zł w rodzinie)

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Należy w tym zakresie pamiętać o specyfice postępowań rozwodowych i wynikających z
tego potencjalnych ograniczeniach we wzajemnej komunikacji. Omawiany obowiązek jest
egzekwowalny, rzadkie stosowanie tych rozwiązań może jednak wynikać z charakteru
relacji małżeńskich, co nie może być zastąpione regulacją ustawową. Zgodnie z art. 193 pkt
6 ustawy kto będąc ubezpieczonym, nie informuje podmiotu właściwego do dokonania
zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o okolicznościach powodujących konieczność
zgłoszenia lub wyrejestrowania członka rodziny podlega karze grzywny. Orzekanie w tego
rodzaju sprawach następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o
wykroczenia i nie ma charakteru administracyjnego.
Ad. 4 Jakie możliwości prawne ma w tej sytuacji osoba, która domaga się wyegzekwowania
wspomnianej decyzji administracyjnej?
Jak to wyżej wyjaśniono postępowanie odbywa się na zasadach określonych w Kodeksie
postępowania w sprawach o wykroczenia i dotyczy okresu trwania małżeństwa. Po jego
ustaniu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej nabywa się na ww. zasadach ogólnych. Co
jednak istotne nie wpływa to na sytuację wspólnych dzieci. Zgodnie z art. 67 ust. 3a ustawy
w przypadku członków rodziny do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wystarczy
zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego przez jedną osobę podlegającą obowiązkowi
ubezpieczenia zdrowotnego (wnuki mogą zostać zgłoszone tylko w przypadku, gdy żaden z
rodziców nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 66 ust. 1
ustawy lub nie jest osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie
przepisów o koordynacji z tytułu wykonywania pracy lub pracy na własny rachunek albo
ubezpieczeniu dobrowolnemu).
W przypadku uzyskania praw do świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej
lub prawomocnego orzeczenia sądu obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje z
dniem, w którym świadczenie alimentacyjne staje się wymagalne, a wygasa w dniu, w
którym świadczenie to przestaje być wymagalne. Okoliczności te zależą jednak od
przebiegu postępowania rozwodowego i statusu ubezpieczeniowego drugiego małżonka.
Postępowanie mające na celu ustanie małżeństwa, a więc i statusu członka rodziny w
rozumieniu ustawy przez byłych małżonków, docelowo uzasadnia dążenie do uzyskania
własnego tytułu ubezpieczeniowego na wskazanych wyżej zasadach ogólnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.324.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17265 Pana Posła Konrada Frysztaka, w sprawie
obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego dla współmałżonka, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Uprzejmie informuję, że kwestie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym oraz podlegania temu
ubezpieczeniu, w tym dotyczące zgłaszania członków rodziny do ubezpieczenia
zdrowotnego, regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych1. Zagadnienia te należą do obszaru
systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego, za który odpowiada Minister Zdrowia.
Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia2, minister ten kieruje działem
administracji rządowej „zdrowie”. Z kolei Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej,
zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej3, kieruje
działami administracji rządowej: „rodzina”, „praca” oraz „zabezpieczenie społeczne”.
Oznacza to, że sprawy dotyczące obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego oraz zasad i trybu
podlegania temu ubezpieczeniu nie nalezą do właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej.
Odpowiedź we wskazanym zakresie należy zatem do Ministra Zdrowia, który jest właściwy
w sprawach dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego i prawa do świadczeń opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Dz. U. z 2025 r. poz. 1461
2 Dz. U. z 2025 r. poz. 1004
3 Dz. U. z 2023 r. poz. 2715

-- 1 of 1 --