Interpelacja w sprawie przepisów prawa dotyczących planowania przestrzennego, które ograniczają możliwości rozwojowe gminy

Interpelacja nr 17245

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie przepisów prawa dotyczących planowania przestrzennego, które ograniczają możliwości rozwojowe gminy

Zgłaszający: Krzysztof Lipiec

Data wpływu: 19-05-2026

Panie Ministrze,

działając w trosce o rozwój społeczno-gospodarczy Regionu Świętokrzyskiego, na wniosek jednostek samorządów terytorialnych, wnoszę o pilną nowelizację przepisów (rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii), które radykalnie ograniczają możliwości rozwoju budownictwa mieszkaniowego na terenach gmin wiejskich i miejsko-wiejskich.

Główne zastrzeżenia budzą następujące kwestie:

- Odebranie gminom władztwa planistycznego: Sztywne algorytmy i wzory matematyczne zawarte w rozporządzeniach zastępują realną politykę przestrzenną prowadzoną przez lokalne władze. Limity, według których suma terenów pod zabudowę musi mieścić się w przedziale 70-130% prognozowanego zapotrzebowania, są zbyt restrykcyjne i ograniczają możliwości zabudowy na terenach już wyposażonych w możliwość podłączenia do mediów (woda, prąd, kanalizacja, gaz);

- Ryzyko marnotrawstwa infrastruktury: Wiele gmin zainwestowało znaczne środki w budowę dróg oraz sieci wodno-kanalizacyjnych na terenach, które zgodnie z nowymi algorytmami zostaną wykluczone z możliwości zabudowy. To kosztowne inwestycje nie tylko w budowie, ale i w eksploatacji. Uniemożliwienie ich zabudowy może prowadzić do zarzutów o niegospodarność, gdyż kosztowna infrastruktura techniczna może stać się bezużyteczna;

- Nierealne i społecznie niesprawiedliwe kryteria wyznaczania OUZ: Obowiązujące zasady (np. wymóg istnienia co najmniej 5 budynków w odległości nie większej niż 100 metrów od siebie) nie przystają do realiów gmin wiejskich i miejsko-wiejskich. W praktyce decyzje o wyznaczeniu OUZ będą miały charakter redystrybucyjny: część działek uzyska potwierdzenie możliwości zabudowy, podczas gdy inne taką perspektywę utracą. Oznacza to realne ograniczenia dla mieszkańców obszarów wiejskich, którzy dotychczas liczyli na sprzedaż gruntów lub budowę na własne potrzeby. Wreszcie regulacje te stwarzają ryzyko dla działalności rolniczej - rolnicy mogą zostać pozbawieni możliwości realizacji podstawowej zabudowy gospodarczej (np. silosów czy budynków gospodarczych) na własnych gruntach, jeśli nie znajdą się one w „matematycznie” wyznaczonych obszarach OUZ;

- Paraliż inwestycyjny i spadek wartości gruntów: Nowe przepisy mogą wykluczyć wiele działek z możliwości zabudowy, co doprowadzi do gwałtownego spadku ich wartości rynkowej i zablokuje możliwość budowy domów dla mieszkańców na ich własnej „ojcowiźnie”. Istnieje ryzyko pogłębienia nierówności społecznych - właściciele gruntów położonych w OUZ zyskają na wartości, podczas gdy pozostali poniosą straty, co może prowadzić do żądań kompensacyjnych. Dodatkowo, ograniczenie ważności decyzji o warunkach zabudowy do 5 lat wprowadza dużą niepewność dla przedsiębiorców i inwestorów;

- Brak uwzględnienia lokalnej specyfiki: Mechanizmy bilansowania traktują w ten sam sposób wielkie metropolie oraz małe gminy o niskim wskaźniku zaludnienia. Algorytmy nie biorą pod uwagę stopnia dotychczasowego zagospodarowania oraz faktu, że wiele gmin prowadziło dotąd politykę przestrzenną głównie w oparciu o decyzje o warunkach zabudowy, a nie plany miejscowe;

- Sprzeczność ze strategią przeciwdziałania wyludnianiu: Plany ogólne gminy kształtowane według narzuconych wskaźników i algorytmów są sprzeczne z polityką przeciwdziałania trendom wyludniania takich obszarów małych gmina. Uniemożliwiają tworzenie sprzyjających warunków dla osób chcących tam się osiedlać, żyć i pracować.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy minister finansów i gospodarki dostrzega przedstawione problemy i prowadzi prace nad zmianą przepisów prawa, tak aby:

- znieść górny limit 130% zapotrzebowania dla stref planistycznych, co przywróci elastyczność w planowaniu;

- dostosować wzory na chłonność terenów do realnych potrzeb rozwojowych, a nie tylko trendów demograficznych;

- znieść ograniczenia zabudowy na działkach, na których istnieje dostęp do infrastruktury niezbędnej do budowy domu;

- uprościć procedury i doprecyzować przepisy, aby uniknąć masowego unieważniania planów przez organy nadzoru z przyczyn formalnych.

Wprowadzenie tych zmian jest niezbędne, aby planowanie przestrzenne przestało być wynikiem „oderwanego od rzeczywistości algorytmu”, a stało się ponownie narzędziem świadomego rozwoju wspólnot lokalnych.

Z poważaniem

Poseł Krzysztof Lipiec