Interpelacja w sprawie wsparcia kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą po urlopie macierzyńskim
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17243
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wsparcia kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą po urlopie macierzyńskim
Zgłaszający: Magdalena Sroka
Data wpływu: 19-05-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z prośbą o analizę sytuacji kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, które po okresie urlopu macierzyńskiego wracają do aktywności zawodowej i mierzą się z wysokimi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej.
Obowiązujące obecnie przepisy dotyczące ulg składkowych dla przedsiębiorców, takich jak „Ulga na start” czy preferencyjne składki ZUS, nie przewidują zawieszenia biegu tych preferencji na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorczynie wracające po okresie opieki nad dzieckiem często tracą możliwość korzystania z ulg w momencie faktycznego prowadzenia działalności.
Jednocześnie po zakończeniu okresu ulg kobiety prowadzące JDG są zobowiązane do opłacania pełnych składek ZUS, które wraz ze składką zdrowotną oraz pozostałymi kosztami prowadzenia działalności stanowią bardzo duże obciążenie finansowe – szczególnie dla młodych matek wracających na rynek pracy.
Problem ten staje się szczególnie widoczny w przypadku kobiet wychowujących małe dzieci, które w okresie adaptacji żłobkowej i przedszkolnej często wymagają opieki z powodu chorób. W przypadku JDG oznacza to jednoczesny brak możliwości generowania przychodu oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów działalności.
Według danych GUS współczynnik dzietności w Polsce pozostaje na bardzo niskim poziomie, a obowiązki rodzinne są jedną z głównych przyczyn bierności zawodowej kobiet. Jednocześnie kobiety stanowią coraz większą grupę osób zakładających działalność gospodarczą.
W związku z powyższym proszę odpowiedz na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące sytuacji kobiet prowadzących JDG po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, w szczególności w zakresie obciążeń składkowych?
Czy rozważane jest wprowadzenie mechanizmu „zamrożenia” biegu ulg składkowych (Ulga na start, preferencyjny ZUS) na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego?
Czy ministerstwo analizuje możliwość automatycznego objęcia kobiet wracających po urlopie macierzyńskim programem „Mały ZUS Plus” przez określony czas, niezależnie od dotychczasowego stażu prowadzenia działalności?
Czy prowadzone są prace nad rozwiązaniami wspierającymi płynność finansową mikroprzedsiębiorców sprawujących opiekę nad małymi dziećmi?
Czy ministerstwo planuje działania systemowe mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa ekonomicznego kobiet z prowadzeniem działalności gospodarczej?
Z wyrazami szacunku Magdalena Sroka
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7591 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.329.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17243 Pani Posłanki Magdaleny Sroki, w sprawie wsparcia
kobiet prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą po urlopie macierzyńskim,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania na
nie składek oraz podstaw ich wymiaru określa ustawa z dnia 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych1. Zgodnie z jej art. 6 obowiązkowo ubezpieczeniom
emerytalnemu i rentowym podlegają m.in. osoby prowadzące pozarolniczą działalność
gospodarczą i te, które pobierają zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku
macierzyńskiego.
W przypadku zbiegu tytułów do ubezpieczeń, tj. prowadzenia działalności gospodarczej
oraz pobierania zasiłku macierzyńskiego, osoba ubezpieczona podlega obowiązkowo
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku. W tym okresie nie
jest zatem zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu
prowadzenia działalności, a składki finansowane są w całości z budżetu państwa.
Jednocześnie osoba taka może – na własny wniosek – podlegać ubezpieczeniom także
z innych tytułów. Rozwiązanie to pozwala na kontynuowanie działalności gospodarczej bez
ponoszenia ciężaru składkowego w okresie pobierania zasiłku, przy jednoczesnym
zachowaniu ciągłości ubezpieczenia.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) ma świadomość
wyzwań, z jakimi mierzą się kobiety powracające do aktywności zawodowej po urlopie
macierzyńskim – również prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Problemy te
mają charakter wieloaspektowy i obejmują zarówno kwestie organizacyjne związane
z opieką nad dzieckiem, jak i ekonomiczne, w tym konieczność ponownego ponoszenia
obciążeń składkowych po zakończeniu okresu pobierania zasiłku. Zagadnienia te są
analizowane w szerszym kontekście funkcjonowania systemu zabezpieczenia społecznego
oraz rynku pracy, z uwzględnieniem oddziaływania obowiązujących instrumentów wsparcia
oraz ich dostępności dla różnych grup przedsiębiorców.
Aktualnie nie są prowadzone prace nad wprowadzeniem mechanizmu „zamrożenia” biegu
preferencji składkowych na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego. Należy przy tym
zauważyć, że w szczególności w ramach programu „Mały ZUS Plus” obowiązujące
rozwiązania przewidują możliwość korzystania z ulgi przez 36 miesięcy w każdym
60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności gospodarczej, a po spełnieniu warunków
– możliwość powrotu do tej preferencji. System ten zapewnia zatem elastyczność i
1 Dz. U. z 2026 r. poz. 199.
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
umożliwia dostosowanie korzystania z ulg do indywidualnej sytuacji przedsiębiorcy, bez
potrzeby wprowadzania dodatkowego mechanizmu zawieszającego ich bieg.
Odpowiadając na pytanie trzecie, dotyczące automatycznego obejmowania kobiet
wracających po urlopie macierzyńskim programem „Mały ZUS Plus”, należy podkreślić, że
korzystanie z tej ulgi ma charakter dobrowolny i stanowi indywidualną decyzję
przedsiębiorcy. Decyzja ta wiąże się bezpośrednio z konsekwencjami dotyczącymi
wysokości przyszłych świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, ponieważ obniżona
podstawa wymiaru składek przekłada się na niższe świadczenia, w tym zasiłki chorobowe,
opiekuńcze, macierzyńskie oraz świadczenia emerytalno-rentowe. Wprowadzenie
automatyzmu w tym zakresie mogłoby prowadzić do sytuacji, w której osoby ubezpieczone
– bez pełnej świadomości skutków – zostałyby objęte niższą podstawą składek, co
w przyszłości skutkowałoby niższym poziomem zabezpieczenia społecznego. Brak
automatycznego objęcia programem pełni zatem funkcję ochronną, zapewniając
ubezpieczonym możliwość świadomego wyboru poziomu obciążeń i przyszłych świadczeń
oraz zachowując ich autonomię decyzyjną.
Jednocześnie należy zauważyć, że automatyczne obejmowanie wyłącznie jednej grupy
ubezpieczonych szczególną preferencją mogłoby prowadzić do naruszenia zasady równego
traktowania innych przedsiębiorców znajdujących się w podobnej sytuacji ekonomicznej, co
w dłuższej perspektywie mogłoby negatywnie wpływać na spójność i stabilność systemu
ubezpieczeń społecznych.
W odniesieniu do pytania czwartego należy wskazać, że ewentualne prace nad
rozwiązaniami wspierającymi płynność finansową mikroprzedsiębiorców sprawujących
opiekę nad małymi dziećmi pozostają poza właściwością ministra rodziny, pracy i polityki
społecznej i wymagają współdziałania z innymi ministrami, w szczególności
odpowiedzialnymi za gospodarkę i finanse publiczne.
Należy podkreślić, że zwiększenie bezpieczeństwa ekonomicznego kobiet prowadzących
działalność gospodarczą stanowi ważny element polityki społecznej państwa. Jednocześnie
wszelkie działania w tym zakresie muszą pozostawać w zgodzie z konstytucyjną zasadą
równości (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasadą równego traktowania ubezpieczonych
wynikającą z art. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że system
powinien zapewniać jednakowe reguły dla wszystkich ubezpieczonych znajdujących się
w porównywalnej sytuacji, a ewentualne różnicowanie obowiązujących regulacji musi być
oparte na obiektywnych i racjonalnych przesłankach oraz pozostawać w proporcji do
zamierzonego celu. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że
nadmierne różnicowanie sytuacji ubezpieczonych może prowadzić do naruszenia
równowagi systemu oraz zaufania obywateli do instytucji publicznych.
W tym kontekście należy również wskazać, że zasada powiązania wysokości świadczeń
z poziomem opłacanych składek (tzw. zasada wzajemności) stanowi jeden z filarów systemu
ubezpieczeń społecznych. Rozwiązania polegające na obniżeniu składek, choć korzystne
w krótkim okresie, mają w związku z tym bezpośredni wpływ na wysokość przyszłych
świadczeń, co wymaga pozostawienia tej decyzji samym ubezpieczonym.
Jednocześnie w obowiązującym systemie funkcjonuje szereg instrumentów wsparcia
przedsiębiorców, w tym kobiet, prowadzących działalność gospodarczą, takich jak „ulga na
start”, preferencyjne składki, „Mały ZUS Plus”, wakacje składkowe czy możliwość
skorzystania z ulg w spłacie należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
(odroczenia, układy ratalne, umorzenia). Należy przy tym podkreślić, że „ulga na start”,
polegająca na całkowitym zwolnieniu z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia
społeczne, wiąże się z brakiem prawa do świadczeń z tych ubezpieczeń, w tym do zasiłku
macierzyńskiego, co stanowi istotną konsekwencję wyboru tego rozwiązania. Pokazuje to,
że każda preferencja składkowa wiąże się z określonymi skutkami w zakresie poziomu
ochrony ubezpieczeniowej.
Uprzejmie informuję, że w związku z powyższym w MRPiPS nie prowadzi się obecnie prac
nad wprowadzaniem nowych, dedykowanych preferencji składkowych dla kobiet
prowadzących działalność gospodarczą po urlopie macierzyńskim. Jednocześnie stale
monitorowane jest funkcjonowanie systemu oraz jego wpływ na sytuację różnych grup
ubezpieczonych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --