Interpelacja w sprawie powszechnego dostępu do dzieł filmowych w Polsce, w tym problemu niedostępności klasyków w legalnych kanałach dystrybucji
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17208
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie powszechnego dostępu do dzieł filmowych w Polsce, w tym problemu niedostępności klasyków w legalnych kanałach dystrybucji
Zgłaszający: Adam Gomoła, Bożenna Hołownia, Ewa Schädler, Wioleta Tomczak, Piotr Paweł Strach, Kamil Wnuk
Data wpływu: 18-05-2026
Szanowna Pani Minister,
pomimo dynamicznego rozwoju rynku VOD i coraz większej obecności platform streamingowych w Polsce, widzowie coraz częściej napotykają sytuację, w której wiele uznanych dzieł filmowych pozostaje niedostępnych w legalnych kanałach dystrybucji. Problem ten dotyczy zarówno polskiego dziedzictwa audiowizualnego, jak i klasyki światowej, obejmującej filmy o niekwestionowanej wartości artystycznej, edukacyjnej czy kulturowej. Mamy więc do czynienia z paradoksem: oferta treści w Internecie stale rośnie, ale jednocześnie znacząca część dorobku filmowego staje się faktycznie nieosiągalna dla polskiego widza. Przyczyną tego zjawiska jest skomplikowany system licencjonowania i dystrybucji, który wciąż opiera się na zasadzie terytorialności oraz tzw. oknach dystrybucyjnych. W efekcie wiele filmów przez długi czas nie jest obecnych w żadnym legalnym serwisie, ani też w repertuarach kin czy telewizji. Problem pogłębia dodatkowo wysoki koszt czyszczenia praw autorskich, trudności z przygotowaniem wersji lokalnych – w tym napisów czy audiodeskrypcji – oraz fragmentaryczna infrastruktura instytucjonalna odpowiedzialna za upowszechnianie dziedzictwa audiowizualnego. Obywatele, w tym nauczyciele, uczniowie czy studenci kierunków artystycznych, pozostają w takiej sytuacji pozbawieni dostępu do istotnych dzieł, co uderza zarówno w edukację filmową, jak i w konstytucyjnie gwarantowane prawo do uczestniczenia w kulturze. Problem ten ma także wymiar społeczny – brak stabilnego i przewidywalnego dostępu do filmów uznanych za kanoniczne powoduje, że część odbiorców przenosi się do szarej strefy, w której dzieła te wciąż krążą w nielegalnym obiegu. Oznacza to z jednej strony osłabienie ochrony praw twórców, a z drugiej – faktyczne wykluczenie z dostępu do kultury osób, które nie chcą lub nie potrafią korzystać z nielegalnych źródeł. Tymczasem w Polsce istnieją instytucje i mechanizmy, które – przy odpowiednim wsparciu i uregulowaniach – mogłyby zapewnić powszechny dostęp do klasyki filmowej. Mowa tu m.in. o Filmotece Narodowej – Instytucie Audiowizualnym, Polskim Instytucie Sztuki Filmowej, a także o mechanizmach prawnych przewidzianych w Unii Europejskiej dla utworów spoza obrotu.
Kwestia dostępności filmów jest zatem nie tylko problemem technicznym, ale również strategicznym – dotyczy ochrony i promocji dziedzictwa kulturowego, edukacji, wspierania kompetencji medialnych i filmowych młodych pokoleń, a także kształtowania polityki państwa wobec cyfrowej przyszłości kultury.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy ministerstwo prowadzi systematyczny monitoring dostępności filmów – zarówno polskich, jak i kluczowych zagranicznych – w legalnych kanałach dystrybucji na terytorium RP?
Jakie są – w ocenie ministerstwa – główne przyczyny długotrwałej niedostępności uznanych tytułów dla polskiego widza i jakie działania naprawcze uznaje ministerstwo za priorytetowe?
Czy ministerstwo rozważa wdrożenie lub rozszerzenie mechanizmów zbiorowego licencjonowania dla filmów spoza obrotu, aby instytucje publiczne mogły szybciej i legalnie udostępniać je online w Polsce?
Czy planowane jest uruchomienie programów grantowych dedykowanych czyszczeniu praw do klasyki filmowej oraz przygotowaniu wersji dostępnych, obejmujących m.in. napisy i audiodeskrypcję?
Jakie są plany rozwoju oferty cyfrowej instytucji publicznych, takich jak FINA czy PISF, aby mogły stać się one stabilnym i legalnym źródłem dostępu do klasyki filmowej?
Czy ministerstwo prowadzi rozmowy z platformami VOD i nadawcami w celu wypracowania mechanizmów zapewniających stałą obecność kanonicznych tytułów w ofercie dla polskich widzów?
Czy w ramach wsparcia publicznego przewidywane jest wprowadzenie wymogu przygotowania napisów i audiodeskrypcji jako warunku finansowania projektów obejmujących zarówno nowe filmy, jak i reedycje klasyki?
Czy ministerswo przewiduje działania wspierające reedycje kinowe klasyki filmowej w kinach studyjnych i DKF-ach, tak aby filmy ważne dla dziedzictwa mogły na powrót stać się częścią realnego repertuaru?
Czy planowane jest stworzenie publicznie dostępnego rejestru, który prezentowałby status prawny oraz aktualne miejsca legalnego dostępu do kluczowych filmów, zarówno polskich, jak i zagranicznych?
Jakie działania podejmuje Polska na forum Unii Europejskiej w zakresie ułatwienia transgranicznego udostępniania klasyki filmowej, przy jednoczesnym poszanowaniu modelu finansowania produkcji audiowizualnej?
W jaki sposób ministerstwo łączy politykę ułatwiania legalnego dostępu do dzieł audiowizualnych z działaniami antypirackimi, tak aby nie karać konsumentów za brak dostępnych legalnych alternatyw?
Z wyrazami szacunku Adam Gomoła
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
62949 znakówesp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 17208 posłów Adama Gomoły, Bożenny Hołowni, Ewy
Schädler, Wiolety Tomczak, Piotra Pawła Stracha i Kamila Wnuka z 21 maja 2026 roku w
sprawie powszechnego dostępu do dzieł filmowych w Polsce, w tym problemu
niedostępności klasyków w legalnych kanałach dystrybucji, uprzejmie proszę o przyjęcie
następujących wyjaśnień.
Ad 1.
Minister KIDN nie ma takiego obowiązku prawnego, choć poniżej omówiono szereg innych
działań na rzecz dostępności filmów.
Ad 2.
Wśród przyczyn długotrwałej niedostępności uznanych tytułów w legalnych kanałach
dystrybucji na terytorium RP zasadnicze znaczenie ma terytorialny model licencjonowania
praw do utworów audiowizualnych. Prawa do eksploatacji filmu są udzielane odrębnie dla
poszczególnych terytoriów i pól eksploatacji, zwykle na zasadzie wyłączności i na czas
oznaczony, a obrót nimi odbywa się w systemie tzw. okien dystrybucyjnych (kino, nośniki,
VOD, telewizja). W praktyce oznacza to, że w określonych przedziałach czasu dany tytuł
może nie być objęty żadną aktywną licencją na rynek polski, mimo że pozostaje dostępny na
innym terytorium, co odbiorca postrzega jako „zniknięcie" filmu z legalnej oferty.
Mechanizmem technicznym egzekwującym terytorialny zakres licencji jest blokowanie
geograficzne (geoblokowanie), polegające na ograniczeniu dostępu do treści w zależności od
lokalizacji użytkownika. Należy podkreślić, że w odniesieniu do usług audiowizualnych
geoblokowanie jest praktyką zgodną z prawem Unii Europejskiej: usługi audiowizualne oraz
usługi, których głównym celem jest zapewnienie dostępu do treści chronionych prawem
autorskim, zostały wprost wyłączone z zakazu nieuzasadnionego blokowania
geograficznego ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2018/302. Wyłączenie to ma charakter celowy — terytorialność licencji stanowi jeden z
filarów modelu finansowania produkcji audiowizualnej w Europie, umożliwiając
finansowanie produkcji m.in. w drodze przedsprzedaży praw na poszczególne rynki.
Ad 3.
Prawo autorskie już teraz uwzględnia w tym zakresie rozwiązania przewidziane w prawie UE.
Istnieje regulacja pozwalająca na publiczne udostępnianie w Internecie „dzieł osieroconych”,
także filmowych, oraz regulacja umożliwiająca korzystanie z „utworów niedostępnych w
handlu”, obowiązująca od września 2024 r. i stanowiąca wdrożenie w tym zakresie
dyrektywy 2019/789 w sprawie prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym (tzw.
dyrektywy DSM). Zgodnie z tymi przepisami utwory niedostępne w handlu mogą być m. in.
udostępniane online na podstawie umowy licencyjnej zawartej z organizacją zbiorowego
zarządzania prawami autorskimi.
-- 1 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 4.
W zakresie, w jakim pytanie dotyczy obowiązku przygotowania wersji dostępnych
(audiodeskrypcji oraz napisów dla osób niesłyszących) jako warunku finansowania, aktualne
pozostają wyjaśnienia przedstawione w odpowiedzi na pytanie nr 7.
Ad 5.
W szczególności FINA przygotowuje projekt nowej wersji serwisu Ninateka jako publicznej
platformy VOD służącej upowszechnianiu polskiego dziedzictwa audiowizualnego i
współczesnej kultury filmowej. Planowana modernizacja obejmuje m.in. system CMS,
infrastrukturę techniczną, mechanizmy wyszukiwania, dostępność cyfrową, analitykę,
funkcje edukacyjne oraz dystrybucję treści na różnych typach urządzeń.
FINA planuje dalszy rozwój oferty cyfrowej udostępnianej za pośrednictwem serwisu
Ninateka. Działania te obejmują zarówno rozwój zasobu programowego, jak i modernizację
narzędzi technicznych umożliwiających skuteczniejsze, bardziej dostępne i bezpieczne
udostępnianie materiałów audiowizualnych online.
Planowana modernizacja Ninateki obejmuje w szczególności przebudowę warstwy
technologicznej, systemu zarządzania treścią, wyszukiwarki, podstrony materiału
audiowizualnego, odtwarzacza, rozwiązań z zakresu dostępności cyfrowej oraz
mechanizmów analitycznych. Zakładane jest również rozwijanie funkcji wspierających
edukację filmową i medialną, w tym możliwość udostępniania wybranych materiałów
szkołom biorącym udział w programie Filmoteka Szkolna.
FINA zakłada także dalszą współpracę z producentami, organizacjami branżowymi,
instytucjami kultury, festiwalami, szkołami filmowymi i partnerami edukacyjnymi w zakresie
pozyskiwania, opracowywania i udostępniania treści audiowizualnych. Rozwój Ninateki ma
wzmacniać legalny dostęp do filmów i innych materiałów audiowizualnych, zwłaszcza tych o
charakterze artystycznym, edukacyjnym lub archiwalnym, które nie zawsze są szeroko
dostępne w komercyjnych serwisach VOD.
Ninateka jest serwisem VOD skoncentrowanym przede wszystkim na udostępnianiu
polskich filmów, dokumentów, animacji, spektakli, koncertów oraz materiałów archiwalnych.
Wybrane filmy zagraniczne są jednak prezentowane w ramach konkretnych cykli
kuratorskich, przeglądów tematycznych lub wydarzeń specjalnych. Przykładem takiego
działania jest np. odsłona online cyklu „Nie tylko Woodstock. Festiwalowe dokumenty
muzyczne”, w ramach której planowane są pokazy m.in. filmów „Desolation Center” w
reżyserii Stuarta Swezeya oraz „Będzie głośno” w reżyserii Davisa Guggenheima.
Ninateka planuje kolejne działania tego typu w ramach cykli tematycznych i kuratorskich.
Polski Instytut Sztuki Filmowej nie prowadzi własnej platformy VOD ani serwisu
streamingowego i co do zasady nie jest podmiotem uprawnionym do licencjonowania praw
do filmów na rzecz platform zarządzanych przez podmioty trzecie. Jego rola w tym obszarze
polega przede wszystkim na finansowym wspieraniu podmiotów posiadających prawa lub
realizujących projekty zwiększające dostęp do dzieł filmowych.
Studio Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej w ramach budowanie legalnej oferty filmów
polskich i zagranicznych poprzez serwisy i platformy, udostępnia klasyczne polskie animacje
poprzez legalne kanały cyfrowe, w tym na swoim kanale na YouTube, platformach VOD (m.in.
35mm.online), poprzez telewizję oraz inne oficjalne kanały internetowe. Studio licencjonuje
również swoje produkcje podmiotom zewnętrznym w kraju i za granicą. Studio rozwija
działania związane z cyfrowym udostępnianiem klasyki polskiej animacji, w tym digitalizację
zbiorów, rozwój oferty VOD (w planach instytucji jest stworzenie własnej platformy
poświęconej animacji) oraz współpracę licencyjną z partnerami krajowymi i zagranicznymi.
-- 2 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych prowadzi bazę danych zawierającą
informację o statusie prawnym filmów. W ramach realizowanego Projektu FERC trwają
obecnie prace nad wdrożeniem do końca 2026 roku profesjonalnego systemu do zarządzania
prawami i licencjami, umożliwiającego automatyzację procesów związanych z dystrybucją i
obsługą materiałów filmowych.
Przedmiotem projektu jest system informatyczny wspierający ewidencję i zarządzanie
zasobami audiowizualnymi, prawami, umowami, licencjami, rozliczeniami oraz wymianą
danych z systemami zewnętrznymi.
Ad 6.
MKiDN nie ingeruje w treści publikowane na komercyjnych platformach VOD.
Nadzorowane jednostki prowadzące swoje serwisy zapewniają dostępność kanonicznych
polskich tytułów.
Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny w Warszawie prowadzi serwis Ninateka –
publiczną, niekomercyjną platformę VOD udostępniającą materiały audiowizualne z obszaru
kultury, filmu, teatru, muzyki, dokumentu, animacji, edukacji filmowej oraz archiwaliów
audiowizualnych. Oferta Ninateki budowana jest wyłącznie w oparciu o legalnie pozyskane
prawa zarówno prawa własne FINA, jak i licencje udzielane przez producentów,
dystrybutorów, twórców, instytucje kultury oraz innych uprawnionych partnerów.
Materiały w serwisie udostępniane są bezpłatnie, bez reklam i co do zasady bez obowiązku
logowania. W przypadku części treści stosowane są ograniczenia terytorialne, przede
wszystkim geoblokada do terytorium Polski, jeśli wynika to z zakresu nabytych praw.
W serwisie Ninateka prezentowane są filmy fabularne, dokumentalne oraz animowane
zarówno pełnometrażowe, jak i krótkometrażowe dojrzałych i cenionych twórców, ale także
debiutantów. Ofertę audiowizualną Ninateki tworzą również rejestracje konferencji,
spotkań z twórcami, które uzupełniają kontekstowo przedstawiane w serwisie filmy. Tytuły
filmowe często tworzą kolekcje kuratorskie, hasłowe i tematyczne, co poszerza katalog o
dodatkowe konteksty. Budowanie zasobu audiowizualnego Ninateki ma charakter
„ramówkowy” i redaktorski. Zbiory filmowe Ninateki są tworzone zależnie od kalendarza
wydarzeń Filmoteki Narodowej - Instytutu Audiowizualnego i najważniejszych obecnie
„tagów”, tropów w kulturze filmowej.
Od stycznia w serwisie Ninateka powstały stałe kolekcje tematyczne:
• KADR NA TWÓRCĘ - kolekcje filmów wybitnych reżyserów, animatorów, operatorów
wzbogacone o tekst kuratorski i materiały kontekstowe;
• W ROLI GŁÓWNEJ - kolekcje filmów ułożonych pod kątem aktorskim wzbogacone o
tekst kuratorski i materiały kontekstowe.
Kolekcje ukazują się w serwisie Ninateka i są promowane w kanałach społecznościowych
Ninateki (Facebook, Instagram) w związku z rocznicami i ważnymi wydarzeniami w życiu
twórców i aktorów (promują ich pracę i przybliżają sylwetki).
Przykładowe kolekcje:
• Kadr na twórcę: Kazimierz Karabasz | mistrz dokumentu;
• W roli głównej | Andrzej Seweryn | 80. Urodziny;
• Kadr na twórcę: Zenon Wasilewski | 60. Rocznica śmierci.
6 marca 2026, symbolicznie w dzień 100. rocznicy urodzin Andrzeja Wajdy, w serwisie
Ninateka uruchomiono specjalną kolekcję Wajda inaczej | 2026 ROK Andrzeja Wajdy. To
kolekcja materiałów audiowizualnych pokazująca postać mistrza z mniej znanej,
niekanonicznej perspektywy.
-- 3 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Na stronie głównej Ninateki stałe miejsce zajmuje kolekcja Listy Polskiego Dziedzictwa
Filmowego (to unikatowa inicjatywa zapoczątkowana przez FINA służąca identyfikowaniu,
ochronie i upowszechnianiu dzieł kluczowych dla historii oraz rozwoju polskiego kina i
twórczości audiowizualnej). W kolekcji dostępnej na Ninatece znajdują się filmy ze zbiorów
FINA (dostępne na czas nieokreślony) i filmy udostępniane czasowo (licencje) - weekendy z
filmami z LPDF. Do tej pory, w ramach LPDF, weekendowo prezentowano „Noce i dnie”
Jerzego Antczaka i „Ziemię obiecaną” Andrzeja Wajdy. W planach jest także prezentacja
filmu „Pociąg” Jerzego Kawalerowicza (film aktualnie nie jest dostępny online bezpłatnie)
oraz „Czerwone i czarne” Witolda Giersza (na Ninatece można oglądać kilka innych filmów
twórcy i można się również zapoznać z materiałami dotyczącymi jego twórczości).
W weekend 25–26.04.2026 film „Noce i dnie” na Ninatece miał 462 odsłony, a „Ziemia
obiecana” w weekend 23–24.05. 2026 miała 1280 odsłon.
W czerwcu w serwisie Ninateka w związku z 100. rocznicą urodzin Tadeusza Konwickiego
na prawach czasowej licencji zostanie udostępniony film „Salto”. Obok filmu przedstawione
będą również materiały kontekstowe (rozmowy, kroniki z planu, audiobooki).
Dzięki temu, że w ofercie Ninateki znajdują się nie tylko filmy, twórczość może być
przedstawiana w różnych kontekstach i powiązaniach tematycznych czy rodzajowych (np.
Tadeusz Konwicki – film, Tadeusz Konwicki – audiobook), co pozwala spojrzeć na twórcę z
wielu perspektyw i dotrzeć do różnych odbiorców.
Dodatkowo od roku szkolnego 2026/2027 planowane jest zapewnienie szkołom biorącym
udział w ogólnopolskich programach edukacyjnych FINA bezpłatny dostęp do klasyki
polskiego filmu poprzez zamknięty dostęp do platformy ninateka.pl.
W okresie 26.09.2025 –26.05.2026 serwis odnotował 558 812 aktywnych użytkowników,
2 187 470 wyświetleń stron i ekranów.
FINA udostępnia filmy ze swoich zasobów – na nośnikach fizycznych (wypożyczenie taśm
35mm) i cyfrowych (kopie DCP, pliki mp4) na pokazy w kinach, bibliotekach, domach kultury
i innych. W 2025 roku FINA udostępniła 455 filmów fabularnych, dokumentalnych i
animowanych na pojedyncze pokazy oraz udzieliła licencji do 139 filmów. Najpopularniejsze
tytuły to: „Bestia” (1917), reż. Aleksander Hertz, „Pan Tadeusz” (1928), reż. Ryszard
Ordyński, „Akademia Pana Kleksa” cz. 1 i cz. 2 (1983), reż. Krzysztof Gradowski, „Prawo i
pięść” (1964), reż. Jerzy Hoffman, Edward Skórzewski, „Potop Redivivus” (1974/2014), reż.
Jerzy Hoffman oraz „Nowe przygody Misia Uszatka” (1980), „Zaczarowany ołówek” (1964-
1977), „Przygody kota Filemona” (1977-1981).
FINA licencjonuje filmy, do których ma prawa, telewizjom (TVP, Kino Polska, TVN) oraz
stacjom lokalnym (takim jak MWE Rodzina, AP Investment). Są to zwykle najpopularniejsze
filmy fabularne takie jak: „Znachor” (1982), reż. Jerzy Hoffman, „Potop” (1974) reż. Jerzy
Hoffman, „Pan Wołodyjowski” (1968) reż. Jerzy Hoffman, „Przyjaciel wesołego diabła”
(1986) reż. Jerzy Łukaszewicz, „Między ustami a brzegiem pucharu” (1987) reż. Zbigniew
Kuźmiński oraz filmy dla dzieci i młodzieży z serii o Panu Samochodziku i Akademii Pana
Kleksa.
Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie jest właścicielem
i operatorem platformy 35mm.online (https://35mm.online/). Jest to nowoczesna,
ogólnodostępna platforma streamingowa, otwarta dla różnych grup społecznych
zainteresowanych filmem jako gatunkiem sztuki i współuczestnicząca w tworzeniu spójnej
i wszechstronnej wizji upowszechniania dorobku polskiej sztuki filmowej i wiedzy o polskim
filmie. Celem nadrzędnym 35mm.online jest cyfrowe udostępnianie oraz upowszechnianie
zrekonstruowanych i zdigitalizowanych zasobów polskiej kinematografii w sposób zgodny z
najwyższymi standardami społecznymi, kulturowymi i technologicznymi, a także dzielenie
się posiadanym zasobem audiowizualnym i audialnym oraz potencjałem kultury filmowej w
-- 4 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
sposób kreatywny i ciekawy dla odbiorców, dzięki unikalności udostępnianych zbiorów oraz
dążeniu zespołu 35mm.online do ciągłego rozwoju tego niezwykłego serwisu filmowego.
Aktualnie w cyfrowej przestrzeni platformy 35mm.online prezentowany jest bogaty zbiór 14
755 sztuk unikalnych materiałów audiowizualnych i audialnych z zasobów polskiej
kinematografii (głównie z archiwów WFDiF).
Zbiór audialny 35mm.online obejmuje 2 000 szt. utworów muzycznych i 8 000 szt. efektów
dźwiękowych z Fonoteki WFDiF. W zasobie audiowizualnym 35mm.online dostępnych jest
obecnie ponad 4 000 materiałów filmowych, w tym m.in. 340 filmów fabularnych, 343 filmy
dokumentalne, 349 filmów animowanych, 3108 wydań Polskiej Kroniki Filmowej,
dodatkowo formaty autorskie WFDiF, tj. Teatroteki czy seria Historia w ożywionych
obrazach oraz materiały z zakresu edukacji filmowej WFDiF - tworzących łącznie jedną z
większych bibliotek filmowych z polskim kinem, porównywalną ilościowo z liderami
polskiego rynku streamingowego.
35mm.online to jednak przede wszystkim ogólnodostępny serwis filmowy publikujący
kontent wysokiej jakości, wartościowy pod względem artystycznym, intelektualnym,
edukacyjnym i historycznym, w tym klasyki fabularne polskiej kinematografii z kilku dekad,
wybitnych twórców i autorów polskiego kina, m.in. Wojciecha Jerzego Hasa, Stanisława
Różewicza, Jerzego Kawalerowicza, Andrzeja Munka, Andrzeja Wajdy, Krzysztofa
Kieślowskiego, Janusza Majewskiego, Krzysztofa Zanussiego, Feliksa Falka, Piotra Szulkina
czy Andrzeja Żuławskiego. To także filmy Stanisława Barei, Marka Koterskiego czy Juliusza
Machulskiego, które stały się popkulturowym kanonem. Użytkownicy mogą odtwarzać na
35mm.online w zrekonstruowanych cyfrowo wersjach „perły i diamenty” polskiego kina
takie jak „Eroica” reż. Andrzej Munk, „Przypadek” reż. Krzysztof Kieślowski, „Popiół i
diament” reż. Andrzej Wajda, „Na srebrnym globie” reż. Andrzej Żuławski, „Nóż w wodzie”
reż. Roman Polański.
W bibliotece cyfrowej 35mm.online, spośród wielotysięcznego zasobu filmowego, dostępne
są także filmy polskiej szkoły dokumentalnej, w tym m.in. dokumenty Andrzeja Munka,
Wojciecha Jerzego Hasa, Wandy Jakubowskiej, Jana Łomnickiego, Jerzego Hoffmana i
Edwarda Skórzewskiego, Jerzego Bossaka, Tadeusza Makarczyńskiego, Marii
Kwiatkowskiej, Kazimierza Karabasza, Marcela Łozińskiego czy Andrzeja Titkowa. Oto
niektóre z nich: „Gadające głowy” reż. Krzysztof Kieślowski, „Jak żyć” reż. Marcel Łoziński,
„Rok Franka W.” reż. Kazimierz Karabasz, „Szkoła podstawowa” reż. Tomasz Zygadło, „Dzień
za dniem” reż. Irena Kamieńska.
Na 35mm.online udostępniany jest także zbiór ponad 3.000 wydań Polskiej Kroniki Filmowej
z lat 1945-1994 oraz filmy animowane o wysokiej wartości artystycznej i intelektualnej,
twórców takich jak Witold Giersz, Jerzy Kaliny, Mirosław Kijowicz czy Andrzej Czeczot. Nie
zabrakło także propozycji dla najmłodszych, w tym animowanych serii Porwanie Baltazara
Gąbki czy wielopokoleniowego serialu Reksio.
Biblioteka 35mm.online jest stale uzupełniana o kolejne pozycje filmowe z zasobów WFDiF
zarówno zrekonstruowane cyfrowo filmy, jak i współczesne produkcje filmowe takie jak „7
uczuć” reż. Marek Koterski, „Liczba doskonała” reż. Krzysztof Zanussi, „Jesteś Bogiem” reż.
Leszek Dawid, „Extcentrycy, czyli po słonecznej stronie ulicy” reż. Janusz Majewski. Zbiór
prezentowanych materiałów przyczynia się do popularyzacji i promocji polskiej kultury (w
kraju i za granicą).
Na platformie 35mm.online zostaną również opublikowane zasoby filmowe, których
digitalizacja i rekonstrukcja cyfrowa są obecnie realizowane w ramach Projektu FERC.02.03-
IP.01-0012/25 pod nazwą „Cyfrowa rekonstrukcja i digitalizacja materiałów filmowych,
cyfrowa edukacja filmowa z wykorzystaniem algorytmów AI oraz modernizacja i rozwój
systemów cyfrowych do e-udostępniania zasobów filmowych WFDiF”.
-- 5 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Na 35mm.online w module FONOTEKA można również odsłuchać materiały muzyczne, w
których skład wchodzą archiwalne nagrania muzyczne wybitnych polskich muzyków z lat
1950-80, dostępne wcześniej wyłącznie na taśmie magnetycznej i światłoczułej, w tym
oryginalne kompozycje do filmów dokumentalnych i fabularnych WFDiF, twórców polskiej
muzyki filmowej m.in. Zbigniewa Rudzińskiego, Jana Krenza, Tadeusza Bairda, Zdzisława
Szostaka, Henryka Kuźniaka, Waldemara Kazaneckiego czy Wojciecha Kilara. Kompozycje i
wykonania najlepszych artystów polskiej sceny muzycznej lat 60. i 70. m.in. Jerzego
„Dudusia” Matuszkiewicza, Włodzimierza Nahornego, Jana Ptaszyna Wróblewskiego,
Zbigniewa Namysłowskiego. Nowoczesne aranżacje tradycyjnych melodii i współczesne
brzmienia zespołów takich jak Bossa Nova Combo, Orkiestry Tanecznej Polskiego Radia pod
batutą Adama Wiernika, Polish Jazz Quartet, Warszawskich Smyczków i wielu innych.
Przestrzeń platformy 35mm.online zaprojektowano w oparciu o najlepsze wzorce i
standardy funkcjonujących na rynku platform streamingowych, dodatkowo uwzględniając
charakter serwisu – koncentrującego unikalny polski kontent filmowy.
Wydania redakcyjne platformy publikowane są w cyklach comiesięcznych. Slidery są
redagowane pod różnymi nagłówkami i hasłami, w zależności od miesiąca i motywu
przewodniego danego wydania.
W architekturze platformy 35mm.online zaprojektowano również moduły poświęcone
poszczególnym kategoriom filmowym: fabuła, dokument, kroniki, animacje. Dodatkowo
wprowadzono moduł KOLEKCJE – moduł z propozycjami filmowymi dla koneserów kina,
mistrzowskie kolekcje filmowe (A. Munk, S. Różewicz, W. J. Has) oraz moduł „DLA DZIECI”
–najlepsze serie animowane i bajki dla dzieci (np. Reksio, Porwanie Baltazara Gąbki).
WFDiF sukcesywnie rozbudowuje bazę materiałów filmowych, zasilając bibliotekę
platformy 35mm.online i podwyższając w ten sposób jej atrakcyjność. Unikalne materiały
filmowe, bogate galerie zdjęć, opisy filmów, komentarze redakcyjne służą upowszechnianiu
polskiej kultury i edukacji filmowej.
Polska klasyka filmowa z zasobów WFDiF udostępniana jest także na postawie licencji
udzielnych przez WFDiF w serwisach streamingowych podmiotów trzecich, m.in. Netflix (36
filmów, w tym filmy Wajdy, Kieślowskiego, Machulskiego, Chęcińskiego, Barei), platforma
Canal + (łącznie 90 filmów fabularnych i dokumentalnych obejmujących polską klasykę
filmową), Amazon.pl (łącznie 163 filmów fabularnych i dokumentalnych obejmujących
polską klasykę filmową), platforma Kineskop.pl (dla widowni z dysfunkcjami narządów
słuchu lub/i wzroku).
Ad 7.
W odniesieniu do nowych filmów wymóg przygotowania udogodnień dla osób z
niepełnosprawnościami nie jest jedynie przewidywany — funkcjonuje on już jako warunek
finansowania ze środków publicznych. W ramach Programów Operacyjnych Polskiego
Instytutu Sztuki Filmowej producent korzystający z dofinansowania jest zobowiązany do
wykonania audiodeskrypcji oraz napisów dla osób niesłyszących i dołączenia ich do kopii
wzorcowej filmu przekazywanej do Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego;
spełnienie tego obowiązku stanowi jeden z warunków przyjęcia rozliczenia końcowego
dofinansowanego projektu. Obowiązek obejmuje również filmy dokumentalne. W
Programach Operacyjnych PISF dostępność jest definiowana jako obejmująca
audiodeskrypcję (AD), ścieżkę lektorską (VO), napisy dla osób niesłyszących (SDH) oraz
tłumaczenie na polski język migowy (PJM).
Wymóg ten wpisuje się w szersze ramy prawne zapewniania dostępności treści
audiowizualnych. Obowiązki w zakresie udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami
wzroku i słuchu przewiduje art. 18a ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji,
zgodnie z którym nadawcy telewizyjni zapewniają udogodnienia dla co najmniej 50%
-- 6 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
kwartalnego czasu nadawania programu. Ramy ustanawia także ustawa z dnia 26 kwietnia
2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez
podmioty gospodarcze, wdrażająca europejski akt o dostępności.
Niezależnie od obowiązków dotyczących produkcji finansowanej ze środków PISF,
Ministerstwo prowadzi obecnie prace koncepcyjne nad zwiększeniem dostępności filmów
dla osób z niepełnosprawnościami w obszarze dystrybucji kinowej. W ramach tych prac, z
udziałem przedstawicieli Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, dystrybutorów, platform oraz
organizacji działających na rzecz dostępności, analizowane są dostępne instrumenty — od
rozwiązań technicznych umożliwiających udostępnianie ścieżek dostępnościowych (m.in.
aplikacje synchronizujące dodatkowe ścieżki dźwiękowe oraz rozwiązania nadawania
bezprzewodowego w kinach), przez możliwości ich dofinansowania w ramach Programów
Operacyjnych PISF, po kwestie organizacji seansów dostępnościowych.
Ministerstwo stoi na stanowisku, że dobór narzędzi powinien być stopniowalny i
proporcjonalny — z pierwszeństwem dla zachęt i rozwiązań samoregulacyjnych, w tym
porozumienia branżowego, którego ramy są obecnie wypracowywane, a sięganie po
instrumenty o charakterze obligatoryjnym powinno być rozważane dopiero w razie
nieskuteczności wcześniejszych działań. Za istotny warunek skutecznego projektowania
rozwiązań Ministerstwo uznaje pozyskanie rzetelnych danych o zapotrzebowaniu na treści
dostępne, niezbędnych również dla oceny skutków ewentualnej regulacji. Równolegle
analizowane są możliwości wsparcia finansowego podmiotów zobowiązanych do
zapewniania dostępności, w tym we współpracy z Państwowym Funduszem Rehabilitacji
Osób Niepełnosprawnych.
Polski Instytut Sztuki Filmowej także podejmuje działania na rzecz zwiększania dostępności
kultury filmowej dla osób ze szczególnymi potrzebami. W przypadku filmów
dofinansowanych przez Instytut producent ma obowiązek wykonania audiodeskrypcji (AD),
ścieżki lektorskiej (VO), napisów dla osób niesłyszących i słabosłyszących (SDH) oraz
tłumaczenie na Polski Język Migowy (PJM).
Od 2026 r. Polski Instytut Sztuki Filmowej poszerzył katalog kosztów kwalifikowalnych o
koszty związane z zapewnianiem dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami. W
Programie Operacyjnym „Upowszechnianie kultury filmowej” obejmują one m.in. wykonanie
audiodeskrypcji, napisów SDH dla osób niesłyszących i słabosłyszących oraz tłumaczenia na
Polski Język Migowy. Również w Programie Operacyjnym „Produkcja filmowa”, dodatkowo
w przypadku filmów kierowanych do dzieci i młodzieży do 16. roku życia oraz filmów
familijnych, producent zobowiązany jest do przygotowania tłumaczenia migowego (PJM).
W Programie Operacyjnym „Rozwój kin” kwalifikowane są natomiast koszty związane
z dostępnością architektoniczną, w tym wykonaniem poręczy, podjazdów, wind,
dostosowaniem toalet oraz systemów oznaczeń komunikacyjnych, a także koszty związane
z dostępnością informacyjno-komunikacyjną, obejmujące m.in. pętle indukcyjne oraz
urządzenia umożliwiające odbiór napisów i audiodeskrypcji.
Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny w ramach rozwoju serwisu Ninateka planuje
działania zwiększające dostępność filmów i innych materiałów audiowizualnych dla osób ze
szczególnymi potrzebami. Projektowana nowa wersja serwisu ma spełniać wymagania
dostępności cyfrowej na poziomie określonym w standardzie WCAG 2.2 AA.
Wymagania dostępności mają obejmować publiczny serwis WWW, player wideo i audio,
katalog treści, mechanizmy filtrowania i wyszukiwania, formularze oraz aplikacje mobilne.
Planowane rozwiązania obejmują m.in. obsługę serwisu z poziomu klawiatury, właściwą
strukturę nagłówków, odpowiedni kontrast, możliwość powiększania tekstu bez utraty
funkcjonalności, dostępność formularzy i komunikatów oraz współpracę z technologiami
asystującymi (czytnikami ekranu).
-- 7 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Szczególny nacisk zostanie położony na dostępność katalogu treści, filtrów oraz playera.
Nowy odtwarzacz ma umożliwiać (oprócz wspomnianego wcześniej sterowania klawiaturą)
m.in. dostosowanie wyglądu napisów, w tym ich wielkości, koloru tekstu i koloru tła.
System ma także umożliwiać oznaczanie i filtrowanie treści według dostępności napisów,
napisów dla niesłyszących, audiodeskrypcji oraz tłumaczenia na polski język migowy.
Informacje o dostępności mają być widoczne na poziomie podstrony obiektu, a w przypadku
materiałów posiadających napisy lub audiodeskrypcję serwis ma zapewniać ich poprawne
wyświetlanie i wybór przez użytkownika.
Dostępność nowej wersji Ninateki zostanie potwierdzona audytem niezależnego podmiotu
zewnętrznego. Audyt obejmie m.in. testy automatyczne, analizę ekspercką, testy
klawiaturowe, testy z użyciem technologii asystujących oraz analizę kluczowych ścieżek
użytkownika, w tym katalogu, wyszukiwarki, playera i formularzy. Pozytywny wynik audytu,
rozumiany jako brak krytycznych błędów dostępności, stanowi warunek odbioru systemu.
Projektem zwiększającym możliwość dostępu do filmów dla osób ze specjalnymi potrzebami
jest także nowa seria Blu-ray Kolekcja Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego. W Kolekcji
ukażą się wybrane tytuły z Listy. W przygotowaniu: Kanał Andrzeja Wajdy, Trylogia śląska
Kazimierza Kutza (Sól ziemi czarnej , Perła w koronie, Paciorki jednego różańca) i Jak daleko
stąd, jak blisko Tadeusza Konwickiego.
Wszystkie filmy wydawane w Kolekcji LPDF będą prezentowane w wysokiej jakości
(materiały po restauracji cyfrowej), z opracowaniem merytorycznym i w przystępnej cenie.
Każdy film będzie opatrzony audiokomentarzem eksperta czy twórcy, a w polsko-angielskiej,
ilustrowanej, 120- stronicowej książce znajdą się nowe teksty napisane przez badaczy kina
czy specjalistów z innych dziedzin. Filmy główne zostaną opracowane pod kątem
dostępności i zawierać będą audiodeskrypcje, polskie napisy rozszerzone (SDH – Subtitles
for the Deaf and Hard of Hearing) oraz napisy w języku angielskim. Na płycie z dodatkowymi
materiałami – z napisami polskimi i angielskimi – znajdą się filmy dokumentalne, materiały z
planu, wywiady oraz nowe wideoeseje stworzone przez znawców kina i twórców filmowych.
W dodatkach do filmu „Kanał” znalazło się także archiwalne słuchowisko radiowe. Płyty z
Kolekcji LPDF będą wydawane w eleganckiej oprawie graficznej, z fontem bezszeryfowym i
na wysokim poziomie edytorskim.
Obecnie FINA ma rozpoczętą współpracę z Fundacją Katarynka, z którą planuje organizację
warsztatów i pokazów filmów dla dzieci ze specjalnymi potrzebami. Fundacja opracowuje
audiodeskrypcje animacji, do których prawa posiada FINA, i w ramach współpracy
planowane jest organizacja wspólnych działań edukacyjnych z wykorzystaniem klasycznej
polskiej animacji. Ponadto projekt FINA pn. „Raz, dwa, trzy! Filmoteka Szkolna patrzy!”
zaplanowano dostosować do potrzeb dzieci głuchych i niedowidzących i od roku szkolnego
2026/2027 organizować dla nich raz w miesiącu (stała oferta) pokazy filmów połączone z
warsztatami.
Program grantowy „Film” umożliwia wspieranie inicjatyw realizowanych zarówno przez
instytucje kultury, jak i organizacje pozarządowe oraz podmioty działające w sektorze
kultury i edukacji filmowej. Szczególne znaczenie mają przedsięwzięcia zwiększające
dostępność treści filmowych dla odbiorców ze specjalnymi potrzebami, w tym osób z
niepełnosprawnością wzroku i słuchu.
Od wielu lat dofinansowanie w ramach Programu otrzymuje Mazowieckie Stowarzyszenie
Pracy dla Niepełnosprawnych „De Facto” na realizację Festiwalu Kultury i Sztuki dla Osób
Niewidomych w Płocku. Przedsięwzięcie to stanowi ważny przykład działań na rzecz
zapewniania osobom niewidomym i słabowidzącym dostępu do kultury filmowej i
audiowizualnej.
-- 8 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
W bieżącym roku Stowarzyszenie uzyskało również wsparcie na realizację projektu pn.
„Internetowy Klub Filmowy Osób Niewidomych ‘Pociąg’”, którego celem jest rozwijanie
dostępności filmów oraz aktywizacja środowiska osób z dysfunkcją wzroku poprzez
działania prowadzone w formule internetowej.
Dofinansowanie otrzymała również Fundacja Kino Dostępne na realizację przedsięwzięcia
„Biblioteka audiodeskrypcji Kino Dostępne – interaktywny portal internetowy”. Projekt
polega na stworzeniu i rozwoju interaktywnej biblioteki audiodeskrypcji, za pośrednictwem
której kina i instytucje kultury będą mogły bezpłatnie udostępniać publicznie
audiodeskrypcje do wybranego filmu, w kontekście planowanego pokazu filmu, przy użyciu
aplikacji Kino Dostępne.
Wskazane działania wpisują się zarówno w cele Programu „Film”, jak i w szerszą politykę
wspierania dostępności kultury, realizowaną we współpracy z organizacjami
pozarządowymi i podmiotami branżowymi działającymi na rzecz osób ze specjalnymi
potrzebami. Dzięki tego rodzaju inicjatywom możliwe jest systematyczne poszerzanie
dostępu do wartościowych treści filmowych oraz wzmacnianie uczestnictwa osób z
niepełnosprawnościami w życiu kulturalnym.
W ramach współpracy z NGO w obszarze dostępności filmów dla osób z
niepełnosprawnościami (OzN) Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny (FINA)
konsekwentnie realizuje działania własne oraz rozwija współpracę z organizacjami
pozarządowymi i partnerami branżowymi w zakresie zwiększania dostępności oferty
filmowej dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności osób z niepełnosprawnościami
sensorycznymi.
W ramach projektów własnych FINA kontynuuje zapoczątkowaną pod koniec 2025 roku
realizację cyklu „Ekran bez Barier”, organizowanego w siedzibie instytucji. Jest to
comiesięczny program projekcji filmowych, którego celem jest promowanie dostępności
oraz tworzenie inkluzywnej przestrzeni uczestnictwa w kulturze filmowej. Każdy seans
przygotowywany jest z zastosowaniem udogodnień takich jak audiodeskrypcja, napisy dla
osób niesłyszących oraz tłumaczenie na Polski Język Migowy (PJM).
Cykl „Ekran bez Barier” stanowi istotny element długofalowej strategii FINA,
ukierunkowanej na eliminowanie barier w dostępie do kultury filmowej oraz systematyczne
zwiększanie dostępności oferty instytucji.
FINA rozwija również współpracę z organizacjami reprezentującymi środowiska osób z
niepełnosprawnościami oraz podmiotami działającymi na rzecz dostępności. Kluczowymi
partnerami instytucji są Polski Związek Głuchych oraz Polski Związek Niewidomych, z
którymi FINA współpracuje przy projektowaniu i wdrażaniu rozwiązań odpowiadających na
potrzeby odbiorców.
Istotnym elementem działań jest także współpraca z organizacjami pozarządowymi,
prowadzona zarówno w formule formalnej, jak i nieformalnej. Od października 2025 roku
FINA współpracuje nieformalnie z Fundacją Kino Dostępne. Współpraca ta została
zapoczątkowana przy okazji festiwalu Orły i jest kontynuowana poprzez działania
promujące aplikację Kino Dostępne jako uzupełniające rozwiązanie technologiczne wobec
funkcjonującego w kinie Iluzjon systemu stacjonarnego DAS 200. Aplikacja jest promowana
zarówno w kinie Iluzjon, jak i podczas wydarzeń realizowanych w ramach cyklu „Ekran bez
Barier”, zwiększając dostęp do oferty filmowej dla osób z różnymi potrzebami.
Ponadto FINA współpracuje także z organizacjami pozarządowymi: Fundacją Kultury bez
Barier w zakresie organizacji szkoleń dla pracowników FINA, podnoszących kompetencje w
obszarze dostępności, Fundacją Katarynka poprzez wsparcie zasobami archiwalnymi
(filmowymi i okołofilmowymi) serwisu VOD Adapter, skierowanego do osób niewidomych i
słabowidzących, Mazowieckim Stowarzyszeniem Pracy dla Niepełnosprawnych De Facto w
-- 9 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Płocku w zakresie działań wspierających dostępność treści kulturowych oraz z Fundacją
Kino Dostępne w zakresie promocji i upowszechniania narzędzi zwiększających dostępność
kina.
W 2026 roku FINA dołączyła również do Grupy Roboczej ds. Dostępności Kinematografii
(GDK) przy Radzie Dostępności, działającej przy Ministerstwie Funduszy i Polityki
Regionalnej. Jest to ciało eksperckie powołane w listopadzie 2024 roku, zrzeszające
przedstawicieli administracji publicznej, środowiska twórców, branży kinowej oraz
organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Udział FINA w pracach
GDK stanowi istotny wkład instytucji w rozwój systemowych rozwiązań na rzecz
dostępności kinematografii w Polsce.
Działania na rzecz dostępności realizowane są także w ramach wydarzeń filmowych o
charakterze festiwalowym. Podczas 21. i 22. festiwalu Millennium Docs Against Gravity,
odbywającego się m.in. w kinie Iluzjon, zapewniono szeroki zakres udogodnień dla osób z
niepełnosprawnościami. Wybrane seanse przygotowano z audiodeskrypcją oraz napisami
dla osób niesłyszących, co umożliwiło pełniejsze uczestnictwo osobom z różnymi potrzebami
sensorycznymi.
FINA systematycznie rozwija także dostępność swoich zasobów cyfrowych poprzez
rozszerzanie katalogu materiałów z audiodeskrypcją dostępnych na platformie Ninateka,
rozbudowanie opisów redakcyjnych materiałów wideo, uwzględniając potrzeby osób
niewidomych i słabowidzących, ulepszono dostępność serwisu internetowego FINA zgodnie
z wytycznymi WCAG 2.1, w tym poprzez wprowadzenie opisów alternatywnych.
Powyższe działania potwierdzają systemowe i wieloaspektowe podejście FINA do
budowania dostępności – obejmujące zarówno programy własne, współpracę z partnerami
społecznymi i branżowymi, jak i aktywny udział w pracach eksperckich na poziomie
krajowym – oraz wpisują się w realizację misji zapewniania równego dostępu do dziedzictwa
audiowizualnego wszystkim odbiorcom.
W ramach projektów własnych i programów współpracy z organizacjami pozarządowymi i
branżowymi w zakresie budowania dostępności do filmów dla osób ze specjalnymi
potrzebami realizowanych przez Wytwórnię Filmów Dokumentalnych i Fabularnych są:
a) projekty własne – Platforma 35mm.online.
Wszystkie filmy zdigitalizowane w ramach Projektu FERC i prezentowane na platformie
35mm.online spełniają wymogi WCAG 2.1 – posiadają audiodeskrypcje, transkrypcje, napisy
w wersji polskiej i angielskiej, a także kompleksowe opisy. Dla osób obcojęzycznych całość
biblioteki filmowej Platformy jest dostępna w angielskiej wersji językowej.
b) programy współpracy
WFDiF od 2024 r. współpracuje z Festiwalem KORELACJE, w ramach którego wybrane filmy
z autorskimi narracjami zostały włączone do dystrybucji w Sieci Kin Studyjnych i od lutego
2024 r. są prezentowane w kinach w całej Polsce. Projekt łączy promocję polskiego
dziedzictwa filmowego z rozwiązaniami zwiększającymi dostępność i różnorodność odbioru
filmu.
Równolegle WFDiF rozwija działania technologiczne wspierające dostępność
audiowizualną. Nawiązano współpracę z Fundacją Kino Dostępne przy wdrażaniu aplikacji
„Kino Dostępne”, umożliwiającej korzystanie z audiodeskrypcji i ścieżek lektorskich podczas
seansów kinowych za pomocą smartfona i słuchawek.
WFDiF od wielu lat współpracuje z Fundacją Katarynka, wspierając realizowany przez
Fundację projekt pod nazwą „ADAPTER. Filmoteka bez Barier”. W ramach Porozumienia
Fundacja Katarynka prezentuje w Portalu ADAPTER zasoby filmowe WFDiF dla osób z
-- 10 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
niepełnosprawnościami wzroku i słuchu, tworząc dostosowania w postaci audiodeskrypcji
oraz napisów dla niesłyszących na potrzeby filmów. Filmy wraz z dostosowaniami
przygotowanymi przez Fundację - audiodesktrypcją, transkrypcją dla niedosłyszących oraz
napisami w wersji polskiej i angielskiej - prezentowane są na platformie streamingowej
35mm.online.
Ad 8.
W latach 2025-2026 MKiDN podjęło działania mające na celu reedycje kinowej klasyki
filmowej zarówno w kinach studyjnych, jak i DKF. I tak w roku 2025 był realizowany projekt
pn. „50 na 50” , który zagościł zarówno w kinach studyjnych, plenerowych, jak i DKF-ach.
Swoje przeglądy zorganizowały domy i ośrodki kultury oraz biblioteki i mediateki. Z oferty
skorzystali także studenci uniwersytetów i szkół filmowych. Lista wszystkich przeglądów
realizowanych w ramach „50 na 50” oraz mapa ich lokalizacji jest dostępna pod
linkiem: https://festiwalgdynia.pl/50-na-50/. Organizatorem „50 na 50” była Pomorska
Fundacja Filmowa w Gdyni – producent Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Projekt
został objęty patronatem honorowym Prezydent Miasta Gdyni i dofinansowany ze środków
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej.
Partnerem głównym „50 na 50” była Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny, a
partnerami Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych oraz Telewizja Polska.
Projekt jest kontynuowany w roku 2026 ze szczególnym zaangażowaniem również
Stowarzyszenia Kin Studyjnych.
Nadzorowane przez MKiDN jednostki kinematografii są zaangażowane w promocję
polskiego i światowego dziedzictwa filmowego.
I tak np. „EC1 Łódź – Miasto Kultury” w Łodzi traktuje promocję polskiego i światowego
dziedzictwa filmowego jako jeden z podstawowych elementów swojej misji statutowej.
Instytucja ma świadomość, że realizowane projekty filmowe wywierają realny wpływ na
rozwój kompetencji kulturowych oraz świadome uczestnictwo odbiorców w kulturze,
dlatego też instytucja, będąc jednocześnie członkiem Sieci Kin Studyjnych, dokłada
wszelkich starań, aby dzieła zaliczane do klasyki filmowej pozostawały stale obecne w
ofercie programowej i cieszyły się niezmiennym zainteresowaniem widzów.
Wyraża się to w systematycznym prezentowaniu widzom starannie wyselekcjonowanych
dzieł filmowych o wysokiej wartości artystycznej i historycznej. Oprócz regularnego
prezentowania klasyki filmowej w ramach bieżącego repertuaru, od momentu otwarcia w
2023 roku Narodowe Centrum Kultury Filmowej, specjalistyczny oddział EC1, było
organizatorem lub współorganizatorem licznych przeglądów filmowych, retrospektyw oraz
wydarzeń specjalnych, podczas których prezentowano dzieła uznawane za szczególnie
istotne dla rozwoju sztuki filmowej, kultury narodowej oraz światowego dziedzictwa
kinematograficznego. Wśród najważniejszych realizacji ostatnich miesięcy należy wymienić:
„Weekend Reymonta” celebrujący jubileusz 50-lecia premiery filmu „Ziemia obiecana”,
przegląd „Rękopisy Hasa”, poświęcony twórczości Wojciecha Jerzego Hasa i prezentujący
jednocześnie wybitne dzieła współczesnego kina światowego, realizowany obecnie autorski
projekt związany z obchodami Roku Andrzeja Wajdy – „Notatki z rzeczy (nie)widzianych”, a
także przeglądy filmów portugalskich, francuskich, czeskich, niemieckich, włoskich,
japońskich, indyjskich czy irańskich.
Klasyka kina (zarówno polskiego, jak i światowego) stanowi najważniejszy element działań
programowych i kuratorskich również Filmoteki Narodowej - Instytutu Audiowizualnego,
który jest realizowany zarówno w kinie Iluzjon i sali Ziemia Obiecana w siedzibie FINA, jak i
we współpracy z najważniejszymi krajowymi festiwalami filmowymi. W programie filmowym
FINA są stale i licznie obecne polskie filmy przedwojenne i z okresu PRL (często te znajdujące
się w zbiorach FINA, prezentowane z nośników ze zbiorów FINA, przede wszystkim z taśm
filmowych, lub w wersji cyfrowej po rekonstrukcji lub restauracji FINA) oraz klasyka kina
-- 11 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
światowego (często w najlepszych cyfrowych wersjach przywracanych do dystrybucji).
Głównym celem działań kuratorskich jest tworzenie programu, który zapewniałby dostęp do
dzieł kina klasycznego z uwzględnieniem istotnych kontekstów ułatwiających odbiór tych
filmów współczesnej polskiej widowni, dlatego większość pokazów połączona jest z
prelekcjami, wykładami lub dyskusjami ekspertów.
Program filmowy FINA prezentuje klasykę kina na trzy sposoby:
1) Cykle filmowe. W ramach tematycznych cykli filmowych pokazy klasyki kina odbywają
się raz w miesiącu od września do czerwca. Wybrane cykle filmowe realizowane w
sezonie 2025/2026 w FINA:
„Materia filmu. Z taśmy” (kino Iluzjon, pokazy biletowane) – klasyka polskiego i
światowego kina prezentowana z taśm filmowych ze zbiorów FINA;
„Z archiwum FINA” (sala Ziemia Obiecana, pokazy bezpłatne) – klasyka polskiego
kina przedwojennego i okresu PRL (np. „Sami swoi”, „Lekarstwo na miłość”, „Znachor”);
każda projekcja poprzedzona jest wykładem pracownika FINA odsłaniającym kulisy
działania archiwum filmowego;
„Klub Seniora” (kino Iluzjon, pokazy biletowane – zniżka dla seniorów) – autorski cykl
Andrzeja Bukowieckiego przybliżający klasykę kina starszej widowni;
2) Przeglądy filmowe. W programach wszystkich przeglądów filmowych organizowanych
przez FINA (niezależnie od ich wiodącej tematyki) obecna jest klasyka kina polskiego i
światowego albo jako najważniejszy element programu, albo jako istotny kontekst dla
prezentowania dzieł nowszych. Wybrane przeglądy filmowe z sezonu 2025/2026:
przegląd wybranych filmów z zainaugurowanej przez FINA w październiku 2025
roku Listy Polskiego Dziedzictwa Filmowego, której idea opiera się na
identyfikowaniu, ochronie i upowszechnianiu dzieł kluczowych dla historii oraz
rozwoju polskiego kina i twórczości audiowizualnej. Od października do grudnia
2025 roku w kinie Iluzjon odbyło się siedem spotkań – podczas każdego z nich
pokazane zostały klasyczne polskie filmy krótko-i pełnometrażowe, fabularne,
dokumentalne i animowane;
„Kobiety (z)za kamery” (marzec 2026) – przegląd klasycznych i współczesnych
filmów polskich i zagranicznych, realizowanych przez kobiety, połączony ze
spotkaniami z polskimi reżyserkami, scenarzystkami, operatorkami i
montażystkami;
kino plenerowe na dziedzińcu w siedzibie FINA (czerwiec, lipiec i sierpień 2026) –
raz w tygodniu w ramach bezpłatnych pokazów prezentowane będą zarówno filmy
najnowsze, jak i klasyczne dzieła polskiego i światowego kina (np. „Ostatni dzień
lata”, „Piłkarski poker”, „Paulina na plaży”);
3) Wydarzenia filmowe. Na program filmowy FINA składają się również wydarzenia
filmowe związane m.in. z ważnymi rocznicami, świętami czy jubileuszami – ze względu na
swój okolicznościowych charakter opierają się na pokazach wybitnych dzieł polskiej i
światowej kinematografii. Wybrane wydarzenia filmowe w sezonie 2025/2026:
Święto Kina Niemego (wrzesień 2025) – najważniejsze, doroczne wydarzenie
filmowe organizowane w FINA i poświęcone klasyce kina niemego prezentowanej z
muzyką na żywo w kinie Iluzjon;
Święto Animacji (październik 2025) – dwudniowe wydarzenie prezentujące dzieła
kina animowanego przeznaczone zarówno dla młodszej, jak i dojrzałej widowni;
Gala Marka Piestraka (wrzesień 2025) – wieczór z udziałem mistrza polskiego kina
gatunkowego;
-- 12 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
uroczysta premiera odrestaurowanej wersji filmu „Nad Niemnem” (styczeń 2026);
rocznica pokazu filmu „Faraon” na festiwalu w Cannes w 1966 roku (maj 2026);
„Warszawa Konwickiego” (czerwiec 2026) – uroczyste obchody 100-lecia urodzin
Tadeusza Konwickiego (spacer miejski, pokaz filmu „Jak daleko stąd, jak blisko” i
koncert w kinie Iluzjon – całe wydarzenie bezpłatne).
FINA regularnie współpracuje z najważniejszymi festiwalami filmowymi w Polsce,
programując sekcje filmowe, w ramach których pokazywana jest klasyka polskiego kina.
Wybrane współprace w sezonie 2025/2026:
Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (wrzesień 2025): „Podwójne uderzenie”,
czyli pokaz filmów „Vabank” i „Żądło”;
Timeless Film Festival (kwiecień 2026): sekcje „FINA przedstawia. Oblicza polskiego
międzywojnia” (klasyka polskich filmów przedwojennych) i „FINA przedstawia.
Gatunkowe fantazje” (pięć filmów fabularnych z Listy Polskiego Dziedzictwa
Filmowego) oraz Wieczór Specjalny z Krzysztofem Rogulskim;
Festiwal Millennium Docs Against Gravity (maj 2026): sekcja „FINA przedstawia.
Dokumenty Czasów Przełomu” (trzy filmy dokumentalne z Listy Polskiego Dziedzictwa
Filmowego);
Krakowski Festiwal Filmowy (czerwiec 2026): pokaz „FINA przedstawia. Filmy
przemysłowe” (zestaw krótkometrażowych filmów przedwojennych z muzyką na
żywo).
W kinie Iluzjon liczba widzów biorących udział w biletowanych projekcjach klasyki kina waha
się od 30 do 250 osób – w zależności od wielkości sali, w której film jest pokazywany,
popularności tytułu czy terminu. W sali Ziemia Obiecana w siedzibie FINA, gdzie pokazy są
darmowe, liczba widzów jest stała – ok. 80-100 osób.
FINA realizuje program Akademia Polskiego Filmu skierowany do studentów uczelni
wyższych (kursy z historii polskiego filmu realizowane na zasadzie przedmiotów
ogólnouniwersyteckich) oraz wolnych słuchaczy. APF odbywa się w kinach w Warszawie,
Łodzi i Gdańsku, od nowego roku akademickiego dołączy Kraków i Toruń, a w kolejnych
semestrach nowe miasta. Docelowo FINA chce, żeby program był realizowany na wielu
uczelniach w Polsce, co umożliwi rozpowszechnienie historii polskiego filmu zarówno wśród
studentów, jak i mieszkańców tych miast. APF to kursy składające się z wykładu oraz pokazu
filmu. FINA oferuje uczelniom oraz kinom kilka kursów tematycznych: jednosemestralne
kursy nt. twórczości Wojciecha Jerzego Hasa, twórczości Andrzeja Wajdy oraz polskiej
animacji oraz czterosemestralny kurs nt. historii polskiego filmu fabularnego.
Najstarszym i najprężniej działającym programem jest Filmoteka Szkolna, która została
zainicjowana przez Polski Instytut Sztuki Filmowej na przełomie 2008 i 2009 roku. To wtedy
do wszystkich szkół ponadpodstawowych w Polsce wysłano pakiety z wyborem klasycznych
polskich filmów na DVD wraz z broszurami filmoznawczymi. Od 2014 roku pakiet filmów
został poszerzony o kolejne tytuły, zestawione w lekcje tematyczne, ale ten pakiet był już
dostępny on-line – każdy nauczyciel zgłaszający się do programu otrzymywał dostęp do
platformy, na której można było bezpłatnie oglądać filmy będące w pakiecie – w całości.
Program Filmoteka Szkolna od początku koncentruje się nie tylko na udostępnianiu filmów,
ale też na realizacji działań edukacyjnych oraz tworzeniu materiałów dydaktycznych, dzięki
którym nauczyciele dowiadują się, jak pracować z danym filmem na lekcjach, a uczniowie jak
świadomie oglądać te filmy oraz jak tworzyć swoje własne dzieła filmowe. Filmoteka Szkolna
to baza wiedzy o filmie, jego historii, ale też o środkach filmowego wyrazu. Obecnie – ze
względu na toczące się rozmowy dotyczące ponownego udostępnienia filmów nauczycielom
i uczniom – instytucja skupiła się na prowadzaniu w szkołach w całym kraju bezpłatnych
warsztatów dla uczniów i webinarów dla nauczycieli, podczas których korzystano z
-- 13 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
fragmentów polskich filmów. Docelowo planowane jest pogłębione działań dla nauczycieli,
lekcje on-line oraz kinową odsłonę projektu skierowaną do uczniów starszych klas szkół
podstawowych i szkół ponadpodstawowych, która będzie realizowana w Warszawie w kinie
Iluzjon i będzie stanowiła uzupełnienie stacjonarnego cyklu „Raz, dwa, trzy! Filmoteka
Szkolna patrzy!” adresowanego do najmłodszych – przedszkolaków z zerówek oraz uczniów
klas 1-3 szkół podstawowych. Są to pokazy klasycznych polskich animacji, poprzedzone
prelekcją i prezentacją, a zwieńczone warsztatami twórczymi pogłębiającymi jeden z
tematów – „ABC polskiej animacji”, „Jak stworzyć bohatera filmowego”, „Budujemy
scenografię”, „Tajniki scenariusza”, „Jak udźwiękowić film”. Od jesieni 2026 roku cykl będzie
się odbywać nie tylko w Warszawie, ale i w Toruniu. FINA nawiązuje kolejne współprace z
instytucjami kultury w kraju, żeby działanie upowszechniające klasyczne polskie animacje
trafiło do dzieci z różnych miast.
Co istotne, FINA czuwa nad jak największą obecnością polskiego filmu w nowej podstawie
programowej poprzez udział przedstawiciela FINA w zespole pracującym z ramienia
Instytutu Badań Edukacyjnych nad przedmiotem edukacja medialna, który pojawi się w
szkołach od roku szkolnego 2027/2028.
Działaniem, które domyka ofertę, jest Filmoteka Seniora, która rozpocznie się jesienią 2026
i będzie skierowana do Uniwersytetów Trzeciego Wieku z miast i miasteczek. Będzie to
pilotażowy projekt, w którym instytucja będzie chciała przedstawić lub przypomnieć
seniorom polskie kino zarówno to klasyczne, jak i mniej znane. Projekcjom będą
towarzyszyły spotkania i dyskusje na ważkie i istotne dla seniorów tematy.
FINA korzysta oraz planuje korzystać ze środków publicznych przeznaczonych na rozwój
cyfrowej dystrybucji treści audiowizualnych, w tym ze środków krajowych pozostających w
dyspozycji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
FINA współpracuje z instytucjami zagranicznymi między innymi w celu prezentowania
zagranicznej klasyki kina w programie filmowym FINA. Najważniejsze współprace
zagraniczne w roku 2026:
Ambasada Francji w Polsce i Instytut Francuski: polska premiera filmu dokumentalnego
„Wykopane” w reżyserii Anny Szczepańskiej połączona z pokazem filmu
dokumentalnego „Archeologia” w reżyserii Andrzeja Brzozowskiego (film znajduje się
na Liście Polskiego Dziedzictwa Filmowego) w Sali Ziemia Obiecana w siedzibie FINA
przy ul. Wałbrzyskiej 3/5 w Warszawie (styczeń 2026);
Ambasada Republiki Korei w Polsce i Centrum Kultury Koreańskiej: „Filmowy Atlas
Świata. Korea Południowa”, przegląd klasyki kina koreańskiego w kinie Iluzjon (maj
2026);
Asociatia Dacin Sara, Romanian Film Centre, Romanian National Film Archive, Instytutu
Kultury Rumuńskiej: „Rumuńskie kino na wylot”, pokaz filmu „Skradziono bombę” i
spotkanie z badaczką kina rumuńskiego Iriną trocan w kinie Iluzjon (czerwiec 2026);
Centrum Dowżenki: „Filmowy Atlas Świata. Ukraina”, przegląd klasyki kina
ukraińskiego w kinie Iluzjon (listopad i grudzień 2026).
FINA promuje swoją działalność i swoje osiągnięcia za granicą poprzez przeglądy kina
polskiego organizowane we współpracy z Instytutami Polskimi i partnerskimi filmotekami za
granicą, prezentując polskie filmy, często w odrestaurowanych wersjach premierowo
podczas Il Cinema Ritrovato w Bolonii, Le Giornate del Cinema Muto w Pordenone, a także
podczas konferencji branżowych.
FINA pozostaje członkiem następujących organizacji międzynarodowych:
a) FIAF (Fédération internationale des archives du film / International Federation of Film
Archives) – Międzynarodowa Federacja Archiwów Filmowych zajmująca się ochroną i
dostępem do światowego dziedzictwa filmowego, od 1938 r. zrzesza ponad 100
-- 14 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
aktywnych członków i 80 partnerów. Obecność przedstawicielki FINA w Cataloguing &
Documentation Commission;
b) ACE (Association des Cinémathèques Européennes) – Stowarzyszenie Europejskich
Archiwów Filmowych, od 1991 r. Zrzesza 49 europejskich narodowych i regionalnych
archiwów filmowych;
c) FIAT/IFTA – Fédération Internationale des Archives de Télévision | International
Federation of Television Archives;
d) BAAC – Baltic Audiovisual Archival Council (BAAC) – Bałtycka Rada Archiwów
Audiowizualnych.
Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w ramach budowania dostępności
filmów w kinach i innych placówkach (np. domy kultury, operatorzy kina letniego) czy na
festiwalach filmowych konsekwentnie rozwija dostępność polskich filmów i dorobku
archiwalnego poprzez współpracę z kinami, festiwalami filmowymi, instytucjami kultury oraz
operatorami pokazów specjalnych i plenerowych zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Działania te obejmują organizację retrospektyw, pokazów specjalnych, przeglądów klasyki
kina polskiego, prezentacji debiutów oraz szeroką obecność produkcji WFDiF podczas
najważniejszych wydarzeń filmowych.
W 2023 r. WFDiF zainicjowała w Rzymie przegląd „Grandi Classici del Cinema Polacco”,
którego celem jest promocja polskiej kinematografii za granicą. W ramach przeglądu
prezentowano m.in. filmy „Amator” w reż. Krzysztofa Kieślowskiego, „Popiół i diament” w
reż. Andrzeja Wajdy, „Pociąg” w reż. Jerzego Kawalerowicza, „Barwy ochronne” w reż.
Krzysztofa Zanussiego, „Perła w koronie” w reż. Kazimierza Kutza oraz „Pętla” w reż.
Wojciecha Jerzego Hasa. Projekt przyczynił się do zwiększenia obecności polskiego kina
klasycznego w międzynarodowym obiegu festiwalowym i kinowym.
W latach 2023–2025 w ramach projektu zrealizowano 37 pokazów filmowych oraz ponad
20 wydarzeń towarzyszących, prezentując 37 dzieł polskiej kinematografii w
odrestaurowanych wersjach cyfrowych z włoskimi napisami. Projekt zgromadził łącznie
blisko 4 900 widzów i z każdą kolejną edycją umacniał swoją pozycję jako ważna platforma
promocji polskiego kina za granicą. Rosnąca frekwencja, zwieńczona rekordowym wynikiem
1 683 widzów w 2025 r., potwierdziła trwałe zainteresowanie włoskiej publiczności polską
kinematografią oraz skuteczność długofalowej strategii programowej i edukacyjnej
projektu.
Istotnym elementem działań na rzecz zwiększania dostępności filmów pozostaje projekt
„Teatroteka”. WFDiF regularnie organizuje pokazy debiutów oraz spotkania z twórcami
podczas Festiwalu „Młodzi i Film” w Koszalinie. W 2023 r. z inicjatywy WFDiF powołano
specjalną sekcję konkursową „Konkurs Teatrotek”, poświęconą pełnometrażowym
debiutom realizowanym w ramach tego programu.
WFDiF jest m. in. współorganizatorem międzynarodowego Timeless Film Festival Warsaw,
podczas którego prezentowane są filmy fabularne, dokumentalne, animacje oraz
retrospektywy twórców związanych z zasobami Wytwórni.
Dodatkowym elementem zwiększania dostępności filmów były projekty realizowane we
współpracy z Siecią Kin Studyjnych (m.in. retrospektywy filmów Wojciecha Jerzego Hasa,
Andrzeja Wajdy czy Tadeusza Konwickiego), udział przedstawicieli WFDiF w konferencjach
i wydarzeniach poświęconych edukacji filmowej i dziedzictwu polskiej kinematografii, w tym
konferencji organizowanej przez Centrum Kultury Filmowej im. Andrzeja Wajdy w Muzeum
Historii Polski poświęconej twórczości Andrzeja Wajdy „Andrzej Wajda: uczeń, nauczyciel,
twórca. Inspiracje edukacyjne” oraz w 6. Forum Edukacji Filmowej, a także współpraca z
instytucjami kultury.
-- 15 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Skalę oddziaływania projektów WFDiF potwierdza zarówno liczba realizowanych wydarzeń,
jak i obecność filmów podczas najważniejszych wydarzeń branżowych. Działania te w istotny
sposób przyczyniły się do zwiększenia dostępności polskiej kinematografii, promocji
twórczości archiwalnej oraz budowania nowych grup odbiorców filmów WFDiF w Polsce i za
granicą.
W ramach budowania dostępności filmów w kinach i innych placówkach (np. domy kultury,
operatorzy kina letniego), festiwalach filmowych, ze wskazaniem na przykłady projektów i
statystykę dotyczącą liczby widzów, filmy Studia Filmów Rysunkowych są prezentowane w
kinach studyjnych, domach kultury, podczas festiwali filmowych oraz wydarzeń
plenerowych. Ważnym elementem działalności jest także Centrum Bajki i Animacji OKO
wraz z Kinem Kreska w Bielsku-Białej, gdzie odbywają się pokazy filmowe oraz są
realizowane działania edukacyjne dla dzieci, młodzieży i rodzin.
Ad 9.
Publicznie dostępny rejestr filmów prowadzony jest pod nazwą FilmPolski.pl, który jest
bazą polskich filmów redagowaną przez Bibliotekę Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej,
Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Rejestr dostępny jest pod adresem:
FilmPolski.pl.
Baza istnieje od 1990 r., początkowo udostępniana w Bibliotece PWSFTviT, od marca 1998
r. również w Internecie. Zawiera pełne informacje o:
filmach zrealizowanych w Polsce lub z udziałem polskich artystów i twórców
filmowych;
spektaklach Teatru Telewizji;
etiudach powstałych w PWSFTviT od 1948 r.;
filmowej bibliografii zawartości polskich czasopism od 1945 r.;
oraz liczy
70 000 nazwisk twórców filmów fabularnych, dokumentalnych,
krótkometrażowych, animowanych, seriali telewizyjnych, spektakli Teatru Telewizji,
etiud powstałych w PWSFTviT;
4088 filmów fabularnych i seriali telewizyjnych (w tym 448 powstałych przed II
wojną światową);
16 638 filmów dokumentalnych, krótkometrażowych, animowanych;
4142 spektakli Teatru Telewizji;
3829 etiud powstałych w PWSFTviT.
Nadzorowane przez MKiDN jednostki prowadzą rejestry filmów, do których posiadają
prawa.
Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny gromadzi informacje o statusie prawnym
filmów w swoim Systemie Zarządzania Zbiorami (nazywany również Centralny Katalog).
Wyszukiwanie w systemie jest możliwe w siedzibie FINA. W ramach projektu FERC planuje
się upublicznienie informacji o posiadanych zbiorach i ich statusie prawnym w realizowanym
w projekcie Portalu Katalog Zbiorów FINA. System przeznaczony będzie do publicznej
prezentacji zawartości Centralnego Katalogu FINA w Internecie wraz z wybranymi
materiałami audiowizualnymi w wersji podglądowej. Dodatkowo platforma prezentować
będzie materiały kontekstowe oraz multimedialne dzieła sztuki z kolekcji CSW ZU. Jego
upublicznienie zaplanowane jest na 2028 rok.
W ramach projektu będzie prezentować informacje o zbiorach również w krajowym
Repozytorium Obiektów Kultury i Nauki KRONIK@ i międzynarodowych agregatorach
(Europeana, Treasures from the Film Archives).
-- 16 of 17 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Studio Filmów Rysunkowych w ramach prowadzenia baz danych, prowadzi dokumentację
dotyczącą praw autorskich i statusu prawnego swoich produkcji, co umożliwia bezpieczne
udostępnianie i licencjonowanie filmów.
Ad 10.
Polska aktywnie uczestniczy w pracach na forum Unii Europejskiej dotyczących
transgranicznego obiegu europejskich utworów audiowizualnych. Punktem odniesienia dla
działań w tym obszarze pozostaje dążenie do zwiększenia dostępności i transgranicznej
cyrkulacji treści przy jednoczesnym zachowaniu terytorialnego modelu licencjonowania,
który stanowi podstawę finansowania produkcji audiowizualnej w Europie.
Kwestia ewentualnego objęcia usług audiowizualnych zakazem nieuzasadnionego
blokowania geograficznego była i pozostaje przedmiotem przeglądu rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/302. Z dotychczasowych analiz Komisji
Europejskiej, w tym ze sprawozdania z 30 listopada 2020 r. dotyczącego pierwszego
krótkoterminowego przeglądu stosowania rozporządzenia oraz z dokumentu roboczego
służb Komisji z 18 lipca 2024 r. podsumowującego działania monitorujące, wynika, że
Komisja nie uznała dotychczas za zasadne rozszerzenia zakresu rozporządzenia na usługi
audiowizualne. W toku tych analiz wskazywano w szczególności na znaczenie terytorialnego
modelu licencjonowania i finansowania produkcji audiowizualnej oraz potencjalne ryzyka dla
różnorodności kulturowej i istniejących modeli dystrybucji. Podejście to pozostaje zbieżne z
prowadzonymi na forum Rady działaniami dotyczącymi zwiększania transgranicznego
obiegu europejskich utworów audiowizualnych, w tym koprodukcji.
Należy przy tym odróżnić zakaz nieuzasadnionego blokowania geograficznego od
mechanizmu transgranicznego przenoszenia usług online. Na podstawie rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1128 abonenci usług w zakresie treści online
mogą korzystać z legalnie wykupionych usług podczas czasowego pobytu w innym państwie
członkowskim. Rozwiązanie to nie znosi jednak terytorialnego charakteru licencjonowania
praw do utworów ani nie ustanawia ogólnego prawa dostępu do katalogów lub ofert
przeznaczonych dla innych państw członkowskich.
Ad 11.
Ministerstwo sprzeciwia się pojawiającym się nieraz propozycjom karania konsumentów za
korzystanie z treści udostępnionych nielegalnie w Internecie. Ministerstwo podejmuje
natomiast działania m.in. w ramach prac międzyresortowego Zespołu do spraw
przeciwdziałania naruszeniom praw autorskich i praw pokrewnych, aby do prawa polskiego
zostały wprowadzone mechanizmy pozwalające uprawnionym domagać się zablokowania
dostępu do nielegalnie udostępnianych treści.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 17 of 17 --