Interpelacja w sprawie systemowych zmian w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych na nieruchomościach, na przykładzie likwidacji tego typu składowisk na terenie gm. Racławice
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17203
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie systemowych zmian w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych na nieruchomościach, na przykładzie likwidacji tego typu składowisk na terenie gm. Racławice
Zgłaszający: Dominik Jaśkowiec, Bartosz Zawieja, Jacek Niedźwiedzki, Marek Jan Chmielewski, Patryk Gabriel, Rafał Siemaszko, Adam Krzemiński, Krzysztof Habura, Mariusz Popielarz, Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 18-05-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z uprzejmą prośbą o podjęcie czynności przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w sprawie składowania odpadów niebezpiecznych na działkach nr 499, 500 i 501 położonych na terenie gminy Racławice, a także o zapewnienie wsparcia finansowego i organizacyjnego umożliwiającego ich usunięcie.
Z ustaleń przekazanych mojemu biuru poselskiemu wynika, że od 2020 roku na wskazanych nieruchomościach magazynowane są odpady chemiczne w sposób niezgodny z przepisami prawa, co zostało potwierdzone przez Policję oraz Inspekcję Ochrony Środowiska. Na terenie działek nadal znajdują się znaczne ilości odpadów niebezpiecznych obejmujące m.in. około 198 beczek metalowych o pojemności 200 litrów, 31 beczek o pojemności 20 litrów, 73 palety z opakowaniami kartonowymi oraz 32 worki typu big bag o nieustalonej zawartości.
Przeprowadzone badania potwierdziły obecność substancji niebezpiecznych, w tym łatwopalnych i toksycznych, takich jak aceton, ksylen, alkohole oraz inne związki chemiczne. Odpady te są częściowo składowane bez odpowiednich zabezpieczeń, co stwarza realne zagrożenie dla środowiska, w szczególności ryzyko skażenia gleby i wód gruntowych, a także poważne zagrożenie pożarowe.
Właściciel nieruchomości został zobowiązany decyzją administracyjną do usunięcia odpadów, jednak obowiązek ten nie został wykonany. Pomimo podejmowanych przez organy gminy działań, w tym nakładania kar finansowych, problem pozostaje nierozwiązany. Jednocześnie gmina Racławice, jako jednostka o ograniczonych dochodach, nie dysponuje środkami pozwalającymi na samodzielne usunięcie odpadów, których utylizacja wiąże się z bardzo wysokimi kosztami.
Należy podkreślić, że gmina podejmowała próby rozwiązania problemu na poziomie centralnym. W czerwcu 2024 r. skierowano pismo do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, a w lutym 2025 r. podjęto próbę pozyskania środków z rezerwy celowej budżetu państwa na podstawie art. 26a ustawy o odpadach w ramach naboru ogłoszonego przez Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. Pomimo tych działań do chwili obecnej nie udało się zapewnić finansowania umożliwiającego usunięcie odpadów.
Zaistniała sytuacja rodzi istotne wątpliwości co do skuteczności obowiązujących mechanizmów reagowania w przypadkach porzucenia odpadów niebezpiecznych oraz wsparcia jednostek samorządu terytorialnego, zwłaszcza gdy podmiot odpowiedzialny uchyla się od wykonania obowiązków, a jednostka samorządu terytorialnego nie posiada wystarczających środków finansowych. W praktyce prowadzi to do przerzucenia ciężaru odpowiedzialności na gminę, co pozostaje w sprzeczności z zasadą „zanieczyszczający płaci” oraz podważa efektywność systemu ochrony środowiska.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu rozwiązania opisanej sytuacji i usunięcia odpadów niebezpiecznych z terenu gminy Racławice? W tym, czy istnieje możliwość pilnego udzielenia wsparcia finansowego z budżetu państwa lub funduszy celowych na usunięcie wskazanych odpadów?
Czy ministerstwo planuje zmiany systemowe w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych na nieruchomościach, w szczególności w celu odciążenia jednostek samorządu terytorialnego?
Mając na uwadze skalę zagrożenia dla środowiska oraz bezpieczeństwa mieszkańców, zasadne wydaje się pilne podjęcie działań na szczeblu rządowym oraz zapewnienie wsparcia dla gminy w rozwiązaniu tej sytuacji.
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „Nie posiadamy informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6026 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-SGO.0500.17.2026.KD
4385299.17929619.14522603
Warszawa, 01-06-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Dominika Jaśkowca oraz grupy Posłów
(znak: K10INT17203)
Temat: systemowe zmiany w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych
na nieruchomościach, na przykładzie likwidacji tego typu składowisk na terenie gm. Racławice,
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do interpelacji pana Posła Dominika Jaśkowca oraz grupy posłów w sprawie
systemowych zmian w zakresie finansowania usuwania odpadów niebezpiecznych porzuconych
na nieruchomościach, znak K10INT17203, przekazuję poniższe informację.
W nawiązaniu do pytania nr 1 uprzejmie informuję, że resort klimatu i środowiska zdaje sobie
sprawę jak trudnym i nierzadko budzącym obawy lokalnych społeczności jest problem nielegalnie
nagromadzonych odpadów, zwłaszcza niebezpiecznych, jak również z jakimi problemami
borykają się jednostki samorządu terytorialnego w związku z nagromadzonymi odpadami.
Samorządy niejednokrotnie zgłaszały do resortu problemy finansowe w związku z koniecznością
usunięcia. Dlatego Ministerstwo Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ) w 2026 r. przeprowadziło
kolejny nabór do środków z rezerwy celowej budżetu państwa w oparciu o punktację przyznaną
przez wojewodów oraz Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska. Na tej podstawie MKiŚ
stworzyło listę rankingową 401 pozytywnie zweryfikowanych lokalizacji, które mogą ubiegać się
o środki z rezerwy celowej budżetu państwa. Ze względu na ograniczoną pulę środków z rezerwy
celowej budżetu państwa na 2026 r. możliwe było rekomendowanie 8 lokalizacji w ramach
naboru przeprowadzonego w 2026 r. oraz 3 lokalizacjach na kontynuację usuwania odpadów
rozpoczętego w 2025 r.
Nawiązując do dokumentów służących przeprowadzeniu naboru, tzw. fiszek, dla lokalizacji
w gminie Racławice w 2025 r. fiszka dla gminy Racławice została negatywnie zweryfikowana
przez wojewodę ze względu na brak decyzji z art. 26a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r.
o odpadach2 i przekazana do MKiŚ w drugim etapie naboru (wyłącznie w celach informacyjnych).
W ww. fiszce zostały przedstawione informacje, że gmina Racławice nie wydała decyzji w trybie
art. 26a ustawy o odpadach, niemniej zostało wskazane, że planowane jest wznowienie
postępowania administracyjnego w trybie ww. artykułu. Natomiast w ramach naboru do środków
z rezerwy celowej budżetu państwa w roku 2026 r. fiszka dla gminy Racławice nie została
przekazana przez wojewodę w ogóle. Nie posiadamy informacji, czy gmina wydała decyzję
w trybie art 26a ustawy o odpadach, która jest podstawowym w chwili obecnej warunkiem dla
możliwości ubiegania się o dofinansowanie usuwania odpadów w miejsc w których stwierdzono
największe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi lub środowiska.
Niemniej należy wspomnieć, że w 2025 r. został ogłoszony nowy program dofinansowania ze
środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW)
„Usuwanie nielegalnie nagromadzonych odpadów”, dla którego planowany budżet wynosi 500
1 Na 17 kwietnia 2026 r. na liście rankingowej znajduje się 31 lokalizacji, gdyż 9 lokalizacji z przyczyn
formalnych, bądź ze względu na uzyskanie środków z innych źródeł zostało z niej wykreślonych.
2 Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, ze zm.
-- 1 of 2 --
mln zł. W 2025 r. dla 14 lokalizacji, które nie uzyskały środków z rezerwy celowej budżetu
państwa na 2025 r. zostały przewidziane środki w wysokości ok. 100 mln zł z tego źródła.
Analogiczne uzupełnienie finansowania ze środków NFOŚiGW jest planowane w roku 2026, przy
czym w chwili obecnej jest zbyt wcześnie, aby można było przesądzić jak wiele lokalizacji będzie
mogło skorzystać z takiego rozwiązania. Jednak, tak jak w roku 2025, pod uwagę brane będą
wyłącznie lokalizacje, które wzięły udział w naborze do środków z rezerwy celowej w 2026 r.
(czyli które spełniły wszystkie wymagania i dla których zabrakło środków z tej rezerwy w tym
roku). Wydatkowanie środków z rezerwy celowej oraz NFOŚiGW w roku 2027 będzie
przeprowadzane prawdopodobnie w sposób analogiczny do lat 2025-2026.
Odnosząc się do pytania nr 2, uprzejmie informuję, że w ramach kontynuacji działań mających na
celu wsparcie administracji lokalnej w usuwaniu nielegalnie nagromadzonych odpadów ustawą
z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy
o odpadach oraz niektórych innych ustaw3 ustanowiono podstawę prawną umożliwiającą
przekazywanie środków finansowych właściwym organom administracji z nowego źródła –
z rezerwy celowej budżetu państwa (trzyletni okres wsparcia). Jednakże należy podkreślić, że
docelowym źródłem finansowania usuwania odpadów powinno być dofinansowanie ze środków
NFOŚiGW.
Z perspektywy administracji samorządowej, jak i rządowej zasadne było zwiększanie poziomu
finansowania usuwania nielegalnie zdeponowanych odpadów ze środków publicznych. Niemniej
jednak proces ten powinien być realizowany w sposób stopniowy, z uwzględnieniem zarówno
możliwości finansowych budżetu państwa, jak i zdolności przetwórczych krajowych instalacji do
zagospodarowania odpadów. Istotnym aspektem jest także zapewnienie, aby udzielane wsparcie
nie stanowiło bodźca sprzyjającego kontynuacji działalności przez podmioty funkcjonujące w tzw.
szarej strefie. Dotyczy to również ryzyka wzrostu cen realizacji przez podmioty usług związanych
z usuwaniem i przetwarzaniem przedmiotowych odpadów. Stąd dalsze działania w tym zakresie
będą podejmowane w zależności od wyników realizacji aktualnie realizowanego programu
dofinansowania ze środków z rezerwy celowej.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfro
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
3 Dz.U. 2024 poz. 1834
-- 2 of 2 --