Interpelacja w sprawie wykluczenia organizacji pozarządowych prowadzących centra pomocy dzieciom z naboru nr 1/2026 na specjalistyczne ośrodki pomocy pokrzywdzonym dla dzieci z Funduszu Sprawiedliwości

Interpelacja nr 17198

do ministra sprawiedliwości

w sprawie wykluczenia organizacji pozarządowych prowadzących centra pomocy dzieciom z naboru nr 1/2026 na specjalistyczne ośrodki pomocy pokrzywdzonym dla dzieci z Funduszu Sprawiedliwości

Zgłaszający: Łukasz Horbatowski

Data wpływu: 18-05-2026

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w sprawie ogłoszonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości naboru wniosków nr 1/2026 na utworzenie i prowadzenie specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci, finansowanych z Funduszu Sprawiedliwości. Zapisy regulaminu tego naboru systemowo wykluczają organizacje pozarządowe z samodzielnego ubiegania się o środki publiczne przeznaczone na pomoc dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem – mimo że to właśnie sektor pozarządowy od lat z powodzeniem realizuje tego rodzaju zadania, dysponując specjalistyczną kadrą, przystosowaną infrastrukturą i sprawdzoną metodologią pracy. Impulsem do złożenia niniejszej interpelacji jest pismo z dnia 14 kwietnia 2026 r. skierowane do Krajowej Rady Działalności Pożytku Publicznego przez organizacje zrzeszone w Sieci Centrów Pomocy Dzieciom, koordynowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę (stanowi ono załącznik do niniejszej interpelacji). Wobec poważnych skutków systemowych dla dostępności pomocy dla pokrzywdzonych dzieci w całym kraju, kieruję do Pana Ministra następujące pytania. I. Podstawa faktyczna W dniu 10 kwietnia 2026 r. minister sprawiedliwości ogłosił nabór wniosków nr 1/2026 na powierzenie realizacji zadań polegających na utworzeniu i prowadzeniu specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci na lata 2026–2027, finansowanych z Funduszu Sprawiedliwości. Termin składania wniosków wyznaczono na 30 kwietnia 2026 r.
Regulamin naboru nr 1/2026 zawiera rozwiązania, które systemowo wykluczają organizacje pozarządowe (NGO) z samodzielnego ubiegania się o środki, ograniczając krąg wnioskodawców wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego (JST) – województw, powiatów i miast na prawach powiatu (pkt 4.1.1 regulaminu). Tymczasem to właśnie organizacje pozarządowe prowadzące centra pomocy dzieciom (CPD) w standardzie Barnahus dysponują wieloletnim doświadczeniem, certyfikowaną kadrą, przystosowaną infrastrukturą i sprawdzoną metodologią pracy z dziećmi pokrzywdzonymi przestępstwem.
Opisana zmiana modelu dotyczy 11 organizacji zrzeszonych w Ogólnopolskiej Sieci Centrów Pomocy Dzieciom koordynowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę, działających w co najmniej 11 województwach. Równolegle trwający konkurs nr 1/2025 na okręgowe ośrodki pomocy pokrzywdzonym przestępstwem jest nadal adresowany bezpośrednio do NGO, co dowodzi, że dysponent nie kwestionuje zdolności organizacji pozarządowych do samodzielnej realizacji analogicznych zadań z tego samego funduszu.

II. Istota problemu Regulamin naboru nr 1/2026 zawiera szereg rozwiązań szczegółowych, które – nawet jeśli JST zdecyduje się powierzyć realizację zadań merytorycznych organizacji pozarządowej – czynią taką współpracę strukturalnie wadliwą:
1. Zakaz zapewnienia lokalu przez NGO (pkt 4.2 regulaminu) – organizacja prowadząca CPD nie może udostępnić lokalu już przystosowanego do pracy z dziećmi pokrzywdzonymi, zmuszając JST do sztucznego uzyskiwania tytułu prawnego do nieruchomości będącej już w dyspozycji NGO.
2. Brak pokrycia kosztów administracyjnych NGO (pkt 10.3 regulaminu) – koszty obsługi administracyjnej przypisano wyłącznie do JST, bez żadnego mechanizmu finansowania własnych kosztów administracyjnych organizacji pozarządowej realizującej zadania merytoryczne, co jest sprzeczne z rozporządzeniem Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z dnia 24 października 2018 r. (Dz. U. 2018 poz. 2057).
3. Zakaz zakupów przez NGO (pkt 4.3 regulaminu) – wszelkie zakupy, w tym specjalistycznych narzędzi diagnostycznych i materiałów terapeutycznych, muszą być dokonywane przez JST, co odrywa decyzje merytoryczne od specjalistów faktycznie pracujących z dziećmi.
4. Nierealny termin naboru – ogłoszenie ukazało się 10 kwietnia 2026 r. (piątek, po godz. 20:00), system AFS otwarto 15 kwietnia, a nabór zamknięto 30 kwietnia 2026 r., dając JST zaledwie 11 dni roboczych na przygotowanie wniosku wymagającego decyzji organów kolegialnych, zabezpieczenia lokalu i kadry oraz ewentualnego wyłonienia partnera NGO.
5. Zbędne pośrednictwo JST – porównanie obowiązków sprawozdawczych, kontrolnych i rozliczeniowych nałożonych na NGO w konkursie 1/2025 i na JST w naborze 1/2026 ujawnia niemal pełną tożsamość wymagań. Wprowadzenie pośrednika JST nie dodaje żadnej nowej warstwy kontroli dysponenta, a generuje podwójne koszty administracyjne.

III. Podstawa prawna Opisane rozwiązania budzą poważne wątpliwości co do zgodności z: art. 5 ust. 1 i ust. 4 (zasady pomocniczości, partnerstwa i efektywności) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 i 16 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. 2025 poz. 1338), a także z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – w zakresie zasady efektywności wydatkowania środków publicznych. Istnieje ponadto wątpliwość, czy dysponent prawidłowo zakwalifikował zadanie do ścieżki JST (art. 43 § 8 pkt 1a/1c K.k.w.) zamiast do ścieżki otwartego konkursu ofert dla NGO (art. 43 § 8 pkt 1 K.k.w. w zw. z art. 43 § 9 K.k.w.).

IV. Pytania do Ministra Sprawiedliwości W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami: 1. Jakie przesłanki merytoryczne i prawne legły u podstaw decyzji o zakwalifikowaniu zadania dotyczącego tworzenia i prowadzenia specjalistycznych ośrodków pomocy pokrzywdzonym dla dzieci jako zadania realizowanego w trybie naboru wniosków dla JST (art. 43 § 8 pkt 1a/1c K.k.w.), a nie w trybie otwartego konkursu ofert dla organizacji pozarządowych (art. 43 § 8 pkt 1 K.k.w. w zw. z art. 43 § 9 K.k.w.) – skoro równolegle trwający konkurs nr 1/2025 na porównywalne ośrodki (OPPP) jest adresowany bezpośrednio do NGO? 2. Dlaczego regulamin naboru nr 1/2026 (pkt 4.2) zakazuje organizacji pozarządowej zapewnienia lokalu na potrzeby ośrodka, skoro organizacje prowadzące centra pomocy dzieciom dysponują już lokalami przystosowanymi do pracy z dziećmi pokrzywdzonymi, spełniającymi wymagania określone w pkt 12 regulaminu – co generuje zbędne koszty i ryzyka prawne związane z wymuszonym tzw. okrężnym uzyskiwaniem przez JST tytułu prawnego do tych nieruchomości? 3. Z jakich środków organizacja pozarządowa realizująca zadania merytoryczne na zlecenie JST ma pokrywać własne koszty administracyjne (księgowość, telefony, internet, materiały biurowe, sprzęt komputerowy), skoro regulamin naboru nr 1/2026 (pkt 10.3) przypisuje wszystkie koszty administracyjne wyłącznie do JST, nie przewidując żadnego mechanizmu ich finansowania po stronie NGO – w odróżnieniu od modelu bezpośredniego z konkursu nr 1/2025? 4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości przeprowadziło analizę realności 15-dniowego terminu składania wniosków w odniesieniu do procedur decyzyjnych organów kolegialnych JST (zarząd powiatu, zarząd województwa), wymogów zabezpieczenia lokalu (najem na min. 24 miesiące) oraz konieczności przeprowadzenia przez JST otwartego konkursu ofert dla NGO przed powierzeniem jej zadań merytorycznych (min. 21 dni – art. 13 ust. 1 u.d.p.p.w.)? Jakie były wyniki tej analizy? 5. Czy Minister Sprawiedliwości rozważy zmianę regulaminu naboru nr 1/2026 lub ogłoszenie równoległego naboru uzupełniającego, umożliwiającego organizacjom pozarządowym prowadzącym centra pomocy dzieciom (lub porównywalne specjalistyczne placówki) samodzielne ubieganie się o środki z Funduszu Sprawiedliwości – tak aby istniejąca sieć CPD mogła zapewnić ciągłość i dostępność pomocy dla pokrzywdzonych dzieci we wszystkich 16 województwach? 6. Ile organizacji pozarządowych działających dotychczas jako samodzielni beneficjenci środków z Funduszu Sprawiedliwości na rzecz pomocy dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem utraci możliwość kontynuowania tej działalności w wyniku nowego modelu naboru nr 1/2026 i jakie działania ministerstwo planuje podjąć, aby zapobiec przerwaniu ciągłości świadczenia pomocy pokrzywdzonym dzieciom?

Z poważaniem