Interpelacja nr 17191
Interpelacja w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje energetyczne
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (63%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Zdrowie i Lecznictwo (35%)
Obrona i Bezpieczeństwo (35%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (35%)
Infrastruktura i Transport (30%)
Podatki, Finanse i Budżet (30%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje energetyczne
Interpelacja nr 17191
do ministra zdrowia
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje energetyczne
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 16-05-2026
Szanowna Pani Minister,
od dnia 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy wprowadzające zakaz sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, na terenie jednostek systemu oświaty oraz w automatach. Regulacje te zostały wprowadzone ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw.
Zgodnie z art. 12m ust. 1 pkt 3 ustawy o zdrowiu publicznym zabrania się sprzedaży napojów energetycznych w automatach. Ustawodawca przewidział również odpowiedzialność wykroczeniową za naruszenie tych przepisów.
Wprowadzenie powyższych regulacji było odpowiedzią na rosnące obawy dotyczące wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży. Coraz częściej zwracano uwagę na problem nadmiernego spożycia kofeiny przez osoby niepełnoletnie, łatwość dostępu do tego rodzaju produktów oraz ich negatywny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne młodych ludzi. W debacie publicznej podkreślano m.in. kwestie zaburzeń snu, problemów z koncentracją, nadpobudliwości, zaburzeń lękowych, problemów kardiologicznych czy ryzykownych wzorców konsumpcji budowanych już od najmłodszych lat.
Pomimo obowiązywania przepisów zakazujących sprzedaży napojów energetycznych w automatach, w przestrzeni publicznej nadal funkcjonują urządzenia vendingowe oferujące tego rodzaju produkty. Automaty takie znajdują się między innymi na peronach Dworca Centralnego w Warszawie – miejscu codziennie odwiedzanym również przez osoby małoletnie, uczniów oraz młodzież podróżującą samodzielnie. Tego rodzaju automat znajduje się także na parterze Hotelu Poselskiego w Warszawie.
Sytuacja ta rodzi poważne pytania dotyczące rzeczywistej skuteczności egzekwowania obowiązujących przepisów. W praktyce może bowiem dochodzić do sytuacji, w której formalnie istniejący zakaz nie przekłada się na realne ograniczenie dostępności napojów energetycznych dla osób niepełnoletnich. Szczególne wątpliwości budzi fakt dalszego funkcjonowania takich automatów w miejscach publicznych oraz obiektach pozostających pod nadzorem instytucji państwowych lub podmiotów publicznych.
Należy również zwrócić uwagę, że automaty vendingowe są z założenia formą sprzedaży pozbawioną bezpośredniej kontroli wieku kupującego. O ile w tradycyjnym punkcie sprzedaży istnieje możliwość weryfikacji wieku przez sprzedawcę, o tyle w przypadku automatów mechanizm taki w praktyce najczęściej nie występuje. Właśnie dlatego ustawodawca zdecydował się na całkowity zakaz sprzedaży napojów energetycznych w automatach, a nie jedynie na ograniczenie sprzedaży osobom małoletnim.
Jednocześnie napoje energetyczne pozostają produktami intensywnie promowanymi wizualnie. Opakowania wielu tego rodzaju produktów wykorzystują agresywną kolorystykę, dynamiczne grafiki, stylistykę nawiązującą do świata gier, sportów ekstremalnych czy kultury młodzieżowej, co może dodatkowo zwiększać zainteresowanie nimi wśród dzieci i nastolatków. W praktyce produkty te często są eksponowane i projektowane w sposób atrakcyjny dla młodych odbiorców, mimo że ich sprzedaż osobom niepełnoletnim została ustawowo ograniczona.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia skuteczność egzekwowania obowiązującego zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach?
Jakie działania kontrolne zostały przeprowadzone od momentu wejścia w życie przepisów dotyczących zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach?
Ile przypadków naruszenia zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach stwierdzono od dnia wejścia w życie ustawy oraz jakie sankcje zostały nałożone?
Które instytucje i służby są obecnie odpowiedzialne za kontrolowanie przestrzegania zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach oraz jak wygląda podział kompetencji w tym zakresie?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje dotyczące skali występowania automatów oferujących napoje energetyczne w przestrzeni publicznej pomimo obowiązującego zakazu?
Czy prowadzone są kontrole automatów vendingowych znajdujących się w miejscach szczególnie uczęszczanych przez dzieci i młodzież, takich jak dworce, centra handlowe, okolice szkół, obiekty sportowe, centra przesiadkowe czy miejsca wypoczynku młodzieży?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia funkcjonowanie automatów oferujących napoje energetyczne w obiektach publicznych, w tym w budynkach administracji państwowej lub obiektach pozostających pod nadzorem instytucji publicznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje dotyczące liczby zgłoszeń obywatelskich odnoszących się do sprzedaży napojów energetycznych w automatach pomimo obowiązującego zakazu?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje skuteczność obecnych kar przewidzianych za naruszenie przepisów dotyczących sprzedaży napojów energetycznych, w tym ich realny wpływ na przestrzeganie prawa przez przedsiębiorców?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje doprecyzowanie przepisów lub wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych dotyczących sprzedaży napojów energetycznych w automatach vendingowych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało możliwość wprowadzenia obowiązku okresowych kontroli automatów vendingowych oferujących napoje i produkty objęte ograniczeniami wiekowymi?
Jakie działania edukacyjne i informacyjne zostały podjęte w celu zwiększenia świadomości przedsiębiorców prowadzących automaty vendingowe w zakresie obowiązujących przepisów?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży, w szczególności w zakresie zaburzeń snu, problemów psychicznych, nadpobudliwości, problemów kardiologicznych, problemów z koncentracją oraz uzależniających wzorców konsumpcji kofeiny?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące spożycia napojów energetycznych przez osoby niepełnoletnie po wejściu w życie nowych przepisów oraz czy zauważalny jest spadek dostępności tych produktów dla dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje wpływ sposobu projektowania opakowań napojów energetycznych – w tym intensywnej kolorystyki, agresywnego marketingu wizualnego oraz estetyki przyciągającej uwagę dzieci i młodzieży – na zainteresowanie tymi produktami wśród osób małoletnich?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie bardziej widocznych ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach napojów energetycznych, wzorowanych częściowo na rozwiązaniach stosowanych w przypadku wyrobów tytoniowych, mając na uwadze potencjalny wpływ tych produktów na zdrowie dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje zasadność ograniczenia działań marketingowych dotyczących napojów energetycznych kierowanych do młodych odbiorców, w szczególności w mediach społecznościowych, podczas wydarzeń sportowych oraz przy współpracy z influencerami popularnymi wśród dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub planuje prowadzenie kampanii społecznych skierowanych do rodziców, nauczycieli oraz młodzieży dotyczących ryzyk zdrowotnych związanych ze spożywaniem napojów energetycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje możliwość wprowadzenia ograniczeń dotyczących ekspozycji napojów energetycznych w punktach sprzedaży, podobnych do rozwiązań stosowanych wobec innych produktów mogących negatywnie wpływać na zdrowie dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje ocenę skuteczności obowiązujących przepisów po pierwszym pełnym roku ich funkcjonowania oraz ewentualne przedstawienie propozycji dalszych zmian legislacyjnych w tym zakresie?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 17191
do ministra zdrowia
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje energetyczne
Zgłaszający: Marcin Józefaciuk
Data wpływu: 16-05-2026
Szanowna Pani Minister,
od dnia 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy wprowadzające zakaz sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny osobom poniżej 18. roku życia, na terenie jednostek systemu oświaty oraz w automatach. Regulacje te zostały wprowadzone ustawą z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw.
Zgodnie z art. 12m ust. 1 pkt 3 ustawy o zdrowiu publicznym zabrania się sprzedaży napojów energetycznych w automatach. Ustawodawca przewidział również odpowiedzialność wykroczeniową za naruszenie tych przepisów.
Wprowadzenie powyższych regulacji było odpowiedzią na rosnące obawy dotyczące wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży. Coraz częściej zwracano uwagę na problem nadmiernego spożycia kofeiny przez osoby niepełnoletnie, łatwość dostępu do tego rodzaju produktów oraz ich negatywny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne młodych ludzi. W debacie publicznej podkreślano m.in. kwestie zaburzeń snu, problemów z koncentracją, nadpobudliwości, zaburzeń lękowych, problemów kardiologicznych czy ryzykownych wzorców konsumpcji budowanych już od najmłodszych lat.
Pomimo obowiązywania przepisów zakazujących sprzedaży napojów energetycznych w automatach, w przestrzeni publicznej nadal funkcjonują urządzenia vendingowe oferujące tego rodzaju produkty. Automaty takie znajdują się między innymi na peronach Dworca Centralnego w Warszawie – miejscu codziennie odwiedzanym również przez osoby małoletnie, uczniów oraz młodzież podróżującą samodzielnie. Tego rodzaju automat znajduje się także na parterze Hotelu Poselskiego w Warszawie.
Sytuacja ta rodzi poważne pytania dotyczące rzeczywistej skuteczności egzekwowania obowiązujących przepisów. W praktyce może bowiem dochodzić do sytuacji, w której formalnie istniejący zakaz nie przekłada się na realne ograniczenie dostępności napojów energetycznych dla osób niepełnoletnich. Szczególne wątpliwości budzi fakt dalszego funkcjonowania takich automatów w miejscach publicznych oraz obiektach pozostających pod nadzorem instytucji państwowych lub podmiotów publicznych.
Należy również zwrócić uwagę, że automaty vendingowe są z założenia formą sprzedaży pozbawioną bezpośredniej kontroli wieku kupującego. O ile w tradycyjnym punkcie sprzedaży istnieje możliwość weryfikacji wieku przez sprzedawcę, o tyle w przypadku automatów mechanizm taki w praktyce najczęściej nie występuje. Właśnie dlatego ustawodawca zdecydował się na całkowity zakaz sprzedaży napojów energetycznych w automatach, a nie jedynie na ograniczenie sprzedaży osobom małoletnim.
Jednocześnie napoje energetyczne pozostają produktami intensywnie promowanymi wizualnie. Opakowania wielu tego rodzaju produktów wykorzystują agresywną kolorystykę, dynamiczne grafiki, stylistykę nawiązującą do świata gier, sportów ekstremalnych czy kultury młodzieżowej, co może dodatkowo zwiększać zainteresowanie nimi wśród dzieci i nastolatków. W praktyce produkty te często są eksponowane i projektowane w sposób atrakcyjny dla młodych odbiorców, mimo że ich sprzedaż osobom niepełnoletnim została ustawowo ograniczona.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia skuteczność egzekwowania obowiązującego zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach?
Jakie działania kontrolne zostały przeprowadzone od momentu wejścia w życie przepisów dotyczących zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach?
Ile przypadków naruszenia zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach stwierdzono od dnia wejścia w życie ustawy oraz jakie sankcje zostały nałożone?
Które instytucje i służby są obecnie odpowiedzialne za kontrolowanie przestrzegania zakazu sprzedaży napojów energetycznych w automatach oraz jak wygląda podział kompetencji w tym zakresie?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje dotyczące skali występowania automatów oferujących napoje energetyczne w przestrzeni publicznej pomimo obowiązującego zakazu?
Czy prowadzone są kontrole automatów vendingowych znajdujących się w miejscach szczególnie uczęszczanych przez dzieci i młodzież, takich jak dworce, centra handlowe, okolice szkół, obiekty sportowe, centra przesiadkowe czy miejsca wypoczynku młodzieży?
Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia funkcjonowanie automatów oferujących napoje energetyczne w obiektach publicznych, w tym w budynkach administracji państwowej lub obiektach pozostających pod nadzorem instytucji publicznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada informacje dotyczące liczby zgłoszeń obywatelskich odnoszących się do sprzedaży napojów energetycznych w automatach pomimo obowiązującego zakazu?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje skuteczność obecnych kar przewidzianych za naruszenie przepisów dotyczących sprzedaży napojów energetycznych, w tym ich realny wpływ na przestrzeganie prawa przez przedsiębiorców?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje doprecyzowanie przepisów lub wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych dotyczących sprzedaży napojów energetycznych w automatach vendingowych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało możliwość wprowadzenia obowiązku okresowych kontroli automatów vendingowych oferujących napoje i produkty objęte ograniczeniami wiekowymi?
Jakie działania edukacyjne i informacyjne zostały podjęte w celu zwiększenia świadomości przedsiębiorców prowadzących automaty vendingowe w zakresie obowiązujących przepisów?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi analizy dotyczące wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży, w szczególności w zakresie zaburzeń snu, problemów psychicznych, nadpobudliwości, problemów kardiologicznych, problemów z koncentracją oraz uzależniających wzorców konsumpcji kofeiny?
Czy Ministerstwo Zdrowia posiada dane dotyczące spożycia napojów energetycznych przez osoby niepełnoletnie po wejściu w życie nowych przepisów oraz czy zauważalny jest spadek dostępności tych produktów dla dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje wpływ sposobu projektowania opakowań napojów energetycznych – w tym intensywnej kolorystyki, agresywnego marketingu wizualnego oraz estetyki przyciągającej uwagę dzieci i młodzieży – na zainteresowanie tymi produktami wśród osób małoletnich?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie bardziej widocznych ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach napojów energetycznych, wzorowanych częściowo na rozwiązaniach stosowanych w przypadku wyrobów tytoniowych, mając na uwadze potencjalny wpływ tych produktów na zdrowie dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje zasadność ograniczenia działań marketingowych dotyczących napojów energetycznych kierowanych do młodych odbiorców, w szczególności w mediach społecznościowych, podczas wydarzeń sportowych oraz przy współpracy z influencerami popularnymi wśród dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub planuje prowadzenie kampanii społecznych skierowanych do rodziców, nauczycieli oraz młodzieży dotyczących ryzyk zdrowotnych związanych ze spożywaniem napojów energetycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia analizuje możliwość wprowadzenia ograniczeń dotyczących ekspozycji napojów energetycznych w punktach sprzedaży, podobnych do rozwiązań stosowanych wobec innych produktów mogących negatywnie wpływać na zdrowie dzieci i młodzieży?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje ocenę skuteczności obowiązujących przepisów po pierwszym pełnym roku ich funkcjonowania oraz ewentualne przedstawienie propozycji dalszych zmian legislacyjnych w tym zakresie?
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Kęcka
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 9 %
Precyzyjne daty
17
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (17)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21483 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.21.2026.KM
Warszawa, 18 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17191, złożoną przez Pana Posła Marcina Józefciuka, w sprawie
skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom
małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje
energetyczne, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zgodnie z art. 12m ust. 1. ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym1
zabrania się sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny:
1. osobom poniżej 18. roku życia;
2. na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14
grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
3. w automatach.
System urzędowej kontroli żywności w Polsce przewiduje podział kompetencji między
różne inspekcje, przy czym Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS) odpowiada za
egzekwowanie wymogów dotyczących bezpieczeństwa żywności i ochrony zdrowia
konsumentów, natomiast Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
(IJHARS) – za jakość handlową produktów.
Organy PIS sprawują nadzór nad urządzeniami dystrybucyjnymi w zakresie wynikającym z
przepisów prawa żywnościowego, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa
żywności, warunków higieniczno-sanitarnych oraz znakowania środków spożywczych.
Natomiast organy PIS nie posiadają kompetencji do kontroli automatów w świetle
1 Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 149)
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przepisów ww. ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Tym samym
działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej koncentrują się na zapewnieniu, aby
żywność wprowadzana do obrotu była bezpieczna i spełniała wymagania prawa
żywnościowego, niezależnie od grupy konsumentów dokonujących jej zakupu.
IJHARS w zakresie swoich kompetencji sprawuje nadzór nad jakością handlową artykułów
rolno-spożywczych w produkcji i obrocie. Przez jakość handlową należy rozumieć cechy
artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych,
fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub
masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji,
oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Podczas kontroli jakości handlowej sprawdzana jest jakość handlowa artykułów
rolno-spożywczych w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami i wymaganiami,
których spełnienie zostało zadeklarowane w oznakowaniu produktu i/lub dokumentach
towarzyszących. Każda partia kontrolowanego produktu sprawdzana jest pod kątem
prawidłowości oznakowania. Ponadto mogą być pobrane próbki do badań laboratoryjnych i
wykonane analizy w zakresie właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych
produktów.
W związku z tym, że napoje energetyczne są środkiem spożywczym i należą do grupy
napojów bezalkoholowych, podlegają kontroli organów Inspekcji JHARS, jednak wyłącznie
w zakresie jakości handlowej.
W przypadku oznakowania, wszystkie wprowadzane do obrotu środki spożywcze, w tym
napoje energetyczne, muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami.
Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestię znakowania środków spożywczych
jest rozporządzenie (UE) nr 1169/2011.2 W przypadku oznakowania napojów
energetycznych obowiązują dodatkowe wymagania określone w ustawie o zdrowiu
publicznym. Zgodnie z art. 12q tej ustawy producent lub importer napoju z dodatkiem
kofeiny (w proporcji przewyższającej 150 mg/l (15 mg/100 ml) lub tauryny) jest obowiązany
do oznaczenia opakowania jednostkowego wyrobu widoczną, czytelną oraz umieszczoną w
sposób nieusuwalny i trwały informacją o treści „Napój energetyzujący” lub „Napój
energetyczny”.
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011
r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy
Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy
2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz
rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W przypadku stwierdzenia podczas kontroli niewłaściwej jakości handlowej napoju
energetycznego, w tym w zakresie jego oznakowania, stosowane są sankcje z ustawy
o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.3 Ponadto w przypadku stwierdzenia
braku podania informacji o treści „Napój energetyzujący” lub „Napój energetyczny”,
wymaganej na mocy art. 12q ww. ustawy o zdrowiu publicznym, powiadamiany jest organ
PIS.
Należy mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 18e ust. 1 ww. ustawy o zdrowiu
publicznym „kto, produkuje lub importuje napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny,
w opakowaniach jednostkowych niespełniających wymogów, o których mowa w art. 12q,
podlega grzywnie do 200 000 zł albo karze ograniczenia wolności, albo obu tym karom
łącznie.” Zgodnie z art. 18f ust. 2 ww. ustawy „Orzekanie w sprawach o czyny, o których
mowa w art. 18e, następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks
postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304, 1178, 1420 i 1872).”
Ustawodawca wprowadził odpowiedzialność karną każdego, kto produkuje lub importuje
napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, w opakowaniach jednostkowych niespełniających
wymogów, o których mowa w art. 12q. Jest to zatem przestępstwo (występek – art. 7 § 1 i §
3 Kodeksu karnego) ścigane z urzędu z oskarżenia publicznego (art. 10 Kodeksu
postępowania karnego).
W związku z powyższym w przypadku stwierdzenia przez organ IJHARS w czasie kontroli
jakości handlowej, że doszło do popełnienia przestępstwa organ Inspekcji jest zobligowany
do niezwłocznego zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa i do
zabezpieczenia kontrolowanego artykułu rolno-spożywczego będącego przedmiotem
przestępstwa.
Podczas ostatniej kontroli planowej w zakresie jakości handlowej napojów
bezalkoholowych, która miała miejsce w III kwartale 2025 r. inspektorzy IJHARS
skontrolowali cztery partie na etapie detalu oraz jedną partię na etapie produkcji, napojów
oznakowanych jako napoje energetyczne. Napoje sprzedawane w automatach
vendingowych nie były przedmiotem kontroli. Stwierdzono nieprawidłowość w przypadku
jednej partii napoju energetycznego polegającą na wymienieniu kofeiny w wykazie
składników jako środka aromatyzującego, podczas gdy zastosowana ilość (320 mg/l)
przewyższała ilość kofeiny dopuszczalną jako środek aromatyzujący tj. nie więcej niż 150
mg/kg. Ponadto stwierdzono, że w wymaganym ostrzeżeniu o wysokiej zawartości kofeiny
3 Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1980)
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
informacja o jej zawartości wyrażona w mg na 100 ml była podana w niewłaściwym miejscu
tego ostrzeżenia.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że Policja jako umundurowana formacja
działa w oparciu o przepisy prawa, w tym przede wszystkim wykonuje zadania na podstawie
ustawy o Policji.4 Jako formacja służąca społeczeństwu, przeznaczona do ochrony
bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego,
zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, czynności związane z realizacją nałożonych zadań może
podejmować jedynie w granicach prawa.
Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji do podstawowych zadań wskazanej formacji
należy wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Przy czym zakres i
tryb prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia został uregulowany
w ustawie – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia5, natomiast wybrane
zagadnienia procedury wykroczeniowej dookreślono w zarządzeniu nr 21 Komendanta
Głównego Policji z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji
czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia6 oraz wytycznych nr 3 Komendanta
Głównego Policji z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wykonywania przez Policję niektórych
czynności w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigania ich sprawców.7
W art. 54 k.p.w. został określony zakres i cel czynności wyjaśniających w sprawach o
wykroczenia. Zgodnie z przywołanym przepisem prawa, w celu ustalenia, czy istnieją
podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych niezbędnych do
sporządzenia takiego wniosku, Policja z urzędu przeprowadza czynności wyjaśniające.
Czynności te w miarę możności należy podjąć w miejscu popełnienia czynu bezpośrednio po
jego ujawnieniu (art. 54 § 1). Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 wytycznych w przypadku, gdy
policjant ujawni wykroczenie lub uzyska wiadomość o popełnieniu wykroczenia,
obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do:
1) ustalenia sprawcy wykroczenia oraz zatrzymania go w uzasadnionych
przypadkach;
2) ustalenia okoliczności zdarzenia i zabezpieczenia przedmiotów mogących stanowić
dowód popełnienia wykroczenia przed utratą lub zniekształceniem;
4 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm.)
5 Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z
2025 r. poz. 860, z późn. zm.), dalej – k.p.w.
6 Dz. Urz. KGP poz. 36
7 Dz. Urz. KGP poz. 37, z późn. zm., dalej – wytyczne
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
3) ustalenia, czy istnieją formalne podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie, w
tym uzyskania od uprawnionej osoby żądania ścigania w przypadku wykroczenia
ściganego na żądanie;
4) zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie oraz informacji
o źródłach dowodowych pozwalających na obiektywne rozstrzygnięcie sprawy.
Odnosząc się do kwestii postępowania Policji w przypadku powzięcia informacji o
podejrzeniu popełnienia wykroczenia, czy to poprzez naoczne ujawnienie zachowania,
które może wyczerpywać znamiona wykroczenia, czy też w wyniku przyjęcia zgłoszenia od
obywatela lub instytucji, należy podkreślić, że policjant podejmujący czynności wobec osób
podejrzanych o popełnienie wykroczenia dokonuje indywidualnej oceny zaistniałej sytuacji.
W przypadku potwierdzenia faktu popełnienia wykroczenia policjant może:
zastosować pouczenie lub inne środki oddziaływania wychowawczego określone w
art. 41 ustawy – Kodeks wykroczeń8;
nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego;
skierować wniosek o ukaranie do sądu.
Mając na względzie powyższe, a zarazem odnosząc się do stwierdzenia zawartego w treści
interpelacji, że „pomimo obowiązywania przepisów zakazujących sprzedaży napojów
energetycznych w automatach, w przestrzeni publicznej nadal funkcjonują urządzenia
vendingowe oferujące tego rodzaju produkty. Automaty takie znajdują się między innymi na
peronach Dworca Centralnego w Warszawie (...). Tego rodzaju automat znajduje się także
na parterze Hotelu Poselskiego w Warszawie” uprzejmie informuję, że z informacji
uzyskanych z KGP wynika, że Komendant Stołeczny Policji zostanie zobowiązany do
przeprowadzenia czynności wyjaśniających w trybie art. 54 k.p.w. w kierunku wykroczenia
z art. 18d ustawy o zdrowiu publicznym.
Jednocześnie pragnę nadmienić, że w Systemie Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji
nie są gromadzone informacje dotyczące skali wykroczeń z art. 18d ustawy o zdrowiu
publicznym. Z będącego w posiadaniu Ministerstwa Sprawiedliwości sprawozdania
statystycznego MSS7r dotyczącego orzecznictwa w sprawach o wykroczenia nie można
wyodrębnić przypadków naruszenia zakazu sprzedaży napojów energetycznych w
automatach. Formularz ww. sprawozdania nie pozwala na wyodrębnienie spraw z zakresu
ustawy o zdrowiu publicznym.
Niezależnie od powyższego informuję, że w odniesieniu do jednostek systemu oświaty
organy PIS kontrolują dostępność określonych grup środków spożywczych, w tym napojów
energetyzujących, jednak kompetencje te wynikają z przepisów dotyczących żywienia
8 Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm.)
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
dzieci i młodzieży w szkołach, a nie z ustawy o zdrowiu publicznym. W tym zakresie
zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup
środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach
systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w
ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.9
Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16
lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży
dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać
środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych
jednostkach.10 Nowe przepisy podkreślają większy udział w żywieniu produktów
pochodzenia roślinnego – warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, pełnoziarnistych
produktów zbożowych. Nowelizacja tego rozporządzenia jest spójna z rekomendacjami
Światowej Organizacji Zdrowia, zgodnie z którymi żywność, w tym napoje serwowane lub
sprzedawane w szkołach powinny ułatwiać realizację zdrowej diety, natomiast ograniczać
dostęp do produktów, które utrudniają stosowanie zasad prawidłowego żywienia.
Odnosząc się do kwestii doprecyzowania obowiązujących przepisów uprzejmie wyjaśniam,
że Ministerstwo Zdrowia nie jest autorem przepisów ustawy o zdrowiu publicznym, które
wprowadziły zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim. Regulacje te
zostały przygotowane na etapie prac parlamentarnych według wytycznych dla poselskiego
projektu ustawy.
Obecnie nie są prowadzone prace analityczne dotyczące doprecyzowania przepisów ani
wprowadzenia dodatkowych mechanizmów kontrolnych w zakresie sprzedaży napojów
energetycznych w automatach vendingowych. Mając jednak na uwadze trwające prace nad
nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym, zachęcamy do aktywnego udziału w
konsultacjach publicznych oraz zgłaszania propozycji zmian, które mogłyby usprawnić
funkcjonowanie przepisów w tym obszarze.
Odpowiadając na pytanie dotyczące prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia analiz
dotyczących wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży, uprzejmie
informuję, że w odniesieniu do zagrożeń wynikających z picia napojów energetycznych
przez dzieci i młodzież to publikacje naukowe zgodnie wskazują na ryzyko zdrowotne. U
osób regularnie pijących, w porównaniu do niepijących lub pijących je rzadko, częściej
stwierdza się zaburzenia snu, bóle głowy, problemy żołądkowo-jelitowe, nadpobudliwość
czy kłopoty z nauką. Bardzo poważnym skutkiem spożywania napojów energetycznych
9 Dz. U. poz. 1154
10 Dz. U. poz. 197
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
mogą być incydenty sercowo-naczyniowe, w tym tak groźne jak zawał mięśnia sercowego,
zaburzenia neurologiczne, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
(ADHD), zaburzenia zachowania oraz problemy ze zdrowiem psychicznym - poczucie lęku,
depresja, a nawet deklarowane przez niektórych nastolatków myśli samobójcze. Istnieje
również związek między spożywaniem napojów energetycznych a występowaniem otyłości
czy nadciśnienia tętniczego.
Kolejnym niepokojącym sygnałem są dane, że dzieci pijące napoje energetyczne szybciej
sięgają po alkohol, papierosy czy narkotyki. Podwyższone ryzyko niekorzystnych skutków
zdrowotnych u dzieci i młodzieży wynika głównie z braku tolerancji organizmu na działanie
kofeiny. Literatura podkreśla przy tym, że nie są dobrze poznane długoterminowe skutki
spożywania napojów energetycznych przez nastolatków, ale na uwadze należy mieć
negatywny wpływ na centralny układ nerwowy pozostający jeszcze w fazie rozwoju.
Specyfika napojów energetycznych polega na tym, że mogą być one wypijane w szybkim
tempie, co powoduje, że kofeina szybciej dociera do centralnego układu nerwowego i jej
działanie może być silniejsze, niż ma to miejsce przy powolnym piciu gorącej kawy lub
herbaty. Literatura wskazuje też, że u dzieci, które nie spożywały dotychczas kofeiny w
diecie, jednorazowe wypicie puszki napoju jest jeszcze bardziej ryzykowne, ze względu na
brak jakiejkolwiek adaptacji organizmu. Przypuszcza się, że w przypadku napojów
energetycznych może dochodzić do synergicznego działania kofeiny z innymi składnikami
napojów (tauryną, ekstraktami ziół), co tłumaczyłoby rosnącą ilość zgłoszeń młodych osób
po spożyciu napojów energetycznych do Centrów Kontroli Zatruć w krajach zachodnich,
pomimo braku na przestrzeni lat dużego wzrostu spożycia kofeiny.
Działania podjęte przez Polskę nie są novum na forum międzynarodowym. Mając na
uwadze dane dotyczące popularności napojów energetycznych wśród dzieci i młodzieży
oraz negatywne skutki zdrowotne, coraz więcej krajów podejmuje działania na rzecz
ograniczenia konsumpcji napojów energetycznych przez najmłodszych. Szacuje się, że 55
krajów na świecie objęło te napoje podatkiem, w 33 krajach istnieje zakaz sprzedaży
napojów energetycznych w szkołach, w 23 krajach istnieją inne formy ograniczenia
sprzedaży, a 14 krajów wprowadziło ograniczenia lub zakazy reklamy i marketingu tych
napojów.
Odpowiadając na pytanie w sprawie danych dotyczących spożycia napojów energetycznych
przez osoby niepełnoletnie po wejściu w życie nowych przepisów uprzejmie informuję, że
przed wprowadzeniem w Polsce zakazu sprzedaży spożywanie napojów energetycznych
deklarowało 46-66% ankietowanej młodzieży w wieku 11-19 lat. Podobnie jak w innych
krajach prawdopodobieństwo picia napojów przez nastolatków rosło wraz z każdym rokiem
życia. W świetle jednego z badań w wieku 10 lat piło je 27% dzieci, w wieku 12 lat - 47%, a w
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
wieku 14 lat aż 65% dzieci. W Europie napoje energetyczne pije średnio 68% młodzieży w
wieku 10-18 lat, a w USA według różnych badań od 43% do 77%.
Niewielka liczba opublikowanych dotychczas badań nie pozwala na formułowanie
generalnych wniosków, ale pierwsze wyniki nie są zbyt optymistyczne. Jedno z trzech
zrealizowanych badań, na grupie prawie 1700 uczniów w wieku 12-17 lat w trzech
województwach (mazowieckim, łódzkim, lubelskim), przeprowadzone przez Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy w okresie luty-
czerwiec 2025 r. wykazało, że odsetek uczniów pijących napoje energetyczne zmniejszył się
nieznacznie.
Tylko niewielki spadek popularności napojów energetycznych stwierdzono także w drugim
badaniu przeprowadzonym przez Uniwersytet Rzeszowski, wśród 999 nastolatków w
wieku 15–17 lat z regionu podkarpackiego, w okresie marzec – kwiecień 2024 r.
Znacznie lepszą sytuację wykazało trzecie badanie przeprowadzone przez Instytut Sportu -
Państwowy Instytut Badawczy wśród 1530 nastolatków w wieku 11-15 lat trenujących
piłkę ręczną, w okresie maj – sierpień 2025 r. W porównaniu do badania z okresu przed
wprowadzeniem zakazu odsetek osób spożywających napoje energetyczne spadł znacznie
(19% vs. 46%), co może sugerować, że młodzież uprawiająca sport zareagowała na zakaz
bardziej rozsądnie.
Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że wprowadzenie w Polsce zakazu sprzedaży
napojów energetycznych osobom niepełnoletnim nie zmniejszyło znacząco problemu ich
picia przez młodzież. Jednakże, zarówno mała ilość danych, w tym brak badania na
reprezentatywnej, ogólnopolskiej grupie nastolatków, jak i stosunkowo krótki czas
obowiązywania zakazu powoduje, że nie należy jeszcze wyciągać definitywnych wniosków
na temat skuteczności wprowadzonej regulacji.
Odnosząc się do kwestii projektowania nowych rozwiązań celowanych w grupę napojów
energetyzujących, uprzejmie wyjaśniam, że w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad
kolejną wieloletnią edycją Narodowego Programu Zdrowia (z okresem obowiązywania od
2027 r.). Prace te koncentrują się na podniesieniu efektywności realizowanych interwencji
zdrowia publicznego, w jeszcze większym stopniu odnosząc się do kluczowych czynników
ryzyka wielu chorób. W planowanej nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia (NPZ)
zostanie szeroko uwzględniona problematyka walki z nadwagą i otyłością, traktując ten
obszar jako jeden z kluczowych priorytetów. Działania będą skupiały się wokół rozwiązań
już funkcjonujących, wdrożonych w ramach dotychczasowych edycji NPZ, ale także
wprowadzeniu nowych inicjatyw wspierających zdrowy styl życia, których celem jest
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
skuteczne ograniczenie skali problemu stanowiącego istotne wyzwanie zdrowotne i
społeczne. Zachęcam do aktywnego udziału w konsultacjach projektu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 9 of 9 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPN.050.21.2026.KM
Warszawa, 18 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr 17191, złożoną przez Pana Posła Marcina Józefciuka, w sprawie
skuteczności egzekwowania zakazu sprzedaży napojów energetycznych osobom
małoletnim oraz funkcjonowania automatów vendingowych oferujących napoje
energetyczne, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zgodnie z art. 12m ust. 1. ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym1
zabrania się sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny:
1. osobom poniżej 18. roku życia;
2. na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14
grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
3. w automatach.
System urzędowej kontroli żywności w Polsce przewiduje podział kompetencji między
różne inspekcje, przy czym Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS) odpowiada za
egzekwowanie wymogów dotyczących bezpieczeństwa żywności i ochrony zdrowia
konsumentów, natomiast Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
(IJHARS) – za jakość handlową produktów.
Organy PIS sprawują nadzór nad urządzeniami dystrybucyjnymi w zakresie wynikającym z
przepisów prawa żywnościowego, w szczególności w odniesieniu do bezpieczeństwa
żywności, warunków higieniczno-sanitarnych oraz znakowania środków spożywczych.
Natomiast organy PIS nie posiadają kompetencji do kontroli automatów w świetle
1 Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 149)
-- 1 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
przepisów ww. ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Tym samym
działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej koncentrują się na zapewnieniu, aby
żywność wprowadzana do obrotu była bezpieczna i spełniała wymagania prawa
żywnościowego, niezależnie od grupy konsumentów dokonujących jej zakupu.
IJHARS w zakresie swoich kompetencji sprawuje nadzór nad jakością handlową artykułów
rolno-spożywczych w produkcji i obrocie. Przez jakość handlową należy rozumieć cechy
artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych,
fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub
masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji,
oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi.
Podczas kontroli jakości handlowej sprawdzana jest jakość handlowa artykułów
rolno-spożywczych w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami i wymaganiami,
których spełnienie zostało zadeklarowane w oznakowaniu produktu i/lub dokumentach
towarzyszących. Każda partia kontrolowanego produktu sprawdzana jest pod kątem
prawidłowości oznakowania. Ponadto mogą być pobrane próbki do badań laboratoryjnych i
wykonane analizy w zakresie właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych
produktów.
W związku z tym, że napoje energetyczne są środkiem spożywczym i należą do grupy
napojów bezalkoholowych, podlegają kontroli organów Inspekcji JHARS, jednak wyłącznie
w zakresie jakości handlowej.
W przypadku oznakowania, wszystkie wprowadzane do obrotu środki spożywcze, w tym
napoje energetyczne, muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami.
Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestię znakowania środków spożywczych
jest rozporządzenie (UE) nr 1169/2011.2 W przypadku oznakowania napojów
energetycznych obowiązują dodatkowe wymagania określone w ustawie o zdrowiu
publicznym. Zgodnie z art. 12q tej ustawy producent lub importer napoju z dodatkiem
kofeiny (w proporcji przewyższającej 150 mg/l (15 mg/100 ml) lub tauryny) jest obowiązany
do oznaczenia opakowania jednostkowego wyrobu widoczną, czytelną oraz umieszczoną w
sposób nieusuwalny i trwały informacją o treści „Napój energetyzujący” lub „Napój
energetyczny”.
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011
r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy
Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy
2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz
rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004
-- 2 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
W przypadku stwierdzenia podczas kontroli niewłaściwej jakości handlowej napoju
energetycznego, w tym w zakresie jego oznakowania, stosowane są sankcje z ustawy
o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.3 Ponadto w przypadku stwierdzenia
braku podania informacji o treści „Napój energetyzujący” lub „Napój energetyczny”,
wymaganej na mocy art. 12q ww. ustawy o zdrowiu publicznym, powiadamiany jest organ
PIS.
Należy mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 18e ust. 1 ww. ustawy o zdrowiu
publicznym „kto, produkuje lub importuje napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny,
w opakowaniach jednostkowych niespełniających wymogów, o których mowa w art. 12q,
podlega grzywnie do 200 000 zł albo karze ograniczenia wolności, albo obu tym karom
łącznie.” Zgodnie z art. 18f ust. 2 ww. ustawy „Orzekanie w sprawach o czyny, o których
mowa w art. 18e, następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks
postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304, 1178, 1420 i 1872).”
Ustawodawca wprowadził odpowiedzialność karną każdego, kto produkuje lub importuje
napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny, w opakowaniach jednostkowych niespełniających
wymogów, o których mowa w art. 12q. Jest to zatem przestępstwo (występek – art. 7 § 1 i §
3 Kodeksu karnego) ścigane z urzędu z oskarżenia publicznego (art. 10 Kodeksu
postępowania karnego).
W związku z powyższym w przypadku stwierdzenia przez organ IJHARS w czasie kontroli
jakości handlowej, że doszło do popełnienia przestępstwa organ Inspekcji jest zobligowany
do niezwłocznego zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa i do
zabezpieczenia kontrolowanego artykułu rolno-spożywczego będącego przedmiotem
przestępstwa.
Podczas ostatniej kontroli planowej w zakresie jakości handlowej napojów
bezalkoholowych, która miała miejsce w III kwartale 2025 r. inspektorzy IJHARS
skontrolowali cztery partie na etapie detalu oraz jedną partię na etapie produkcji, napojów
oznakowanych jako napoje energetyczne. Napoje sprzedawane w automatach
vendingowych nie były przedmiotem kontroli. Stwierdzono nieprawidłowość w przypadku
jednej partii napoju energetycznego polegającą na wymienieniu kofeiny w wykazie
składników jako środka aromatyzującego, podczas gdy zastosowana ilość (320 mg/l)
przewyższała ilość kofeiny dopuszczalną jako środek aromatyzujący tj. nie więcej niż 150
mg/kg. Ponadto stwierdzono, że w wymaganym ostrzeżeniu o wysokiej zawartości kofeiny
3 Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1980)
-- 3 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
informacja o jej zawartości wyrażona w mg na 100 ml była podana w niewłaściwym miejscu
tego ostrzeżenia.
Niezależnie od powyższego uprzejmie informuję, że Policja jako umundurowana formacja
działa w oparciu o przepisy prawa, w tym przede wszystkim wykonuje zadania na podstawie
ustawy o Policji.4 Jako formacja służąca społeczeństwu, przeznaczona do ochrony
bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego,
zgodnie z art. 7 Konstytucji RP, czynności związane z realizacją nałożonych zadań może
podejmować jedynie w granicach prawa.
Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji do podstawowych zadań wskazanej formacji
należy wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Przy czym zakres i
tryb prowadzenia czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia został uregulowany
w ustawie – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia5, natomiast wybrane
zagadnienia procedury wykroczeniowej dookreślono w zarządzeniu nr 21 Komendanta
Głównego Policji z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji
czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia6 oraz wytycznych nr 3 Komendanta
Głównego Policji z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie wykonywania przez Policję niektórych
czynności w zakresie wykrywania wykroczeń oraz ścigania ich sprawców.7
W art. 54 k.p.w. został określony zakres i cel czynności wyjaśniających w sprawach o
wykroczenia. Zgodnie z przywołanym przepisem prawa, w celu ustalenia, czy istnieją
podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych niezbędnych do
sporządzenia takiego wniosku, Policja z urzędu przeprowadza czynności wyjaśniające.
Czynności te w miarę możności należy podjąć w miejscu popełnienia czynu bezpośrednio po
jego ujawnieniu (art. 54 § 1). Przy czym, zgodnie z § 2 ust. 1 wytycznych w przypadku, gdy
policjant ujawni wykroczenie lub uzyska wiadomość o popełnieniu wykroczenia,
obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do:
1) ustalenia sprawcy wykroczenia oraz zatrzymania go w uzasadnionych
przypadkach;
2) ustalenia okoliczności zdarzenia i zabezpieczenia przedmiotów mogących stanowić
dowód popełnienia wykroczenia przed utratą lub zniekształceniem;
4 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2025 r. poz. 636, z późn. zm.)
5 Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z
2025 r. poz. 860, z późn. zm.), dalej – k.p.w.
6 Dz. Urz. KGP poz. 36
7 Dz. Urz. KGP poz. 37, z późn. zm., dalej – wytyczne
-- 4 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
3) ustalenia, czy istnieją formalne podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie, w
tym uzyskania od uprawnionej osoby żądania ścigania w przypadku wykroczenia
ściganego na żądanie;
4) zebrania danych niezbędnych do sporządzenia wniosku o ukaranie oraz informacji
o źródłach dowodowych pozwalających na obiektywne rozstrzygnięcie sprawy.
Odnosząc się do kwestii postępowania Policji w przypadku powzięcia informacji o
podejrzeniu popełnienia wykroczenia, czy to poprzez naoczne ujawnienie zachowania,
które może wyczerpywać znamiona wykroczenia, czy też w wyniku przyjęcia zgłoszenia od
obywatela lub instytucji, należy podkreślić, że policjant podejmujący czynności wobec osób
podejrzanych o popełnienie wykroczenia dokonuje indywidualnej oceny zaistniałej sytuacji.
W przypadku potwierdzenia faktu popełnienia wykroczenia policjant może:
zastosować pouczenie lub inne środki oddziaływania wychowawczego określone w
art. 41 ustawy – Kodeks wykroczeń8;
nałożyć grzywnę w drodze mandatu karnego;
skierować wniosek o ukaranie do sądu.
Mając na względzie powyższe, a zarazem odnosząc się do stwierdzenia zawartego w treści
interpelacji, że „pomimo obowiązywania przepisów zakazujących sprzedaży napojów
energetycznych w automatach, w przestrzeni publicznej nadal funkcjonują urządzenia
vendingowe oferujące tego rodzaju produkty. Automaty takie znajdują się między innymi na
peronach Dworca Centralnego w Warszawie (...). Tego rodzaju automat znajduje się także
na parterze Hotelu Poselskiego w Warszawie” uprzejmie informuję, że z informacji
uzyskanych z KGP wynika, że Komendant Stołeczny Policji zostanie zobowiązany do
przeprowadzenia czynności wyjaśniających w trybie art. 54 k.p.w. w kierunku wykroczenia
z art. 18d ustawy o zdrowiu publicznym.
Jednocześnie pragnę nadmienić, że w Systemie Elektronicznej Sprawozdawczości w Policji
nie są gromadzone informacje dotyczące skali wykroczeń z art. 18d ustawy o zdrowiu
publicznym. Z będącego w posiadaniu Ministerstwa Sprawiedliwości sprawozdania
statystycznego MSS7r dotyczącego orzecznictwa w sprawach o wykroczenia nie można
wyodrębnić przypadków naruszenia zakazu sprzedaży napojów energetycznych w
automatach. Formularz ww. sprawozdania nie pozwala na wyodrębnienie spraw z zakresu
ustawy o zdrowiu publicznym.
Niezależnie od powyższego informuję, że w odniesieniu do jednostek systemu oświaty
organy PIS kontrolują dostępność określonych grup środków spożywczych, w tym napojów
energetyzujących, jednak kompetencje te wynikają z przepisów dotyczących żywienia
8 Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm.)
-- 5 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
dzieci i młodzieży w szkołach, a nie z ustawy o zdrowiu publicznym. W tym zakresie
zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup
środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach
systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w
ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach.9
Od 1 września 2026 r. zacznie obowiązywać
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16
lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży
dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać
środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych
jednostkach.10 Nowe przepisy podkreślają większy udział w żywieniu produktów
pochodzenia roślinnego – warzyw, owoców, nasion roślin strączkowych, pełnoziarnistych
produktów zbożowych. Nowelizacja tego rozporządzenia jest spójna z rekomendacjami
Światowej Organizacji Zdrowia, zgodnie z którymi żywność, w tym napoje serwowane lub
sprzedawane w szkołach powinny ułatwiać realizację zdrowej diety, natomiast ograniczać
dostęp do produktów, które utrudniają stosowanie zasad prawidłowego żywienia.
Odnosząc się do kwestii doprecyzowania obowiązujących przepisów uprzejmie wyjaśniam,
że Ministerstwo Zdrowia nie jest autorem przepisów ustawy o zdrowiu publicznym, które
wprowadziły zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom małoletnim. Regulacje te
zostały przygotowane na etapie prac parlamentarnych według wytycznych dla poselskiego
projektu ustawy.
Obecnie nie są prowadzone prace analityczne dotyczące doprecyzowania przepisów ani
wprowadzenia dodatkowych mechanizmów kontrolnych w zakresie sprzedaży napojów
energetycznych w automatach vendingowych. Mając jednak na uwadze trwające prace nad
nowelizacją ustawy o zdrowiu publicznym, zachęcamy do aktywnego udziału w
konsultacjach publicznych oraz zgłaszania propozycji zmian, które mogłyby usprawnić
funkcjonowanie przepisów w tym obszarze.
Odpowiadając na pytanie dotyczące prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia analiz
dotyczących wpływu napojów energetycznych na zdrowie dzieci i młodzieży, uprzejmie
informuję, że w odniesieniu do zagrożeń wynikających z picia napojów energetycznych
przez dzieci i młodzież to publikacje naukowe zgodnie wskazują na ryzyko zdrowotne. U
osób regularnie pijących, w porównaniu do niepijących lub pijących je rzadko, częściej
stwierdza się zaburzenia snu, bóle głowy, problemy żołądkowo-jelitowe, nadpobudliwość
czy kłopoty z nauką. Bardzo poważnym skutkiem spożywania napojów energetycznych
9 Dz. U. poz. 1154
10 Dz. U. poz. 197
-- 6 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
mogą być incydenty sercowo-naczyniowe, w tym tak groźne jak zawał mięśnia sercowego,
zaburzenia neurologiczne, zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
(ADHD), zaburzenia zachowania oraz problemy ze zdrowiem psychicznym - poczucie lęku,
depresja, a nawet deklarowane przez niektórych nastolatków myśli samobójcze. Istnieje
również związek między spożywaniem napojów energetycznych a występowaniem otyłości
czy nadciśnienia tętniczego.
Kolejnym niepokojącym sygnałem są dane, że dzieci pijące napoje energetyczne szybciej
sięgają po alkohol, papierosy czy narkotyki. Podwyższone ryzyko niekorzystnych skutków
zdrowotnych u dzieci i młodzieży wynika głównie z braku tolerancji organizmu na działanie
kofeiny. Literatura podkreśla przy tym, że nie są dobrze poznane długoterminowe skutki
spożywania napojów energetycznych przez nastolatków, ale na uwadze należy mieć
negatywny wpływ na centralny układ nerwowy pozostający jeszcze w fazie rozwoju.
Specyfika napojów energetycznych polega na tym, że mogą być one wypijane w szybkim
tempie, co powoduje, że kofeina szybciej dociera do centralnego układu nerwowego i jej
działanie może być silniejsze, niż ma to miejsce przy powolnym piciu gorącej kawy lub
herbaty. Literatura wskazuje też, że u dzieci, które nie spożywały dotychczas kofeiny w
diecie, jednorazowe wypicie puszki napoju jest jeszcze bardziej ryzykowne, ze względu na
brak jakiejkolwiek adaptacji organizmu. Przypuszcza się, że w przypadku napojów
energetycznych może dochodzić do synergicznego działania kofeiny z innymi składnikami
napojów (tauryną, ekstraktami ziół), co tłumaczyłoby rosnącą ilość zgłoszeń młodych osób
po spożyciu napojów energetycznych do Centrów Kontroli Zatruć w krajach zachodnich,
pomimo braku na przestrzeni lat dużego wzrostu spożycia kofeiny.
Działania podjęte przez Polskę nie są novum na forum międzynarodowym. Mając na
uwadze dane dotyczące popularności napojów energetycznych wśród dzieci i młodzieży
oraz negatywne skutki zdrowotne, coraz więcej krajów podejmuje działania na rzecz
ograniczenia konsumpcji napojów energetycznych przez najmłodszych. Szacuje się, że 55
krajów na świecie objęło te napoje podatkiem, w 33 krajach istnieje zakaz sprzedaży
napojów energetycznych w szkołach, w 23 krajach istnieją inne formy ograniczenia
sprzedaży, a 14 krajów wprowadziło ograniczenia lub zakazy reklamy i marketingu tych
napojów.
Odpowiadając na pytanie w sprawie danych dotyczących spożycia napojów energetycznych
przez osoby niepełnoletnie po wejściu w życie nowych przepisów uprzejmie informuję, że
przed wprowadzeniem w Polsce zakazu sprzedaży spożywanie napojów energetycznych
deklarowało 46-66% ankietowanej młodzieży w wieku 11-19 lat. Podobnie jak w innych
krajach prawdopodobieństwo picia napojów przez nastolatków rosło wraz z każdym rokiem
życia. W świetle jednego z badań w wieku 10 lat piło je 27% dzieci, w wieku 12 lat - 47%, a w
-- 7 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
8
wieku 14 lat aż 65% dzieci. W Europie napoje energetyczne pije średnio 68% młodzieży w
wieku 10-18 lat, a w USA według różnych badań od 43% do 77%.
Niewielka liczba opublikowanych dotychczas badań nie pozwala na formułowanie
generalnych wniosków, ale pierwsze wyniki nie są zbyt optymistyczne. Jedno z trzech
zrealizowanych badań, na grupie prawie 1700 uczniów w wieku 12-17 lat w trzech
województwach (mazowieckim, łódzkim, lubelskim), przeprowadzone przez Narodowy
Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy w okresie luty-
czerwiec 2025 r. wykazało, że odsetek uczniów pijących napoje energetyczne zmniejszył się
nieznacznie.
Tylko niewielki spadek popularności napojów energetycznych stwierdzono także w drugim
badaniu przeprowadzonym przez Uniwersytet Rzeszowski, wśród 999 nastolatków w
wieku 15–17 lat z regionu podkarpackiego, w okresie marzec – kwiecień 2024 r.
Znacznie lepszą sytuację wykazało trzecie badanie przeprowadzone przez Instytut Sportu -
Państwowy Instytut Badawczy wśród 1530 nastolatków w wieku 11-15 lat trenujących
piłkę ręczną, w okresie maj – sierpień 2025 r. W porównaniu do badania z okresu przed
wprowadzeniem zakazu odsetek osób spożywających napoje energetyczne spadł znacznie
(19% vs. 46%), co może sugerować, że młodzież uprawiająca sport zareagowała na zakaz
bardziej rozsądnie.
Wyniki dotychczasowych badań sugerują, że wprowadzenie w Polsce zakazu sprzedaży
napojów energetycznych osobom niepełnoletnim nie zmniejszyło znacząco problemu ich
picia przez młodzież. Jednakże, zarówno mała ilość danych, w tym brak badania na
reprezentatywnej, ogólnopolskiej grupie nastolatków, jak i stosunkowo krótki czas
obowiązywania zakazu powoduje, że nie należy jeszcze wyciągać definitywnych wniosków
na temat skuteczności wprowadzonej regulacji.
Odnosząc się do kwestii projektowania nowych rozwiązań celowanych w grupę napojów
energetyzujących, uprzejmie wyjaśniam, że w Ministerstwie Zdrowia trwają prace nad
kolejną wieloletnią edycją Narodowego Programu Zdrowia (z okresem obowiązywania od
2027 r.). Prace te koncentrują się na podniesieniu efektywności realizowanych interwencji
zdrowia publicznego, w jeszcze większym stopniu odnosząc się do kluczowych czynników
ryzyka wielu chorób. W planowanej nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia (NPZ)
zostanie szeroko uwzględniona problematyka walki z nadwagą i otyłością, traktując ten
obszar jako jeden z kluczowych priorytetów. Działania będą skupiały się wokół rozwiązań
już funkcjonujących, wdrożonych w ramach dotychczasowych edycji NPZ, ale także
wprowadzeniu nowych inicjatyw wspierających zdrowy styl życia, których celem jest
-- 8 of 9 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
9
skuteczne ograniczenie skali problemu stanowiącego istotne wyzwanie zdrowotne i
społeczne. Zachęcam do aktywnego udziału w konsultacjach projektu.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Katarzyna Kęcka
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 9 of 9 --