Interpelacja w sprawie narastającej skali zwolnień grupowych oraz pogarszającej się sytuacji na rynku pracy w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Treść wystąpienia poselskiego jest w trakcie pobierania...
Sekretarz stanu Monika Sikora
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 5 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (9)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
12313 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.313.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17182 Pani Posłanki Agnieszki Ścigaj wraz z grupą Posłów,
w sprawie narastającej skali zwolnień grupowych oraz pogarszającej się sytuacji na rynku
pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Według danych ze sprawozdania MRPiPS-01 o rynku pracy w 2025 r. pracodawcy, na mocy
ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami
stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2025 r. poz. 570 z późn.
zm.), zgłosili do powiatowych urzędów pracy zamiar zwolnienia grupowo łącznie 97,6 tys.
pracowników, a faktycznie zwolnili grupowo 29,5 tys. osób. Głównym powodem
nieprzeprowadzenia większości zapowiedzianych zwolnień było przyjęcie przez objętych
nimi pracowników Poczty Polskiej tzw. wypowiedzeń zmieniających warunki pracy i płacy,
co pozwoliło uratować ich miejsca pracy. W okresie styczeń - lipiec br. pracodawcy
zapowiedzieli zwolnienie grupowe 25,2 tys. pracowników, tj. o ok. 70% mniej niż
w analogicznym okresie 2025 r., a zwolnili grupowo 13,8 tys. pracowników, czyli o ok. 27%
mniej.
Zwolnienia to efekt m.in. ograniczania produkcji w wyniku zmian otoczenia gospodarczego,
restrukturyzacji zakładów pracy (np. w PKP Cargo czy Poczcie Polskiej), wdrażania
automatyzacji (np. w bankach, instytucjach finansowych), robotyzacji
(w zakładach produkcyjnych) czy wreszcie wahań koniunktury.
Sytuacja na rynku pracy pozostaje stabilna. W końcu lipca br. stopa bezrobocia
rejestrowanego w Polsce wyniosła 5,9%, natomiast według metodologii Eurostatu stopa
bezrobocia w czerwcu br. (najświeższe dostępne dane) wyniosła w Polsce 3,1%, co daje
naszemu krajowi drugie miejsce na liście państw z najniższą stopą bezrobocia w UE po
Bułgarii i Cyprze (3,0%1). Wynik dla całej UE za czerwiec br. to 6,0%, a dla strefy Euro 6,3%.
Kierownictwo resortu pracy monitoruje sytuację w obszarze zwolnień grupowych. Od lat
najwięcej zwolnień grupowych zapowiadają i realizują pracodawcy prowadzący działalność
w sekcji PKD „przetwórstwo przemysłowe”, ale liczne są też zwolnienia w sekcjach
„informacja i komunikacja” oraz „handel hurtowy i detaliczny”.
W znacznej mierze zwolnienia grupowe są efektem automatyzacji i robotyzacji. Z drugiej
strony wnioski z międzynarodowych i krajowych raportów napawają umiarkowanym
optymizmem - wynika z nich bowiem, że mamy do czynienia bardziej ze zmianą charakteru
pracy oraz nabywaniem nowych kompetencji niż masowym wypieraniem pracowników
z rynku. Najbardziej narażone na automatyzację opartą na generatywnej sztucznej
inteligencji (GenAI) są sektory, w których duża część pracy polega na przetwarzaniu
1 Stopa bezrobocia wg metodologii Eurostatu
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
informacji, obsłudze dokumentów, raportowaniu, klasyfikowaniu i wypełnianiu procedur.
Według ILO2 najbardziej podatne na wpływ generatywnej sztucznej inteligencji są przede
wszystkim zawody biurowe i administracyjne, a dopiero po nich część zawodów
technicznych i specjalistycznych. W skali globalnej około 1 na 4 pracowników wykonuje
pracę w pewnym stopniu narażoną na wpływ generatywnej sztucznej inteligencji, ale tylko
3,3% z nich należy do grupy, której ryzyko to dotyczy w najwyższym stopniu.
Z kolei ze wspólnego raportu kierownictwa Ministerstwa Cyfryzacji, NASK oraz ILO3
wynika, że 30,3% wszystkich miejsc pracy w Polsce jest w pewnym stopniu narażonych na
oddziaływanie generatywnej sztucznej inteligencji. Jest to ok. 5,1 mln stanowisk, natomiast
ok. 815 tys. miejsc pracy należy do kategorii bardzo wysokiej ekspozycji. Najbardziej
narażona na wpływ sztucznej inteligencji jest, zarówno w Polsce, jak i jak globalnie, szeroko
rozumiana gospodarka biurowo-usługowa: administracja, centra usług wspólnych,
księgowość, obsługa klienta, organizacja obiegu dokumentów, rezerwacje, koordynacja
i sprawozdawczość. Należy jednak zaznaczyć, że dotychczas nie widać w Polsce spadku
zatrudnienia w segmentach rynku pracy najbardziej narażonych na wpływ sztucznej
inteligencji.
Jednym z instrumentów wspierających pracodawców i przedsiębiorców w dostosowywaniu
kompetencji ich pracowników do potrzeb zmieniającej się gospodarki jest Krajowy Fundusz
Szkoleniowy (KFS), przeznaczony na dofinansowanie kształcenia ustawicznego osób
pracujących. Ten rodzaj inwestycji w potencjał kadrowy poprawia zarówno pozycję firm, jak
i samych zatrudnionych zwiększając ich szanse na utrzymanie zatrudnienia. Od 1 stycznia
2026 r. rozszerzono udzielane w jego ramach wsparcie. Obecnie z pomocy na kształcenie
ustawiczne mogą korzystać wszystkie podmioty odprowadzające składki na Fundusz Pracy
lub zwolnione z nich na mocy prawa. O środki z KFS mogą zatem aplikować również osoby
prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Rozszerzono też kategorie osób
pracujących, które mogą korzystać z kształcenia ustawicznego finansowanego z KFS o
osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilno-prawnych. Budżet KFS na 2026 r. to
419 591 000 zł. Środki KFS mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów szkoleń,
egzaminów, studiów podyplomowych, badań lekarskich i psychologicznych wymaganych do
podjęcia kształcenia lub pracy zawodowej po ukończonym kształceniu oraz kosztów
ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków w związku z podjętym
kształceniem.
Kierownictwo resortu pracy podejmuje działania mające ograniczyć negatywne skutki
zwolnień. Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z
2025 r. poz. 620 z późn. zm.) zawiera przepisy regulujące obowiązki pracodawców
planujących lub dokonujących redukcji zatrudnienia, dotyczące tzw. zwolnień
monitorowanych, z którymi mamy do czynienia w przypadku objęcia przez pracodawcę
zwolnieniem co najmniej 50 pracowników w okresie 3 miesięcy. Pracodawca jest wówczas
zobowiązany uzgodnić z powiatowym urzędem pracy zakres i formy pomocy dla
zwalnianych osób. Dotyczy to zwłaszcza pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego i
szkoleń.
2 https://www.ilo.org/publications/generative-ai-and-jobs-refined-global-index-occupational-
exposure
3 https://www.nask.pl/media/2025/06/Generatywna-sztuczna-inteligencja-a-polski-rynek-
pracy.pdf
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) uczestniczy
w dialogu społecznym prowadzonym również w kwestiach tak wrażliwych jak planowane
zwolnienia grupowe. Na szczeblu krajowym platformą dyskusji między organizacjami
pracodawców, związków zawodowych i przedstawicieli strony rządowej jest Rada Dialogu
Społecznego. To w czasie spotkań tego gremium i zespołów problemowych dyskutowane
są kwestie związane m.in. z sytuacją na rynku pracy, aktywnością zawodową czy aktywizacją
osób w trudnej sytuacji na rynku pracy. Instytucjami powołanymi do prowadzenia dialogu
społecznego na szczeblu regionalnym są Wojewódzkie Rady Dialogu Społecznego, które
zajmują stanowisko i wyrażają opinie w sprawach objętych zakresem zadań związków
zawodowych lub organizacji pracodawców będących w gestii administracji rządowej
i samorządowej z terenu województwa. Do ich kompetencji należy rozpatrywanie spraw
społecznych lub gospodarczych powodujących konflikty między pracodawcami
a pracownikami, które zostaną uznane za istotne dla zachowania pokoju społecznego. W
celu prowadzenia trójstronnego dialogu sektorowego służącego godzeniu interesów stron
i rozwiązywaniu problemów dotyczących funkcjonowania branży powoływane są
Trójstronne Zespoły Branżowe. Dialog ze związkami zawodowymi i organizacjami
pracodawców odgrywa istotną rolę w polityce społeczno-gospodarczej rządu.
W 2025 r., w odpowiedzi na informacje o zapowiadanych zwolnieniach grupowych, Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zdecydowała o przeznaczeniu, w ramach rezerwy
Funduszu Pracy (FP), 50 mln zł na program aktywizacji zawodowej bezrobotnych
zwolnionych z pracy z przyczyn niedotyczących pracowników oraz pracowników objętych
zwolnieniami monitorowanymi. Program realizowano w trybie ciągłym bez ogłaszania
naboru. Wnioskowanie o środki rezerwy FP z pominięciem naboru ma na celu efektywną
realizację wsparcia i zapewnienie jego elastyczności, która umożliwia szybką reakcję na
bieżące potrzeby rynku pracy. Powiatowe urzędy pracy składały wnioski na bieżąco,
w zależności od wystąpienia przypadków zwolnień pracowników na ich terenie. Program
dotyczył osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędzie pracy, z którymi rozwiązano
stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w drodze wypowiedzenia
dokonanego przez pracodawcę oraz na mocy porozumienia stron, a także osób objętych
zwolnieniami monitorowanymi, o których mowa w art. 217 ustawy z dnia 20 marca 2025 r.
o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r. poz. 620 z późn. zm.). Istniała też
możliwość przyznania środków rezerwy FP w sytuacji otrzymania przez urząd pracy
zawiadomienia o planowanym w 2025 r. zwolnieniu grupowym. Prowadzonymi w ramach
programu działaniami mogły zostać objęte również osoby poszukujące pracy. W 2025 r.
wpłynęło 7 wniosków. Wszystkie rozpatrzono pozytywnie przyznając środki w kwocie
4 505 250,00 zł.
Również w br. z rezerwy FP zabezpieczono 50 mln zł na finansowanie programów
aktywizacji zawodowej bezrobotnych zwolnionych z przyczyn niedotyczących
pracowników oraz pracowników objętych zwolnieniami monitorowanymi. Analogicznie do
roku ubiegłego urzędy mogą ubiegać się o środki bez konieczności ogłaszania naboru, a
wnioski są rozpatrywane na bieżąco, w kolejności wpływu. Na 17 sierpnia br. do ministra
właściwego do spraw pracy wpłynęło 17 wniosków. Wszystkie rozpatrzono pozytywnie
przyznając wnioskodawcom ponad 6.3 mln zł.
Obowiązująca formuła dystrybucji pomocy na rzecz pracowników objętych zwolnieniami
grupowymi lub nimi zagrożonych pozwala szybko reagować na bieżące potrzeby rynku
pracy, również w sytuacji lokalnej kumulacji zwolnień, w szczególności gdy dochodzi do nich
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na obszarach o wysokiej stopie bezrobocia. W ocenie kierownictwa resortu dysponujemy
skutecznymi mechanizmami reagowania w regionach szczególnie dotkniętych redukcją
zatrudnienia.
Osoby, które utraciły zatrudnienie mogą, na mocy ustawy o rynku pracy i służbach
zatrudnienia, korzystać ze wsparcia w zakresie aktywizacji zawodowej oferowanego przez
powiatowe urzędy pracy. Obejmuje ono w szczególności: pomoc w znalezieniu pracy
realizowaną przede wszystkim poprzez pośrednictwo pracy oraz poradnictwo zawodowe,
wsparcie w rozwoju zawodowym (szkolenia, bon na kształcenie ustawiczne, pożyczka
edukacyjna), pomoc w podjęciu zatrudnienia subsydiowanego u pracodawców, skierowanie
do udziału w programach specjalnych w przypadkach wymagających zastosowania
niestandardowych form wsparcia, pakiet aktywizacyjny umożliwiający łączenie kilku form
pomocy, bon na zasiedlenie, wsparcie finansowe na podjęcie działalności gospodarczej,
w tym umożliwiające pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa
niezbędnego przy zakładaniu własnej firmy. Wymienione formy pomocy są realizowane na
bieżąco przez powiatowe urzędy pracy i finansowane ze środków Funduszu Pracy.
Samorządy powiatów na finansowanie form pomocy dysponują w br. w skali kraju limitami
FP w kwocie 1,7 mld zł. Środki przyznawane są na cały rok i w transzach miesięcznych
trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. Wyboru wdrażanych form pomocy, w
ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta po zasięgnięciu
opinii powiatowej rady rynku pracy. Z przyznanych limitów finansowane są wszystkie formy
pomocy ujęte w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia dla wszystkich grup klientów,
w tym dla osób zwolnionych z pracy i zarejestrowanych w urzędach pracy.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --