tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.314.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17179 Pani poseł Agnieszki Ścigaj (PIS) wraz z grupą
posłów w sprawie rosnącej liczby pracujących emerytów oraz spadku aktywności
zawodowej rencistów, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wskazać, że funkcjonujący w Polsce powszechny system emerytalny,
oparty na zasadzie zdefiniowanej składki, wprowadził ścisłą zależność pomiędzy
odprowadzanymi składkami, a wypłacanymi świadczeniami. Jest ekwiwalentny w wymiarze
indywidualnym, co oznacza, że im więcej składek zostanie odprowadzonych do Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (FUS), tym wyższe będzie wypłacane świadczenie emerytalne. Ta
cecha systemu stanowi, sama w sobie, zachętę do przedłużania aktywności zawodowej -
poprzez formułę ustalania wysokości świadczenia - oraz wyraz odpowiedzialności
indywidualnej każdego ubezpieczonego w kształtowaniu własnego zabezpieczenia
społecznego. Długość okresu pracy, wysokość wynagrodzenia otrzymywanego w czasie
aktywności zawodowej, czy wybór formy zatrudnienia mają istotny wpływ na wysokość
emerytury. Osoby, które pracowały krótko lub osiągały niskie przychody z pracy nabywają
prawo do emerytury w kwocie proporcjonalnej do wymiaru swojej aktywności
ekonomicznej, czego konsekwencją może być niska wysokość świadczenia. Jednocześnie
w nowym systemie wystarczy tylko jedna składka emerytalna, by uzyskać status emeryta
(i emeryturę o bardzo niskiej wartości) oraz uprawnienia emerytalne.
Należy podkreślić, że emerytura jest prawem, a nie obowiązkiem. Nabycie prawa do tego
świadczenia uzależnione zostało od osiągnięcia określonego przepisami ustawy z dnia 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych1 wieku emerytalnego,
który obecnie wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Ustawodawca nie określił natomiast
wymaganego minimalnego wymiaru stażu ubezpieczeniowego. Oznacza to, że ustawowy wiek
emerytalny umożliwia nabycie prawa do emerytury, ale nie obliguje osoby uprawnionej do
skorzystania z niego. Stąd też ubezpieczony może podjąć samodzielną decyzję o momencie
przejścia na emeryturę, a tym samym kontynuować aktywność zawodową również przez dłuższy
czas po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Niższy wiek emerytalny kobiet powoduje, że przy ustalaniu wysokości ich emerytury
zgromadzony kapitał emerytalny jest dzielony przez większą liczbę miesięcy średniego dalszego
trwania życia. W konsekwencji, przy porównywalnym poziomie wynagrodzeń i stażu pracy, stopa
zastąpienia emerytury kobiet może być niższa niż w przypadku mężczyzn. Z tego względu, wśród
emerytów, kobiety częściej niż mężczyźni podejmują aktywność zawodową.
Istotnym zadaniem państwa jest tworzenie warunków sprzyjających stabilnemu rozwojowi
gospodarczemu oraz utrzymaniu wysokiego poziomu zatrudnienia, tak aby wszystkie osoby,
które chcą i mogą pracować, miały możliwość aktywnego uczestnictwa w rynku pracy.
1 Dz. U. z 2025 r., poz. 1749, z późn. zm.

-- 1 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Liczba pracujących emerytów systematycznie wzrasta. Wynika to przede wszystkim
z zachodzących zmian demograficznych - rośnie liczba osób w wieku emerytalnym, rośnie
przeciętne trwanie życia, natomiast poziom dzietności jest niski. Udział osób w wieku 60+
w społeczeństwie oraz na rynku pracy wzrasta ze względu na dużą liczebność starszych
powojennych roczników w porównaniu z pokoleniami, które rozpoczęły aktywność
zawodową później, w szczególności wkraczającymi obecnie na rynek pracy. Wzrasta także
zainteresowanie seniorów dłuższą aktywnością zawodową, o ile pozwala im na nią stan
zdrowia, a warto zauważyć, że przeciętne trwanie życia w zdrowiu wydłuża się. Dodatkowo
czynnikiem sprzyjającym aktywności zawodowej osób w wieku emerytalnym jest bardzo
dobra sytuacja na rynku pracy, gdzie większość poszukujących pracy może stosunkowo
łatwo ją znaleźć i podjąć zatrudnienie na cały etat bądź jego część.
W Polsce od lat przybywa zarówno pracujących emerytów, jak i osób, które nie pobierają
świadczenia i pozostają aktywne zawodowo po osiągnięciu wieku emerytalnego. Według
danych z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL), w ostatnim kwartale 2025 r.
osoby w wieku emerytalnym stanowiły ok. 5 proc. wszystkich pracujących w Polsce.
Współczynnik aktywności zawodowej dla osób 60/65 lat i więcej w IV kw. 2025 r. osiągnął
10,1%, a przeciętnie w całym roku wynosił 9,6% (jeszcze w 2019 r. było to 8,1%).
Zgodnie z danymi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), w grudniu 2025 r. - 879,5 tys.
osób z ustalonym prawem do emerytury pracowało zawodowo, co oznacza, że liczba takich
osób wzrosła o ponad połowę w ciągu ostatnich 10 lat (53%). Wśród pracujących emerytów
przeważały kobiety, które stanowiły 58,2% ogółu tej grupy.
Warto jednak zaznaczyć, że wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 65+ w Polsce pozostaje
wciąż poniżej średniej unijnej (6,4% vs. 7,2%). Biorąc pod uwagę grupę wiekową 70-74 lata,
również nie osiągnęliśmy jeszcze średniego poziomu UE (5,8% vs. 6,0%)2.
Rosnącej liczby seniorów pozostających na rynku pracy nie należy postrzegać wyłącznie,
jako skutku niewystarczającego poziomu świadczeń emerytalnych. Zjawisko to ma bowiem
charakter wielowymiarowy i wynika zarówno z uwarunkowań ekonomicznych, jak
i społecznych oraz demograficznych. Dla wielu emerytów aktywność zawodowa stanowi
świadomy wybór, umożliwiający dalsze wykorzystanie posiadanych kompetencji, realizację
zawodową, utrzymanie aktywności społecznej oraz zwiększenie dochodów gospodarstwa
domowego.
Nie ulega wątpliwości, że pobieranie emerytury w minimalnej ustawowej wysokości lub na
poziomie do niej zbliżonym nie zawsze zapewnia świadczeniobiorcom satysfakcjonujący
poziom dochodów. Nie oznacza to jednak automatycznie, że niski poziom świadczenia
stanowi bezpośrednią przyczynę aktywności zawodowej seniorów. Istotne znaczenie mają
również czynniki związane z sytuacją na rynku pracy, w szczególności dostępność
zatrudnienia oraz możliwość podjęcia pracy przez osoby starsze. Warto przy tym zauważyć,
że wzrost aktywności zawodowej seniorów obserwowany jest także w okresie
systematycznego wzrostu świadczeń emerytalnych. Zarówno emerytury minimalne, jak
i przeciętne emerytury w Polsce systematycznie rosną nie tylko w ujęciu nominalnym, lecz
także realnym. Powyższe wskazuje, że decyzje seniorów o kontynuowaniu aktywności
zawodowej są uwarunkowane wieloma czynnikami, a poziom świadczenia emerytalnego
stanowi jedynie jeden z elementów wpływających na te decyzje.
Z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS)3 dotyczących przeciętnego
miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w styczniu 2026 r. wynika,
2 https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/lfsa_ergan__custom_21611431/default/table
3https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-
pracy/rozklad-wynagrodzen-w-gospodarce-narodowej-w-styczniu-2026-r-,32,25.html r

-- 2 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
że wyniosło ono 9068 zł, a najstarsza grupa wiekowa na rynku pracy, tj. osoby w wieku 65
lat i więcej była jedną z najlepiej wynagradzanych - wynagrodzenie to wyniosło ok. 9995 zł.
Jednocześnie przeciętne wynagrodzenie w grupie wiekowej 45-54 lata wyniosło ok. 9913
zł, a w grupie 55-64 lata ok. 9454 zł. Oznacza to, że pracę po 65 roku życia kontynuują
osoby, które dostawały relatywnie wysokie wynagrodzenie również wcześniej i czują się
pewnie na rynku pracy, są specjalistami w swoich dziedzinach. Obok chęci samorealizacji,
motywacją do wydłużania lat pracy jest dłuższe trwanie życia w zdrowiu, czerpanie korzyści
materialnych z pracy, możliwość osiągania wyższych zarobków niż we wcześniejszych
okresach kariery zawodowej oraz chęć podwyższenia świadczenia emerytalnego po decyzji
o zaprzestaniu zarobkowania.
Ocena adekwatności dochodów jest zróżnicowana i zależy od indywidualnej sytuacji
życiowej oraz potrzeb poszczególnych gospodarstw domowych. Ocena ta ma bowiem
charakter indywidualny i zależy od wielu czynników, w tym oczekiwanego standardu życia
oraz sytuacji gospodarstwa domowego. Należy ponownie podkreślić, że polski system
emerytalny ma silne mechanizmy zachęcające do odraczania momentu przejścia na
emeryturę – każdy dodatkowy okres aktywności zawodowej wiąże się z dalszym
odprowadzaniem składek i zwiększaniem kapitału zgromadzonego na koncie emerytalnym,
a dodatkowo późniejsze przejście na emeryturę przekłada się na wyższą wysokość
świadczenia wypłacanego przez cały okres pobierania emerytury. Kontynuowanie
aktywności zawodowej stanowi skuteczny sposób na zwiększenie przyszłych dochodów
emerytalnych.
Co istotne w kontekście postawionego wyżej pytania, utrzymywanie w zatrudnieniu
pracowników w starszym wieku niejednokrotnie wynika z dążenia pracodawców do
zachowania doświadczonej kadry. Osoby posiadające wieloletnie doświadczenie zawodowe
i specjalistyczną wiedzę mogą bowiem pełnić ważną rolę mentorów oraz wspierać proces
wdrażania i rozwoju młodszych pracowników. Osoby osiągające obecnie wiek emerytalny
często cechują się wysokim poziomem zaangażowania, odpowiedzialności i lojalności wobec
pracodawcy. Z tego względu pracodawcy są zainteresowani dalszym korzystaniem z ich
kompetencji i doświadczenia. W wielu przypadkach to właśnie z inicjatywy pracodawcy
pojawia się propozycja kontynuowania zatrudnienia po osiągnięciu wieku emerytalnego, co
wskazuje, że aktywność zawodowa seniorów jest determinowana nie tylko względami
finansowymi, ale również popytem na ich pracę oraz wartością, jaką wnoszą do organizacji.
Przechodząc do pytania o analizy dotyczące aktywności zawodowej rencistów oraz barier
utrudniających tej grupie podejmowanie pracy pragnę wskazać, że aktywność zawodowa
stanowi istotny element rehabilitacji i integracji społecznej osób z niepełnosprawnością.
Poziom zatrudnienia w tej grupie osób w Polsce wzrasta.
Wzrost ich udziału w rynku pracy obrazują wyniki BAEL. Ich porównanie między rokiem
2007 a 2025 pokazuje stały pozytywny trend wzrostu zarówno współczynnika aktywności
zawodowej osób z niepełnosprawnościami, jak i wskaźnika zatrudnienia. W IV kw. 2007 r.
współczynnik aktywności zawodowej w wieku produkcyjnym dla tej grupy wynosił 23,8%,
a wskaźnik zatrudnienia 20,2%. W IV kw. 2025 r. współczynnik aktywności zawodowej
w wieku produkcyjnym osiągnął 37,4%, a wskaźnik zatrudnienia 34,1%.
Celem kierownictwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Ministerstwo) jest
zabezpieczenie dalszego wzrostu wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami
oraz spadku stopy bezrobocia w obrębie tej grupy. Dlatego też Ministerstwo monitoruje
sytuację tej grupy osób na rynku pracy, w tym poziom ich aktywności zawodowej oraz
czynniki wpływające na możliwość podejmowania i utrzymywania zatrudnienia.

-- 3 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Do najważniejszych czynników wpływających na aktywność zawodową ww. grupy osób
należą stan zdrowia, rodzaj i stopień niepełnosprawności, poziom wykształcenia
i kwalifikacji, dostępność odpowiednio dostosowanych miejsc pracy, możliwości
transportowe, a także postawy pracodawców wobec zatrudniania osób
z niepełnosprawnościami. Znaczenie mają również rozwiązania instytucjonalne i
instrumenty wsparcia ułatwiające godzenie aktywności zawodowej z ograniczeniami
wynikającymi ze stanu zdrowia. W związku z tym działania podejmowane na rzecz
zwiększania aktywności zawodowej tej grupy wymagają kompleksowego podejścia,
obejmującego zarówno wsparcie samych osób z niepełnosprawnościami, jak i tworzenie
warunków sprzyjających ich zatrudnianiu przez pracodawców.
W zakresie pytania o planowane zmiany legislacyjne dotyczące limitów dorabiania dla osób
pobierających świadczenia rentowe informuję, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gwarantując prawo do świadczeń w przypadku
wystąpienia zdarzeń uniemożliwiających lub utrudniających ubezpieczonemu
kontynuowanie pracy zarobkowej, nie eliminują jednocześnie możliwości podejmowania
przez emerytów i rencistów zatrudnienia. W polskim ustawodawstwie przyjęto rozwiązanie
kompromisowe, umożliwiające łączenie przychodów z pracy z prawem do pobierania
świadczenia zarówno rentowego (renty z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do
pracy), jak i emerytalnego (tzw. wcześniejszej emerytury), wprowadzając w tym zakresie
pewne ograniczenia. Osiąganie przychodów z pracy zarobkowej przez rencistę lub emeryta
może powodować zmniejszenie lub zawieszenie wypłaty świadczenia (co nie oznacza utraty
prawa do niego, lecz czasowe wstrzymanie wypłaty na okres osiągania przychodu
przekraczającego ustawowy limit). Zasada ta nie jest stosowana wobec emerytów, którzy
osiągnęli powszechny wiek emerytalny.
Co istotne, limity zarobków powodujące ograniczenie wysokości lub zawieszenie wypłaty
świadczeń emerytalno-rentowych są stosunkowo wysokie i uaktualniane co kwartał wraz
ze zmianą przeciętnego wynagrodzenia. Według obowiązujących od 1 czerwca 2026 r. kwot
granicznych próg zawieszenia świadczenia wynosi 12431,80 zł, co odpowiada ok. 628%
minimalnej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i 360% przeciętnej renty z tytułu
całkowitej niezdolności do pracy, zaś próg zmniejszenia wynosi 6 694,10 zł, co odpowiada
odpowiednio 338% oraz 194% tych kwot.
Nadmieniam także, że obecna praktyka oraz mechanizm rozliczania przychodów przewiduje
rozwiązanie umożliwiające świadczeniobiorcy uniknięcie skutków przekroczenia limitu
poprzez dokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS w wysokości odpowiadającej kwocie
przekroczenia, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22
lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury
i renty4. Konstrukcja ta umożliwia świadczeniobiorcy, którego przychód przekroczył o
kwotę niższą niż suma wyliczonych nienależnie pobranych świadczeń, wpłatę na rzecz FUS
kwoty równej temu przekroczeniu. W efekcie osoby, których dotyczy sytuacja
przekroczenia, mogą uniknąć zawieszenia świadczenia za miesiąc lub rok podlegający
rozliczeniu oraz zwrotu całości świadczenia nienależnie pobranego. Ponadto organ rentowy
dokonuje rozliczenia prawa do wypłaty świadczenia systemem miesięcznym albo rocznym,
w zależności od tego, który z wariantów jest dla rencisty korzystniejszy.
Kierownictwo Ministerstwa ma świadomość, jak ważnym elementem kształtowania rynku
pracy jest wspieranie aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnościami. Praca sprzyja
włączeniu społecznemu, samodzielności ekonomicznej i aktywności społecznej. Ze względu
4 Dz. U. z 1992 r., poz. 290 z późn. zm.

-- 4 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą napotykać liczne bariery utrudniające
wejście na rynek pracy, pracownikom posiadającym orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności przysługują dodatkowe uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 27
sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych5.
Jednocześnie informuję, że w Ministerstwie stale prowadzone są analizy prawne,
ekonomiczne i społeczne dotyczące wpływu obowiązujących regulacji na aktywność
zawodową osób z niepełnosprawnościami, a także potencjalnych skutków zniesienia lub
złagodzenia obowiązujących limitów. Ocena celowości dalszego obowiązywania progów
zawieszenia i zmniejszenia świadczenia zależy od możliwości realizowania tą drogą celów,
którym jego zniesienie ma służyć (zwiększenie skali aktywności zawodowej osób
z niepełnosprawnościami), spójności zmian w tym zakresie z zasadami konstrukcyjnymi
prawa zabezpieczenia społecznego (konieczność pogodzenia zniesienia progów zawieszenia
i zmniejszenia świadczenia z funkcją świadczeń z tytułu niezdolności do pracy), a także
możliwych następstw oraz ocen formułowanych według kryteriów sprawiedliwościowych
zarówno przez osoby uprawnione do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy, jak
i pozostałych ubezpieczonych oraz świadczeniobiorców. Przedstawione zagadnienie należy
traktować w sposób szczególny, wyznaczony jego społeczną wagą. Z uwagi na koszty
projektowanych zmian niezbędne jest uzyskanie pozytywnego stanowiska Ministra
Finansów i Gospodarki w sprawie podniesienia progów lub ich całkowitego usunięcia oraz
zwiększenia wynikającej z tego dotacji z budżetu państwa do FUS. Kwestia ta pozostaje
przedmiotem dialogu pomiędzy kierownictwem właściwych resortów.
Odnośnie do pytania o nowe programy wspierające zatrudnianie osób starszych oraz osób
z ograniczeniami zdrowotnymi przez przedsiębiorców i instytucje publiczne informuję, że 1
czerwca 2025 r., ustawą z dnia 20 marca 2025 r o rynku pracy i służbach zatrudnienia6
wprowadzono instrumenty aktywizacji zawodowej kierowane m.in. do osób starszych, w
tym emerytów. Z uwagi, że obowiązujące rozwiązania zostały wdrożone stosunkowo
niedawno obecne nie planuje się nowych rozwiązań/programów wspierających
zatrudnienie osób starszych. Na obecnym etapie Ministerstwo koncentruje się bowiem na
ich realizacji i monitorowaniu efektów.
Jeśli zaś chodzi o skuteczność obecnych działań aktywizacyjnych prowadzonych przez
urzędy pracy wobec seniorów i rencistów, należy zauważyć, że ww. ustawa o rynku pracy
i służbach zatrudnienia została uchwalona, aby odpowiadać na wyzwania współczesnego
rynku pracy i oczekiwania interesariuszy. Jej wprowadzenie było poprzedzone szerokimi
konsultacjami społecznymi. Przeprowadzenie ewaluacji rozwiązań wprowadzonych ustawą
planowane jest po dwóch latach obowiązywania jej przepisów. Wyniki tej ewaluacji będą
stanowiły podstawę do oceny skuteczności przyjętych rozwiązań oraz ewentualnego
przygotowania propozycji ich modyfikacji.
Niemniej jednak wskazuję, że o skuteczności podjętych działań świadczy m.in. to, że stopa
bezrobocia osób w wieku 50 lat i więcej pozostaje niska i bez względu na wiek w Polsce jest
niższa niż w Unii Europejskiej. Według danych Eurostat w 2025 r. stopa bezrobocia osób
w wieku 50-64 lata w Polsce kształtowała się na poziomie 2,2%, podczas gdy średnia unijna
to 4,4%. Dane te wskazują, że pomimo postępujących zmian demograficznych sytuacja osób
5 Dz. U. z 2026 r. poz. 884, tj.
6 Dz.U. poz. 620, z późn. zm.

-- 5 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
starszych na polskim rynku pracy pozostaje korzystniejsza niż przeciętnie w państwach Unii
Europejskiej.
W kontekście pytania o zwiększenie środków Funduszu Pracy informuję, że w 2026 r.
samorządy powiatów na aktywizację zawodową osób bezrobotnych i poszukujących pracy,
w tym tych dedykowanych osobom powyżej 50 roku życia, dysponują środkami Funduszu
Pracy w łącznej wysokości 1,7 mld zł w ramach przyznanych limitów na finansowanie
kosztów realizacji form pomocy. Ze środków tych finansowane są wszystkie formy pomocy
określone w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Dodatkowo, poza środkami
przekazanymi przez dysponenta FP powiatowym urzędom pracy na finansowanie kosztów
realizacji form pomocy, minister właściwy do spraw pracy dysponuje także środkami
rezerwy FP, z której może zwiększać w ciągu roku finansowanie form pomocy
realizowanych przez samorządy powiatów w danym roku budżetowym, zgodnie ze
zgłaszanymi przez urzędy pracy potrzebami. W tym celu ogłaszane są przez ministra
właściwego do spraw pracy nabory wniosków. W ramach naboru z lutego br., przyznano
środki rezerwy FP w kwotach wnioskowanych przez samorządy na łączną kwotę 173,5 mln
zł dla 201 powiatowych urzędów pracy. Rozwiązanie to umożliwia reagowanie na bieżące
potrzeby lokalnych rynków pracy oraz zwiększanie wsparcia tam, gdzie zapotrzebowanie na
środki jest największe. Obecnie trwają prace nad założeniami kolejnego naboru w
przedmiotowym zakresie.
Przechodząc do pytania o analizy dotyczące wpływu starzenia się społeczeństwa na rynek
pracy oraz stabilność systemu emerytalnego w perspektywie najbliższych 10-20 lat
informuję, że do sporządzania analiz w obszarze ubezpieczeń społecznych, w tym wpływu
zmian parametrów systemu na jego długoterminową stabilność, zobowiązany jest ZUS.
Zakład sporządza zarówno średnioterminowe prognozy wpływów i wydatków FUS (co rok),
jak i długoterminowe prognozy wpływów i wydatków funduszu emerytalnego (co trzy lata).
Pozwala to ocenić sytuację finansową systemu w krótkim i długim horyzoncie czasowym,
zawsze w trzech wariantach (optymistycznym, pesymistycznym i pośrednim) przy założeniu
niezmienności obowiązujących przepisów. Krótkoterminowe prognozy uwzględniają
aktualną sytuację na rynku pracy, dynamikę zatrudnienia i wynagrodzeń. Długoterminowa
prognoza ma charakter bardziej strategiczny i pokazuje, w jaki sposób zmiany
demograficzne, społeczne i ekonomiczne wpłyną na system emerytalny. Prognozy mają
charakter informacyjny i są udostępniane na portalu statystycznym ZUS7. Stanowią one
jedno z podstawowych narzędzi wykorzystywanych przy ocenie długookresowej stabilności
systemu emerytalnego oraz planowaniu zmian w obszarze ubezpieczeń społecznych.
W kontekście pytania o działania mające na celu poprawę sytuacji osób starszych i
rencistów na rynku pracy i ograniczenie przymusu pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego
chcę przede wszystkim podkreślić, że przy relatywnie niskim wieku emerytalnym w Polsce,
dłuższe pozostawanie w zatrudnieniu może przynosić korzyści, pozwalającą na utrzymanie
równowagi rynku pracy oraz zwiększenie wysokości świadczenia emerytalnego dla seniora.
Ważnym czynnikiem stanowiącym zachętę dla osób starszych do dłużej aktywności
zawodowej może być skrócenie czasu pracy. Krótsza praca to więcej czasu na życie rodzinne
i spędzanie czasu z najbliższymi dla młodych pracowników, ale także zatrzymanie na rynku
pracy seniorów. W świetle powyższych przesłanek zasadnym stało się uruchomienie przez
Ministerstwo w 2025 r. ogólnopolskiego programu pilotażowego pod nazwą „Skrócony czas
pracy – to się dzieje!”, testującego skrócenie wymiaru czasu pracy w rzeczywistym
środowisku pracy u pracodawców. Założono, że realizacja programu dostarczy odpowiedzi
na istotne pytania w jaki sposób skrócenie czasu pracy wpływa na dobrostan i zdrowie
7 https://www.zus.pl/baza-wiedzy/statystyka/prognozy

-- 6 of 7 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
pracowników, jak oddziałuje na organizację pracy przedsiębiorstw oraz instytucji
publicznych, jakie są konsekwencje finansowe dla pracodawców, jakie zmiany mogą
wystąpić w zakresie efektywności operacyjnej, pozwoli zidentyfikować ewentualne bariery
wdrożeniowe skrócenia czasu pracy, zarówno o charakterze prawnym, jak i organizacyjnym
oraz oceni możliwości ich eliminacji w różnych sektorach gospodarki. Realizacja programu
skrócenia czasu pracy została zaplanowana na lata 2025 – 2027, i zakończona zostanie
przygotowaniem raportu. Jeżeli analiza zebranych danych wykaże, że skrócenie czasu pracy
w polskich warunkach jest możliwe, Ministerstwo przygotuje propozycje legislacyjne oraz
rekomendacje wdrożeniowe w zakresie skróconego czasu pracy, dostosowane do realiów
poszczególnych branż i sektorów gospodarki oraz pracowników w nich zatrudnionych, w
tym z uwzględnieniem potrzeb i oczekiwań osób starszych. Większa dostępność pracy
w zmniejszonym wymiarze czasu pracy może sprzyjać utrzymaniu aktywności zawodowej
osób starszych oraz części osób pobierających świadczenia rentowe. Ocena rzeczywistego
wpływu tego rozwiązania będzie możliwa po zakończeniu programu pilotażowego.
Uprzejmie informuję, że pomoc emerytom i rencistom jest jednym z głównych zadań Rządu
realizowanych w ramach polityki społecznej państwa. Równolegle do działań na rzecz
aktywizacji zawodowej prowadzone są działania mające na celu poprawę sytuacji
dochodowej emerytów i rencistów. Przykładem takich działań w ostatnim czasie było m.in.
wprowadzenie renty wdowiej, umożliwiającej wdowie lub wdowcowi uprawnionemu do
emerytury lub renty łączenie świadczeń poprzez pobieranie jednego świadczenia w pełnej
wysokości oraz części drugiego świadczenia. Ważne było też uregulowanie sytuacji osób
pobierających tzw. emerytury czerwcowe przyznane w lat 2009-2019. Z uwagi na
obowiązujące wówczas zasady waloryzacji składek i kapitału początkowego wysokość tych
świadczeń mogła być mniej korzystna niż emerytur ustalanych w innych miesiącach roku.
Wprowadzone rozwiązania miały na celu wyeliminowanie tych różnic oraz poprawę sytuacji
finansowej zainteresowanych świadczeniobiorców.
Przedstawiając powyższe, pragnę zapewnić, że Ministerstwo na bieżąco monitoruje
sytuację osób starszych na rynku pracy, w tym osób z niepełnosprawnościami oraz analizuje
skutki i wpływ obowiązujących regulacji na ich aktywność zawodową i sytuację dochodową.
Wyniki prowadzonych analiz oraz doświadczenia związane z funkcjonowaniem nowych
instrumentów aktywizacyjnych będą stanowiły podstawę do podejmowania ewentualnych
dalszych działań legislacyjnych i programowych służących zarówno wspieraniu aktywności
zawodowej osób, które chcą i mogą pracować, jak również zapewnieniu adekwatnego
poziomu zabezpieczenia społecznego.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --