Interpelacja w sprawie wdrożenia strategicznego programu "Banki krwi i osocza 2.0" - budowy polskiej suwerenności lekowej, modernizacji systemowej RCKiK oraz pokonania barier technologicznych i demograficznych w krwiodawstwie
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17140
do ministra zdrowia
w sprawie wdrożenia strategicznego programu "Banki krwi i osocza 2.0" - budowy polskiej suwerenności lekowej, modernizacji systemowej RCKiK oraz pokonania barier technologicznych i demograficznych w krwiodawstwie
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Anna Pieczarka, Władysław Kurowski, Anna Paluch, Mariusz Krystian, Józefa Szczurek-Żelazko, Tadeusz Chrzan
Data wpływu: 13-05-2026
Szanowna Pani Minister,
bezpieczeństwo zdrowotne Polaków w zakresie dostępu do krwi i leków osoczopochodnych to fundament suwerenności państwa. Na forum Parlamentarnego Zespołu ds. Wspierania Honorowych Dawców Krwi i Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Promocji Krwiodawstwa, Dawstwa Szpiku Kostnego i Transplantologii w dyskusji pojawiła się koncepcja „Banki krwi i osocza 2.0“. Jest to kierunek ambitny i racjonalny, choć wymagający od administracji rządowej szczególnej determinacji oraz merytorycznej odwagi.
Obecny system, oparty na modelu „sprzedaży“ preparatów przez RCKiK szpitalom jest anachronizmem. Postulujemy przejście na pełne finansowanie centrów z budżetu państwa, co pozwoli im skupić się na misji merytorycznej: zabezpieczeniu krwi, promocji dawstwa szpiku i edukacji z zakresu pierwszej pomocy. Jednak kluczowym wyzwaniem pozostaje budowa narodowego frakcjonatora osocza. Polska, jako jeden z największych krajów UE, nie może pozostawać jedynie eksporterem surowca i importerem niezwykle drogich leków.
Mamy pełną świadomość ryzyk, takich jak: konieczność zapewnienia odpowiedniego wolumenu osocza (ekonomia skali), transfer skomplikowanych technologii, bariery regulacyjne UE czy niekorzystne trendy demograficzne. Uważamy jednak, że te trudności nie mogą być powodem do zaniechania działań, lecz muszą stać się przedmiotem intensywnych prac merytorycznych. Inwestycja w suwerenność lekową to racjonalna odpowiedź na niestabilność globalnych łańcuchów dostaw.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Strategia zwiększenia poboru osocza: Budowa frakcjonatora wymaga stabilnego dostępu do surowca. Jakie konkretne działania podejmie ministerstwo, aby radykalnie zwiększyć liczbę donacji osocza (plazmaferezy) i czy jest planowane wprowadzenie nowoczesnych narzędzi (np. grywalizacja, aplikacje mobilne), aby dotrzeć do młodszych pokoleń dawców?
Transfer technologii i partnerstwa: Polska nie posiada własnego know-how w zakresie frakcjonowania na skalę przemysłową. Czy resort analizuje model partnerstwa strategicznego (joint-venture) z globalnymi liderami technologicznymi, który zapewniłby realny transfer wiedzy i certyfikację procesów, a nie tylko zakup gotowej linii produkcyjnej?
Model finansowania a prawo UE: Czy trwają analizy prawne dotyczące zmiany modelu finansowania RCKiK na dotację podmiotową z budżetu państwa w taki sposób, aby był on w pełni zgodny z unijnymi przepisami o pomocy publicznej (np. w formule Usług w Ogólnym Interesie Gospodarczym)?
Zarządzanie okresem przejściowym: Proces budowy i walidacji fabryki trwa od 5 do 8 lat. Jak w tym czasie ministerstwo zamierza optymalizować umowy na przetwarzanie usługowe polskiego osocza za granicą, aby maksymalnie obniżyć koszty zakupu leków dla polskich pacjentów do czasu uruchomienia rodzimej produkcji?
Profilaktyka jako inwestycja: Czy ministerstwo uznaje za racjonalne i możliwe do wdrożenia rozwiązanie polegające na oferowaniu Honorowym Dawcom Krwi rozszerzonych, bezpłatnych pakietów badań profilaktycznych, co stanowiłoby wymierną korzyść dla dawcy i skuteczne narzędzie wczesnej diagnostyki chorób cywilizacyjnych w skali kraju?
Realizacja koncepcji „Banki krwi i osocza 2.0“ wymaga odejścia od doraźnych działań na rzecz wieloletniej strategii państwowej. Wierzę, że przy odpowiedniej determinacji i merytorycznym dialogu Polska może stać się liderem bezpieczeństwa krwiolecznictwa w regionie.
Podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6377 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.27.2026.SN
Warszawa, 08 czerwca 2026
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17140 Posła Patryka Wichra i grupy Posłów, w sprawie
wdrożenia strategicznego programu "Banki krwi i osocza 2.0" - budowy polskiej
suwerenności lekowej, modernizacji systemowej RCKiK oraz pokonania barier
technologicznych i demograficznych w krwiodawstwie, uprzejmie proszę o przyjęcie
poniższego.
Zagadnienia związane z utworzeniem Narodowego Frakcjonatora Osocza (NFO) miały
zostać uregulowane w projekcie ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie. Celem
projektu było wprowadzenie jasnych zasad gospodarowania osoczem i produktami
krwiopochodnymi. Zakres merytoryczny tych zagadnień pozostawał jednak w kompetencji
Pełnomocnika Prezesa Rady Ministrów do spraw rozwoju sektora biotechnologii i
niezależności Polski w zakresie produktów krwiopochodnych. Projekt, w którym ujęto ten
obszar regulacji, figurował pod numerem UC117 w wykazie prac legislacyjnych i
programowych Rady Ministrów i był procedowany do etapu uzgodnień, opiniowania oraz
konsultacji publicznych. Zgodnie z zasadą dyskontynuacji prac parlamentarnych, w związku
z zakończeniem kadencji Rządu i powołaniem nowej Rady Ministrów w październiku 2023
r., prace nad projektem zostały zakończone i nie są obecnie kontynuowane.
Możliwość realizacji przedsięwzięcia zgodnie z przyjętymi w projekcie założeniami została
skutecznie zakwestionowana w toku prowadzonych uzgodnień i opiniowania projektu. Tym
samym ewentualne ponowne podjęcie prac legislacyjnych w zakresie ww. przedmiotu
regulacji wymagałoby przeprowadzenia ponownej analizy regulowanego obszaru oraz
opracowania możliwych do wdrożenia założeń realizacji przedsięwzięcia.
Podkreślić należy, że także ww. projekt przewidywał okres przejściowy, w którym – do
czasu uruchomienia działalności NFO szacowanego na ok. 6 lat – Minister Zdrowia
podejmowałby decyzje dotyczące zagospodarowania nadwyżek osocza, w tym poprzez jego
udostępnienie za opłatą lub przekazanie do przetworzenia podmiotom zewnętrznym w
zamian za ewentualne gotowe produkty lecznicze udostępniane na potrzeby krajowego
systemu ochrony zdrowia. Na podstawie powyższego rozwiązania podejmowane są bieżące
decyzje co do zagospodarowania nadwyżek osocza, w tym każdorazowo weryfikowana jest
konieczność powiązania jego zbycia z zapewnieniem wytworzonych produktów
leczniczych.
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej modelu finansowania Regionalnych Centrów
Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa należy wskazać, że są one dofinansowywane w formie
dotacji celowej z budżetu państwa, z części budżetowej pozostającej w dyspozycji ministra
właściwego do spraw zdrowia. Finansowanie obejmuje realizację zadań określonych w art.
27 ust. 1 pkt 1, 3–5, 8 oraz 11–13 ustawy o publicznej służbie krwi1. Są to w szczególności
zadania związane z kwalifikowaniem kandydatów na dawców i dawców krwi, pobieraniem,
badaniem, preparatyką i przechowywaniem krwi oraz jej składników, wydawaniem krwi
podmiotom leczniczym, zaopatrywaniem w produkty krwiopochodne, rekombinowane
koncentraty czynników krzepnięcia i desmopresynę, a także sprawowaniem nadzoru
specjalistycznego nad organizacją krwiolecznictwa w podmiotach leczniczych, w których
przebywają pacjenci ze wskazaniami do leczenia krwią i jej składnikami, bankach krwi oraz
pracowniach serologii lub pracowniach immunologii transfuzjologicznej.
Podkreślenia wymaga znaczenie regularnego i honorowego oddawania krwi dla
bezpieczeństwa systemu ochrony zdrowia. Dawcy regularnie oddający krew i jej składniki
stanowią podstawę stabilnego systemu krwiodawstwa, a ich świadoma i długotrwała
aktywność sprzyja utrzymaniu wysokich standardów bezpieczeństwa krwi i jej składników.
Należy jednocześnie zauważyć, że zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady
2002/98/WE z dnia 27 stycznia 2003 r. ustanawiającą normy jakości i bezpieczeństwa
pobierania, badania, preparatyki, przechowywania i dystrybucji krwi ludzkiej i jej
składników, krwiodawstwo powinno mieć charakter dobrowolny i nieodpłatny.
Analogiczne stanowisko wynika z Zalecenia Nr R (95) 14 Komitetu Ministrów Rady Europy
z dnia 12 października 1995 r. w sprawie ochrony zdrowia dawców i biorców w ramach
transfuzji krwi, zgodnie z którym oddawanie krwi, osocza lub składników krwi powinno
odbywać się bez wynagrodzenia, z wyjątkiem drobnych form uznania, napojów czy zwrotu
kosztów podróży. W związku z powyższym wprowadzenie dodatkowych świadczeń o
charakterze materialnym, takich jak rozszerzone i bezpłatne pakiety badań
profilaktycznych przeznaczone wyłącznie dla honorowych dawców krwi, wymagałoby
szczegółowej oceny pod kątem zgodności z zasadą dobrowolnego i nieodpłatnego
krwiodawstwa wynikającą z prawa Unii Europejskiej oraz rekomendacji
międzynarodowych.
Jednocześnie w 2024 r. zostało opublikowane Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i
Rady w sprawie norm jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego
przeznaczonych do zastosowania u ludzi2 (tzw. rozporządzenie SoHO), które uchyla m.in.
dyrektywę 2002/98/WE. Rozporządzenie będzie stosowane od połowy 2027 r., a państwa
członkowskie zostały zobowiązane do dostosowania krajowych regulacji do nowych
wymogów. W związku z powyższym wszelkie ewentualne zmiany dotyczące uprawnień
przysługujących Honorowym Dawcom Krwi będą wymagały analizy pod kątem zgodności z
przepisami rozporządzenia SoHO oraz innymi regulacjami prawa europejskiego i
międzynarodowego. Rozwiązania przyjmowane na poziomie krajowym muszą pozostawać
zgodne z obowiązującymi przepisami unijnymi oraz celami polityki bezpieczeństwa krwi i jej
składników.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Tomasz Maciejewski
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
1 Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. z 2024 r. poz. 1782).
2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1938 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie
standardów jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego przeznaczonych do zastosowania u ludzi
oraz uchylające dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE Dz.U.UE.L.2024.1938.
-- 2 of 2 --