Interpelacja w sprawie aktywizacji zawodowej młodych oraz osób 50+
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17081
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie aktywizacji zawodowej młodych oraz osób 50+
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 11-05-2026
Szanowna Pani Minister,
aktywizacja zawodowa zarówno osób młodych wchodzących na rynek pracy, jak i osób powyżej 50. roku życia stanowi jedno z kluczowych wyzwań współczesnej polityki społeczno-gospodarczej. Obie te grupy napotykają istotne bariery utrudniające stabilne zatrudnienie - młodzi często zmagają się z brakiem doświadczenia zawodowego i niedopasowaniem kompetencji do potrzeb rynku pracy, natomiast osoby 50+ doświadczają trudności związanych z dezaktualizacją kwalifikacji, stereotypami pracodawców czy ograniczonym dostępem do szkoleń.
W kontekście zmian demograficznych oraz rosnącego znaczenia kapitału ludzkiego konieczne jest podejmowanie skutecznych i skoordynowanych działań wspierających obie grupy. Szczególnie istotne jest zwiększenie efektywności istniejących programów aktywizacyjnych oraz rozwijanie nowych instrumentów odpowiadających na aktualne potrzeby rynku pracy.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie konkretne programy i instrumenty wsparcia są obecnie realizowane przez ministerstwo w celu zwiększenia zatrudnienia osób młodych oraz osób 50+, oraz jaka jest ich mierzalna skuteczność?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych (np. ulg dla pracodawców, programów przekwalifikowania lub wsparcia mentoringowego), które mogłyby zwiększyć aktywność zawodową tych grup?
Z poważaniem
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 10 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (18)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14621 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.298.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17081 Pana Posła Tomasza Nowaka oraz Krzysztofa
Gadowskiego, w sprawie aktywizacji zawodowej młodych oraz osób 50+, proszę przyjąć
poniższe wyjaśnienia.
Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. poz. 620 z
późn. zm.), zwana dalej zwana ustawą, stanowi, że powiatowy urząd pracy powinien
przedstawić bezrobotnemu do 30 roku życia propozycję zatrudnienia, innej pracy
zarobkowej, szkolenia albo innej formy pomocy w okresie do 4 miesięcy od dnia rejestracji.
W ustawie ustanowiono też funkcję doradcy ds. osób młodych, którego zadaniem jest
opracowanie wraz z klientem indywidualnego planu działania, czyli kompleksowego planu
aktywizacji zawodowej. Ponadto, od 1 stycznia br. wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy
mogą uruchamiać ze środków Funduszu Pracy punkty kompleksowego wsparcia osób
młodych, które zapewniają informację i doradztwo dotyczące zatrudnienia, edukacji,
pomocy społecznej, kwestii mieszkaniowych czy zdrowotnych. Rozwiązanie to
przetestowano w latach 2023-2024 w 76 powiatowych urzędach pracy w ramach
projektów pilotażowych realizowanych z Funduszu Pracy.
Zgodnie z ustawą osobom bezrobotnym i poszukującym pracy do 30 roku życia oraz
osobom bezrobotnym po 50 roku życia zarejestrowanym w urzędzie pracy przysługuje,
obok pięciu innych grup, pierwszeństwo w kierowaniu do form wsparcia, takich jak:
szkolenia, bon na kształcenie ustawiczne, pożyczka edukacyjna, staż, skierowanie do pracy
w ramach robót publicznych, prac interwencyjnych czy prac społecznie użytecznych, pakiet
aktywizacyjny, dofinansowanie podjęcia działalności gospodarczej, pożyczka na podjęcie
działalności gospodarczej czy bon na zasiedlenie.
Od stycznia 2025 do końca czerwca 2026 r. prace subsydiowane, szkolenia, staże i prace
społecznie użyteczne rozpoczęło 115,8 tys. młodych bezrobotnych (do 30 roku życia), w
tym 50,4 tys. rozpoczęło staże, 15,6 tys. uzyskało wsparcie na rozpoczęcie działalności
gospodarczej, 13,9 tys. rozpoczęło szkolenia, a 12,9 tys. prace interwencyjne. Osoby do 30
roku życia stanowiły prawie 42% wszystkich bezrobotnych rozpoczynających aktywne
programy wsparcia. Biorąc pod uwagę, że udział osób w tej grupie wiekowej wśród
zarejestrowanych bezrobotnych wynosił średnio 24,2%, należy stwierdzić, że grupa ta jest
intensywnie aktywizowana.
W powiatowych urzędach pracy dostępne są ponadto formy pomocy dedykowane
wyłącznie osobom po 50 roku życia lub wspierające ich zatrudnienie, wśród których
wymienić można:
— w przypadku bezrobotnych powyżej 50 lat oraz posiadających co najmniej 20 letni okres
uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych, okres wypłacania zasiłku (365 dni);
-- 1 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
— dofinansowanie dla pracodawcy za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który
ukończył 50 rok życia, a nie ukończył 60 roku życia, przez okres 12 miesięcy;
dofinansowanie ze środków Funduszu Pracy wynosi maksymalnie 50% minimalnego
wynagrodzenia za pracę miesięcznie - w okresie od stycznia 2025 r. do końca kwietnia
2026 roku przyznano dofinansowanie na zatrudnienie za 1,4 tys. bezrobotnych powyżej
50 roku życia1;
— zwolnienie pracodawców z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy i Fundusz
Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych przez 12 miesięcy, począwszy od
pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które
ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji
bezrobotnych. Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku powyżej 55 lat (kobiety) i 60
lat (mężczyźni) są całkowicie zwolnieni z obowiązku odprowadzania za nie składek na
te fundusze.
"Od stycznia 2025 r. do końca czerwca 2026 r. prace subsydiowane, szkolenia, staże i prace
społecznie użyteczne rozpoczęło 42,1 tys. bezrobotnych po 50 roku życia, z których 22,2
tys. podjęło pracę subsydiowaną (m.in. roboty publiczne, prace interwencyjne, działalność
gospodarczą), 8,6 tys. uczestniczyło w pracach społecznie użytecznych, 7,8 tys. rozpoczęło
staże, a 3,6 tys. szkolenia2.
Dostępna jest również nowa forma pomocy, opracowana z myślą o przedsiębiorcach
zatrudniających osoby, które osiągnęły wiek emerytalny. Przedsiębiorca może otrzymać
dofinansowanie za zatrudnienie osoby (zarejestrowanego jako poszukujący pracy), która
osiągnęła wiek emerytalny. Instrument ten stanowi zachętę dla pracodawców do
zatrudniania seniorów, przyczyniając się do zwiększenia aktywności zawodowej tej grupy.
Działaniem zapobiegającym wzrostowi bezrobocia jest również udzielanie ze środków
Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) pomocy osobom pracującym w nabyciu
umiejętności i kwalifikacji, które pozwolą im utrzymać zatrudnienie. Od 1 stycznia 2026 r.
rozszerzono wsparcie udzielane w ramach tego funduszu. Do tej pory ze środków tych
korzystać mogli jedynie pracodawcy. Od 1 stycznia z pomocy na kształcenie ustawiczne
mogą skorzystać wszystkie podmioty odprowadzające składki na Fundusz Pracy lub z nich
zwolnione na mocy prawa. Oznacza to, że o środki KFS mogą też występować osoby
prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Rozszerzono ponadto kategorie osób
pracujących, które mogą skorzystać z kształcenia ustawicznego finansowanego z KFS
o osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilno-prawnych.
Budżet KFS jest ustalany rokrocznie i odpowiada wysokości 4-6% przychodów Funduszu
Pracy uzyskanych z obowiązkowych składek na Fundusz Pracy w roku poprzedzającym rok,
dla którego sporządzano plan finansowy. Na rok 2026 budżet KFS wynosi 419,6 mln zł.
Środki KFS mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów szkoleń, egzaminów, studiów
podyplomowych, badań lekarskich i psychologicznych wymaganych do podjęcia kształcenia
lub pracy zawodowej po ukończonym kształceniu oraz koszty ubezpieczenia od następstw
nieszczęśliwych wypadków w związku z podjętym kształceniem. W 2025 r. w kształceniu
ustawicznym finansowanym ze środków KFS udział wzięło 197,6 osób (łącznie
pracowników i pracodawców), w tym 8,3 tys. osób z grupy wiekowej 15-24 lata, 107,1 tys.
w wieku 25-44 lata oraz 82,1 tys. osób grupie wiekowej 45+.
1 Dane MRPiPS.
2 Dane MRPiPS.
-- 2 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W br. samorządy powiatów na aktywizację zawodową osób bezrobotnych i poszukujących
pracy, w tym kierowaną do osób do 30 roku życia i powyżej 50 roku życia, dysponują
środkami Funduszu Pracy (FP) w wysokości 1,7 mld zł w ramach przyznanych limitów na
finansowanie kosztów realizacji form pomocy. Ze środków tych finansowane są wszystkie
formy pomocy określone w ustawie. Środki przyznawane są na cały rok i w transzach
miesięcznych trafiają na konta powiatowych urzędów pracy. Wyboru wdrażanych form
pomocy, w ramach łącznej kwoty ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta po
zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy. To zatem samorząd powiatowy,
uwzględniając potrzeby lokalnego rynku pracy i dostępne środki FP, decyduje o wyborze
form pomocy i ich finansowaniu.
Na podstawie sprawozdania MRPiPS-02 o przychodach i wydatkach FP w okresie od
1 stycznia do 30 kwietnia br. powiatowe urzędy pracy na aktywizację osób do 30 roku życia
wydatkowały 193,1 mln zł z FP. Na aktywizację osób po 50 roku życia urzędy wydatkowały
z FP 58,9 mln, z czego na dofinansowanie wynagrodzeń bezrobotnych po 50 rok życia –
7,7 mln zł, a na dofinansowanie wynagrodzeń osób poszukujących pracy w wieku
emerytalnym 47,8 tys. zł.
Obok sum przekazywanych przez dysponenta FP powiatowym urzędom pracy na
finansowanie form pomocy minister właściwy do spraw pracy dysponuje środkami rezerwy
FP, z której może zwiększać w ciągu roku finansowanie form pomocy realizowanych przez
samorządy powiatów w danym roku budżetowym, zgodnie ze zgłaszanymi przez urzędy
pracy potrzebami. Priorytety wydatkowania środków weryfikowane są na bieżąco.
Procedurę ubiegania się o środki rezerwy FP określają „Zasady ubiegania się o środki
rezerwy Funduszu Pracy na finansowanie działań aktywizacyjnych w 2026 roku”, zwane
dalej zasadami, opublikowane w Intranecie Publicznych Służb Zatrudnienia 4 lutego br.
Do możliwych do sfinansowania z rezerwy FP działań należą programy aktywizacji
zawodowej osób do 30 roku życia oraz bezrobotnych i poszukujących pracy po 50 roku
życia, realizowane w ramach ogłaszanych naborów. Na podstawie ww. zasad, tego samego
dnia jako ministra właściwa do spraw pracy ogłosiłam nabór wniosków dla urzędów pracy
o dodatkowe środki z rezerwy FP na finansowanie form pomocy. Samorządy powiatowe
mogły składać wnioski o przyznanie środków rezerwy FP na finansowanie wszystkich form
pomocy ujętych w ustawie, w tym tych kierowanych do osób do 30 i powyżej 50 roku życia.
Nabór trwał do 16 lutego br. W jego ramach powiatowym urzędom pracy przyznano
z rezerwy FP łącznie 173,5 mln zł. Każdy urząd pracy, z którego złożono poprawny wniosek
i który spełnił kryteria formalne, otrzymał środki rezerwy FP w ramach naboru.
W ramach naboru 15 powiatowych urzędów pracy wnioskowało o środki rezerwy FP
w kwocie 1,5 mln zł na finansowanie kosztów, o których mowa w art. 300 ust. 2 pkt 10
ustawy, tj. dofinansowanie wynagrodzeń bezrobotnych, którzy ukończyli 50 rok życia albo
poszukujących pracy, którzy ukończyli, w przypadku odpowiednio kobiet i mężczyzn, 60 i
65 lat. Środki z rezerwy FP przyznano w kwotach wnioskowanych. Jak wskazano wyżej, to
starosta decyduje jakie formy pomocy są priorytetem w danym urzędzie i na tej podstawie
wnioskuje o dodatkowe środki. Aktualnie trwają prace nad opracowaniem założeń
następnego naboru.
W MRPiPS corocznie dokonuje się pomiaru skuteczności działań powiatowych urzędów
pracy poprzez wyliczenie wskaźników efektywności zatrudnieniowej i kosztowej
podstawowych form pomocy finansowanych z FP.
-- 3 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Katalog podstawowych form pomocy obejmuje sześć działań aktywizacyjnych (szkoleń,
staży, prac interwencyjnych, robót publicznych, udzielania środków na podjęcie działalności
gospodarczej oraz doposażenie stanowiska pracy) przewidzianych w ustawie, na które
w badanym okresie poniesiono największe wydatki ze środków Funduszu Pracy.
Wskaźniki efektywności podstawowych form liczone są wg metodologii określonej
w ustawie, zgodnie z informacją uzyskaną z badań statystycznych prowadzonych na
podstawie przepisów o statystyce publicznej. Definicje wskaźników zawarto w art. 2 pkt 47
i 48 ustawy.
Efekt zatrudnieniowy zdefiniowano jako przepracowanie co najmniej 90 dni w okresie 180
dni po zakończeniu aktywizacji. Fakt podjęcia pracy jest potwierdzany przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych. Wskaźniki efektywności zatrudnieniowej wyliczane są dla
uczestników ogółem, a nie dla ich poszczególnych grup. Dane dotyczące efektywności
publikowane są na stronie internetowej MRPiPS pod adresem:
https://www.gov.pl/web/rodzina/wydatki-funduszu-pracy-na-finansowanie-
podstawowych-form-aktywizacji-zawodowej.
Analiza efektywności działań urzędów pracy w roku 2026 zostanie przeprowadzona w II
połowie przyszłego roku, po otrzymaniu przez kierownictwo resortu danych
sprawozdawczych zgodnie z terminami wskazanymi w Programie Badań Statystycznych
Statystyki Publicznej na rok 2026.
O skuteczności działań świadczy też to, że stopa bezrobocia osób w grupie wiekowej 50+
pozostaje w Polsce nie tylko obiektywnie niska, ale też niższa niż w Unii Europejskiej.
Według danych Eurostat w 2025 r. stopa bezrobocia osób w wieku 50-64 lata w Polsce
kształtowała się na poziomie 2,2%, podczas gdy średnia unijna to 4,4%. Niższa od średniej
unijnej była również stopa bezrobocia młodych - w grupie 20-24 lata wynosiła 10,6% (w UE
13,5%), a w grupie 25-29 lat 4,1% przy średniej w UE 8,4%.
Z kolei liczba pracujących w grupie wiekowej 50+ systematycznie rośnie - według danych
Eurostat w 2025 r. w Polsce pracowało 5 mln 130 tys. należących do niej osób, podczas gdy
w 2015 r. było ich ok. 4 mln 438 tys., a w 2004 r. 2 mln 741 tys. Na przestrzeni ostatnich
10 lat liczba pracujących w grupie 50+ wzrosła zatem o 15,6%, a w porównaniu do
pierwszego roku obecności w UE o 87,2%. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie wiekowej
wzrósł z 23,8% w 2004 r. do 35,7% w 2025 r. W tym samym czasie wskaźnik zatrudnienia
osób w wieku 20-24 lata wzrósł z 35% do 51,8%, a w grupie 25-29 lat zwiększył się z 65,6%
do 84,3%.
W związku z tym, że ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia weszła w życie 1 czerwca
2025 r. wprowadzając m.in. zmiany w zakresie udzielanej przez urzędy pracy pomocy
i dostosowując system wsparcia do realiów rynku pracy, obecnie w MRPiPS nie planuje się
wdrożenia nowych instrumentów. Przeprowadzenie ewaluacji rozwiązań wprowadzonych
ustawą planowane jest po dwóch latach obowiązywania jej przepisów.
W ramach finansowania ze środków UE (program FERS – Fundusze Europejskie dla Rozwoju
Społecznego) przygotowywane są standardy wsparcia osób młodych w urzędach pracy,
które mają być wdrożone do końca maja 2028 r. W ramach tego projektu powstaną:
standardy dokonywania oceny kompetencji cyfrowych osób młodych, standardy docierania
do osób młodych i metod wsparcia tej grupy wynikających z Zalecenia Rady UE w sprawie
Gwarancji dla Młodzieży, a także standardy udzielania kompleksowego wsparcia osób
długotrwale bezrobotnych przez powiatowe urzędy pracy.
-- 4 of 5 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Ponadto 3 kwietnia br. została podpisana umowa z Wojewódzkim Urzędem Pracy
w Krakowie w związku z ogłoszonym konkursem na opracowanie modelu punktu
kompleksowej obsługi osób młodych i osób długotrwale bezrobotnych „one-stop-shop”.
Projekt będzie realizowany pn. „Start PRO – punkty rozwoju osób młodych i długotrwale
bezrobotnych” przez 12 miesięcy. Jego efektem będzie wypracowanie modelu punktów
kompleksowej obsługi osób młodych i długotrwale bezrobotnych, który zostanie wdrożony
przez wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy (WUP i PUP), w jakich uruchomiono punkty
one-stop-shop. Monitorowana będzie również liczba WUP i PUP, które wdrożyły model
punktów kompleksowej obsługi osób młodych i długotrwale bezrobotnych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 5 of 5 --