Interpelacja w sprawie ograniczenia prawa własności poprzez zakaz zabudowy działek położonych w pobliżu istniejących turbin wiatrowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17078
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie ograniczenia prawa własności poprzez zakaz zabudowy działek położonych w pobliżu istniejących turbin wiatrowych
Zgłaszający: Tomasz Piotr Nowak, Krzysztof Gadowski
Data wpływu: 11-05-2026
Szanowna Pani Minister,
w imieniu mieszkańców powiatu konińskiego, zwracam się z interpelacją dotyczącą istotnego problemu ograniczenia prawa własności poprzez regulacje prawne wprowadzone w 2016 r., a w konsekwencji wydawane decyzje administracyjne, które zakazują zabudowy działek znajdujących się w pobliżu istniejących od wielu lat turbin wiatrowych.
W 2016 roku rząd PiS wprowadził tzw. ustawę 10H, która praktycznie wstrzymała budowę nowych farm wiatrowych. Dodatkowo wprowadzenie ustawy „antywiatrakowej” spowodowało wstrzymanie wszelkich inwestycji planowanych przez właścicieli działek rolnych sąsiadujących z już istniejącymi turbinami wiatrowymi. W świetle wcześniej obowiązujących przepisów, inwestor musiał posiadać akt własności lub umowę dzierżawy działki, na której zamierzał postawić turbinę wiatrową bez obowiązku uzyskania zgody od właścicieli sąsiadujących gruntów.
Zmiana przepisów dotyczących lokalizacji elektrowni wiatrowych i minimalnych odległości zabudowy od turbin doprowadziły do zakazu realizacji wszelkich inwestycji budowlanych. W praktyce oznacza to zamrożenie wartości ich nieruchomości i de facto wywłaszczenie z prawa do korzystania z własności, bez jakiejkolwiek rekompensaty. Jednocześnie należy wskazać, że przyjęta przez obecny rząd nowelizacja przepisów dotyczących lokalizacji elektrowni wiatrowych, mająca m.in. złagodzić skutki tzw. ustawy 10H, została zawetowana przez prezydenta RP.
Ochrona prawa własności jest fundamentem demokratycznego państwa prawa i nie powinna być ograniczana bez ważnych powodów i odpowiednich mechanizmów kompensacyjnych.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie przepisów (incydentalnych) umożliwiających wieloletnim właścicielom gruntów położonych w pobliżu istniejących od lat turbin wiatrowych na realizację zabudowy na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego?
2. Czy przewidywane są rozwiązania odszkodowawcze dla właścicieli nieruchomości, którzy w wyniku zmiany przepisów utracili możliwość zabudowy swoich działek?
3. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby zapewnić poszanowanie konstytucyjnego prawa własności oraz ochronę interesów właścicieli gruntów położonych w pobliżu istniejących od wielu lat turbin wiatrowych?
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10506 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DOZE-III.0500.10.2026.ŁZ
4374767.17933290.14566761
Warszawa, 09-06-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelacje Posłów: Tomasza Piotra Nowaka i Krzysztofa
Gadowskiego (znak: K10INT17078).
Temat: w sprawie ograniczenia prawa własności poprzez zakaz zabudowy działek
położonych w pobliżu istniejących turbin wiatrowych
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
w związku z interpelacją Posłów: Tomasza Piotra Nowaka i Krzysztofa Gadowskiego (znak:
K10INT17078), przekazuję odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu
i Środowiska.
1. Czy Ministerstwo planuje wprowadzenie przepisów (incydentalnych) umożliwiających
wieloletnim właścicielom gruntów położonych w pobliżu istniejących od lat turbin
wiatrowych na realizację zabudowy na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego?
Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych1, dalej:
„ustawa o inwestycjach” wprowadziła, z pewnymi wyjątkami, o których mowa w dalszej
części odpowiedzi, wzajemną zasadę minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od
budynków mieszkalnych oraz budynków o funkcji mieszanej.
Katalog zabudowań, które muszą spełniać powyższą zasadę minimalnej odległości, jest
katalogiem zamkniętym i dotyczy dwóch kategorii budynków. Jedna z nich (budynek
mieszkalny) znajduje swoje źródło w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane2, dalej:
„uPB”. Druga kategoria (budynek o funkcji mieszanej) ma swoje źródło bezpośrednio w
ustawie o inwestycjach.
Art. 3 pkt 2a uPB definiuje wprost tylko budynek mieszkalny jednorodzinny. Ustawa
stanowi, że gdy mówimy o:
„2a) budynku mieszkalnym jednorodzinnym – należy przez to rozumieć budynek
wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej,
służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie
samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie niewięcej niż dwóch lokali
mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni
całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku;”.
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 317.
2 Dz.U. z 2026 r. poz. 524.
-- 1 of 4 --
Warto jednak zauważyć, że ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo
budowlane oraz niektórych innych ustaw3, dalej: „nowelizacja uPB” wprowadziła do systemu
prawa budowlanego nowe definicje, które, uwzględniając
vacatio legis powyższej ustawy,
wejdą w życie w dniu 20 września 2026 r. Tymi definicjami są m.in. budynek mieszkalny oraz
budynek mieszkalny wielorodzinny. Nowelizacja uPB stanowi, że gdy mówimy o:
„2b) budynku mieszkalnym – należy przez to rozumieć:
a) budynek mieszkalny wielorodzinny,
b) budynek mieszkalny jednorodzinny;”
„2c) budynku mieszkalnym wielorodzinnym – należy przez to rozumieć budynek
służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych niebędący budynkiem mieszkalnym
jednorodzinnym;”
Przechodząc do drugiej kategorii, art. 2 pkt 6 ustawy o inwestycjach wprowadza definicje
budynku o funkcji mieszanej:
„6) budynek o funkcji mieszanej – budynek przeznaczony na stały pobyt ludzi, w
którym funkcja mieszkalna stanowi ponad połowę jego powierzchni użytkowej;”.
Podsumowując, niezależnie od tego czy mowa o obecnym stanie prawnym czy o stanie
prawnym, który będzie funkcjonował od dnia 20 września 2026 r. bufor odległości od
elektrowni wiatrowej dotyczy wyłącznie wskazanych powyżej budynków, których celem jest
przede wszystkim zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Każdy inny budynek, który służy
prowadzeniu gospodarstwa rolnego może być lokalizowany i budowany w dowolnej
odległości od elektrowni wiatrowej, ponieważ nie kwalifikuje się on do reżimu prawnego
wprowadzanego ustawą o inwestycjach.
W zakresie przepisów szczegółowych odp. zawarto w odp. na pyt 2 i 3 poniżej.
2. Czy przewidywane są rozwiązania odszkodowawcze dla właścicieli nieruchomości, którzy
w wyniku zmiany przepisów utracili możliwość zabudowy swoich działek?
3. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo, aby zapewnić poszanowanie
konstytucyjnego prawa własności oraz ochronę interesów właścicieli gruntów położonych
w pobliżu istniejących od wielu lat turbin wiatrowych?
W związku z rozstrzygnięciem w odpowiedzi na pytanie nr 1 sytuacji budynków służących
prowadzeniu gospodarstwa rolnego, odpowiedzi na pytania nr 2 i 3 skupią się na kwestii
lokalizowania i budowy budynków mieszkalnych oraz budynków o funkcji mieszanej.
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni
wiatrowych oraz niektórych innych ustaw4, dalej: „nowelizacja ustawy o inwestycjach”,
wprowadziła zmiany w zakresie zasady odległościowej określonej w ustawie z dnia 20 maja
2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych5, dalej: „ustawa o inwestycjach”.
Nowelizacja ustawy o inwestycjach utrzymała generalną zasadę, zgodnie z którą odległość
nowej elektrowni wiatrowej od istniejącego budynku mieszkalnego nie może być mniejsza
niż 10-krotność wysokości planowanej elektrowni wiatrowej (dalej: „zasada odległościowa”).
Odległość ta może zostać zmniejszona przez radę gminy w ramach uchwalonego
miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednak nie mniej niż do minimalnego
poziomu 700 metrów.
3 Dz.U. z 2025 r. poz. 1847.
4 Dz. U. z 2023 r. poz. 553.
5 Dz. U. z 2024 r. poz. 317.
-- 2 of 4 --
Należy jednak podkreślić, że inne niż określone w nowelizacji ustawy o inwestycjach zasady
związane z lokalizowaniem turbin wiatrowych dotyczą sytuacji, w której elektrownia
wiatrowa już istnieje, a budowany lub lokalizowany jest budynek mieszkalny. Nowelizacja
ustawy o inwestycjach zniosła zasadę odległościową dla lokalizowania lub budowy budynku
mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, jeśli znajdująca się w pobliżu elektrownia
wiatrowa posiada decyzję o pozwoleniu na budowę, które stało się ostateczne przed dniem
wejścia w życie ustawy. Innymi słowy, budynek mieszkalny nie musi spełniać wymogu
zachowania odległości, o której wyżej mowa, od elektrowni wiatrowej.
Omawiana zasada wynika z obowiązującego art. 12 nowelizacji ustawy o inwestycjach, który
wprost wskazuje, że w przypadku lokalizowania budynku mieszkalnego albo budynku o
funkcji mieszanej, nie stosuje się przepisu art. 4 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu
nadanym niniejszą ustawą, o ile elektrownia wiatrowa posiada ostateczne pozwolenie na
budowę. W takim przypadku nie stosuje się w ogóle zasady odległościowej. Na potrzeby
wyjaśnień niezbędnych dla przedmiotowej sprawy podkreślę, że przedmiotowy przepis
dotyczy m.in. budynków mieszkalnych lub o funkcji mieszanej lokalizowanych na podstawie
decyzji WZ.
Warto także przedstawić genezę wprowadzenia art. 12 do nowelizacji ustawy o
inwestycjach. Przepis ten został dodany na etapie prac parlamentarnych nad przedmiotową
nowelizacją. Oznacza to, że uzasadnienie do nowelizacji ustawy o inwestycjach
z przedłożenia rządowego nie mogło wyjaśniać, w jaki sposób stosować ten przepis,
ponieważ na tym etapie procedowania dokumentu taka regulacja nie istniała, a na etapie
prac parlamentarnych nie następuje już zmiana uzasadnienia wersji projektu
zaakceptowanego na etapie Rady Ministrów.
W dniu 26 stycznia 2023 r. podczas prac Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów
Państwowych i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej do omawianej
nowelizacji została zgłoszona poprawka poselska. Poniżej zawarto brzmienie poprawki oraz
uzasadnienie do niej, w ślad za stenogramem komisji6:
„W art. 10 ust. 1 i 2 oraz w art. 11 proponuje się kropkę zastąpić przecinkiem i dodać wyrazy
„z wyjątkiem elektrowni wiatrowych, dla których decyzja o pozwoleniu na budowę stała się
ostateczna przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy”, a po art. 11 dodać art. 11a w
brzmieniu: „Do lokalizowania lub budowy budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji
mieszanej na podstawie decyzji WZ albo decyzji LICP, albo lokalizowania takiego budynku
na podstawie planu miejscowego, w przypadku określania odległości takiego budynku od
elektrowni wiatrowej, dla której decyzja o pozwoleniu na budowę stała się ostateczna przed
dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nie stosuje się przepisu art. 4 ust. 4 ustawy
zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”.
Uzasadnienie: „Wprowadzana poprawka znosi zasadę odległościową przy lokalizowaniu lub
budowie budynku mieszkalnego albo budynku o funkcji mieszanej, jeśli elektrownia
wiatrowa już została posadowiona. Projekt ustawy obecnie zakłada, że odległość takiego
budynku od elektrowni wiatrowej powinna wynosić nie mniej niż 700 m. Niemniej jednak, ze
względu na obecną potrzebę uwolnienia zabudowy mieszkaniowej w gminach, zakłada się,
że w przypadku lokalizowania takiego budynku żadna zasada odległościowa nie będzie miała
zastosowania. Dziękuję.”
Zauważyć należy, że zgłaszany w ww. poprawce art. 11a stał się ostatecznie omawianym art.
12 nowelizacji ustawy o inwestycjach. Zmiana jednostki redakcyjnej wynikała jedynie z
potrzeby uporządkowania projektu pod kątem redakcyjnym.
6 https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=ESK-145.
-- 3 of 4 --
Zgodnie z powyższym resort nie widzi potrzeby wprowadzania rozwiązań
odszkodowawczych, jako że kwestia prawa własności oraz ochrony interesów właścicieli
gruntów są już poszanowane.
Warto także przytoczyć wnioski z raportu pt. „Analiza wpływu lokalizacji turbin wiatrowych
na wartość nieruchomości gruntowych w Polsce”7 gdzie wzięto pod uwagę 46 tysięcy
rzeczywistych transakcji rynkowych dotyczących gruntów rolnych oraz działek
przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną, obejmujących lata 2014 - 2025 oraz 26 gmin
w różnych regionach kraju. Autorzy raportu wskazują, iż wyniki analizy jednoznacznie
wskazują, że w badanej próbie nie występuje negatywny wpływ lokalizacji turbin wiatrowych
na wartość nieruchomości gruntowych. Zarówno grunty rolne, jak i działki budowlane w
sąsiedztwie turbin wykazują dynamikę zmian cen porównywalną z obszarami, na których
taka infrastruktura nie występuje. Oznacza to, że w polskich warunkach rynkowych
obecność farm wiatrowych nie stanowi czynnika obniżającego wartość nieruchomości.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
7 In plus, Cenatorium, Analiza wpływu lokalizacji turbin wiatrowych na wartość nieruchomości w
Polsce, 2026, publikacja z 5 maja 2026 r.
-- 4 of 4 --