tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.290.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17062 Pani Posłanki Renaty Rak wraz z grupą posłów,
w sprawie likwidacji niepodjętych depozytów w DPS, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy zaznaczyć, że poruszana w interpelacji kwestia wykracza poza
właściwość Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, gdyż de facto dotyczy
ewentualnych zmian ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych
depozytów, pozostającej w kompetencjach Ministra Sprawiedliwości, którego minister
właściwy do spraw pracy poprosił o zajęcie stanowiska w tej sprawie. Poniżej przedstawiam
odpowiedź przekazaną 3 czerwca br. z Ministerstwa Sprawiedliwości odnoszącą się do
pytań zawartych w interpelacji.
„W interpelacji wskazano, że domy pomocy społecznej – jako jednostki sektora finansów
publicznych – są zobowiązane do stosowania przepisów ustawy z dnia 18 października
2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz. U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1537, z późn.
zm.), zwana dalej „u.l.n.d”. Wieloletnia praktyka tych placówek ujawniła istotne problemy
systemowe związane z nadmiernymi obciążeniami organizacyjnymi i finansowymi,
a w konsekwencji do nieefektywnego gospodarowania środkami publicznymi. Koszty
likwidacji depozytów pozostawionych przez mieszkańców takich domów przewyższają
bowiem wartość pozostawionych depozytów.
Odnosząc się do powyższej kwestii należy wskazać, że podnoszona w interpelacji potrzeba
uregulowania problemu zbyt dużego finansowego obciążenia związanego z postępowaniem
o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu została zauważona. Wobec tego aktualnie
poddawana analizie jest propozycja podjęcia prac legislacyjnych zmierzających do
nowelizacji ustawy z dnia 28 lipca 2025 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.
U. z 2025 r. poz. 1228). Nowelizacja zmierzałaby do modyfikacji zasad pobierania kosztów
sądowych od wniosków o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów w rozumieniu
ustawy z dnia 18 października 2006 r. o likwidacji niepodjętych depozytów (Dz.U. 2006 r.
Nr 208 poz.1537), pozostawionych przez mieszkańców publicznych domów pomocy
społecznej prowadzonych na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy
społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639, z późn. zm.) – w kierunku obniżenia tych kosztów.
Obniżenie kosztów sądowych w sprawach z wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętych
depozytów w dostatecznym stopniu uzasadniałby, jak się wydaje, fakt, iż publiczne domy
pomocy społecznej realizują bardzo istotną funkcję w wymiarze społecznym, zapewniając
opiekę osobom, które – w szczególności ze względu na wiek – nie mogą samodzielnie
funkcjonować w codziennym życiu. Realizacja tego zadania wymaga wysokich nakładów
finansowych. Liczba zmarłych mieszkańców, pozostawiających po sobie depozyt
w rozumieniu u.l.n.d., sprawia, że jednostki samorządu terytorialnego prowadzące publiczne
domy pomocy społecznej są w znacznie większym zakresie obciążone obowiązkiem

-- 1 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
ponoszenia kosztów sądowych (na prowadzenie postępowań o stwierdzenie likwidacji
niepodjętych depozytów) w porównaniu do innych jednostek sektora finansów publicznych,
które również przechowują depozyty pozasądowe.
Dostrzega się również, że to właśnie jednostki samorządu terytorialnego prowadzące
publiczne domy pomocy społecznej są tymi jednostkami sektora finansów publicznych,
które są przede wszystkim depozytariuszami depozytów o drobnej („błahej”) wartości. W
takich przypadkach wysokość kosztów sądowych ponoszonych na prowadzenie
postępowań o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów niejednokrotnie znacznie
przekracza wartość samego depozytu. Z depozytami o drobnej („błahej”) wartości nie mają
natomiast do czynienia, na taką skalę, inne jednostki sektora finansów publicznych (takie
problemy nie były dotychczas zgłaszane).
Odnosząc się natomiast do zakresu obowiązków i ciężarów finansowych ciążących na
publicznych dps, jako jednostkach sektora finansów publicznych na podstawie u.l.n.d., tj. na
etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania o stwierdzenie likwidacji niepodjętych
depozytów, nie wydają się być one znaczne. Sprowadzają się bowiem do:
— niezwłocznego wezwania uprawnionego do odbioru depozytu w terminie trzech lat od
wezwania (tj. terminie, o którym mowa w art. 4 ust. 2 u.l.n.d.), wraz z pouczeniem go
o skutkach jego niepodjęcia (art. 6 ust. 1 u.l.n.d.);
— w przypadku gdy nie jest znane miejsce zamieszkania lub siedziba uprawnionego –
wystąpienie do organu prowadzącego właściwą ewidencję, rejestr lub zbiór danych
o udzielenie informacji umożliwiających ustalenie tego miejsca (art. 6 ust. 3 u.l.n.d.);
— w przypadku braku możliwości doręczenia wezwania do odbioru depozytu (tj.
nieustalenia miejsca zamieszkania lub siedziby na podstawie rejestrów, o których mowa
w art. 6 ust. 3 u.l.n.d.) albo w razie nieustalenia uprawnionego (tj. gdy jest on nieznany)
– dokonanie wezwania poprzez jego wywieszenie na tablicy informacyjnej w swojej
siedzibie na okres 6 miesięcy; jeżeli szacunkowa wartość depozytu przekracza kwotę
5.000 zł, przechowujący depozyt zamieszcza również ogłoszenie w dzienniku
poczytnym w danej miejscowości lub w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 6 ust. 5
u.l.n.d.); przy czym, w przypadku gdy uprawniony nie jest znany albo nie jest możliwe
ustalenie jego miejsca zamieszkania albo siedziby na podstawie ewidencji, rejestrów lub
zbiorów danych, należy zastrzec, że wezwanie do odbioru może nastąpić dopiero po
upływie 3 lat od dnia złożenia przedmiotu do depozytu (art. 6 ust. 4 u.l.n.d.).
Art. 6 u.l.n.d. nie przewiduje innych obowiązków obciążających depozytariusza ani nie
zobowiązuje (nie upoważnia) depozytariusza do prowadzenia innych czynności
poszukiwawczych.
Obowiązki proceduralne w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów,
które podlegają rozpoznaniu zgodnie z przepisami art. 69318–69322 k.p.c., również nie
wydają się być nadmierne.
W toku postępowania o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sąd ustala
w pierwszej kolejności, czy osoba uprawniona do depozytu została wezwana. Po drugie, sąd
musi sprawdzić, czy wezwanie to było prawidłowe. Po trzecie, kontroluje, czy upłynął
bezskutecznie 3-letni termin do odbioru depozytu (zob. np. postanowienie Sądu
Okręgowego w Nowym Sączu z 13.11.2015 r., III Ca 676/15, LEX nr 1952035; tak też
w literaturze K. Markiewicz, Postępowanie w sprawach depozytowych, Warszawa 2007, s.
304 i n.).

-- 2 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
W przypadku gdy nie jest znana osoba uprawniona do odbioru depozytu lub nie jest znane
jej miejsce zamieszkania lub siedziba, we wniosku o stwierdzenie likwidacji niepodjętego
depozytu wnioskodawca jest obowiązany przedstawić dowody potwierdzające dokonanie
czynności mających na celu wyjaśnienie tych okoliczności (art. 69319 § 2 k.p.c.). Chodzi tu
o przedstawienie dowodów, potwierdzających dokonanie czynności mających na celu
wyjaśnienie okoliczności, o których mowa art. 6 ust. 3 u.l.n.d. (zob. T. Demendecki
w: Jakubecki Andrzej (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany.
Tom I. Art. 1-729, Lex). To właśnie art. 6 ust. 3 u.l.n.d. wskazuje bowiem, o jakie dowody
chodzi. Jak słusznie wskazuje J. Gudowski (w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania
cywilnego. Komentarz. Tom IV. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie
zabezpieczające, wyd. V, kom do art. 693(19), Lex), dowodem potwierdzającym dokonanie
czynności mających na celu wyjaśnienie, kto jest osobą uprawnioną, jest stosowne
ogłoszenie wzywające go do zgłoszenia się po odbiór depozytu. W przypadku gdy podmiot
uprawniony jest znany, lecz nie jest znane jego miejsce zamieszkania albo siedziba,
dowodami takimi są – wnioski do centralnego rejestru PESEL lub rejestrów mieszkańców
prowadzonych przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast (art. 6 i n. oraz art. 45 i n.
ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274, zwanej
dalej „u.e.l.”).
W toku postępowania o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu uczestników, którzy
nie są znani lub których miejsce zamieszkania lub siedziba nie jest znane, sąd wzywa do
udziału w postępowaniu przez obwieszczenie publiczne w budynku sądowym. Stanowi o
tym art. 69321 k.p.c.
W art. 69321 k.p.c. ustawodawca więc wyraźnie zakłada, że w postępowaniu w sprawach
o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu sądowego, uprawniony do odbioru
depozytu (uczestnik) może być nieznany i na tę okoliczność ustanowił normę, zgodnie z
którą takiego uprawnionego do odbioru depozytu (uczestnika) należy wezwać do udziału
w postępowaniu przez obwieszczenie publiczne w budynku sądowym.
Przedstawiając powyższe należy zaakcentować, iż ewentualne obniżenie kosztów
sądowych w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów wychodzi
naprzeciw postulatom sygnalizowanym przez domy pomocy społecznej. Należy mieć na
względzie, że wprowadzenie dalej idących rozwiązań mogłoby rodzić zastrzeżenia co do ich
zgodności z Konstytucją RP. Przyjmując dominujący (zarówno w orzecznictwie Trybunału
Konstytucyjnego, jak i w piśmiennictwie) kierunek wykładni art. 46 Konstytucji – przepis
ten obejmuje swoim zakresem także likwidację niepodjętych depozytów. Artykuł 46
Konstytucji ustanawia wyłączność sądu w sprawach przepadku rzeczy (a więc również
likwidacji niepodjętych depozytów), nie przewidując możliwości wprowadzenia w tym
względzie ani wyjątków o charakterze przedmiotowym (np. ze względu na niską wartość
przedmiotu podlegającego przepadkowi), ani podmiotowym. W orzecznictwie Trybunału
Konstytucyjnego (wyrok TK z 3.06.2008 r., P 4/06, OTK-A 2008) przyjęto bowiem, że
termin „przepadek rzeczy”, w rozumieniu Konstytucji, jest bliski pojęciu „odjęcia własności”,
które sprowadza się do zewnętrznego pozbawienia jednostki własności przez działania
władzy publicznej (zob. wyrok TK z 16 marca 2004 r., sygn. K 22/03).
Oznacza to, że „każdy wypadek odjęcia własności w ramach pewnej procedury i poprzez
orzeczenie jakiegoś organu – musi odpowiadać kryteriom sformułowanym w art. 46
Konstytucji” (wyrok TK z 16 marca 2004 r., sygn. K 22/03).

-- 3 of 4 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Dalej idące zmiany nie wydają się więc być uzasadnione, zważywszy, że obowiązki i ciężary
finansowe obciążające publiczne domy pomocy społecznej jako jednostki sektora finansów
publicznych, tak na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania o stwierdzenie
likwidacji niepodjętych depozytów, jak i w trakcie postępowania o stwierdzenie likwidacji
niepodjętych depozytów, są takie same, jak te obowiązki i ciężary finansowe, które obciążają
pozostałe jednostki sektora finansów publicznych, do których ma zastosowanie u.l.n.d.,
przechowujące depozyty pozasądowe.
Te jednostki sektora finansów publicznych nie podnoszą jednak, aby u.l.n.d. nakładała na
nie nadmiarowe obowiązki bądź szczególne obciążenia finansowe.
Przedstawiając powyższe stanowisko deklaruję w imieniu kierownictwa Ministerstwa
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej gotowość do podjęcia współpracy z kierownictwem
resortu sprawiedliwości w kwestii obniżenia kosztów ponoszonych przez domy pomocy
społecznej w związku z postępowaniami o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów
po zmarłych mieszkańcach domów, w szczególności tych o „błahej” wartości.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 4 of 4 --