Interpelacja nr 17034
Interpelacja w sprawie przygotowania Polski do gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu Zwrotnego (AMOC)
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (75%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie przygotowania Polski do gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu Zwrotnego (AMOC)
Interpelacja nr 17034
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przygotowania Polski do gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu Zwrotnego (AMOC)
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 07-05-2026
Szanowni Państwo,
według ustaleń IPCC Atlantycki Południkowy Obieg Zwrotny (Atlantic Meridional Overturning Circulation, AMOC) bardzo prawdopodobnie osłabnie w XXI wieku we wszystkich analizowanych scenariuszach emisji. Jednocześnie IPCC wskazuje jedynie średnią pewność co do braku gwałtownego załamania AMOC przed 2100 r., a literatura naukowa podkreśla, że nawet bez pełnego kolapsu dalsze osłabianie tego systemu może prowadzić do poważnych regionalnych zmian pogody i obiegu wody.
Badania naukowe cytowane w materiałach dołączonych do tej sprawy wskazują na potencjalne konsekwencje dla Europy, takie jak zmiany rozkładu opadów, większa podatność na susze i inne zjawiska ekstremalne, presja na bezpieczeństwo żywnościowe, dodatkowe obciążenia dla planowania energetycznego oraz ryzyka dla infrastruktury krytycznej. W literaturze pozostaje spór co do dokładnej skali i horyzontu zmian, ale niepewność co do momentu i progu destabilizacji nie może być argumentem za zaniechaniem przygotowań państwa do scenariuszy wysokoskutkowych.
Temat AMOC coraz wyraźniej wychodzi także poza obszar czysto akademicki i wchodzi do dokumentów dotyczących odporności i bezpieczeństwa. W 2025 r. Joint Research Centre Komisji Europejskiej wskazało, że krytyczne spowolnienie AMOC należy traktować jako zagrożenie wymagające mechanizmów anticipatory governance, systemów wczesnego ostrzegania i odrębnych ocen ryzyka. Niemcy uwzględniły AMOC w międzyinstytucjonalnej ocenie ryzyka klimatycznego dla bezpieczeństwa państwa, Wielka Brytania rozwija programy wczesnego ostrzegania dla tipping points, a Europejska Agencja Kosmiczna rozwija zdolności obserwacyjne pozwalające dokładniej monitorować ten system.
Z perspektywy Polski zagadnienie to ma charakter praktyczny. Potencjalne gwałtowne zmiany klimatyczne związane z dalszym osłabieniem AMOC mogłyby oddziaływać na gospodarkę wodną, rolnictwo, leśnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe, zdrowie publiczne, planowanie przestrzenne, ochronę ludności, infrastrukturę krytyczną i system energetyczny. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło w marcu 2026 r. prace nad krajową strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.; zgodnie z informacją resortu dokument ma obejmować ocenę ryzyka klimatycznego oraz sektory najbardziej wrażliwe, takie jak gospodarka wodna, rolnictwo i planowanie przestrzenne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje osłabienie lub destabilizację AMOC za istotne ryzyko strategiczne dla polityki adaptacyjnej państwa? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakich dokumentach, analizach lub procedurach zostało ono formalnie ujęte.
2. Czy MKiŚ, podległe mu instytuty lub jednostki współpracujące przygotowały, zleciły albo finansowały analizy dotyczące możliwych skutków osłabienia AMOC dla Polski? Jeżeli tak, proszę o podanie tytułów opracowań, dat, wykonawców, źródeł finansowania oraz informacji, czy dokumenty te są publicznie dostępne.
3. Czy scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad krajową strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakim zakresie i dla których sektorów.
4. Czy w ramach krajowej oceny ryzyka klimatycznego są analizowane oddzielnie skutki ewentualnych nieliniowych i wysokoskutkowych zmian klimatu związanych z AMOC dla: gospodarki wodnej, rolnictwa, leśnictwa, strefy wybrzeża, zdrowia publicznego, planowania przestrzennego, infrastruktury krytycznej oraz systemu energetycznego?
5. Jakie instytucje krajowe odpowiadają obecnie za monitoring, modelowanie i ocenę ryzyka związanego z AMOC oraz innymi punktami krytycznymi systemu klimatycznego? Proszę też wskazać, czy Polska korzysta w tym zakresie z danych i współpracy w ramach Copernicus, ESA, JRC, RAPID, OSNAP, Klimada 3.0 lub innych analogicznych programów.
6. Czy rząd ma międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy gwałtownych zmian klimatu o charakterze wysokoskutkowym, w tym zmian powiązanych z AMOC? Jeżeli tak, proszę wskazać, które resorty i instytucje w nich uczestniczą oraz czy obejmują one komponent ochrony ludności i infrastruktury krytycznej.
7. Czy przygotowano ocenę wpływu scenariuszy związanych z osłabieniem AMOC na polski system energetyczny, w tym na zapotrzebowanie na energię, bezpieczeństwo dostaw, odporność sieci oraz planowanie inwestycji adaptacyjnych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie najważniejszych wniosków.
8. Czy MKiŚ planuje włączyć scenariusze gwałtownych zmian klimatu do wytycznych dla sektorowych polityk publicznych, miejskich planów adaptacji, dokumentów planowania przestrzennego oraz standardów dotyczących odporności infrastruktury?
9. Jakie środki finansowe w latach 2026–2030 są albo będą przeznaczone na badania, modelowanie, monitoring i planowanie adaptacyjne dotyczące gwałtownych zmian klimatu i punktów krytycznych, w tym AMOC?
10. Jeżeli resort nie dysponuje obecnie odrębną oceną ryzyka dla Polski w tym zakresie, to czy planuje jej przygotowanie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przewidywanego harmonogramu oraz trybu publikacji wyników.
Proszę o udzielenie odpowiedzi z odniesieniem do poszczególnych punktów.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Interpelacja nr 17034
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie przygotowania Polski do gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu Zwrotnego (AMOC)
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 07-05-2026
Szanowni Państwo,
według ustaleń IPCC Atlantycki Południkowy Obieg Zwrotny (Atlantic Meridional Overturning Circulation, AMOC) bardzo prawdopodobnie osłabnie w XXI wieku we wszystkich analizowanych scenariuszach emisji. Jednocześnie IPCC wskazuje jedynie średnią pewność co do braku gwałtownego załamania AMOC przed 2100 r., a literatura naukowa podkreśla, że nawet bez pełnego kolapsu dalsze osłabianie tego systemu może prowadzić do poważnych regionalnych zmian pogody i obiegu wody.
Badania naukowe cytowane w materiałach dołączonych do tej sprawy wskazują na potencjalne konsekwencje dla Europy, takie jak zmiany rozkładu opadów, większa podatność na susze i inne zjawiska ekstremalne, presja na bezpieczeństwo żywnościowe, dodatkowe obciążenia dla planowania energetycznego oraz ryzyka dla infrastruktury krytycznej. W literaturze pozostaje spór co do dokładnej skali i horyzontu zmian, ale niepewność co do momentu i progu destabilizacji nie może być argumentem za zaniechaniem przygotowań państwa do scenariuszy wysokoskutkowych.
Temat AMOC coraz wyraźniej wychodzi także poza obszar czysto akademicki i wchodzi do dokumentów dotyczących odporności i bezpieczeństwa. W 2025 r. Joint Research Centre Komisji Europejskiej wskazało, że krytyczne spowolnienie AMOC należy traktować jako zagrożenie wymagające mechanizmów anticipatory governance, systemów wczesnego ostrzegania i odrębnych ocen ryzyka. Niemcy uwzględniły AMOC w międzyinstytucjonalnej ocenie ryzyka klimatycznego dla bezpieczeństwa państwa, Wielka Brytania rozwija programy wczesnego ostrzegania dla tipping points, a Europejska Agencja Kosmiczna rozwija zdolności obserwacyjne pozwalające dokładniej monitorować ten system.
Z perspektywy Polski zagadnienie to ma charakter praktyczny. Potencjalne gwałtowne zmiany klimatyczne związane z dalszym osłabieniem AMOC mogłyby oddziaływać na gospodarkę wodną, rolnictwo, leśnictwo, bezpieczeństwo żywnościowe, zdrowie publiczne, planowanie przestrzenne, ochronę ludności, infrastrukturę krytyczną i system energetyczny. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło w marcu 2026 r. prace nad krajową strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.; zgodnie z informacją resortu dokument ma obejmować ocenę ryzyka klimatycznego oraz sektory najbardziej wrażliwe, takie jak gospodarka wodna, rolnictwo i planowanie przestrzenne.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje osłabienie lub destabilizację AMOC za istotne ryzyko strategiczne dla polityki adaptacyjnej państwa? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakich dokumentach, analizach lub procedurach zostało ono formalnie ujęte.
2. Czy MKiŚ, podległe mu instytuty lub jednostki współpracujące przygotowały, zleciły albo finansowały analizy dotyczące możliwych skutków osłabienia AMOC dla Polski? Jeżeli tak, proszę o podanie tytułów opracowań, dat, wykonawców, źródeł finansowania oraz informacji, czy dokumenty te są publicznie dostępne.
3. Czy scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad krajową strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakim zakresie i dla których sektorów.
4. Czy w ramach krajowej oceny ryzyka klimatycznego są analizowane oddzielnie skutki ewentualnych nieliniowych i wysokoskutkowych zmian klimatu związanych z AMOC dla: gospodarki wodnej, rolnictwa, leśnictwa, strefy wybrzeża, zdrowia publicznego, planowania przestrzennego, infrastruktury krytycznej oraz systemu energetycznego?
5. Jakie instytucje krajowe odpowiadają obecnie za monitoring, modelowanie i ocenę ryzyka związanego z AMOC oraz innymi punktami krytycznymi systemu klimatycznego? Proszę też wskazać, czy Polska korzysta w tym zakresie z danych i współpracy w ramach Copernicus, ESA, JRC, RAPID, OSNAP, Klimada 3.0 lub innych analogicznych programów.
6. Czy rząd ma międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy gwałtownych zmian klimatu o charakterze wysokoskutkowym, w tym zmian powiązanych z AMOC? Jeżeli tak, proszę wskazać, które resorty i instytucje w nich uczestniczą oraz czy obejmują one komponent ochrony ludności i infrastruktury krytycznej.
7. Czy przygotowano ocenę wpływu scenariuszy związanych z osłabieniem AMOC na polski system energetyczny, w tym na zapotrzebowanie na energię, bezpieczeństwo dostaw, odporność sieci oraz planowanie inwestycji adaptacyjnych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie najważniejszych wniosków.
8. Czy MKiŚ planuje włączyć scenariusze gwałtownych zmian klimatu do wytycznych dla sektorowych polityk publicznych, miejskich planów adaptacji, dokumentów planowania przestrzennego oraz standardów dotyczących odporności infrastruktury?
9. Jakie środki finansowe w latach 2026–2030 są albo będą przeznaczone na badania, modelowanie, monitoring i planowanie adaptacyjne dotyczące gwałtownych zmian klimatu i punktów krytycznych, w tym AMOC?
10. Jeżeli resort nie dysponuje obecnie odrębną oceną ryzyka dla Polski w tym zakresie, to czy planuje jej przygotowanie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przewidywanego harmonogramu oraz trybu publikacji wyników.
Proszę o udzielenie odpowiedzi z odniesieniem do poszczególnych punktów.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Dużo ogólników
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
55%
Konkretność
45%
Odpowiedź zawiera znaczną ilość ogólników lub zapowiedzi dalszych analiz przy ograniczonej liczbie konkretów.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
1
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (1)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „resort nie dysponuje” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„resort nie dysponuje”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10221 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSOK-WPA.0500.2.2026.PS
4374645.17975603.14566816
Warszawa, 09-06-2026
Sprawa: Interpelacja posłanki Marty Stożek nr 17034 w sprawie przygotowania Polski do
gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu
Zwrotnego (AMOC)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr K10INT17034 posłanki Marty Stożek przekazuję odpowiedź
w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje osłabienie lub destabilizację AMOC za istotne
ryzyko strategiczne dla polityki adaptacyjnej państwa? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakich
dokumentach, analizach lub procedurach zostało ono formalnie ujęte.
Resort klimatu i środowiska nie prowadzi odrębnych badań ani własnego modelowania
dotyczącego mechanizmów funkcjonowania Atlantyckiej Południkowej Cyrkulacji
Wymiennej (AMOC), dynamiki jej zmian czy ryzyka jej osłabienia. Wyniki badań
poświęconych AMOC są jednak uwzględniane w działalności resortu w zakresie, w jakim
zostały przedstawione w raportach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC)
oraz w globalnych modelach klimatycznych stanowiących podstawę tych raportów.
Oznacza to, że wpływ AMOC nie jest pomijany w krajowych analizach klimatycznych.
Jest on uwzględniany pośrednio, poprzez scenariusze klimatyczne, jako jeden z wielu
elementów globalnego systemu klimatycznego.
2. Czy MKiŚ, podległe mu instytuty lub jednostki współpracujące przygotowały, zleciły albo
finansowały analizy dotyczące możliwych skutków osłabienia AMOC dla Polski? Jeżeli tak,
proszę o podanie tytułów opracowań, dat, wykonawców, źródeł finansowania oraz informacji,
czy dokumenty te są publicznie dostępne.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy
Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) nie prowadzą odrębnych badań ani własnego modelowania
dotyczącego mechanizmów funkcjonowania AMOC.
Ze względu na globalny charakter tego zjawiska jego analiza jest możliwa wyłącznie przy
wykorzystaniu globalnych modeli klimatu, tj. sprzężonych modeli oceanu i atmosfery
(AOGCM). Modele te stanowią podstawę ocen i projekcji opracowywanych przez IPCC.
IPCC integruje wyniki badań naukowych prowadzonych na całym świecie, w tym badań
oceanograficznych dotyczących funkcjonowania AMOC, zapewniając możliwie pełną,
zweryfikowaną i spójną podstawę naukową dla analiz ryzyka klimatycznego oraz
procesów adaptacyjnych realizowanych na poziomie krajowym.
Regionalne modele klimatyczne, wykorzystywane m.in. do opracowywania projekcji dla
Polski, ze względu na ograniczony obszar obliczeniowy, nie zawierają autonomicznego
komponentu oceanicznego. W konsekwencji nie są one narzędziem przeznaczonym
-- 1 of 4 --
do samodzielnej analizy procesów zachodzących w skali całego Oceanu Atlantyckiego,
w tym zmian w funkcjonowaniu AMOC.
3. Czy scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad Krajową
strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.? Jeżeli
tak, proszę wskazać, w jakim zakresie i dla których sektorów.
Scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad Krajową
Strategią Adaptacji (KSA) oraz Planem Działań Adaptacyjnych pośrednio – poprzez
scenariusze klimatyczne opracowywane przez IPCC.
4. Czy w ramach krajowej oceny ryzyka klimatycznego analizowane są oddzielnie skutki
ewentualnych nieliniowych i wysokoskutkowych zmian klimatu związanych z AMOC dla:
gospodarki wodnej, rolnictwa, leśnictwa, strefy wybrzeża, zdrowia publicznego, planowania
przestrzennego, infrastruktury krytycznej oraz systemu energetycznego?
Wielokryterialna analiza ryzyka klimatycznego dla Polski, realizowana przez IOŚ-PIB
w ramach projektu Klimada 3.0, opiera się na dostępnych scenariuszach klimatycznych.
Scenariusze te pośrednio uwzględniają zachowanie AMOC, ponieważ bazują na
wynikach globalnych modeli klimatycznych oraz kolejnych raportach IPCC.
Analiza ryzyka prowadzona jest dla wszystkich sektorów wrażliwych na zmianę klimatu
oraz wybranych obszarów tematycznych, w ujęciu przestrzennym, z uwzględnieniem
zarówno zmienności zagrożeń klimatycznych, jak i podatności elementów sektorowych
na te zmiany.
Zagrożenia klimatyczne dla Polski i poszczególnych regionów definiowane są w sposób
całościowy, z uwzględnieniem łącznego oddziaływania wielu czynników kształtujących
klimat, w tym m.in. aktywności Słońca, topnienia lodowców, zmian w zasobach wodnych,
cyrkulacji atmosferycznej oraz procesów oceanicznych, w tym AMOC.
5. Jakie instytucje krajowe odpowiadają obecnie za monitoring, modelowanie i ocenę ryzyka
związanego z AMOC oraz innymi punktami krytycznymi systemu klimatycznego? Proszę też
wskazać, czy Polska korzysta w tym zakresie z danych i współpracy w ramach Copernicus,
ESA, JRC, RAPID, OSNAP, Klimada 3.0 lub innych analogicznych programów.
Za monitoring oraz modelowanie procesów związanych z AMOC w Polsce odpowiadają
przede wszystkim instytucje naukowe specjalizujące się w oceanologii.
Do podmiotów właściwych merytorycznie w tym zakresie należy w szczególności
Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk oraz odpowiednie wydziały i instytuty
badawcze uczelni wyższych prowadzących badania nad dynamiką mas wodnych
i procesami oceanicznymi.
Monitoring operacyjny środowiska hydrometeorologicznego realizuje Instytut
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy, natomiast IOŚ-PIB
wykorzystuje w swoich analizach klimatycznych dane i scenariusze opracowywane
w ramach globalnych modeli klimatycznych oraz raportów IPCC.
IOŚ-PIB realizuje m.in.:
projekty Klimada 2.0 oraz Klimada 3.0 – ukierunkowany na budowę krajowej
bazy wiedzy o zmianie klimatu i adaptacji oraz rozwój platformy internetowej
udostępniającej dane dla podmiotów zajmujących się odpornością klimatyczną;
system mMPA – Monitoring Miejskich Planów Adaptacji – służący do
gromadzenia i analizowania opracowanych przez miasta MPA oraz
monitorowania postępów ich wdrażania;
-- 2 of 4 --
projekt ClimateREPOWER – obejmujący badania nad wpływem zmiany klimatu
na sektor energetyczny, w tym na produkcję energii, systemy chłodzenia,
dostępność wody oraz odporność infrastruktury na ekstremalne zjawiska
pogodowe;
National Adaptation Hubs – wzmacniający komunikację i współpracę w zakresie
adaptacji do zmiany klimatu na wszystkich poziomach zarządzania w Unii
Europejskiej.
IMGW-PIB bierze natomiast udział w projekcie EURO-CORDEX od 2022 r., realizując
kilka symulacji obejmujących projekcje klimatu do 2100 r.
W kwietniu 2025 r. w IMGW-PIB powołano Pracownię Fizyki i Modelowania Klimatu.
Jednym z jej zadań jest rozwój wysokorozdzielczego modelowania klimatycznego, co
umożliwi wykonywanie bardziej szczegółowych projekcji klimatycznych. Obecnie
prognozy sezonowe rozwijane są w Zakładzie Analiz Meteorologicznych i Prognoz
Długoterminowych IMGW-PIB, w oparciu m.in. o dane serwisu Copernicus.
6. Czy rząd posiada międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy
gwałtownych zmian klimatu o charakterze wysokoskutkowym, w tym zmian powiązanych
z AMOC? Jeżeli tak, proszę wskazać, które resorty i instytucje w nich uczestniczą oraz czy
obejmują one komponent ochrony ludności i infrastruktury krytycznej.
Nie istnieją międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy związanych
z AMOC. Powołano jednak międzyresortową grupę roboczą wspierającą prace nad KSA.
Działania te prowadzone są m.in. w oparciu o ww. analizy IOŚ-PIB.
7. Czy przygotowano ocenę wpływu scenariuszy związanych z osłabieniem AMOC na polski
system energetyczny, w tym na zapotrzebowanie na energię, bezpieczeństwo dostaw,
odporność sieci oraz planowanie inwestycji adaptacyjnych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie
najważniejszych wniosków.
Nie przygotowano odrębnej oceny wpływu osłabienia AMOC na polski system
energetyczny, ponieważ krajowe analizy opierają się na ogólnych scenariuszach
klimatycznych IPCC, które uwzględniają ten proces pośrednio. Szczegółowo ten fakt
omówiono powyżej.
8. Czy MKiŚ planuje włączyć scenariusze gwałtownych zmian klimatu do wytycznych dla
sektorowych polityk publicznych, miejskich planów adaptacji, dokumentów planowania
przestrzennego oraz standardów dotyczących odporności infrastruktury?
Scenariusze zmiany klimatu są uwzględniane w polityce adaptacyjnej oraz dokumentach
planistycznych na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Regulacje nie wymagają
aktualizacji w tym zakresie.
Zgodnie z art. 18a ustawy – Prawo ochrony środowiska, miasta liczące 20 tys.
mieszkańców lub więcej są zobowiązane do opracowania MPA, które obejmują analizę
ryzyka klimatycznego oraz scenariuszy zmiany klimatu.
Polityka adaptacji jest również stopniowo integrowana z systemem planowania
przestrzennego. W gminach posiadających MPA, przy sporządzaniu i aktualizacji
dokumentów rozwojowych i urbanistycznych uwzględnia się wnioski i rekomendacje
wynikające z wdrażania MPA.
Ponadto, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w procesie
planowania i zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się wymagania ochrony
środowiska, w tym potrzebę ograniczania podatności na zmianę klimatu.
-- 3 of 4 --
9. Jakie środki finansowe w latach 2026–2030 są albo będą przeznaczone na badania,
modelowanie, monitoring i planowanie adaptacyjne dotyczące gwałtownych zmian klimatu
i punktów krytycznych, w tym AMOC?
W związku z tym, że zagadnienie AMOC jest uwzględniane w scenariuszach IPCC,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje przeznaczania odrębnych środków
finansowych na realizację analiz dotyczących tego zjawiska.
10. Jeżeli resort nie dysponuje obecnie odrębną oceną ryzyka dla Polski w tym zakresie, to czy
planuje jej przygotowanie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przewidywanego harmonogramu
oraz trybu publikacji wyników.
Odpowiedzi udzielono powyżej.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Sekretarz Stanu
Urszula Sara Zielińska
DSOK-WPA.0500.2.2026.PS
4374645.17975603.14566816
Warszawa, 09-06-2026
Sprawa: Interpelacja posłanki Marty Stożek nr 17034 w sprawie przygotowania Polski do
gwałtownych zmian klimatu związanych z osłabieniem Atlantyckiego Południkowego Obiegu
Zwrotnego (AMOC)
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z interpelacją nr K10INT17034 posłanki Marty Stożek przekazuję odpowiedź
w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska:
1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska uznaje osłabienie lub destabilizację AMOC za istotne
ryzyko strategiczne dla polityki adaptacyjnej państwa? Jeżeli tak, proszę wskazać, w jakich
dokumentach, analizach lub procedurach zostało ono formalnie ujęte.
Resort klimatu i środowiska nie prowadzi odrębnych badań ani własnego modelowania
dotyczącego mechanizmów funkcjonowania Atlantyckiej Południkowej Cyrkulacji
Wymiennej (AMOC), dynamiki jej zmian czy ryzyka jej osłabienia. Wyniki badań
poświęconych AMOC są jednak uwzględniane w działalności resortu w zakresie, w jakim
zostały przedstawione w raportach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC)
oraz w globalnych modelach klimatycznych stanowiących podstawę tych raportów.
Oznacza to, że wpływ AMOC nie jest pomijany w krajowych analizach klimatycznych.
Jest on uwzględniany pośrednio, poprzez scenariusze klimatyczne, jako jeden z wielu
elementów globalnego systemu klimatycznego.
2. Czy MKiŚ, podległe mu instytuty lub jednostki współpracujące przygotowały, zleciły albo
finansowały analizy dotyczące możliwych skutków osłabienia AMOC dla Polski? Jeżeli tak,
proszę o podanie tytułów opracowań, dat, wykonawców, źródeł finansowania oraz informacji,
czy dokumenty te są publicznie dostępne.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy
Instytut Badawczy (IOŚ-PIB) nie prowadzą odrębnych badań ani własnego modelowania
dotyczącego mechanizmów funkcjonowania AMOC.
Ze względu na globalny charakter tego zjawiska jego analiza jest możliwa wyłącznie przy
wykorzystaniu globalnych modeli klimatu, tj. sprzężonych modeli oceanu i atmosfery
(AOGCM). Modele te stanowią podstawę ocen i projekcji opracowywanych przez IPCC.
IPCC integruje wyniki badań naukowych prowadzonych na całym świecie, w tym badań
oceanograficznych dotyczących funkcjonowania AMOC, zapewniając możliwie pełną,
zweryfikowaną i spójną podstawę naukową dla analiz ryzyka klimatycznego oraz
procesów adaptacyjnych realizowanych na poziomie krajowym.
Regionalne modele klimatyczne, wykorzystywane m.in. do opracowywania projekcji dla
Polski, ze względu na ograniczony obszar obliczeniowy, nie zawierają autonomicznego
komponentu oceanicznego. W konsekwencji nie są one narzędziem przeznaczonym
-- 1 of 4 --
do samodzielnej analizy procesów zachodzących w skali całego Oceanu Atlantyckiego,
w tym zmian w funkcjonowaniu AMOC.
3. Czy scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad Krajową
strategią adaptacji do zmian klimatu wraz z planem działań adaptacyjnych do 2040 r.? Jeżeli
tak, proszę wskazać, w jakim zakresie i dla których sektorów.
Scenariusze związane z osłabieniem AMOC są uwzględniane w pracach nad Krajową
Strategią Adaptacji (KSA) oraz Planem Działań Adaptacyjnych pośrednio – poprzez
scenariusze klimatyczne opracowywane przez IPCC.
4. Czy w ramach krajowej oceny ryzyka klimatycznego analizowane są oddzielnie skutki
ewentualnych nieliniowych i wysokoskutkowych zmian klimatu związanych z AMOC dla:
gospodarki wodnej, rolnictwa, leśnictwa, strefy wybrzeża, zdrowia publicznego, planowania
przestrzennego, infrastruktury krytycznej oraz systemu energetycznego?
Wielokryterialna analiza ryzyka klimatycznego dla Polski, realizowana przez IOŚ-PIB
w ramach projektu Klimada 3.0, opiera się na dostępnych scenariuszach klimatycznych.
Scenariusze te pośrednio uwzględniają zachowanie AMOC, ponieważ bazują na
wynikach globalnych modeli klimatycznych oraz kolejnych raportach IPCC.
Analiza ryzyka prowadzona jest dla wszystkich sektorów wrażliwych na zmianę klimatu
oraz wybranych obszarów tematycznych, w ujęciu przestrzennym, z uwzględnieniem
zarówno zmienności zagrożeń klimatycznych, jak i podatności elementów sektorowych
na te zmiany.
Zagrożenia klimatyczne dla Polski i poszczególnych regionów definiowane są w sposób
całościowy, z uwzględnieniem łącznego oddziaływania wielu czynników kształtujących
klimat, w tym m.in. aktywności Słońca, topnienia lodowców, zmian w zasobach wodnych,
cyrkulacji atmosferycznej oraz procesów oceanicznych, w tym AMOC.
5. Jakie instytucje krajowe odpowiadają obecnie za monitoring, modelowanie i ocenę ryzyka
związanego z AMOC oraz innymi punktami krytycznymi systemu klimatycznego? Proszę też
wskazać, czy Polska korzysta w tym zakresie z danych i współpracy w ramach Copernicus,
ESA, JRC, RAPID, OSNAP, Klimada 3.0 lub innych analogicznych programów.
Za monitoring oraz modelowanie procesów związanych z AMOC w Polsce odpowiadają
przede wszystkim instytucje naukowe specjalizujące się w oceanologii.
Do podmiotów właściwych merytorycznie w tym zakresie należy w szczególności
Instytut Oceanologii Polskiej Akademii Nauk oraz odpowiednie wydziały i instytuty
badawcze uczelni wyższych prowadzących badania nad dynamiką mas wodnych
i procesami oceanicznymi.
Monitoring operacyjny środowiska hydrometeorologicznego realizuje Instytut
Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy, natomiast IOŚ-PIB
wykorzystuje w swoich analizach klimatycznych dane i scenariusze opracowywane
w ramach globalnych modeli klimatycznych oraz raportów IPCC.
IOŚ-PIB realizuje m.in.:
projekty Klimada 2.0 oraz Klimada 3.0 – ukierunkowany na budowę krajowej
bazy wiedzy o zmianie klimatu i adaptacji oraz rozwój platformy internetowej
udostępniającej dane dla podmiotów zajmujących się odpornością klimatyczną;
system mMPA – Monitoring Miejskich Planów Adaptacji – służący do
gromadzenia i analizowania opracowanych przez miasta MPA oraz
monitorowania postępów ich wdrażania;
-- 2 of 4 --
projekt ClimateREPOWER – obejmujący badania nad wpływem zmiany klimatu
na sektor energetyczny, w tym na produkcję energii, systemy chłodzenia,
dostępność wody oraz odporność infrastruktury na ekstremalne zjawiska
pogodowe;
National Adaptation Hubs – wzmacniający komunikację i współpracę w zakresie
adaptacji do zmiany klimatu na wszystkich poziomach zarządzania w Unii
Europejskiej.
IMGW-PIB bierze natomiast udział w projekcie EURO-CORDEX od 2022 r., realizując
kilka symulacji obejmujących projekcje klimatu do 2100 r.
W kwietniu 2025 r. w IMGW-PIB powołano Pracownię Fizyki i Modelowania Klimatu.
Jednym z jej zadań jest rozwój wysokorozdzielczego modelowania klimatycznego, co
umożliwi wykonywanie bardziej szczegółowych projekcji klimatycznych. Obecnie
prognozy sezonowe rozwijane są w Zakładzie Analiz Meteorologicznych i Prognoz
Długoterminowych IMGW-PIB, w oparciu m.in. o dane serwisu Copernicus.
6. Czy rząd posiada międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy
gwałtownych zmian klimatu o charakterze wysokoskutkowym, w tym zmian powiązanych
z AMOC? Jeżeli tak, proszę wskazać, które resorty i instytucje w nich uczestniczą oraz czy
obejmują one komponent ochrony ludności i infrastruktury krytycznej.
Nie istnieją międzyresortowe procedury koordynacji dotyczące scenariuszy związanych
z AMOC. Powołano jednak międzyresortową grupę roboczą wspierającą prace nad KSA.
Działania te prowadzone są m.in. w oparciu o ww. analizy IOŚ-PIB.
7. Czy przygotowano ocenę wpływu scenariuszy związanych z osłabieniem AMOC na polski
system energetyczny, w tym na zapotrzebowanie na energię, bezpieczeństwo dostaw,
odporność sieci oraz planowanie inwestycji adaptacyjnych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie
najważniejszych wniosków.
Nie przygotowano odrębnej oceny wpływu osłabienia AMOC na polski system
energetyczny, ponieważ krajowe analizy opierają się na ogólnych scenariuszach
klimatycznych IPCC, które uwzględniają ten proces pośrednio. Szczegółowo ten fakt
omówiono powyżej.
8. Czy MKiŚ planuje włączyć scenariusze gwałtownych zmian klimatu do wytycznych dla
sektorowych polityk publicznych, miejskich planów adaptacji, dokumentów planowania
przestrzennego oraz standardów dotyczących odporności infrastruktury?
Scenariusze zmiany klimatu są uwzględniane w polityce adaptacyjnej oraz dokumentach
planistycznych na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Regulacje nie wymagają
aktualizacji w tym zakresie.
Zgodnie z art. 18a ustawy – Prawo ochrony środowiska, miasta liczące 20 tys.
mieszkańców lub więcej są zobowiązane do opracowania MPA, które obejmują analizę
ryzyka klimatycznego oraz scenariuszy zmiany klimatu.
Polityka adaptacji jest również stopniowo integrowana z systemem planowania
przestrzennego. W gminach posiadających MPA, przy sporządzaniu i aktualizacji
dokumentów rozwojowych i urbanistycznych uwzględnia się wnioski i rekomendacje
wynikające z wdrażania MPA.
Ponadto, zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w procesie
planowania i zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się wymagania ochrony
środowiska, w tym potrzebę ograniczania podatności na zmianę klimatu.
-- 3 of 4 --
9. Jakie środki finansowe w latach 2026–2030 są albo będą przeznaczone na badania,
modelowanie, monitoring i planowanie adaptacyjne dotyczące gwałtownych zmian klimatu
i punktów krytycznych, w tym AMOC?
W związku z tym, że zagadnienie AMOC jest uwzględniane w scenariuszach IPCC,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie planuje przeznaczania odrębnych środków
finansowych na realizację analiz dotyczących tego zjawiska.
10. Jeżeli resort nie dysponuje obecnie odrębną oceną ryzyka dla Polski w tym zakresie, to czy
planuje jej przygotowanie? Jeżeli tak, proszę o wskazanie przewidywanego harmonogramu
oraz trybu publikacji wyników.
Odpowiedzi udzielono powyżej.
Z wyrazami szacunku
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
1. Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.
-- 4 of 4 --