Interpelacja w sprawie programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17028
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie programu "Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością"
Zgłaszający: Krystyna Szumilas
Data wpływu: 07-05-2026
Szanowna Pani Ministro,
od lat w Polsce realizowany jest program „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”. Inicjatywa ta jest realnym wsparciem osób z niepełnosprawnościami w codziennym funkcjonowaniu oraz ma na celu zwiększenie ich niezależności i aktywności społecznej. Program polega na zapewnieniu pomocy asystenta, czyli osoby, która towarzyszy osobie z niepełnosprawnością i wspiera ją w wykonywaniu codziennych czynności, takich jak wychodzenie z domu, przemieszczanie się, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych czy uczestnictwo w życiu społecznym i kulturalnym. Warto podkreślić, że asystent nie pełni roli opiekuna medycznego, lecz pomaga w taki sposób, aby osoba z niepełnosprawnością mogła zachować jak największą samodzielność i decyzyjność.
Z programu mogą korzystać osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności, w tym również dzieci, przy czym szczegółowe zasady udziału zależą od konkretnej edycji oraz jednostki realizującej program. Program odgrywa bardzo ważną rolę społeczną, ponieważ przyczynia się do zwiększenia niezależności osób z niepełnosprawnościami, przeciwdziała ich wykluczeniu oraz odciąża rodziny i opiekunów. Dzięki temu uczestnicy mogą aktywniej uczestniczyć w życiu społecznym, edukacyjnym i zawodowym, co znacząco poprawia ich jakość życia.
Do mojego biura poselskiego dotarły informacje o dużych potrzebach w zakresie powszechniejszego dostępu do programu. Z relacji mieszkańców chcących uzyskać pomoc w ramach programu wynika, że pomocą nie mogą zostać objęci wszyscy chętni z uwagi na niewystarczające środki.
Wobec powyższego, na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się do Pani Ministry z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje zwiększyć wsparcie programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” w 2026 roku? Jakie środki ministerstwo zamierza przeznaczyć w kolejnych latach na ww. program?
Czy ministerstwo badało potrzeby na terenie kraju w zakresie dostępności do tego rodzaju programów? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz?
Jakie możliwości uzyskania pomocy ma osoba, która nie uzyskała wsparcia w ramach ww. programu mimo spełnienia kryteriów otrzymania pomocy?
Jakie programy zapewniają jeszcze podobną rodzajowo pomoc dla osób z niepełnosprawnościami posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności? Proszę o informacje w zakresie zarówno programów ogólnokrajowych, jak i pomocy świadczonej przez jednostki samorządu terytorialnego w zakresie realizacji zadań publicznych ze sfery pomocy społecznej.
Sekretarz stanu Maja Nowak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8272 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.297.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 17028 Pani Posłanki Krystyny Szumilas, w sprawie
programu „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Podstawą prawną resortowego Programu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pod
nazwą „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Jednostek Samorządu
Terytorialnego (dalej jako: „program”) jest art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 23 października 2018 r.
o Funduszu Solidarnościowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1848). Program jest realizowany
w ramach rocznych edycji, a źródłem jego finansowania jest Fundusz Solidarnościowy (dalej
jako: „fundusz”), którego dysponentem jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia
społecznego.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS), mając na uwadze
rosnącą świadomość, istotne potrzeby i oczekiwania osób z niepełnosprawnościami
w zakresie korzystania z asystencji osobistej, dokłada wszelkich starań, aby z roku na rok
zwiększać nakłady finansowe na realizację wsparcia. Od pierwszej edycji programu, tj. od
2019 r. kwota środków Funduszu Solidarnościowego przekazywana jednostkom samorządu
terytorialnego na realizację asystencji osobistej wzrosła ponad 11-krotnie. Porównując
z kolei nakłady poniesione w 2025 r. (1 025 423 885,37 zł) do puli środków przeznaczonych
na realizację tegorocznej edycji programu, tj. kwoty w wysokości 1 131 469 825 zł, wzrost
dofinasowania wyniósł ponad 10%. Należy podkreślić, że dzięki sukcesywnemu zwiększaniu
nakładów na realizację programu z roku na rok rośnie zarówno liczba bezpośrednich
beneficjentów wsparcia (w przypadku asystencji świadczonej przez gminy/powiaty, na
przestrzeni lat 2019- 2025 liczba uczestników programu wzrosła ze 112 do 61 048 osób
w 2025 r.), jak i jego dostępność terytorialna (w 2019 r. program realizowały 54 jednostki,
a w roku bieżącym czyni to aż 2 157 samorządów).
Wsparcie w formie asystencji osobistej świadczone jest także w ramach resortowego
programu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Asystent osobisty osoby
z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych. Na realizację tegorocznej edycji
programu przeznaczono 319 998 025,49 zł, a lista organizacji, które otrzymały
dofinansowanie z funduszu jest dostępna na stronie internetowej Biura Pełnomocnika
Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych pod adresem:
Lista zatwierdzonych ofert wraz z lokalizacją organizacji w ramach Programu „Asystent
osobisty osoby z niepełnosprawnością” dla Organizacji Pozarządowych – edycja 2026 -
Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Co do możliwości przekazania dodatkowych środków na realizację usług asystencji
osobistej w ramach resortowych programów edycji 2026 informuję, że zwiększenie
dofinansowania w roku bieżącym nie jest przewidziane. Środki funduszu wydatkowane są
zgodnie z zatwierdzonym w ustawie budżetowej na 2026 r. (Dz.U. 2026 r. poz. 62) planem
-- 1 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
finansowym, w ramach którego oprócz wydatków na resortowe i rządowe programy (m. in.
programy: „Asystent osobisty osoby z niepełnosprawnością”, „Opieka wytchnieniowa”,
„Centra opiekuńczo-mieszkalne”) ujęto również transfery pieniężne takie jak: renta socjalna,
świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, dodatek
dopełniający, zasiłek pogrzebowy, a także odpis na Fundusz Dostępności.
Jednocześnie osoby z niepełnosprawnościami mogą uzyskać różnego rodzaju wsparcie,
świadczone również w formie asystencji osobistej, poprzez udział w licznych projektach
realizowanych w ramach ogłoszonego 18 września 2025 r. przez Państwowy Fundusz
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych konkursu pn. „Siła Możliwości”. Organizacje
pozarządowe uprawnione do udziału w konkursie mogły złożyć wnioski w ramach:
— kierunku pomocy 1 „wejście osób z niepełnosprawnościami na rynek pracy”;
— kierunku pomocy 2 „zwiększenie samodzielności osób z niepełnosprawnościami”;
— kierunku pomocy 3 „wzrost aktywności osób z niepełnosprawnościami w różnych
dziedzinach życia”;
— kierunku pomocy 4 „zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami dostępu do
informacji”;
— kierunku pomocy 5 „poprawa jakości funkcjonowania otoczenia osób
z niepełnosprawnościami”;
— kierunku pomocy 6 „upowszechnianie pozytywnych postaw społecznych wobec osób
z niepełnosprawnościami i wiedzy dotyczącej niepełnosprawności”.
Konkurs przeprowadzono na zasadzie współfinansowania, w formie wsparcia realizacji
zadań, a kwota środków PFRON przeznaczona na ten cel wyniosła 400 mln zł. Na stronie
internetowej Konkurs „Siła możliwości” – decyzja o udzieleniu dofinansowania - Państwowy
Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 27 lutego 2026 r. przedstawiono listę
wniosków ocenionych przez komisję konkursową – również wniosków o dofinansowane.
Wskazane programy mają charakter subsydiarny i są realizowane przez uprawnione
podmioty dobrowolnie, w związku z czym nie stanowią rozwiązania, które gwarantowałby
powszechną dostępność wsparcia. Racjonalnym rozwiązaniem, które zabezpieczy potrzeby
osób z niepełnosprawnościami zgodnie z ich preferencjami oraz prawem do niezależnego
życia, stosownie do art. 19 Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnych, jest
utworzenie stabilnego sytemu wsparcia opartego na ustawie o asystencji osobistej.
Rządowy projekt ustawy został 28 października 2025 r. przyjęty przez Radę Ministrów i
skierowany do Sejmu, gdzie prowadzone są nad nim dalsze prace. Do najważniejszych
założeń projektu należą:
— wsparcie ustalane na maksymalnie pięć lat;
— zwiększenie godzinowego wymiaru wsparcia względem tego, które dostępne jest
w ramach programowej asystencji;
— gwarancja realizacji ustawy w każdym powiecie;
— zapewnienie osobie z niepełnosprawnościami swobody w wyborze podmiotu
świadczącego jej usługę asystencji (powiat, organizacja pozarządowa), a także
gwarancja swobody wyboru samego asystenta;
— wprowadzenie mechanizmu pełnej indywidualizacji wsparcia (zapewnienie osobom
z niepełnosprawnościami dostępu do wysokiej jakości usług dopasowanych do ich
indywidualnych potrzeb, łącznie ze wsparciem w wykonywaniu niezbędnych czynności
medycznych po specjalistycznym instruktażu asystenta).
W kolejnych latach po wejściu ustawy w życie realizacja programowej asystencji osobistej
będzie kontynuowana na zasadzie komplementarności. Oznacza to, że osoby
-- 2 of 3 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z niepełnosprawnościami, które nie będą uprawnione do korzystania z ustawowego
wsparcia, np. ze względu na wiek, nie utracą dostępu do tej usługi.
Należy przy tym podkreślić, że od 2024 r. osoby z niepełnosprawnościami mogą korzystać
ze świadczenia wspierającego, które wprowadzono ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o
świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 r. poz. 1429). Jest to pomoc pieniężna, której
głównym celem jest zapewnienie większej samodzielności osobom dorosłym wymagającym
pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Beneficjenci świadczenia mogą je przeznaczyć
na sfinansowanie takich potrzeb jak np. pomoc w codziennym życiu, rehabilitacja czy usługi
opiekuńcze.
Świadczenie wspierające przysługuje osobom z niepełnosprawnościami, które ukończyły 18
rok życia i posiadają decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia1 w przedziale od 70 do
100 punktów w przyjętej skali. Kwota wypłacana w ramach świadczenia wspierającego jest
powiązana z wysokością renty socjalnej i w zależności od liczby przyznanych w decyzji
punktów wynosi od 40% do 220% renty socjalnej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 Decyzja wydawana w ramach zmodyfikowanego systemu orzecznictwa o niepełnosprawności, na podstawie
ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób
niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913).
-- 3 of 3 --