Interpelacja w sprawie tezy zawartej w ocenie skutków regulacji (OSR) projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr UC100)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 17010
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie tezy zawartej w ocenie skutków regulacji (OSR) projektu ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr UC100)
Zgłaszający: Grzegorz Gaża
Data wpływu: 06-05-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z opublikowanym 13 sierpnia 2025 r. projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), przygotowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie merytorycznego uzasadnienia tezy zawartej w ocenie skutków regulacji (OSR) tego projektu, zgodnie z którą „w przypadku systemów ROP dla opakowań dalsze uszczelnianie systemu, który nie funkcjonuje w sposób prawidłowy, nie jest uzasadnione”.
W świetle powyższego bardzo proszę o:
1. Doprecyzowanie, czego dotyczy „nieuzasadnione uszczelnienie”.
Z wypowiedzi medialnych można domyślać się, że chodzi o mechanizm dokumentów potwierdzających recykling. Wydaje się to kwestią kluczową dla kierunku zaproponowanych zmian, stąd prośba o doprecyzowanie.
2. Wskazanie przesłanek, które przemawiają za tezą, iż nie ma możliwości dalszego uszczelnienia mechanizmu DPR w ramach projektowanych rozwiązań (np. nadzór nad prawidłowością danych, narzędzia kontroli, zapobieganie nadużyciom).
3. Informację, czy w kontekście OSR rozważono alternatywne podejścia lub narzędzia, które mogłyby poprawić efektywność wydawania i weryfikacji dokumentów typu DPR/EDPR (np. na bazie doświadczeń innych państw UE lub możliwości technicznych integracji z systemem BDO).
Jeśli tak, to dlaczego rozwiązania te nie zostały wskazane jako możliwe do zastosowania?
4. Czy ministerstwo analizowało poziom nakładów na uszczelnienie w stosunku do możliwych do uzyskania korzyści w wariancie z pozostawieniem DPR oraz w zaproponowanym wariancie z centralnym podmiotem?
5. Czy ministerstwo zakłada, że likwidacja DPR istotnie zmniejszy (a nie tylko przesunie w inne miejsce) nieprawidłowości na rynku, a jeśli tak, to w jakim stopniu? Na czym ministerstwo opiera takie ewentualne założenia?
Z uwagi na kontrowersje dotyczące projektu UC100 wśród jego adresatów uprzejmie proszę o udzielenie merytorycznego stanowiska, które pozwoli na pełną ocenę przyjętej w OSR projektu ustawy UC100 tezy i przyjętego kierunku zmian systemowych.
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (7)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22717 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Podsekretarz Stanu
Anita Sowińska
DGO-OP.0500.21.2026.JM
4374639.17938727.14478054
Warszawa, 25-05-2026
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Pana Posła Grzegorza Gaży (K10INT17010).
Temat: w sprawie tezy zawartej w ocenie skutków regulacji (OSR) projektu ustawy
o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr UC100).
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w związku z interpelacją nr K10INT17010 pana Posła Grzegorza Gaży przekazuję
odpowiedź w zakresie kompetencji Ministra Klimatu i Środowiska.
1. Doprecyzowanie, czego dotyczy „nieuzasadnione uszczelnienie”? Z wypowiedzi
medialnych można domyślać się, że chodzi o mechanizm Dokumentów Potwierdzających
Recykling. Wydaje się to być kwestią kluczową dla kierunku zaproponowanych zmian, stąd
prośba o doprecyzowanie.
Europejskim standardem w systemach ROP jest ponoszenie kosztów na etapie
wprowadzania produktu w opakowaniu do obrotu, a zatem w punkcie, w którym producent
podejmuje decyzje projektowe i materiałowe, a więc kształtuje parametry opakowania
determinujące jego zdatność do recyklingu. W konsekwencji stawki przypisane do
poszczególnych formatów i rodzajów materiałów opakowaniowych pełnią funkcję
instrumentu ekonomicznego, bowiem ich odpowiednie zróżnicowanie wpływa na wybory
producentów, zachęcając do ograniczania masy opakowań i unikania nadmiernego
opakowywania, stosowania materiałów zdatnych do recyklingu oraz eliminowania
zbędnych elementów utrudniających recykling. Tym samym ROP w ujęciu europejskim
oddziałuje przede wszystkim „na wejściu” poprzez projektowanie i wprowadzanie
opakowań, a nie „na wyjściu”, poprzez wtórne rozliczanie braków oparte na instrumentach
dokumentacyjnych.
Na tym tle obowiązująca w Polsce konstrukcja ROP dla opakowań stanowi odstępstwo,
ponieważ wprowadzający do obrotu (producent) rozliczany jest de facto po fakcie:
w kolejnym roku ponosi opłatę za opakowania wprowadzone do obrotu, które (w ujęciu
formalnym) nie zostały wykazane jako poddane recyklingowi z uwagi na brak stosownego
dokumentu DPR lub EDPR. W praktyce prowadzi to do przeniesienia ciężaru z finansowania
realnego systemu zbierania i zagospodarowania odpadów na pozyskiwanie dokumentów na
rynku. W rezultacie mechanizm rozliczeniowy zależy w większym stopniu od dostępności
DPR i EDPR oraz ich cen niż od rzeczywistych kosztów zagospodarowania odpadów
opakowaniowych.
-- 1 of 8 --
Równocześnie należy stwierdzić, że faktyczne koszty zbierania i zagospodarowania
odpadów opakowaniowych są obecnie w znacznym zakresie ponoszone przez mieszkańców
w ramach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co skutkuje strukturalną
niespójnością: producent ponosi obciążenie przede wszystkim w związku z brakiem
dokumentów DPR lub EDPR, natomiast koszty funkcjonowania systemu komunalnego
(niezależnie od skali wprowadzania opakowań do obrotu) przenoszone są na mieszkańców.
W efekcie wszyscy mieszkańcy gminy, niezależnie od poziomu konsumpcji i ilości
generowanych odpadów opakowaniowych, ponoszą porównywalne opłaty, co w praktyce
oznacza subsydiowanie: osoby o niskiej konsumpcji współfinansują zagospodarowanie
odpadów wytwarzanych przez osoby konsumujące nadmiernie. Taka konstrukcja jest
społecznie niesprawiedliwa i ekonomicznie nieefektywna, nie premiuje ograniczania
strumienia wytwarzanych odpadów ani racjonalnych wyborów opakowaniowych,
a w dłuższej perspektywie może podważać akceptację społeczną dla systemu.
Co istotne, w ramach obecnego modelu ROP nie ma realnej możliwości skorygowania
wskazanej niesprawiedliwości, ponieważ punkt ciężkości finansowania pozostaje po stronie
mieszkańców jako uczestników systemu komunalnego, a nie po stronie konsumpcji
produktów w opakowaniach. Z tego względu konieczna jest zmiana logiki obciążenia
kosztami zbierania i zagospodarowania odpadów opakowaniowych z mieszkańca na
konsumenta, przy wykorzystaniu ROP jako mechanizmu, w którym odpowiedzialność za
odpad (finansowa albo finansowa i organizacyjna) przypisana jest producentowi.
Należy przy tym spodziewać się, że koszty ponoszone przez producentów w nowym modelu
ROP znajdą odzwierciedlenie w cenach produktów, a więc zostaną przeniesione na
konsumentów. Taki mechanizm jest spójny z obserwowaną praktyką rynkową, w której
wzrost kosztów po stronie producentów (np. energii czy surowców) znajduje przełożenie na
poziom cen. Jednak w takim modelu jest to rozwiązanie racjonalne i proporcjonalne,
ponieważ to konsument poprzez decyzje zakupowe determinuje skalę konsumpcji oraz ilość
wytwarzanych odpadów opakowaniowych. Oznacza to, że koszt zagospodarowania odpadu
byłby ponoszony w momencie zakupu produktu, a nie solidarnie przez wszystkich
mieszkańców gminy, w tym również przez osoby, które z danego produktu nie skorzystały.
W konsekwencji producenci otrzymaliby jednoznaczny sygnał kosztowy na etapie
projektowania i wprowadzania produktu w opakowaniu do obrotu, co wymuszałoby
redukcję masy opakowań, eliminację opakowań zbędnych oraz wybór rozwiązań o wyższej
recyklowalności, dla których opłata opakowaniowa byłyby niższa. Równocześnie
konsument zachowałby realne prawo wyboru pomiędzy produktami różniącymi się
poziomem opakowania i jego wpływem na koszty systemu. W efekcie każdy konsument
ponosiłby koszty powiązane z wytworzonymi odpadami wynikającymi z własnych decyzji,
a system zostałby uporządkowany zgodnie z logiką ROP oraz zasadą „zanieczyszczający
płaci”.
Mając na uwadze powyższe, „nieuzasadnione uszczelnianie” odnosi się do całego modelu
ROP funkcjonującego w Polsce, a nie wyłącznie mechanizmu dokumentów DPR i EDPR.
-- 2 of 8 --
2. Wskazanie przesłanek, które przemawiają za tezą, iż nie ma możliwości dalszego
uszczelnienia mechanizmu DPR w ramach projektowanych rozwiązań (np. nadzór nad
prawidłowością danych, narzędzia kontroli, zapobieganie nadużyciom).
Obowiązujący system ROP opiera się na założeniu pokrycia całości kosztów
zagospodarowania odpadów opakowaniowych przez zapewnienie transferu finansowego
od producentów do podmiotów przygotowujących odpady do recyklingu. Przedmiotowa
płatność miała przekładać się pośrednio na pokrycie kosztów innych działań w łańcuchu
gospodarowania odpadów, od etapu ich odbioru i zbiórki. W praktyce system nie zapewnia
jednak zadowalającego pokrycia kosztów selektywnego zbierania i transportu odpadów
opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych, które finansowane są przez
mieszkańców z ponoszonych przez nich opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Obowiązujący system wymaga, aby wprowadzający produkty w opakowaniach (zarówno
pochodzących z gospodarstw domowych, jak i przemysłowych) zapewniali recykling
odpadów opakowaniowych takiego samego rodzaju jak odpady opakowaniowe powstałe
z tego samego rodzaju opakowań jak opakowania, w których wprowadzili produkty do
obrotu, a także prowadzenia publicznych kampanii edukacyjnych. Już obecnie
wprowadzający produkty w opakowaniach uwzględniają w cenach produktów koszty
realizacji ww. obowiązków. W tabeli poniżej przedstawiono wymagane poziomy recyklingu
odpadów opakowaniowych dla roku 2026:
Rodzaje opakowań, z których
powstały odpady
opakowaniowe
Poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych na rok
2026, które wprowadzający
produkty w opakowaniach
jest obowiązany osiągnąć
[%]
Poziomy recyklingu odpadów
opakowaniowych
pochodzących z gospodarstw
domowych na rok 2026, które
organizacja odzysku
opakowań jest obowiązana
uwzględnić w osiągniętych
poziomach recyklingu
odpadów opakowaniowych
[%]
razem (suma nw. rodzajów
opakowań)
66 -
z tworzyw sztucznych 51 56
z aluminium 53 72
z metali żelaznych 72 46
z papieru i tektury 77 31
ze szkła 71 72
z drewna 26 0
Obowiązek ten może być realizowany przez wprowadzającego produkty w opakowaniach:
samodzielnie - przez poddanie recyklingowi wyłączenie odpadów opakowaniowych
wytworzonych przez siebie lub zebranych od innych posiadaczy odpadów, przy
czym muszą to być odpady takiego samego rodzaju i w takiej samej masie jak
odpady opakowaniowe powstałe z wprowadzonych przez niego do obrotu
produktów w opakowaniach. W tym przypadku dany podmiot zbiera samodzielnie
lub za pośrednictwem innego podmiotu odpady opakowaniowe, które następnie
przekazywane są do recyklera, który potwierdza poddanie tych odpadów
recyklingowi przez wystawienie dokumentu DPR lub EDPR (w przypadku wysyłki
odpadów poza Polskę). Najczęściej samodzielna forma realizacji ww. obowiązku
dotyczy odpadów przemysłowych oraz podmiotów, które wprowadzają produkty
w niewielkiej ilości opakowań (o łącznej masie poniżej 1 Mg),
-- 3 of 8 --
za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań - przez zawarcie z taką
organizacją stosowej pisemnej umowy. W takim przypadku organizacja odzysku
opakowań nie zbiera bezpośrednio odpadów opakowaniowych oraz nie przekazuje
ich do recyklera, a jedynie skupuje z rynku dokumenty DPR i EDPR, o które
wnioskowały na ich rzecz podmioty faktycznie gospodarujące odpadami. Ta forma
realizacji obowiązków dotyczy zarówno odpadów przemysłowych, jak i odpadów
opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych.
Obecny system bezpośrednio wiąże obowiązek płatności wyłącznie z poziomem recyklingu
odpadów opakowaniowych określonej kategorii materiałowej, nie z samym
wprowadzeniem na rynek opakowania, które stanie się odpadem wymagającym
zagospodarowania.
Przykład:
Organizacja odzysku opakowań przejęła obowiązek zapewnienia recyklingu odpadów
opakowaniowych od wprowadzającego produkty w opakowaniach, który w 2026 r. po raz
pierwszy wprowadził do obrotu produkty przeznaczone dla gospodarstw domowych
(np. produkty żywnościowe) w 10 Mg opakowań z tworzyw sztucznych. Odpady opakowaniowe
powstałe z tych opakowań trafiły do gminnego systemu gospodarowania odpadami. Organizacja
odzysku opakowań musi zatem zapewnić recykling (pozyskać dokumenty DPR/EDPR) 5,1 Mg
odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych, w tym jedynie 2,86 Mg odpadów
opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych.
W przypadku niezrealizowania ww. obowiązku wprowadzający produkty w opakowaniach
oraz organizacje odzysku opakowań wnoszą opłatę produktową na rachunek bankowy
prowadzony przez właściwego marszałka województwa, a ten po pomniejszeniu jej o 10%
przekazuje wpływy z tej opłaty na rachunek bankowy Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej (zwanego dalej: ”NFOŚiGW”). Wpływy z tytułu opłaty
produktowej za opakowania, w części należnej NFOŚiGW wyniosły:
w 2021 r. – 22,43 mln zł,
w 2022 r. – 23,52 mln zł,
w 2023 r. – 28,07 mln zł,
w 2024 r. – 32,40 mln zł.
Rok 2023 był dla obecnego systemu ROP rokiem przełomowym, bowiem w jego drugiej
połowie na rynku gospodarki odpadami opakowaniowymi doszło do gwałtownego wzrostu
cen zakupu dokumentów DPR, które były spowodowane następującymi czynnikami:
wzrost poziomów recyklingu, które wprowadzający produkty w opakowaniach są
obowiązani osiągnąć,
obowiązek uwzględniania na dokumentach DPR (EDPR) masy odpadów
opakowaniowych, która została faktycznie poddana recyklingowi (odliczanie
zanieczyszczeń – czyli masy odpadów, które zostały odrzucone przez zakład
recyklingu i niepoddane recyklingowi),
eliminacja z rynku podmiotów sporządzających dokumenty DPR i EDPR, które nie
obrazowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (recyklingu odpadów
opakowaniowych, eksportu odpadów opakowaniowych lub
wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych w celu poddania ich
recyklingowi)1,
obniżenie cen i spadek popytu na surowce wtórne,
wzrost kosztów prowadzenia działalności przez recyklerów,
1https://www.gov.pl/web/po-legnica/akt-oskarzenia-przeciwko-sprawcom-prania-pieniedzy-pochodzacych-z-
oszustw-oraz-o-inne-przestepstwa
-- 4 of 8 --
konkurencja między organizacjami odzysku opakowań o pozyskanie dokumentów
DPR i EDPR pozwalających na realizację zakontraktowanych obowiązków.
W konsekwencji powyższego organizacje odzysku opakowań zmuszone były do
aneksowania zawartych wcześniej umów z wprowadzającymi produkty w opakowaniach
oraz podniesienia cen oferowanych usług (również w trakcie roku), a w przypadku
nieosiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych również do
wniesienia opłaty produktowej.
W 2024 r. nastąpił dalszy wzrost cen zakupu dokumentów DPR, co przełożyło się na wzrost
jednostkowego kosztu przejęcia obowiązku zapewnienia recyklingu 1 Mg odpadów
opakowaniowych przez organizacje odzysku opakowań w stosunku do roku 2023
o 75-185%.
W 2023 r. organizacje odzysku opakowań odpowiadały za realizację ustawowych
obowiązków w odniesieniu do 98,77% masy wprowadzonych opakowań, natomiast
podmioty samodzielnie realizujące obowiązki wykonywały je w odniesieniu do 1,23% masy
wprowadzonych opakowań; w 2024 r. było to odpowiednio 94,90% oraz 5,10%.
Na podstawie sprawozdań z wykonania budżetów JST określono wydatki całkowite gmin
i związków międzygminnych na gospodarkę odpadami komunalnymi2, które w 2024 r.
wyniosły 14 262,15 mln zł, natomiast średnie wydatki miesięczne na osobę wyniosły
w Polsce 31,70 zł i wahały się od 21,50 zł w województwie świętokrzyskim do 42,58 zł
w województwie dolnośląskim.
Od wielu lat dochodzi do naruszeń przepisów prawa w postaci wystawiania dokumentów
DPR/EDPR nie obrazujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (recyklingu odpadów
opakowaniowych, eksportu odpadów opakowaniowych lub wewnątrzwspólnotowej
dostawy odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi), pozostających poza
wiedzą marszałków województw, oraz posługiwania się tymi dokumentami przez
organizacje odzysku opakowań do potwierdzania wykonania ustawowego obowiązku
osiągania wymaganych poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych. W konsekwencji
powoduje to ograniczone wpływy z tytułu opłaty produktowej. Wprowadzenie ewidencji
odpadów w BDO ograniczyło wystawianie przez recyklerów nierzetelnych dokumentów
DPR/EDPR, co z kolei doprowadziło do wzrostu kosztów zakupu tych dokumentów przez
organizacje odzysku opakowań, niemniej jednak nadal dochodzi do nadużyć w tym obszarze.
Dokumenty DPR/EDPR do 2025 r. sporządzane były w wersji papierowej, od 2026 r.
wprowadzono wersję cyfrową tych dokumentów w BDO, co powinno znacząco ułatwić
weryfikację rzetelności sporządzania tych dokumentów przez organy kontroli.
W poniższej tabeli przedstawiono zestawienie wydanych przez jednego z marszałków
województw decyzji o wysokości zaległości z tytułu opłaty produktowej za opakowania na
rzecz organizacji odzysku opakowań w latach 2024-2025:
Rok wydania decyzji Rok zaległości
Kwota zaległości z
tytułu opłaty
produktowej [zł]
Ostateczność/
odwołanie
2024 2018 381 064 649
Uchylenie decyzji
i umorzenie
postępowania przez
GIOŚ
2 pod uwagę wzięto wszystkie wydatki z rozdziału 90002 klasyfikacji budżetowej wydatków; związki
międzygminne wg siedziby (na podstawie https://www.gov.pl/web/finanse/sprawozdania-budzetowe)
-- 5 of 8 --
2025 2019 24 003 527 Ostateczna
2025 2019 0
Umorzenie
postępowania na
skutek uchylenia przez
GIOŚ decyzji na kwotę
101 388 163 zł
2025 2019 82 305 077
Wydanie ponownej
decyzji po
uchyleniu przez
GIOŚ decyzji na
kwotę
702 346 522 zł;
postępowanie
odwoławcze w
GIOŚ
2025 2020 25 372 032 Ostateczna
2025 2020 120 369 001
Uchylenie przez
GIOŚ do
ponownego
rozpatrzenia;
zawieszenie
postępowania
2024 2020 537 247 949
Postępowanie
odwoławcze w
GIOŚ
2025 2021 20 719 461 Ostateczna
2025 2021 61 032 893
Uchylenie przez
GIOŚ do
ponownego
rozpatrzenia;
zawieszenie
postępowania
2024 2021 2 667 627
Postępowanie
odwoławcze w
GIOŚ
2025 2022 8 797 285 Ostateczna
Zgodnie z art. 53 ust. 4a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami
i odpadami opakowaniowymi w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 grudnia 2025 r.,
w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości, w wyniku kontroli przeprowadzonej
na podstawie ust. 2 lub 2a, marszałek województwa unieważniał, w drodze decyzji
wydawanej z urzędu, dokumenty DPR lub EDPR, w odniesieniu do których wykazano
niezgodność informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych
zawartych w tych dokumentach ze stanem faktycznym. Przesłanką unieważnienia
dokumentów DPR/EDPR było stwierdzenie rażących nieprawidłowości „w wyniku kontroli
przeprowadzonej na podstawie ust. 2 lub ust. 2a” – a więc bezpośrednio po
przeprowadzeniu takich właściwych czynności przez marszałka województwa. Przepis ten
wskazywał na brak możliwości wykorzystania przez marszałka województwa materiałów
dowodowych zgromadzonych przez inne organy kontrolne, tj. Krajową Administrację
Skarbową, Głównego Inspektora Ochrony Środowiska albo Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Środowiska. Przeprowadzenie odrębnej kontroli przez marszałka województwa
nie zawsze znajdowało uzasadnienie. Wymóg przeprowadzenia odrębnej kontroli przez
marszałka województwa, która tylko potwierdzała fakty udokumentowane w trakcie
kontroli przeprowadzonej przez inne organy, nie był efektywny i zwiększał ryzyko
przedawnienia zaległości z tytułu opłaty produktowej, przekładał się na konieczność
dodatkowego obciążenia przedsiębiorcy trudnościami organizacyjnymi związanymi
-- 6 of 8 --
z dodatkową kontrolą. Zagadnienie to miało szczególne znaczenie po pierwsze,
w przypadku nieprawidłowości polegającej na niedopełnieniu obowiązku udostępnienia
marszałkowi województwa wystawionych dokumentów (art. 23 ust. 10 i art. 24 ust. 9
ww. ustawy) w celu wydłużenia okresu zidentyfikowania nieprawidłowości. Po drugie
w przypadku podmiotów, które rozpoczynają działalność polegającą na wystawianiu
nierzetelnych DPR/EDPR i kończących ją przed upływem terminu 3 lat, wyznaczającego
częstotliwość przeprowadzania kontroli przez marszałków województw.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska podjęło działania mające na celu zmianę brzmienia
art. 53 ust. 4a ww. ustawy przez wykreślenie wyrazów „w wyniku kontroli przeprowadzonej
na podstawie ust. 2 lub 2a”, które weszły w życie w dniu 31 grudnia 2025 r. Zmiany te
umożliwią korzystanie w procedurze unieważniania dokumentów DPR i EDPR z informacji
uzyskanych w inny sposób, w szczególności w ramach kontroli prowadzonych przez organy
ścigania, organy Krajowej Administracji Skarbowej, Głównego Inspektora Ochrony
Środowiska albo Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, a także w ramach
czynności kontrolnych, o których mowa w art. 10b ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r.
o inspekcji ochrony środowiska.
W związku z powyższym w przypadku systemów ROP dla opakowań dalsze uszczelnianie
systemu, który nie funkcjonuje w sposób prawidłowy, nie jest uzasadnione, niemniej jednak
rozważano dwa alternatywne modele systemu ROP dla opakowań – pierwszy, w którym na
rynku funkcjonowałoby wiele konkurujących ze sobą PRO, oraz drugi model, w którym rolę
PRO pełniła będzie państwowa osoba prawna.
3. Informację, czy w kontekście OSR rozważono alternatywne podejścia lub narzędzia,
które mogłyby poprawić efektywność wydawania i weryfikacji dokumentów typu
DPR/EDPR (np. na bazie doświadczeń innych państw UE lub możliwości technicznych
integracji z systemem BDO). Jeśli tak to, dlaczego rozwiązania te nie zostały wskazane jako
możliwe do zastosowania.
Polska jest jedynym państwem w UE, które opiera system ROP na mechanizmie DPR
i EDPR. Podobny system funkcjonuje jedynie w Wielkiej Brytanii, która także przeprowadza
reformę systemu ROP dla opakowań.
Brytyjski system ROP dla opakowań opierał się głównie na mechanizmie dowodów
recyklingu PRN i PERN. Producenci, aby spełnić swoje obowiązki, kupowali odpowiednią
liczbę tych dokumentów od akredytowanych recyklerów lub eksporterów – każdy
dokument potwierdzał recykling 1 tony odpadów opakowaniowych. System miał charakter
rynkowy (handel certyfikatami) i stanowił podstawowy sposób finansowania recyklingu,
ale był krytykowany m.in. za niskie pokrycie kosztów (producenci finansowali tylko ok. 10%
systemu) i ograniczoną przejrzystość. Zmieniony system EPR został opracowany w wyniku
serii konsultacji przeprowadzonych w latach 2019–2023. Duzi producenci opakowań
(osiągający obroty w wysokości 2 mln funtów i przetwarzający ponad 50 ton opakowań
rocznie) muszą uiszczać opłaty w oparciu o ilość i rodzaj dostarczanych przez nich opakowań
przeznaczonych do użytku domowego. Opłaty te są przekazywane władzom lokalnym za
pośrednictwem PackUK. W pierwszym roku (2025–2026) producenci będą płacić stałe
opłaty podstawowe za tonę materiału. Odzwierciedlają one średnie koszty przetwarzania
i recyklingu i nie są korygowane pod kątem możliwości recyklingu. Od drugiego roku
(2026–2027) opłaty będą dostosowywane w oparciu o stopień recyklingowalności, przy
użyciu systemu ocen czerwony–pomarańczowy–zielony (RAG). Opakowania ocenione na
-- 7 of 8 --
zielono będą podlegały niższym opłatom, natomiast opakowania ocenione na czerwono
będą obciążone wyższymi opłatami3.
Z początkiem 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska wdrożyło mechanizm wystawiania
dokumentów DPR/ERPR za pośrednictwem Bazy Danych o Odpadach, zmierzający do
poprawy efektywności weryfikacji tych dokumentów. Przedmiotowy moduł, po stosownym
dostosowaniu będzie wykorzystany do realizacji obowiązków sprawozdawczych zgodnie
z przepisami projektu UC100. Z przyczyn wskazanych w punktach poprzedzających,
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w kontekście OSR nie rozważało przedmiotowego
mechanizmu jako alternatywnego podejścia do reformy systemu rozszerzonej
odpowiedzialności producenta.
4. Czy ministerstwo analizowało poziom nakładów na uszczelnienie w stosunku do
możliwych do uzyskania korzyści w wariancie z pozostawieniem DPR oraz
w zaproponowanym wariancie z centralnym podmiotem.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie analizowało poziomu nakładów na uszczelnienie
w stosunku do możliwych do uzyskania korzyści w wariancie z pozostawieniem DPR
w wariancie z centralnym podmiotem.
5. Czy ministerstwo zakłada, że likwidacja DPR istotnie zmniejszy (a nie tylko przesunie
w inne miejsce) nieprawidłowości na rynku, a jeśli tak to w jakim stopniu? Na czym
ministerstwo opiera takie ewentualne założenia?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie zakłada, że sama likwidacja DPR istotnie zmniejszy
nieprawidłowości na rynku, bowiem nieprawidłowości w funkcjonowaniu obecnego
systemu ROP będą mogły zostać ograniczone wyłącznie przez wprowadzenie nowego
modelu ROP, w którym producenci będą ponosili pełną odpowiedzialność za wprowadzane
do obrotu produkty w opakowaniach oraz finansowali zbieranie i zagospodarowanie
odpadów powstałych z tych produktów.
Z wyrazami szacunku
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
3 https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10352/CBP-10352.pdf
-- 8 of 8 --