Interpelacja w sprawie możliwości wsparcia finansowego i organizacyjnego montażu wind w budynkach wielokondygnacyjnych zamieszkałych przez osoby starsze
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16971
do ministra finansów i gospodarki, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie możliwości wsparcia finansowego i organizacyjnego montażu wind w budynkach wielokondygnacyjnych zamieszkałych przez osoby starsze
Zgłaszający: Anna Wojciechowska
Data wpływu: 06-05-2026
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Państwa z interpelacją w sprawie mieszkańców jednego z budynków wielorodzinnych w Ełku, którzy wystąpili do spółdzielni mieszkaniowej „Świt” z wnioskiem o montaż windy osobowej.
Przedmiotowy budynek jest obiektem pięciokondygnacyjnym, w którym znajduje się 13 lokali mieszkalnych. Aż 12 z nich zamieszkują rodziny emerytów. Mieszkańcy wskazują, że z uwagi na swój wiek oraz postępujące ograniczenia sprawności ruchowej poruszanie się po schodach staje się dla nich coraz trudniejsze. Wyrażają oni uzasadnioną obawę, że w niedalekiej przyszłości mogą stać się de facto „więźniami” własnych mieszkań, pozbawionymi możliwości swobodnego opuszczania lokali.
W odpowiedzi na ich wniosek spółdzielnia mieszkaniowa „Świt” poinformowała, że realizacja inwestycji polegającej na montażu windy byłaby bardzo kosztowna oraz że istnieją wątpliwości co do jej wykonalności pod względem technicznym.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie programy rządowe, samorządowe lub realizowane przez instytucje publiczne przewidują wsparcie finansowe dla inwestycji polegających na likwidacji barier architektonicznych w istniejących budynkach wielorodzinnych, w szczególności poprzez montaż wind?
Czy istnieje możliwość uzyskania dofinansowania z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) lub innych funduszy celowych na tego rodzaju inwestycje, również w sytuacji gdy beneficjentem jest spółdzielnia mieszkaniowa?
Czy w ramach obowiązujących programów przewidziane są instrumenty wsparcia dla budynków już istniejących, które nie zostały pierwotnie wyposażone w windy?
Jakie są możliwości wsparcia technicznego (np. ekspertyzy, audyty dostępności) dla spółdzielni mieszkaniowych, które rozważają realizację takich inwestycji, lecz napotykają bariery organizacyjne lub konstrukcyjne?
Czy ministerstwa planują wprowadzenie nowych rozwiązań systemowych, które ułatwią modernizację starszych budynków wielorodzinnych w kontekście starzejącego się społeczeństwa i rosnących potrzeb w zakresie dostępności?
Przedstawiona sprawa ma charakter szerszy i dotyczy wielu podobnych budynków w całej Polsce, w których osoby starsze i o ograniczonej mobilności napotykają poważne bariery w codziennym funkcjonowaniu. W związku z procesem starzenia się społeczeństwa problem ten będzie narastał i wymaga systemowego podejścia.
Sekretarz stanu Michał Jaros
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 3 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (15)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
26801 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-III.054.4.2026
Warszawa, 12 czerwca 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 16971 Pani Anny Wojciechowskiej w sprawie możliwości wsparcia
finansowego i organizacyjnego montażu wind w budynkach wielokondygnacyjnych
zamieszkałych przez osoby starsze
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na ww. interpelację, w uzgodnieniu z Ministerstwem Funduszy i Polityki
Regionalnej informuję, że istnieją programy, dzięki którym możliwe jest uzyskanie
dofinansowania takich przedsięwzięć jak montaż wind w budynkach
wielokondygnacyjnych. Montaż dźwigu osobowego jest niewątpliwie inwestycją
kosztowną i wymaga zapewnienia źródła finansowania takiej modernizacji. Nie sposób
przy tym nie dostrzec, że zainstalowanie windy poprawia komfort życia mieszkańców,
podwyższa wartość nieruchomości, a także eliminuje bariery architektoniczne dla osób
wykluczonych. Coraz częściej więc zarządy wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych szukają
rozwiązania problemu mieszkańców borykających się z problemami mobilności
w budynkach pozbawionych wind.
Odnosząc się do pytania „Jakie programy rządowe, samorządowe lub realizowane przez
instytucje publiczne przewidują wsparcie finansowe dla inwestycji polegających na likwidacji
barier architektonicznych w istniejących budynkach wielorodzinnych, w szczególności poprzez
montaż wind?” informuję, że głównym źródłem finansowania wsparcia działań
zmierzających do budowy/montażu wind osobowych w budynkach wielorodzinnych,
zarządzanych m.in. przez spółdzielnie mieszkaniowe, jest Fundusz Dostępności, będący
państwowym funduszem celowym utworzonym na podstawie art. 35 ustawy z dnia
-- 1 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
(Dz. U. 2024 poz. 1411), który jest zarządzany przez Bank Gospodarstwa Krajowego
(BGK). Fundusz pozwala na uzyskanie preferencyjnych, nisko oprocentowanych pożyczek
na dofinansowanie przedsięwzięć polegających na dostosowaniu wielorodzinnych
budynków mieszkalnych oraz budynków użyteczności publicznej dla osób ze szczególnymi
potrzebami (m.in. seniorzy, osoby niepełnosprawne). Szczegółowe informacje na temat
zasad działania Funduszu znajdują się na stronie BGK pod adresem:
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/pozostale/fundusz-dostepnosci/. O środki
z Funduszu dostępności, m.in. na budowę lub instalację urządzeń dźwigowych
w budynkach wielorodzinnych, mogą ubiegać się m.in. spółdzielnie i wspólnoty
mieszkaniowe. Instrument ten cieszy się tak dużym zainteresowaniem, że nabory
wniosków o dofinansowanie inwestycji są okresowe z uwagi na popyt przewyższający
możliwości finansowe tego funduszu.
Odpowiadając na pytanie „Czy istnieje możliwość uzyskania dofinansowania z Państwowego
Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) lub innych funduszy celowych na
tego rodzaju inwestycje, również w sytuacji, gdy beneficjentem jest spółdzielnia mieszkaniowa?”
wskazuję, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)
w ramach Programu wyrównywania różnic między regionami - Obszar A – zapewnienie
dostępności w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych, oferuje możliwość otrzymania
dofinansowania na zapewnienie dostępności w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych,
obejmujące część kosztów inwestycji, zapewniającej dostępność do lokali
zamieszkiwanych przez osoby niepełnosprawne. O wsparcie w tym zakresie mogą ubiegać
się zarządcy wielorodzinnych budynków mieszkalnych, w tym również towarzystwa
budownictwa społecznego, wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe.
W 2026 r. każdy wniosek o dofinansowanie projektu budowalnego z tego zakresu może
uzyskać dofinansowanie w maksymalnej wysokości 213,5 tys. zł. Więcej informacji na
temat tego programu można znaleźć na stronie PFRON pod adresem:
https://www.pfron.org.pl/o-funduszu/programy-i-zadania-pfron/programy-i-zadania-
real/program-wyrownywania-ro/.
W odpowiedzi na pytanie „Czy w ramach obowiązujących programów przewidziane są
instrumenty wsparcia dla budynków już istniejących, które nie zostały pierwotnie wyposażone
w windy?” należy wskazać, że wsparcie z Funduszu Dostępności obejmuje również
istniejące budynki mieszkalnictwa wielorodzinnego i użyteczność publicznej. Zakres
realizowanych inwestycji może dotyczyć m.in. budowy lub rozbudowy szybu windowego,
-- 2 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zakupu i montażu dźwigu osobowego, a także wymiany lub modernizacji istniejącego
dźwigu osobowego na nowy, dostosowany dla osób o szczególnych potrzebach.
W zakresie pytania „Jakie są możliwości wsparcia technicznego (np. ekspertyzy, audyty
dostępności) dla spółdzielni mieszkaniowych, które rozważają realizację takich inwestycji, lecz
napotykają bariery organizacyjne lub konstrukcyjne?” informuję, że pożyczkę z Funduszu
Dostępności można przeznaczyć nie tylko na pokrycie kosztu montażu windy, ale również
na zakup lub zlecenie wykonania audytu dostępności, który jest wymagany przy realizacji
inwestycji ze środków z pożyczki z Funduszu. W efekcie audytu powinien powstać katalog
działań, które będą wykonane w realizowanej inwestycji. Zakres tych działań powinien być
zgodny z częścią VI Standardów dostępności dla polityki spójności 2021-2027, czyli
standardem architektonicznym. Przykładowo inwestycje z budowę lub instalację urządzeń
dźwigowych muszą spełniać wymagania opisane w Rozdziale 2 standardu
architektonicznego (pkt. 7. Dźwigi osobowe). Wytyczne dotyczące sporządzania samego
audytu dostępności dostępne są na stronie internetowej BGK pod adresem:
https://www.bgk.pl/files/public/Pliki/Fundusz_Dostepnosci/Wytyczne_sporzadzania_aud
ytu_dostepnosci.pdf.
Pragę zaznaczyć, że już w 2018 r. na zlecenie Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej
opracowano Ekspertyzę w zakresie możliwości montażu dźwigów osobowych lub osobowo-
towarowych w istniejących budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, z uwzględnieniem
aspektów technologicznych, finansowych i proceduralnych, która może zostać udostępniona
zainteresowanym podmiotom. W 2022 r. przygotowano też poradnik o panelach
sterujących w windach, który dostępny jest na stronie internetowej pod adresem:
https://www.funduszeunijne.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-
barier/dostepnosc/dzialania-na-rzecz-dostepnosci/poradniki/poradniki-i-inne-
materialy/panele-w-windach/.
Ponadto na stronie BGK znajduje się wiele poradników (w tym poradniki pn. „Jak
zbudować windę”, „Poradnik dla spółdzielni mieszkaniowych” i „Dostępność w wielkiej
płycie”), które zawierają również informacje o technicznych parametrach wind. Są one
dostępne na stronie internetowej pod adresem: https://www.bgk.pl/o-
nas/zaangazowanie-spoleczne/fundusz-dostepnosci/#c14831.
Podkreślam również, że obecnie w Ministerstwie Rozwoju i Technologii trwa
procedowanie nowego projektu rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim
powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dalej „projekt rozporządzenia Wt”,
-- 3 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Projekt przewiduje m.in. wprowadzenie wymagań w zakresie wyposażenie w dźwig
osobowy lub osobowo-towarowy budynku:
użyteczności publicznej mającego dwie lub więcej kondygnacji;
zamieszkania zbiorowego mającego dwie lub więcej kondygnacji;
mieszkalny wielorodzinny mającego trzy lub więcej kondygnacji.
Celem wydania nowego rozporządzenia Wt jest m.in. przyjęcie rozwiązań, które będą
odpowiadały aktualnym technologiom występującym w budownictwie, jak również
przyspieszą i ułatwią proces realizacji inwestycji, będąc jednocześnie przejrzyste
i zrozumiałe dla odbiorcy, a także zapewnią dostępność osobom ze szczególnymi
potrzebami. Dlatego też planuje się wprowadzenie zmian mających na celu m.in.
uaktualnienie warunków technicznych, ich ulepszenie i uproszczenie, a także
doprecyzowanie przepisów, które aktualnie budzą wątpliwości interpretacyjne.
Należy podkreślić, że regulacje zawarte w projekcie rozporządzenia Wt będą miały
zastosowanie w przypadku projektowania, budowy, przebudowy lub zmiany sposobu
użytkowania budynków lub jego części. W przypadku rozbudowy, nadbudowy
i przebudowy oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynku, a także związanego z nim
urządzenia budowlanego, przepisy rozporządzenia będą miały zastosowanie w stosunku
do części rozbudowywanej, nadbudowywanej i przebudowywanej lub podlegającej
zmianie sposobu użytkowania.
Oznacza to, że zgodnie z zapisami projektu rozporządzenia Wt w nowopowstających
budynkach (wymienionych wyżej) należy zaprojektować i wybudować dźwig osobowy
(windę). Natomiast właściciele istniejących budynków mogą dostosować je do nowych
wymagań, ale obowiązek powstaje dopiero gdy prace budowlane są związane na przykład
ze zmianą sposobu jego użytkowania czy też nadbudową budynku.
Zatem obowiązek wyposażenia budynku w dźwig osobowy będzie dotyczył głównie
budynków nowoprojektowanych, ponieważ w opinii resortu istotną sprawą jest
uwzględnienie kwestii dostępności już na etapie projektowania budynku. Jest to
zdecydowanie mniej kosztowne niż dostosowywanie w przyszłości istniejącej tkanki
architektonicznej.
Kolejne etapy procesu legislacyjnego projektu rozporządzenia Wt można śledzić na stronie
internetowej Rządowego Centrum Legislacji:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398903.
-- 4 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Nowe rozporządzenie ma wejść w życie do 20 września 2026 r.
Natomiast w kwestii pytania „Czy Ministerstwa planują wprowadzenie nowych rozwiązań
systemowych, które ułatwią modernizację starszych budynków wielorodzinnych w kontekście
starzejącego się społeczeństwa i rosnących potrzeb w zakresie dostępności?” wyjaśniam, że
w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej obecnie trwają prace nad założeniami
nowego rządowego programu poprawy dostępności na lata 2027-2032.
Ponadto wskazuję, że w zakresie działalności Ministerstwa Rozwoju i Technologii jest
koordynacja funkcjonującego od 1999 roku programu TERMO, w ramach którego
dostępne są różnorodne instrumenty wsparcia inwestycji polegających na
termomodernizacji, remontach oraz montażu instalacji odnawialnych źródeł energii
w budynkach – co do zasady – wielorodzinnych. Realizowane działania prowadzą m.in. do
poprawy efektywności energetycznej budynków, obniżenia rachunków za utrzymanie
nieruchomości prowadząc do eliminacji zagrożenia ubóstwem energetycznym,
zmniejszenia zapotrzebowania na paliwa kopalne oraz poprawy estetyki i stanu
technicznego budynków. Dostępne w ramach programu TERMO narzędzia wsparcia
regulowane są przepisami ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu
termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków
(Dz. U. z 2025 r. poz. 1419 z późn. zm.).
Program TERMO zawiera instrumenty wsparcia finansowane ze środków Funduszu
Termomodernizacji i Remontów takie jak premia termomodernizacyjna, remontowa
i kompensacyjna. Dodatkowo od 2020 r. dostępna jest zwiększona premia na inwestycje
realizowane w obrębie mieszkaniowego zasobu gmin (obecnie zmodyfikowana i udzielana
jako premia MZG). Ponadto, w ramach Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększenia Odporności
(KPO), realizowana jest inwestycja B1.1.5. Inwestycje w poprawę efektywności
energetycznej wielorodzinnych budynków mieszkalnych", w ramach której wprowadzono
trzy nowe instrumenty wsparcia: grant termomodernizacyjny, grant MZG i grant OZE.
Podstawowym instrumentem wsparcia jest premia termomodernizacyjna. Jest to wsparcie
udzielane właścicielowi lub zarządcy budynku mieszkalnego (wspólnoty mieszkaniowe,
spółdzielnie mieszkaniowe, gminy, osoby fizyczne i inni) na realizację przedsięwzięcia
termomodernizacyjnego, w wyniku którego następuje zmniejszenie zapotrzebowania na
energię dostarczaną na potrzeby ogrzewania i podgrzewania wody użytkowej oraz
ogrzewania do budynków mieszkalnych. Możliwe jest dofinansowanie m.in. ocieplenia
ścian i dachów, wymiany okien i drzwi, podłączenia do sieci ciepłowniczej itp. Warunkiem
-- 5 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
uzyskania wsparcia jest osiągnięcie określonej w ustawie oszczędności energii.
Podstawowa wysokość premii wynosi 26% kosztów inwestycji. Wsparcie może być
zwiększone do 31%, jeżeli wraz z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym realizowana
jest instalacja OZE. Jednocześnie, przy wnioskowaniu o premie termomodernizacyjną
inwestor może wystąpić o przyznanie grantu termomodernizacyjnego ze środków KPO,
który jest udzielany w wysokości 10% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego
i powiększa premię termomodernizacyjną.
Kolejnym działającym instrumentem jest premia remontowa na realizację przedsięwzięcia
remontowego, których przedmiotem jest: remont budynków wielorodzinnych, wymiana
w budynkach wielorodzinnych okien lub remont balkonów, nawet jeśli służą one do
wyłącznego użytku właścicieli lokali, przebudowa budynków wielorodzinnych, w wyniku
której następuje ich ulepszenie oraz wyposażenie budynków wielorodzinnych w instalacje
i urządzenia wymagane dla oddawanych do użytkowania budynków mieszkalnych, zgodnie
z przepisami techniczno-budowlanymi. Wysokość premii remontowej wynosi obecnie 25%
kosztów przedsięwzięcia remontowego.
W przypadku inwestycji prowadzonych przez gminy w budynkach mieszczących lokale
z mieszkaniowego zasobu gminy, istnieje możliwość skorzystania z premii MZG. Premia ta
wynosi 50% kosztów przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub remontowego.
Dodatkowo w przypadku, gdy budynek, który ma zostać poddany przedsięwzięciu jest
wpisany do rejestru zabytków, znajduje się na obszarze wpisanym do takiego rejestru lub
inwestycja, której jest przedmiotem stanowi przedsięwzięcie rewitalizacyjne opisane
w gminnym programie rewitalizacji, premia wynosi 60% wartości przedsięwzięcia. Gminy,
które prowadzą inwestycje, na które uzyskały premię MZG mogą dodatkowo
zawnioskować o przyznanie grantu MZG zwiększającego premię. Grant ten jest udzielany
w wysokości 30% kosztów prowadzonego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego lub
remontowego. W określonych przypadkach wysokość wsparcia może więc wynieść aż
90% kosztów inwestycji.
Obecnie, beneficjenci programu TERMO masowo uzupełniają wcześniejsze inwestycje
termomodernizacyjne inwestycjami w odnawialne źródła energii korzystając z nowego
instrumentu wsparcia - grantu OZE, który służy wsparciu inwestycji polegających na
zakupie, montażu, budowie lub modernizacji instalacji OZE w budynku (w wyniku której
zainstalowana moc instalacji wzrośnie o co najmniej 25 proc.) i jest udzielany w wysokości
50% kosztów inwestycji oraz wypłacany jako refinansowanie po jej udokumentowanym
-- 6 of 7 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
zakończeniu. Instalacja odnawialnego źródła energii, której dotyczy przedsięwzięcie OZE
musi wytwarzać energię na potrzeby budynku będącego przedmiotem przedsięwzięcia.
W okresie od uruchomienia w 1999 r. programu TERMO do 30 kwietnia 2025 r.
przyznano finansowe wsparcie termomodernizacji, remontów lub instalacji OZE w ponad
59 tys. budynków, mieszczących ok. 2,1 mln lokali mieszkalnych. Wysokość wsparcia
wyniosła 4 638,7 mln zł, zaś wartość dofinansowanych inwestycji sięgnęła 22 526,1 mln
zł.
Szczegółowe informacje dotyczące zasad ubiegania się o wsparcie na planowane
inwestycje oraz wzory dokumentów zawarte są na stronie internetowej BGK
https://www.bgk.pl/programy-i-fundusze/programy/program-termo/.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Michał Jaros
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 7 of 7 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.299.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16971 Pani Posłanki Anny Wojciechowskiej, w sprawie
możliwości wsparcia finansowego i organizacyjnego montażu wind w budynkach
wielokondygnacyjnych zamieszkałych przez osoby starsze, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
Dostępność miejsca zamieszkania jest podstawą normalnego funkcjonowania. Dla
dorosłego człowieka będącego w pełni sił, który nie potrzebuje wsparcia w poruszaniu się,
jest ona najczęściej niezauważalna. Ale dla wielu osób, czasowo bądź trwale dotkniętych
trudnościami, dostępność warunkuje możliwość samodzielnego, niezależnego
funkcjonowania i udziału w różnych sferach życia.
Brak możliwości korzystania z windy jest wyzwaniem nie tylko dla osób niepełnosprawnych
poruszających się na wózkach inwalidzkich, ale również dla seniorów i opiekunów małych
dzieci.
Zakończył się dotychczas funkcjonujący Program Dostępność Plus, finansowany ze
środków Funduszu Dostępności powołanego na mocy ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o
zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411).
Środki Funduszu Dostępności przeznaczane są na realizację działań mających na celu
zapewnienie lub poprawę dostępności, zwłaszcza w budynkach użyteczności publicznej
i w budownictwie wielorodzinnym. Obecnie opracowywany jest nowy program
dostępnościowy. Za koordynację prac i jego wdrażanie będzie odpowiadał Minister
Funduszy i Polityki Regionalnej przy wsparciu Rady Dostępności. W konsultacjach i dalszych
pracach międzyresortowego zespołu zajmującego się przygotowaniem założeń programu
uczestniczyć będą też przedstawiciele innych ministerstw oraz organizacji reprezentujących
seniorów, osoby z niepełnosprawnościami czy inne osoby ze szczególnymi potrzebami.
Nowy program ma ułatwić osobom ze szczególnymi potrzebami, m.in. seniorom czy osobom
z niepełnosprawnościami, samodzielne życie oraz swobodne korzystanie z przestrzeni
publicznej, budynków i usług.
Zarządcy w wielorodzinnych budynkach mieszkalnych mogą też wnioskować o środki
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na gruncie Programu
wyrównywania różnic między regionami III. W ramach obszaru A tego programu dopuszcza
się dofinansowywanie projektów mających na celu likwidację barier architektonicznych
w częściach wspólnych budynków wielomieszkaniowych wybudowanych i użytkowanych
przed 12 kwietnia 2002 r. Pomoc udzielana jest na przystosowanie części wspólnych
wielorodzinnych budynków mieszkalnych zarządzanych przez gminy, towarzystwa
budownictwa społecznego, wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie mieszkaniowe.
Inwestycja ma zapewnić dostępność do co najmniej dwóch lokali, w których mieszkają
-- 1 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu (osoby posiadające orzeczenie o stopniu
niepełnosprawności).
Zgodnie z „Zasadami wyboru, dofinansowania i rozliczania projektów dotyczących obszaru
A programu”, w zakresie czynności związanych z realizacją inwestycji, dopuszcza się
dofinansowywanie: audytu potrzeb w zakresie dostępności; nadzoru inwestorskiego, oceny
oddziaływania na środowisko (OOŚ) oraz oceny i opinii konserwatorskiej (o ile są
wymagane zgodnie z przepisami prawa), koncepcje i projekty techniczne niezbędne do
realizacji przedsięwzięcia, koszty opłat administracyjnych, notarialnych i sądowych, itp.
Przy czym za kwalifikowalne mogą być uznane wyłącznie wydatki związane z projektem,
o ile:
— są niezbędne do realizacji projektu;
— zostały uwzględnione w budżecie projektu i umieszczone w umowie zawartej w ramach
programu;
— spełniają wymogi racjonalnego i oszczędnego gospodarowania środkami publicznymi,
z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów;
— zostały faktycznie poniesione w okresie objętym umową;
— są poparte stosownymi dokumentami i wykazane w dokumentacji finansowej
beneficjenta.
Do przyjęcia przez PFRON projektu do dofinansowania nie jest wymagany audyt
dostępności, jednak do wniosku należy dołączyć opinię wystawioną przez osobę
posiadającą uprawnienia budowlane, o jakich mowa w art. 14 ust. 1 pkt 1-2 ustawy Prawo
budowlane, potwierdzającą, że:
— projekt uwzględnia uniwersalne projektowanie lub racjonalne usprawnienie, o których
mowa w art. 2 Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych;
— zakres prac jest zgodny z Standardami dostępności dla polityki spójności 2021 – 2027.
W ramach ww. programu PFRON nie finansuje całości kosztów realizacji projektów
mających na celu likwidację barier architektonicznych w budynkach wielomieszkaniowych.
Maksymalna wysokość środków przeznaczonych na realizację pojedynczego projektu
dofinansowanego w ramach programu, w zależności od powiatu, wynosi 30%, 35%, bądź
55% kosztów realizacji projektu kwalifikujących się do objęcia pomocą w ramach programu.
Informuję przy tym, że osoby z niepełnosprawnościami, których niepełnosprawność
potwierdzona jest orzeczeniem, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia
1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
(Dz. U. z 2025 r. poz. 913, dalej jako: „ustawa o rehabilitacji”), mogą skorzystać ze wsparcia
realizowanego ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,
m.in. z dofinansowania likwidacji barier architektonicznych.
Realizacja zadań wynikających z art. 35a ustawy o rehabilitacji finansowana jest ze środków
PFRON przekazywanych samorządom powiatowym na podstawie algorytmu, który
uwzględnia m.in. liczbę osób z niepełnosprawnościami w powiecie oraz kwotę przewidzianą
w planie finansowym PFRON na dany rok na realizację zadań przez samorządy. Zgodnie
z art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji, rada powiatu poprzez uchwałę określa zadania, na
które przeznacza środki wskazane w art. 48 ust. 1 pkt 1. Rada powiatu określa zadania, a co
za tym idzie też wysokość środków na ich realizację. To rada powiatu decyduje zatem, które
zadania i w jakim zakresie zyskają dofinansowanie.
-- 2 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
Maksymalna wysokość dofinansowania zadania finansowanego ze środków algorytmowych
pn. „Dofinansowanie do likwidacji barier architektonicznych”, jaką może uzyskać osoba
z niepełnosprawnością, to 95% kosztów przedsięwzięcia, jednak nie więcej niż
piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia. Udział własny wnioskodawcy wynosi
co najmniej 5% kosztów realizacji zadania. Należy przy tym podkreślić, że ostateczna
wysokość przyznanego dofinansowania uzależniona jest od możliwości finansowych
danego samorządu powiatowego, który dysponuje środkami PFRON w ramach określonego
limitu. Dofinansowanie w maksymalnym dopuszczalnym wymiarze nie zostaje przyznane
„automatycznie”, w każdym przypadku. Decyzja o wysokości wsparcia podejmowana jest
indywidualnie, z uwzględnieniem sytuacji wnioskodawcy oraz dostępności środków
finansowych.
PFRON nie posiada szczegółowych danych pozwalających określić, jaką część środków
przeznaczono na likwidację barier architektonicznych, która polegała na budowie
podjazdów, montażu wind lub instalacji krzesełek schodowych w budynkach
wielomieszkaniowych.
Warto podkreślić, że niezależnie od opisanych rozwiązań, osoby z niepełnosprawnościami
mogą skorzystać z dopłaty do zakupu lub zamiany mieszkania na takie, które jest
pozbawione barier architektonicznych.
Potrzeby w obszarze mieszkalnictwa i samodzielnego życia uwzględniają rozwiązania ujęte
w uchwale nr 11/2025 Rady Nadzorczej PFRON z dnia 15 października 2025 r., zmieniającej
uchwałę w sprawie zatwierdzenia programu „Aktywny samorząd”. Zgodnie z jej treścią
dotychczasowe instrumenty pomocy, przewidziane w pakiecie „Samodzielność –
Aktywność – Mobilność!" Mieszkanie dla absolwenta i Dostępne mieszkanie, włączono do
programu „Aktywny samorząd" w ramach jego nowego, III modułu, który przewiduje
likwidację barier w dostępie do mieszkania spełniającego indywidualne kryterium
dostępności dla beneficjenta pomocy. Realizowane w ramach programu zadania obejmują:
— Zadanie 1: pomoc w zamianie architektonicznie niedostępnego mieszkania na
mieszkanie spełniające indywidualne kryterium dostępności, znajdujące się w lokalizacji
umożliwiającej samodzielne opuszczenie budynku aż do poziomu zero przed
budynkiem;
— Zadanie 2: pomoc w wynajęciu samodzielnego mieszkania, które spełnia indywidualne
kryterium dostępności.
W przypadku Zadania 2 jednym z warunków uczestnictwa w programie jest posiadanie
statusu absolwenta szkoły podstawowej, ponadpodstawowej (wszystkich typów szkół) lub
szkoły wyższej, uzyskany w okresie 60 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, lub
statusu osoby opuszczającej rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę
opiekuńczo-wychowawczą albo statusu osoby opuszczającej warsztat terapii zajęciowej
(WTZ).
Zasadniczym celem programu jest wyeliminowanie lub zmniejszenie barier ograniczających
uczestnictwo jego beneficjentów w życiu społecznym i zawodowym oraz ich dostęp do
edukacji i mieszkań spełniających indywidualne kryteria dostępności.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej trwają prace nad rozwiązaniami
mającymi zwiększyć skuteczność systemu dostępności w budynkach wielorodzinnych,
w szczególności przez nawiązywanie współpracy z samorządami i organizacjami
pozarządowymi, działania informacyjne i edukacyjne dotyczące praw osób
-- 3 of 4 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzin
z niepełnosprawnościami oraz korzyści z inwestycji zwiększających dostępność. Zauważyć
jednak należy, że kwestie dostępności architektonicznej mieszkań w budynkach
wielorodzinnych, to odpowiedzialność międzyresortowa.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Pełnomocnik Rządu do spraw Osób
Niepełnosprawnych nie odpowiadają bezpośrednio za realizację inwestycji
mieszkaniowych, ale ich rolą jest niewątpliwie dbanie o to, aby rozwiązania mieszkaniowe
tworzone przez państwo i samorządy wspierały cele rehabilitacji zawodowej i społecznej
osób z niepełnosprawnościami oraz były zgodne z Konwencją ONZ o prawach osób
z niepełnosprawnościami.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Maja Nowak
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --