Interpelacja nr 16963
Interpelacja w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju
Interpelacja nr 16963
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 05-05-2026
Zwracam się w sprawie stanu tablicy pamiątkowej znajdującej się na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück, upamiętniającej Polki więzione, mordowane, rozstrzeliwane oraz poddawane zbrodniczym eksperymentom medycznym przez niemieckich oprawców.
Fotografia tej tablicy została opublikowana przez Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Szczecin. Na zdjęciu widać obiekt, który – przynajmniej w ocenie wizualnej – wymaga pilnej oceny konserwatorskiej. Inskrypcje są częściowo słabo czytelne, powierzchnia tablicy jest zabrudzona, a całość sprawia wrażenie zaniedbania, które nie powinno mieć miejsca w przestrzeni upamiętniającej ofiary niemieckiego terroru.
KL Ravensbrück to miejsce szczególnego cierpienia Polek. To tam niemiecki aparat zbrodni więził, katował i mordował obywatelki Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego wszelkie polskie upamiętnienia w tym miejscu powinny być utrzymywane w stanie godnym ofiar oraz polskiej pamięci narodowej.
Nie można akceptować sytuacji, w której tablice i pomniki poświęcone polskim ofiarom niemieckich zbrodni niszczeją lub pozostają bez odpowiedniej opieki. Szczególna odpowiedzialność spoczywa także na stronie niemieckiej, ponieważ to niemieckie państwo nazistowskie było sprawcą zbrodni popełnionych w takich miejscach jak Ravensbrück.
W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego posiada wiedzę o stanie technicznym i konserwatorskim tablicy upamiętniającej Polki w byłym niemieckim obozie koncentracyjnym KL Ravensbrück oraz czy planuje zlecenie jej pilnej oceny konserwatorskiej?
Czy tego typu obiekty – tablice, pomniki i inne trwałe upamiętnienia Polaków poza granicami kraju – podlegają renowacji, konserwacji lub finansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego?
Czy wskazana tablica w KL Ravensbrück zostanie odrestaurowana lub objęta dofinansowaniem ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Jeśli tak, kiedy planowane jest przeprowadzenie tych prac?
Ile obiektów upamiętniających Polaków poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zostało w 2025 r. odrestaurowanych, odnowionych, objętych pracami konserwatorskimi lub pracami porządkowymi ze środków ministerstwa? Proszę o wskazanie ich lokalizacji, zakresu wykonanych prac oraz wysokości wydatkowanych środków.
Ile takich obiektów ministerstwo planuje odrestaurować, odnowić lub poddać konserwacji w 2026 r.? Proszę o przedstawienie wykazu planowanych zadań – wraz z informacją o państwach i lokalizacjach – a także zakresu prac oraz przewidywanych kosztów.
Czy w planach ministerstwa na 2026 r. znajdują się prace dotyczące polskich upamiętnień na terenie Republiki Federalnej Niemiec, w szczególności na terenie byłych niemieckich obozów koncentracyjnych?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamierza wystąpić do strony niemieckiej o systemowe finansowanie renowacji i utrzymania upamiętnień polskich ofiar niemieckich zbrodni, w tym tablicy w KL Ravensbrück, ze środków niemieckich?
Sprawa wymaga pilnej reakcji. Tablica upamiętniająca Polki w Ravensbrück nie jest zwykłym elementem infrastruktury. Jest świadectwem męczeństwa polskich kobiet i dowodem niemieckich zbrodni popełnionych na narodzie polskim. Państwo polskie ma obowiązek dbać o takie miejsca, ale równocześnie powinno konsekwentnie domagać się od strony niemieckiej realnej odpowiedzialności za utrzymanie i renowację upamiętnień ofiar niemieckiego ludobójstwa.
Interpelacja nr 16963
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 05-05-2026
Zwracam się w sprawie stanu tablicy pamiątkowej znajdującej się na terenie byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück, upamiętniającej Polki więzione, mordowane, rozstrzeliwane oraz poddawane zbrodniczym eksperymentom medycznym przez niemieckich oprawców.
Fotografia tej tablicy została opublikowana przez Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych Okręg Szczecin. Na zdjęciu widać obiekt, który – przynajmniej w ocenie wizualnej – wymaga pilnej oceny konserwatorskiej. Inskrypcje są częściowo słabo czytelne, powierzchnia tablicy jest zabrudzona, a całość sprawia wrażenie zaniedbania, które nie powinno mieć miejsca w przestrzeni upamiętniającej ofiary niemieckiego terroru.
KL Ravensbrück to miejsce szczególnego cierpienia Polek. To tam niemiecki aparat zbrodni więził, katował i mordował obywatelki Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego wszelkie polskie upamiętnienia w tym miejscu powinny być utrzymywane w stanie godnym ofiar oraz polskiej pamięci narodowej.
Nie można akceptować sytuacji, w której tablice i pomniki poświęcone polskim ofiarom niemieckich zbrodni niszczeją lub pozostają bez odpowiedniej opieki. Szczególna odpowiedzialność spoczywa także na stronie niemieckiej, ponieważ to niemieckie państwo nazistowskie było sprawcą zbrodni popełnionych w takich miejscach jak Ravensbrück.
W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego posiada wiedzę o stanie technicznym i konserwatorskim tablicy upamiętniającej Polki w byłym niemieckim obozie koncentracyjnym KL Ravensbrück oraz czy planuje zlecenie jej pilnej oceny konserwatorskiej?
Czy tego typu obiekty – tablice, pomniki i inne trwałe upamiętnienia Polaków poza granicami kraju – podlegają renowacji, konserwacji lub finansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego?
Czy wskazana tablica w KL Ravensbrück zostanie odrestaurowana lub objęta dofinansowaniem ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Jeśli tak, kiedy planowane jest przeprowadzenie tych prac?
Ile obiektów upamiętniających Polaków poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej zostało w 2025 r. odrestaurowanych, odnowionych, objętych pracami konserwatorskimi lub pracami porządkowymi ze środków ministerstwa? Proszę o wskazanie ich lokalizacji, zakresu wykonanych prac oraz wysokości wydatkowanych środków.
Ile takich obiektów ministerstwo planuje odrestaurować, odnowić lub poddać konserwacji w 2026 r.? Proszę o przedstawienie wykazu planowanych zadań – wraz z informacją o państwach i lokalizacjach – a także zakresu prac oraz przewidywanych kosztów.
Czy w planach ministerstwa na 2026 r. znajdują się prace dotyczące polskich upamiętnień na terenie Republiki Federalnej Niemiec, w szczególności na terenie byłych niemieckich obozów koncentracyjnych?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamierza wystąpić do strony niemieckiej o systemowe finansowanie renowacji i utrzymania upamiętnień polskich ofiar niemieckich zbrodni, w tym tablicy w KL Ravensbrück, ze środków niemieckich?
Sprawa wymaga pilnej reakcji. Tablica upamiętniająca Polki w Ravensbrück nie jest zwykłym elementem infrastruktury. Jest świadectwem męczeństwa polskich kobiet i dowodem niemieckich zbrodni popełnionych na narodzie polskim. Państwo polskie ma obowiązek dbać o takie miejsca, ale równocześnie powinno konsekwentnie domagać się od strony niemieckiej realnej odpowiedzialności za utrzymanie i renowację upamiętnień ofiar niemieckiego ludobójstwa.
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.1 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6749 znaków
Informacja dotycząca zasad przetwarzania danych osobowych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz praw osób,
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2487367.11016229.10465106
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16963 posła Dariusza Mateckiego z 8 maja 2026 roku
w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich
miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Ad 1-3.
Zgodnie z art. 6a Ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385)
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego koordynuje
i realizuje politykę państwa w zakresie miejsc pamięci narodowej, w szczególności przez: […]
sprawowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej oraz trwałymi upamiętnieniami
faktów, wydarzeń i postaci z nimi związanymi w kraju i za granicą (ust. 3) oraz
wspieranie
inicjatyw w zakresie sprawowania opieki nad miejscami pamięci narodowej oraz trwałymi
upamiętnieniami faktów, wydarzeń i postaci z nimi związanymi przez inne podmioty (ust. 4).
Zgodnie z powyższymi kompetencjami Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
podejmuje prace konserwatorskie i remontowe polskich grobów i cmentarzy wojennych,
a także innych obiektów upamiętniających, znajdujących w miejscach pamięci narodowej za
granicą. Prace mogą być finansowane z budżetu resortu lub decyzją Ministra Kultury i
Dziedzictwa Narodowego jest przyznawane dofinansowanie podmiotom trzecim w ramach
Programu dotacyjnego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” na projekty wyłonione w
drodze corocznego naboru wniosków.
Tablica ku pamięci 40 tysięcy polskich więźniarek KL Ravensbrück jest upamiętnieniem
szczególnym, gdyż inicjatorkami jej ufundowania były polskie więźniarki z Klubu
b. Więźniarek KL Ravensbrück. Autorkami projektu tablicy były artystki: więźniarka
KL Ravensbrück Zofia Pociłowska-Kann oraz jej córka Aleksandra Kann-Bogomilska.
Tablica znajduje się na terenie Miejsca Pamięci od 1997 roku.
Resort kultury, mając na uwadze znaczenie tablicy dla upamiętnienia martyrologii Polek
w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Ravensbrück, monitoruje jej stan
techniczny, aby w razie potrzeby przeprowadzić przy niej prace konserwatorskie. Mając
jednak na względzie fakt, że zgodnie ze sztuką i wiedzą konserwatorską każda interwencja
oddziałuje niekorzystnie na substancję obiektu, częstotliwość tego rodzaju prac jest co do
zasady ograniczana. W związku z powyższym prace konserwatorskie są podejmowane
jedynie wtedy, gdy jest to konieczne.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Według stanu naszej wiedzy, tablica, zgodnie z aktualnymi zdjęciami, znajduje się w dobrym
stanie technicznym. Niewielkie zabrudzenia nie wpływają na czytelność inskrypcji.
W związku z powyższym resort kultury nie planuje w tym roku prac renowacyjnych przy
tablicy.
Ponadto informuję, że żadna z organizacji społecznych nie złożyła do programu MKiDN
„Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” na rok 2026 wniosku dot. prac przy ww. tablicy
w Miejscu Pamięci KL Ravensbrück.
Ad 4.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontynuowało finansowanie
całorocznej opieki konserwatorskiej nad czterema cmentarzami wojennymi we Włoszech, tj.
nekropoliami na Monte Cassino, w Loreto i Bolonii oraz nad kwaterą w Santa Maria Capua
Vetere.
W ramach Programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego w 2025 r. przyznał dofinansowanie dla 20 wniosków, których
przedmiotem była renowacja, rewaloryzacja lub konserwacja miejsca pamięci
narodowej/cmentarza wojennego oraz opieka nad cmentarzami wojennymi, przy czym część
projektów zakończonych w 2025 roku było realizowanych w trybie dwuletnim. Prace zostały
zrealizowane na terenie Francji, Iranu, Izraela, Kazachstanu, Libanu, Łotwy, Niemiec
i Ukrainy. W załączniku nr 1 znajduje się wykaz dofinansowanych wniosków wraz
z podaniem dokładnych lokalizacji (miejscowość i kraj), nazw zadań oraz kwot przyznanego
dofinansowania.
Ponadto Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Konsulatem
Generalnym RP w Manchesterze sfinansowało konserwację dwóch nagrobków Polaków
w Grantham, którzy zginęli w wyniku niemieckich bombardowań w styczniu i lutym 1941 r.
Ad 5.
W ramach Programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego przyznał dofinansowanie dla 10 wniosków, które dotyczą
renowacji lub konserwacji cmentarza/grobu wojennego lub miejsca pamięci narodowej.
Prace będą realizowane na terenie Litwy, Rumunii, Ukrainy, Włoch oraz Zambii.
W załączniku nr 1 znajduje się wykaz dofinansowanych wniosków wraz z podaniem
dokładnych lokalizacji (miejscowość i kraj), nazw zadań oraz kwot przyznanego
dofinansowania.
We współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Manchesterze wykonano tablicę ku czci
Polaków deportowanych w głąb ZSRR i tam zmarłych, która została odsłonięta w kwietniu
br. w Manchesterze.
Ad 6.
W 2026 roku zostanie opracowana dokumentacja do prac rewaloryzacyjnych obejmujących
stworzenie miejsca pamięci i imiennego upamiętnienia ofiar drugiej wojny światowej z Polski
na Cmentarzu Krematorium w Brandenburgu nad Hawelą. Projekt zakłada także
przeprowadzenie kwerend archiwalnych mających na celu ustalenie danych personalnych
ofiar, głównie straconych w więzieniu Zuchthaus Brandenburg-Görden, które zostaną
umieszczone w projekcie planowanego upamiętnienia.
Ad 7.
W 2003 r. została podpisana
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem
Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, na mocy której
Rząd RFN gwarantuje utrzymanie, renowację i pielęgnowanie na własny koszt polskich
grobów i cmentarzy wojennych na terytorium RFN. Art. 3 ww. Umowy reguluje, że
pomniki
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
ofiar wojen i przemocy totalitarnej, które nie są zlokalizowane na cmentarzach wojennych,
objęte są ochroną prawną tego państwa, na którego terytorium się znajdują.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --
których dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie www.gov.pl/kultura/bip w zakładce Polityka przetwarzania danych osobowych.
Identyfikator dokumentu: 2487367.11016229.10465106
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Marta Cienkowska
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16963 posła Dariusza Mateckiego z 8 maja 2026 roku
w sprawie renowacji tablicy upamiętniającej Polki w KL Ravensbrück oraz stanu polskich
miejsc pamięci narodowej poza granicami kraju, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
Ad 1-3.
Zgodnie z art. 6a Ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r. poz. 385)
Minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego koordynuje
i realizuje politykę państwa w zakresie miejsc pamięci narodowej, w szczególności przez: […]
sprawowanie opieki nad miejscami pamięci narodowej oraz trwałymi upamiętnieniami
faktów, wydarzeń i postaci z nimi związanymi w kraju i za granicą (ust. 3) oraz
wspieranie
inicjatyw w zakresie sprawowania opieki nad miejscami pamięci narodowej oraz trwałymi
upamiętnieniami faktów, wydarzeń i postaci z nimi związanymi przez inne podmioty (ust. 4).
Zgodnie z powyższymi kompetencjami Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
podejmuje prace konserwatorskie i remontowe polskich grobów i cmentarzy wojennych,
a także innych obiektów upamiętniających, znajdujących w miejscach pamięci narodowej za
granicą. Prace mogą być finansowane z budżetu resortu lub decyzją Ministra Kultury i
Dziedzictwa Narodowego jest przyznawane dofinansowanie podmiotom trzecim w ramach
Programu dotacyjnego „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” na projekty wyłonione w
drodze corocznego naboru wniosków.
Tablica ku pamięci 40 tysięcy polskich więźniarek KL Ravensbrück jest upamiętnieniem
szczególnym, gdyż inicjatorkami jej ufundowania były polskie więźniarki z Klubu
b. Więźniarek KL Ravensbrück. Autorkami projektu tablicy były artystki: więźniarka
KL Ravensbrück Zofia Pociłowska-Kann oraz jej córka Aleksandra Kann-Bogomilska.
Tablica znajduje się na terenie Miejsca Pamięci od 1997 roku.
Resort kultury, mając na uwadze znaczenie tablicy dla upamiętnienia martyrologii Polek
w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Ravensbrück, monitoruje jej stan
techniczny, aby w razie potrzeby przeprowadzić przy niej prace konserwatorskie. Mając
jednak na względzie fakt, że zgodnie ze sztuką i wiedzą konserwatorską każda interwencja
oddziałuje niekorzystnie na substancję obiektu, częstotliwość tego rodzaju prac jest co do
zasady ograniczana. W związku z powyższym prace konserwatorskie są podejmowane
jedynie wtedy, gdy jest to konieczne.
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Według stanu naszej wiedzy, tablica, zgodnie z aktualnymi zdjęciami, znajduje się w dobrym
stanie technicznym. Niewielkie zabrudzenia nie wpływają na czytelność inskrypcji.
W związku z powyższym resort kultury nie planuje w tym roku prac renowacyjnych przy
tablicy.
Ponadto informuję, że żadna z organizacji społecznych nie złożyła do programu MKiDN
„Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” na rok 2026 wniosku dot. prac przy ww. tablicy
w Miejscu Pamięci KL Ravensbrück.
Ad 4.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontynuowało finansowanie
całorocznej opieki konserwatorskiej nad czterema cmentarzami wojennymi we Włoszech, tj.
nekropoliami na Monte Cassino, w Loreto i Bolonii oraz nad kwaterą w Santa Maria Capua
Vetere.
W ramach Programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego w 2025 r. przyznał dofinansowanie dla 20 wniosków, których
przedmiotem była renowacja, rewaloryzacja lub konserwacja miejsca pamięci
narodowej/cmentarza wojennego oraz opieka nad cmentarzami wojennymi, przy czym część
projektów zakończonych w 2025 roku było realizowanych w trybie dwuletnim. Prace zostały
zrealizowane na terenie Francji, Iranu, Izraela, Kazachstanu, Libanu, Łotwy, Niemiec
i Ukrainy. W załączniku nr 1 znajduje się wykaz dofinansowanych wniosków wraz
z podaniem dokładnych lokalizacji (miejscowość i kraj), nazw zadań oraz kwot przyznanego
dofinansowania.
Ponadto Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Konsulatem
Generalnym RP w Manchesterze sfinansowało konserwację dwóch nagrobków Polaków
w Grantham, którzy zginęli w wyniku niemieckich bombardowań w styczniu i lutym 1941 r.
Ad 5.
W ramach Programu „Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą” Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego przyznał dofinansowanie dla 10 wniosków, które dotyczą
renowacji lub konserwacji cmentarza/grobu wojennego lub miejsca pamięci narodowej.
Prace będą realizowane na terenie Litwy, Rumunii, Ukrainy, Włoch oraz Zambii.
W załączniku nr 1 znajduje się wykaz dofinansowanych wniosków wraz z podaniem
dokładnych lokalizacji (miejscowość i kraj), nazw zadań oraz kwot przyznanego
dofinansowania.
We współpracy z Konsulatem Generalnym RP w Manchesterze wykonano tablicę ku czci
Polaków deportowanych w głąb ZSRR i tam zmarłych, która została odsłonięta w kwietniu
br. w Manchesterze.
Ad 6.
W 2026 roku zostanie opracowana dokumentacja do prac rewaloryzacyjnych obejmujących
stworzenie miejsca pamięci i imiennego upamiętnienia ofiar drugiej wojny światowej z Polski
na Cmentarzu Krematorium w Brandenburgu nad Hawelą. Projekt zakłada także
przeprowadzenie kwerend archiwalnych mających na celu ustalenie danych personalnych
ofiar, głównie straconych w więzieniu Zuchthaus Brandenburg-Görden, które zostaną
umieszczone w projekcie planowanego upamiętnienia.
Ad 7.
W 2003 r. została podpisana
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem
Republiki Federalnej Niemiec o grobach ofiar wojen i przemocy totalitarnej, na mocy której
Rząd RFN gwarantuje utrzymanie, renowację i pielęgnowanie na własny koszt polskich
grobów i cmentarzy wojennych na terytorium RFN. Art. 3 ww. Umowy reguluje, że
pomniki
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
ofiar wojen i przemocy totalitarnej, które nie są zlokalizowane na cmentarzach wojennych,
objęte są ochroną prawną tego państwa, na którego terytorium się znajdują.
Z poważaniem
z up. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sekretarz Stanu
Maciej Wróbel
/podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 3 of 3 --