Interpelacja w sprawie dostępu organizacji pozarządowych do środków z Funduszu Dopłat
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16951
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie dostępu organizacji pozarządowych do środków z Funduszu Dopłat
Zgłaszający: Patryk Jaskulski
Data wpływu: 05-05-2026
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących zasad przyznawania bezzwrotnego wsparcia z Funduszu Dopłat, którego dysponentem jest Bank Gospodarstwa Krajowego, w szczególności w zakresie możliwości ubiegania się o środki przez organizacje pozarządowe realizujące inwestycje w obszarze mieszkalnictwa wspomaganego i treningowego. Z informacji publikowanych przez BGK wynika, że o wsparcie mogą ubiegać się m.in. gminy, powiaty, związki międzygminne, jednoosobowe spółki gminne oraz organizacje pozarządowe i inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego. Jednocześnie w praktyce stosowania przepisów dochodzi do sytuacji, w której organizacje pozarządowe – pomimo pozytywnej oceny merytorycznej składanych wniosków – napotykają na ograniczenia interpretacyjne skutkujące odmową przyznania wsparcia.
Bank Gospodarstwa Krajowego powołuje się przy tym na interpretację Ministerstwa Rozwoju i Technologii, zgodnie z którą prowadzenie mieszkań treningowych i wspomaganych przez organizacje pozarządowe w ramach systemu pomocy społecznej powinno odbywać się wyłącznie na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 25 ustawy o pomocy społecznej.
Taka interpretacja w praktyce wyklucza możliwość samodzielnego ubiegania się przez organizacje pozarządowe o środki na realizację inwestycji, nawet w sytuacji gdy organizacja: – posiada odpowiednie doświadczenie i potencjał,
– jest gotowa pokryć wymagany wkład własny (minimum 20% kosztów inwestycji),
– bierze na siebie pełne ryzyko inwestycyjne,
– planuje prowadzenie mieszkań wspomaganych w oparciu o art. 53 ust. 15 ustawy o pomocy społecznej (tj. na podstawie umów cywilnoprawnych, poza systemem zleceń JST).
W konsekwencji powstaje istotna luka systemowa ograniczająca rozwój mieszkań wspomaganych i treningowych, szczególnie w sytuacji niewystarczającego zaangażowania jednostek samorządu terytorialnego.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Na jakiej podstawie prawnej ogranicza się możliwość przyznania wsparcia z Funduszu Dopłat organizacjom pozarządowym, które planują prowadzenie mieszkań wspomaganych poza systemem zleceń JST?
Czy interpretacja Ministerstwa Rozwoju i Technologii uwzględnia w pełni treść art. 53 ust. 15 ustawy o pomocy społecznej dopuszczającego funkcjonowanie takich mieszkań na podstawie umów cywilnoprawnych?
Czy zdaniem Ministra obecne stosowanie przepisów nie prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia dostępu organizacji pozarządowych do środków publicznych, mimo że formalnie są one wskazane jako beneficjenci programu?
Czy planowane są zmiany legislacyjne lub interpretacyjne, które umożliwią organizacjom pozarządowym samodzielną realizację inwestycji w zakresie mieszkań wspomaganych i treningowych z wykorzystaniem środków Funduszu Dopłat?
Jak ministerstwo ocenia wpływ obecnej praktyki na rozwój systemu wsparcia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz dostępność mieszkań wspomaganych w Polsce?
Z poważaniem Patryk Jaskulski
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Tomasz Lewandowski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10395 znakówkancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DM-II.054.5.2026
Warszawa, 28 maja 2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację Posła Patryka Jaskulskiego nr 16951 w sprawie
dostępu organizacji pozarządowych do środków z Funduszu Dopłat
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Patryka Jaskulskiego przedstawiam następujące
wyjaśnienia.
Ad 1.
Na wstępie należy podkreślić, że jednym z głównych zadań ministra właściwego do spraw
budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa jest
tworzenie rozwiązań umożliwiających zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych przez
indywidualne gospodarstwa domowe. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywa współpraca
z jednostkami samorządu terytorialnego, szczególnie z gminami, którym na mocy ustawy z
dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym powierzono realizowanie obowiązku
zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców. Gmina jest zobowiązana do
prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, co
obejmuje tworzenie warunków do uzyskania mieszkań, w tym poprzez realizację
programów mieszkaniowych i wspieranie rozwoju budownictwa komunalnego.
Program budownictwa społecznego i komunalnego1 stanowi zatem wsparcie
realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego2 zadań z zakresu pomocy
społecznej w formie mieszkań treningowych lub wspomaganych.
Możliwość prowadzenia mieszkań treningowych i wspomaganych przez podmioty spoza
systemu administracji publicznej, poskutkowała umożliwieniem3 ubiegania się o uzyskanie
bezzwrotnego finansowego wsparcia przez organizacje pozarządowe, o których mowa
w art. 3 ust. 2 oraz podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia
2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie4 - na utworzenie
(modernizację) lokali mieszkalnych mających służyć wykonywaniu zadań z zakresu pomocy
społecznej.
1 Program realizowany na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o finansowym wsparciu niektórych
przedsięwzięć mieszkaniowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 511) dalej: ustawa o finansowym wsparciu.
2 Zgodnie z art. 6 ustawy o finansowym wsparciu uprawnionymi do ubiegania się o finansowe wsparcie są: gmina,
związek międzygminny, jednoosobowa spółka gminna, powiat, organizacja pozarządowa, podmiot działalności
pożytku publicznego.
3 Zmiana ustawy o finansowym wsparciu dokonana mocą ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych
ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 11).
4 Dz.U. z 2025 r. poz. 1338
-- 1 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Odpowiadając na pytanie wyjaśniam, że z uwagi na cel ustawy o finansowym wsparciu,
jakim jest m.in. tworzenie (i modernizacja) mieszkań treningowych i wspomaganych mające
na celu wsparcie systemu pomocy społecznej, bezzwrotne finansowe wsparcie udzielane
ze środków budżetu państwa kierowane jest do osób objętych procedurą udzielania
wsparcia określoną w ustawie o pomocy społecznej5.
Zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, mieszkania
treningowe i wspomagane mogą być prowadzone przez każdą jednostkę organizacyjną
pomocy społecznej lub organizację pozarządową, o której mowa w art. 3 ust. 2 ustawy
z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, oraz
podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy, prowadzące działalność w zakresie
pomocy społecznej, pieczy zastępczej lub integracji i reintegracji zawodowej i społecznej
osób zagrożonych wykluczeniem społecznym - na zasadach określonych w art. 25 ustawy
o pomocy społecznej.
Art. 25 ww. ustawy określa zasady zlecania realizacji zadania publicznego z zakresu
pomocy społecznej, tj. tryb zlecenia prowadzenia mieszkania. Tym samym należy
rozumieć, iż w ramach pomocy społecznej osoby kierowane są tylko do mieszkań
prowadzonych przez ww. podmioty na zlecenie jednostki samorządu terytorialnego.
Mieszkania treningowe i wspomagane nie są odrębną jednostką organizacyjną pomocy
społecznej, bowiem stanowią jedną z form pomocy społecznej (jedno ze świadczeń
niepieniężnych określone w art. 36 pkt 2 lit. n ustawy o pomocy społecznej)
przygotowującą, przy wsparciu specjalistów, osoby w nich przebywające do prowadzenia
niezależnego życia, lub wspierającą te osoby w codziennym funkcjonowaniu.
Podstawą przyznania tego typu świadczenia jest decyzja, wydawana po dokonaniu ustaleń
między podmiotem kierującym do tej formy wsparcia, podmiotem prowadzącym
mieszkanie treningowe lub wspomagane oraz osobą ubiegającą się o pobyt w tym
mieszkaniu lub jej przedstawicielem ustawowym (art. 53 ust. 11 ustawy o pomocy
społecznej).
Ad 2. i 3.
Stanowisko MRiT dotyczy możliwości ubiegania się o bezzwrotne finansowe wsparcie na
realizację przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 6 ustawy o finansowym wsparciu.
Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w Ad 1, o możliwości ubiegania się o bezzwrotne
finansowe wsparcie decyduje warunek realizacji zadań zgodnie z systemem pomocy
społecznej. Zadania te realizowane są przez podmioty administracji publicznej lub na ich
zlecenie.
Ustawa o finansowym wsparciu nie ogranicza możliwości ubiegania się o wsparcie
udzielane z Funduszu Dopłat organizacjom pozarządowym i podmiotom, o których mowa
w wystąpieniu. Możliwość udzielenia wsparcia uzależniona jest jedynie od zakresu
realizacji zadań przez ww. jednostki. Nie zachodzi zatem sytuacja, w której jakikolwiek
podmiot uprawniony do ubiegania się o finansowe wsparcie, jest wykluczony z możliwości
otrzymania środków z Funduszu Dopłat. Jeżeli np. w ramach tej samej placówki ww.
jednostka udostępnia lub planuje udostępniać mieszkania treningowe lub wspomagane
realizując zadania, zgodnie z art. 25 ustawy o pomocy społecznej, może otrzymać wsparcie
na ich tworzenie lub modernizację. Jeżeli natomiast udostępnia je na podstawie umowy
cywilnoprawnej, zawartej z osobą korzystającą z pobytu w takim mieszkaniu, wówczas
5 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639), dalej: ustawa o
pomocy społecznej.
-- 2 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
świadczenie usług społecznych odbywa się poza systemem wsparcia określonym
w ustawie o pomocy społecznej (art. 53 ust. 15 ustawy o pomocy społecznej). W takiej
sytuacji nie ma możliwości ubiegania się o wsparcie z Funduszu Dopłat.
Ad 4.
Odnosząc się do kwestii zmian legislacyjnych lub interpretacyjnych w poruszonym
w interpelacji zakresie informuję, że MRiT proceduje obecnie projekt ustawy o zmianie
ustawy o finansowym wsparciu niektórych przedsięwzięć mieszkaniowych oraz niektórych
innych ustaw (nr w wykazie prac legislacyjnych UD 360), w którym przewiduje się
wprowadzenie kryteriów, które powinny spełnić organizacje pozarządowe oraz podmioty,
o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku
publicznego i o wolontariacie, by ubiegać się o bezzwrotne granty z Funduszu Dopłat -
takich, jak określony staż w realizacji zadań z zakresu pomocy społecznej.
Proponowane rozwiązanie ma zapewnić prawidłowość realizacji przedsięwzięcia, o którym
mowa w art. 6 ustawy o finansowym wsparciu i zagwarantować prawidłowe
wykorzystanie środków publicznych. Projekt ustawy dostępny jest na stronie Rządowego
Centrum Legislacji, w zakładce „Rządowy proces legislacyjny” pod adresem:
https://legislacja.gov.pl/projekt/12408151.
Ad 5.
Zgodnie z informacją zawartą w odpowiedzi na pytanie 1, we właściwości ministra
właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz
mieszkalnictwa pozostaje rządowy program budownictwa społecznego i komunalnego,
przeznaczony także wsparciu mieszkalnictwa wspomaganego.
W latach 2022–2024 w ramach programu BSK złożono łącznie 1 881 wniosków o
wsparcie na łączną kwotę ok. 8 083 981 tys. zł. Organizacje pozarządowe złożyły 24
wnioski, co odpowiada ok. 1,3% wszystkich wniosków na łączną kwotę ok. 137 002 tys. zł,
tj. ok. 1,7% łącznej kwoty wnioskowanego wsparcia. Liczba wniosków składanych przez
organizacje pozarządowe pozostaje zatem niewielka.
W poszczególnych latach udział organizacji pozarządowych w liczbie wniosków wynosił
odpowiednio:
– 2022 r. – 7 z 500 wniosków (ok. 1,4%),
– 2023 r. – 9 z 737 wniosków (ok. 1,2%),
– 2024 r. – 8 z 644 wniosków (ok. 1,2%).
Udział organizacji pozarządowych we wnioskowanej kwocie wsparcia kształtował się na
poziomie:
– 2022 r. – ok. 1,4% (26 371,55 tys. zł),
– 2023 r. – ok. 1,4% (40 365,92 tys. zł),
– 2024 r. – ok. 2,1% (70 264,15 tys. zł).
Podkreślenia przy tym wymaga, że za rozwój systemu wsparcia osób zagrożonych
wykluczeniem społecznym oraz usunięcie barier w dostępie do mieszkań wspomaganych
odpowiada minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Obecnie przez tego
ministra procedowany jest projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz
niektórych innych ustaw, mający na celu wdrożenie zmian ukierunkowanych na
zwiększenie dostępności i jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań
pomocowych oraz zapewnienie skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia
-- 3 of 4 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
dla osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Zmiany te obejmą także
mieszkalnictwo wspomagane i treningowe. Oznacza to, że w funkcjonowaniu tego
systemu zidentyfikowano bariery uniemożliwiające rozwój tego rodzaju usług, a także
stwierdzono potrzebę podjęcia kompleksowych działań naprawczych.
Biorąc pod uwagę powyższe należy zwrócić uwagę, że finansowanie mieszkalnictwa
wspomaganego ze środków Funduszu Dopłat jest instrumentem podążającym za
systemowymi rozwiązaniami, a nie warunkującym jego rozwój sam w sobie.
Projekt ustawy o zmianie ustawy pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
(UD315) jest dostępny pod adresem:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12408603/katalog/13194462#13194462
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Tomasz Lewandowski
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
w Ministerstwie Rozwoju i Technologii
-- 4 of 4 --