Interpelacja w sprawie planowanej reformy systemu ustawowych ulg przejazdowych w publicznym transporcie zbiorowym

Interpelacja nr 16938

do ministra infrastruktury

w sprawie planowanej reformy systemu ustawowych ulg przejazdowych w publicznym transporcie zbiorowym

Zgłaszający: Michał Moskal

Data wpływu: 05-05-2026

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej kieruję do Pana Ministra ponownie interpelację poselską w sprawie planowanej reformy systemu ustawowych ulg przejazdowych w publicznym transporcie zbiorowym.

Niniejsze ponowne wystąpienie wynika z faktu, że odpowiedź wiceministra Przemysława Koperskiego z dnia 29 maja 2025 r., udzielona w imieniu Pana Ministra, na interpelację nr 9461 wniesioną wspólnie z posłami Andrzejem Adamczykiem, Mariuszem Błaszczakiem, Dariuszem Stefaniukiem oraz Anną Gembicką, w żadnym z siedmiu zadanych pytań nie zawierała odpowiedzi merytorycznej. Pismo to ograniczało się do referowania procedury wynikającej z Regulaminu Pracy Rady Ministrów oraz do zawartej tam jednoznacznej deklaracji: „szacowany przez resort termin na skierowanie już opracowanego tekstu projektu ustawy wraz z uzasadnieniem i Oceną Skutków Regulacji do uzgodnień międzyresortowych, a jednocześnie do konsultacji publicznych i opiniowania to III lub IV kwartał 2025 r.”.

Tymczasem od dnia udzielenia tej odpowiedzi minęło już dwanaście miesięcy. Najpóźniejszy z deklarowanych terminów (koniec IV kwartału 2025 r.) upłynął cztery miesiące temu, a najwcześniejszy (koniec III kwartału 2025 r.) – siedem miesięcy temu. Stan faktyczny prac legislacyjnych przedstawia się następująco:

- na koniec kwietnia 2026 r. – jak wynika z dziennikarskich ustaleń branżowego portalu „Rynek Kolejowy” z 28 kwietnia 2026 r., potwierdzonych przez Ministerstwo Infrastruktury – projekt ustawy o zmianie ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego nadal nie został wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów; wniosek o wpis do tego wykazu, według informacji rzeczniczki resortu Anny Szumańskiej, był jedynie „omawiany na Zespole Programowania Prac Rządu”, co po blisko roku od pisemnej deklaracji Pana wiceministra Koperskiego nie odpowiada żadnemu rozsądnemu standardowi rzetelności;

- z uwagi na powyższe nie odbyły się jeszcze – i nie mogły się odbyć – ani uzgodnienia międzyresortowe, ani konsultacje publiczne, ani opiniowanie projektu, mimo że stosownie do § 36 i § 38 Regulaminu Pracy Rady Ministrów (uchwała nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r.) etapy te są warunkiem koniecznym dla dalszego procedowania jakiegokolwiek projektu ustawy; opóźnienie wynosi zatem już co najmniej dwa kwartały względem najpóźniejszego z terminów wskazanych w odpowiedzi z 29 maja 2025 r.;

- w międzyczasie – mimo dwukrotnie podtrzymanej publicznie obietnicy resortu („naszym podstawowym założeniem jest zmniejszenie liczby wymiarów ulg przy zachowaniu lub podwyższeniu wymiarów ulg w stosunku do wszystkich obecnie uprawnionych grup społecznych i zawodowych”) – do dnia złożenia niniejszej interpelacji nie ujawniono opinii publicznej żadnego konkretnego projektu, w którym wszystkie obecnie uprawnione grupy mogłyby zweryfikować, czy faktycznie zachowają lub podwyższą poziom przysługujących im ulg; brak ten pogłębia niepewność emerytów, rencistów, osób z niepełnosprawnościami, opiekunów, weteranów, kombatantów, studentów, uczniów, rodzin wielodzietnych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych korzystających dziś z ulg ustawowych w wysokościach 95%, 93%, 78%, 51%, 49%, 37% i 33%;

- na potrzebę pilnego uporządkowania systemu ulg ustawowych zwracały uwagę liczne organizacje branżowe – m.in. Railway Business Forum oraz Fundacja ProKolej – a także Pan Janusz Malinowski, prezes Zarządu PKP Intercity SA, największego przewoźnika dalekobieżnego w Polsce; mimo szerokiego konsensusu co do potrzeby zmiany, resort od kilkunastu miesięcy nie sfinalizował etapu, który zgodnie z odpowiedzią z 29 maja 2025 r. miał polegać wyłącznie na „gromadzeniu i analizowaniu danych”;

- w odpowiedzi z 29 maja 2025 r. wskazano, że projekt obejmie wyłącznie ulgi w przewozach kolejowych jako pierwszy z etapów „kompleksowych zmian systemu ustawowych ulg przejazdowych”, a zmiany obejmujące przewozy autobusowe nastąpią dopiero w dalszej kolejności; oznacza to, że nawet w najbardziej optymistycznym scenariuszu, pełna reforma systemu ulg – obejmująca zarówno kolej, jak i autobusy – w ogóle nie zostanie zakończona do końca obecnej kadencji Sejmu, a tym samym deklaracja ministra infrastruktury z lata 2024 r. dotycząca „wspólnego biletu” pozostanie nawet w warstwie programowej niezrealizowana;

- w odpowiedzi z 29 maja 2025 r. nie udzielono żadnej odpowiedzi na konkretne pytania zawarte w interpelacji nr 9461, w szczególności na: pytanie 1 (Które grupy zyskają, a które stracą na nowych regulacjach?), pytanie 2 (Kto z kierownictwa resortu nadzoruje proces?), pytanie 3 (analiza wpływu na grupy zależne od ulg), pytanie 4 (gwarancje zachowania uprawnień), pytanie 6 (uzasadnienie ewentualnego obniżenia ulg w warunkach inflacji) oraz pytanie 7 (rozważane alternatywy nieograniczające beneficjentów); odpowiedź mająca formę referatu o procedurze legislacyjnej Rady Ministrów nie odpowiada w żaden sposób na intencję interpelacji.

Mając powyższe na uwadze, w obliczu zbliżającego się rocznego rozkładu jazdy 2026/2027 oraz ogłoszonych przez Pana Ministra deklaracji o budowie „wspólnego biletu” jako głównego osiągnięcia kadencji w obszarze transportu publicznego, uprzejmie wnoszę o udzielenie precyzyjnych, merytorycznych i terminowych odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Z jakich konkretnych przyczyn projekt ustawy o zmianie ustawy o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego nie został skierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania w III lub IV kwartale 2025 r., mimo jednoznacznej deklaracji złożonej w piśmie z 29 maja 2025 r. (znak: DBI-3.054.3.2025)? Proszę o wskazanie pisemnych przyczyn opóźnienia oraz osób odpowiedzialnych za jego powstanie.

2. Jaki jest aktualny, dokładny harmonogram dalszych prac legislacyjnych nad reformą ulg ustawowych?

W szczególności proszę o wskazanie:

- planowanej daty wpisu projektu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów;
- planowanej daty skierowania projektu do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania;
- planowanej daty rozpatrzenia projektu przez Stały Komitet Rady Ministrów oraz Komisję Prawniczą;
- planowanej daty przyjęcia projektu przez Radę Ministrów i skierowania do Sejmu RP;
- planowanej daty wejścia w życie nowych przepisów.

3. Pytanie powtórzone z interpelacji nr 9461 i pozostawione bez odpowiedzi: Kto z kierownictwa Ministerstwa Infrastruktury (minister, sekretarz stanu lub podsekretarz stanu) bezpośrednio i osobiście nadzoruje prace nad reformą ulg ustawowych? Proszę o podanie imienia, nazwiska i stanowiska osoby koordynującej ten proces na poziomie politycznym oraz na poziomie urzędniczym (dyrektor lub zastępca dyrektora departamentu).

4. Czy resort dysponuje już – po blisko roku od deklarowanego „gromadzenia i analizowania danych” – konkretnymi szacunkami, według których w nowym, uproszczonym systemie ulg:

- emeryci i renciści (obecnie korzystający z dwóch przejazdów rocznie z ulgą 37%) zachowają, podwyższą czy obniżą poziom przysługujących im ulg;
- osoby niewidome niezdolne do samodzielnej egzystencji oraz ich opiekunowie (obecnie ulga 95%);
- osoby z niepełnosprawnością niezdolne do samodzielnej egzystencji (ulga 49% na bilety miesięczne, 78% w innych przypadkach);
- uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych (ulga 37% na bilety jednorazowe, 49% na bilety miesięczne) oraz studenci (ulga 51% na bilety miesięczne);
- weterani, kombatanci, inwalidzi wojenni i wojskowi (ulgi do 100%);
- umundurowani funkcjonariusze Straży Granicznej, Żandarmerii Wojskowej, Policji i Krajowej Administracji Skarbowej w czasie wykonywania czynności służbowych (ulga 78%);
- rodziny wielodzietne posiadające Kartę Dużej Rodziny?

Proszę o przekazanie zestawienia szacunków w formie tabelarycznej, z rozbiciem na każdą z powyższych kategorii oraz wskazaniem proponowanego nowego wymiaru ulgi.

5. Czy Pan Minister może – po blisko dwóch latach prac koncepcyjnych – złożyć wiążącą deklarację, że żadna z grup obecnie uprawnionych do ulg ustawowych nie utraci dotychczasowego poziomu uprawnień? Jeżeli tak – proszę o złożenie takiej deklaracji w sposób jednoznaczny i wiążący w odpowiedzi na niniejszą interpelację. Jeżeli nie – proszę o wskazanie grup, w odniesieniu do których resort rozważa obniżenie wymiaru ulgi, wraz z uzasadnieniem.

6. Mając na uwadze deklarację z odpowiedzi z 29 maja 2025 r. o „zmniejszeniu liczby wymiarów ulg z obecnych dziewięciu do nie więcej niż trzech” – proszę o wskazanie:

- jakie konkretnie trzy (lub mniej) wymiary procentowe ulg są obecnie rozważane jako docelowe;
- na jakiej podstawie zostały one wyznaczone – w szczególności czy planowane jest podwyższenie najniższych obecnych wymiarów (33%, 37%, 49%) do poziomu zbliżonego do 50%, czy obniżenie najwyższych (95%) do poziomu niższego;
- jakie są szacowane skutki finansowe takiej zmiany dla budżetu państwa w ramach dotacji przedmiotowej do ulg w przewozach kolejowych w pierwszym pełnym roku obowiązywania nowych przepisów;
- w jaki sposób zostało zabezpieczone finansowanie ewentualnego podwyższenia ulg dla części grup, jeżeli – zgodnie z deklaracją – żadna grupa nie ma stracić.

7. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury uzasadni wprowadzenie nowych przepisów w sytuacji, w której skumulowana inflacja w okresie od stycznia 2024 r. do końca 2025 r. wyniosła kilkanaście procent, a ceny biletów przewoźników regionalnych były w tym okresie kilkukrotnie podwyższane? Czy Ministerstwo Infrastruktury – w ramach prac nad projektem – przeprowadziło analizę wpływu reformy na realną dostępność cenową transportu publicznego dla gospodarstw domowych o najniższych dochodach, w szczególności w regionach peryferyjnych objętych zjawiskiem wykluczenia transportowego (m.in. województwo lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, podlaskie)?

8. Pytanie powtórzone z interpelacji nr 9461 i pozostawione bez odpowiedzi: Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważało lub rozważa alternatywne rozwiązania, które nie wymagałyby „upraszczania” systemu kosztem beneficjentów, lecz skupiłyby się na poprawie efektywności zarządzania obecnymi ulgami – m.in. poprzez digitalizację dokumentów uprawniających, integrację z systemem mObywatel, ujednolicenie sposobu rozliczeń dotacji przedmiotowej z przewoźnikami, a nie obniżenie poziomu uprawnień? Jeżeli tak – proszę o przedstawienie wariantów rozważanych przez resort. Jeżeli nie – dlaczego pominięto tę możliwość?

9. Czy w obliczu opóźnienia prac nad reformą ulg w przewozach kolejowych (które – zgodnie z odpowiedzią z 29 maja 2025 r. – mają być zaledwie pierwszym etapem reformy) Ministerstwo Infrastruktury zamierza przedstawić oddzielny harmonogram drugiego etapu obejmującego przewozy autobusowe? Proszę o wskazanie, kiedy realnie zostaną zrównane wymiary ulg między koleją a transportem autobusowym, co Pan Minister deklarował publicznie jako warunek wstępny wprowadzenia „wspólnego biletu”. Czy w obecnej kadencji Sejmu reforma ta zostanie zakończona w pełnym zakresie?

10. W jaki sposób Ministerstwo Infrastruktury zamierza przeprowadzić konsultacje publiczne, aby wykraczały one poza standardową procedurę 30-dniowego opiniowania w Rządowym Centrum Legislacji? W szczególności proszę o wskazanie, czy planowane są:

- odrębne konsultacje z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami, w szczególności z Polskim Związkiem Niewidomych, Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną oraz Polskim Forum Osób z Niepełnosprawnościami;
- konsultacje z reprezentacją emerytów i rencistów (m.in. Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów);
- konsultacje z rzecznikiem praw obywatelskich;
- konsultacje z Konwentem Marszałków Województw RP – jako organizatorem regionalnych przewozów kolejowych;
- konsultacje z reprezentacją rodzin wielodzietnych (m.in. Związek Dużych Rodzin Trzy Plus);
- publikacja wyników konsultacji wraz z imiennymi tabelami uwzględnionych i nieuwzględnionych uwag.

11. Jakie środki w ustawie budżetowej na 2026 r. oraz w projekcie ustawy budżetowej na 2027 r. zostały zarezerwowane na ewentualne podwyższenie dotacji przedmiotowej do ulg w przewozach kolejowych, niezbędne do sfinansowania reformy w wariancie „żadna grupa nie traci, część zyskuje”? Proszę o podanie konkretnych pozycji budżetowych oraz – w przypadku braku zarezerwowania środków – wskazanie, w jakim trybie i z jakiego źródła zostaną one pozyskane.

Oczekuję wyczerpujących, merytorycznych i terminowych odpowiedzi na powyższe pytania. Pragnę podkreślić, że odpowiedź z 29 maja 2025 r., w której nie udzielono żadnej merytorycznej odpowiedzi na siedem zadanych pytań – w szczególności na pytanie o osobę nadzorującą proces oraz o gwarancje zachowania uprawnień – stanowi naruszenie standardów odpowiedzialności rządu wobec parlamentu i będzie skutkować kolejnym wystąpieniem w trybie art. 193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.

Sprawa ta dotyczy bowiem nie tylko abstrakcyjnej procedury legislacyjnej, lecz przede wszystkim warunków życia milionów Polaków – emerytów, rencistów, osób z niepełnosprawnościami, opiekunów, weteranów, kombatantów, uczniów, studentów, rodzin wielodzietnych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych – którzy każdego roku korzystają z ulg ustawowych w przewozach kolejowych i autobusowych. Brak transparentności co do kierunku zmian, w sytuacji rosnących cen biletów i utrzymującej się presji inflacyjnej, podważa zaufanie obywateli do rządu i stanowi formę zaniechania, która nie powinna mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa.

Z wyrazami szacunku Michał Moskal
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej