Interpelacja w sprawie planowanej modernizacji Zalewu Zemborzyckiego w Lublinie

Interpelacja nr 16935

do ministra infrastruktury

w sprawie planowanej modernizacji Zalewu Zemborzyckiego w Lublinie

Zgłaszający: Michał Moskal

Data wpływu: 05-05-2026

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, kieruję do Pana Ministra trzecią z kolei interpelację poselską w sprawie planowanej modernizacji Zalewu Zemborzyckiego w Lublinie.

Niniejsze ponowne wystąpienie wynika z faktu, że odpowiedź wiceministra Przemysława Koperskiego z dnia 30 lipca 2025 r., udzielona w imieniu Pana Ministra na interpelację nr 9513, nie tylko nie odpowiedziała na zadane pytania w sposób merytoryczny, lecz przede wszystkim potwierdziła to, czego mieszkańcy Lublina obawiali się od miesięcy: „ze względu na ograniczenia środowiskowe oraz brak spełnienia warunków naboru i wytycznych w poszczególnych programach, nie było możliwości uzyskania wsparcia UE dla rewitalizacji zbiornika”. Innymi słowy, Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie po blisko siedmiu latach od przejęcia zarządzania zalewem (1 stycznia 2018 r.) i po blisko sześciu latach od rozpoczęcia prac przygotowawczych (kwiecień 2019 r.) nie pozyskało żadnych środków unijnych na inwestycję, której koszt szacowany jest na ok. 500 mln zł.

Od dnia udzielenia odpowiedzi z 30 lipca 2025 r. minęło dziewięć miesięcy. W tym okresie nie tylko nie nastąpił żaden istotny postęp w realizacji inwestycji, lecz wręcz przeciwnie – ujawniły się nowe okoliczności, które wymagają pilnej, ponownej interwencji parlamentarnej. W szczególności wskazuję na następujące fakty:

w dniu 4 września 2025 r. (przy okazji wrześniowej sesji Rady Miasta Lublin) wszyscy 31 radni Rady Miasta Lublin – zarówno z Klubu Radnych Prezydenta Krzysztofa Żuka (18 radnych), jak i z Klubu Radnych „Prawo i Sprawiedliwość” (13 radnych) – jednogłośnie przyjęli wspólne stanowisko apelujące do Pana Ministra o niezwłoczne wsparcie działań zmierzających do zapewnienia środków finansowych na modernizację Zalewu; był to wyjątkowy w historii samorządu lubelskiego ponadpolityczny apel obejmujący 100% składu Rady; apel został przekazany Panu Ministrowi;

zgodnie z opublikowanymi przez branżowy portal „Jawny Lublin” analizami dokumentacji projektowej, pozwolenie na budowę Centrum Edukacyjno-Operacyjnego PGW Wody Polskie „Lublin-Zemborzyce” (komponent IV inwestycji), o którym Pan wiceminister Koperski poinformował w piśmie z 30 lipca 2025 r., wygasa już w 2026 roku; oznacza to, że bez rozpoczęcia faktycznych robót budowlanych w tym roku PGW Wody Polskie utraci ważność pozwolenia i będzie musiało powtórzyć całą procedurę planistyczno-administracyjną – z prognozowanym opóźnieniem o co najmniej 18-24 miesiące i dodatkowymi kosztami; szacowany koszt samej budowy Centrum to 30 mln zł, a Centrum miało być gotowe do końca 2026 r. – termin ten jest dziś, w maju 2026 r., faktycznie niemożliwy do dotrzymania;

w odpowiedzi z 30 lipca 2025 r. wskazano, że zadanie inwestycyjne podzielone zostało na 6 komponentów (przebudowa zapory czołowej, odbudowa przepompowni P-2, odbudowa ogroblowania wstecznego, budowa Centrum Edukacyjno-Operacyjnego, budowa zbiornika wstępnego, pogłębienie czaszy zbiornika głównego), z których komponent V (zbiornik wstępny) nadal nie posiada decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach; jednocześnie sam Pan Minister – jak wynika z publikacji prasowych z października 2024 r. – wyraził zastrzeżenia wobec proponowanego rozwiązania w postaci „wielkiej betonowej wanny”, wskazując za Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Lublinie, że lepszym rozwiązaniem byłoby nadanie rzece Bystrzycy meandrującego charakteru z licznymi rozlewiskami; mimo to, w odpowiedzi z 30 lipca 2025 r. ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że warianty te „będą analizowane w ramach zleconego do wykonania koreferatu”, bez podania ani terminu wykonania koreferatu, ani daty podjęcia decyzji co do wariantu;

w odpowiedzi z 30 lipca 2025 r. wskazano, że PGW Wody Polskie „zabezpieczyło środki finansowe na dokończenie dokumentacji projektowej dla poszczególnych obiektów realizacyjnych”, natomiast finansowanie samych robót budowlanych zaplanowanych na lata 2026-2030 pozostaje całkowicie nieuzgodnione; oznacza to, że na pierwszy rok zaplanowanej budowy (2026), który właśnie się rozpoczął, nie zarezerwowano w budżecie państwa żadnych konkretnych kwot, mimo że roboty budowlane miały rozpocząć się „wiosną 2025 r.”, jak deklarował publicznie dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Marcin Troć w lipcu 2024 r.;

rok 2026 jest – jak wynika z opublikowanego harmonogramu – pierwszym pełnym rokiem realizacji prac budowlanych; tymczasem w ustawie budżetowej na 2026 r. uchwalonej przez Sejm RP nie wyodrębniono pozycji dotyczącej finansowania modernizacji Zalewu Zemborzyckiego; w połączeniu z faktem, że Wody Polskie nie pozyskały środków unijnych z programów regionalnych, krajowych ani z Programu LIFE, oznacza to, że deklaracja resortu o „realizacji w latach 2026-2030” jest bez pokrycia finansowego;

w międzyczasie kontynuowane są negatywne procesy ekologiczne na zbiorniku – sezony 2024 i 2025 ponownie były naznaczone licznymi zakwitami sinic, tymczasowym zamykaniem kąpieliska na „Słonecznym Wrotkowie” i pogarszającym się stanem ekologicznym wody, co bezpośrednio uderza w przedsiębiorców prowadzących działalność turystyczną i rekreacyjną w otoczeniu zbiornika oraz w mieszkańców Lubelszczyzny korzystających z akwenu jako z głównego naturalnego miejsca rekreacji w mieście.

Mając powyższe na uwadze, w obliczu jednogłośnego stanowiska Rady Miasta Lublin, realnego ryzyka wygaśnięcia pozwolenia na budowę Centrum Edukacyjno-Operacyjnego oraz braku zarezerwowania w budżecie państwa na 2026 r. środków na rozpoczęcie deklarowanych prac budowlanych, uprzejmie wnoszę o udzielenie precyzyjnych, merytorycznych i terminowych odpowiedzi na poniższe pytania:

Czy Pan Minister udzielił już Radzie Miasta Lublin merytorycznej, pisemnej odpowiedzi na jednogłośnie przyjęte stanowisko z września 2025 r.? Jeżeli tak, proszę o przekazanie kopii tej odpowiedzi wraz z podaniem daty jej skierowania.

Czy w 2026 r. – pierwszym roku zaplanowanego harmonogramu realizacji robót budowlanych – PGW Wody Polskie rozpocznie faktyczną budowę Centrum Edukacyjno-Operacyjnego „Lublin-Zemborzyce” (komponent IV inwestycji)? Pytanie ma charakter krytyczny ze względu na fakt, że pozwolenie na budowę tego obiektu wygasa w 2026 r., a jego utrata oznaczać będzie konieczność ponownego przeprowadzenia całej procedury planistyczno-administracyjnej. Proszę o:

podanie konkretnej daty rozpoczęcia robót budowlanych Centrum;

wskazanie kwoty zarezerwowanej w budżecie PGW Wody Polskie na 2026 r. na ten cel;

wyjaśnienie, kiedy zostanie ogłoszony przetarg na wykonawcę robót budowlanych;

przedstawienie scenariusza awaryjnego na wypadek wygaśnięcia pozwolenia na budowę.

Jakie konkretnie kwoty zostały zarezerwowane w ustawie budżetowej na 2026 r. oraz w projekcie ustawy budżetowej na 2027 r. na realizację poszczególnych komponentów modernizacji Zalewu Zemborzyckiego? Proszę o przedstawienie zestawienia tabelarycznego z rozbiciem na: (a) Centrum Edukacyjno-Operacyjne, (b) przebudowę zapory czołowej, (c) odbudowę przepompowni P-2, (d) odbudowę ogroblowania wstecznego, (e) pogłębienie czaszy zbiornika głównego, (f) budowę zbiornika wstępnego.

Mając na uwadze fakt, że - zgodnie z odpowiedzią z 30 lipca 2025 r. - „nie było możliwości uzyskania wsparcia UE dla rewitalizacji zbiornika”, proszę o wskazanie:

konkretnych programów unijnych, do których Wody Polskie aplikowały (m.in. FENIKS 2021-2027, FEPW 2021-2027, regionalne programy operacyjne województwa lubelskiego, Program LIFE, Mechanizm Finansowy EOG, KPO);

dat złożenia poszczególnych wniosków oraz dat i przyczyn odrzucenia ich;

podjęcia decyzji o tym, czy Wody Polskie planują ponowne składanie wniosków w nowych naborach po zmianie kryteriów lub uzupełnieniu dokumentacji środowiskowej;

rozważenia nowych źródeł finansowania, w tym z Funduszu Spójności, Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, czy też – w wymiarze krajowym – Funduszu Wsparcia Inwestycji Wodnych.

Kiedy zostanie wykonany koreferat dotyczący wariantowych rozwiązań budowy zbiornika wstępnego, o którym mowa w odpowiedzi z 30 lipca 2025 r.? Proszę o:

podanie daty zlecenia koreferatu oraz wykonawcy;

podanie planowanej daty wykonania koreferatu;

wyjaśnienie, czy resort rozważa rezygnację z budowy zbiornika wstępnego w formie „betonowej wanny” o powierzchni 35 ha (szacowany koszt 166 mln zł) na rzecz tańszego, bardziej naturalnego rozwiązania w postaci nadania rzece Bystrzycy meandrującego charakteru z licznymi rozlewiskami i bogatą roślinnością szuwarową, jak proponuje Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Lublinie;

przedstawienie wstępnych wyliczeń różnicy kosztów obu wariantów oraz ich potencjalnego wpływu na pozyskanie środków unijnych w przyszłych naborach.

Czy resort dysponuje aktualnym, pełnym harmonogramem realizacji wszystkich sześciu komponentów inwestycji, z podziałem na lata 2026, 2027, 2028, 2029, 2030 i ze wskazaniem dat rozpoczęcia oraz zakończenia poszczególnych prac? Jeżeli tak, proszę o jego przedstawienie. Jeżeli nie, kiedy taki harmonogram zostanie opracowany i podany do publicznej wiadomości?

Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa współpracę z Urzędem Miasta Lublin oraz województwem lubelskim w zakresie współfinansowania inwestycji – w szczególności w odniesieniu do tych komponentów, które nie kwalifikują się do finansowania z funduszy unijnych ze względu na ograniczenia środowiskowe? Proszę o wskazanie, czy resort prowadzi w tej sprawie rozmowy z marszałkiem województwa lubelskiego oraz prezydentem miasta Lublina Krzysztofem Żukiem, a także z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Lublinie.

Czy resort rozważa potraktowanie modernizacji Zalewu Zemborzyckiego jako inwestycji o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, mając na uwadze: (a) lokalizację zbiornika w bezpośrednim sąsiedztwie 300-tysięcznego Lublina, (b) doświadczenia powodziowe z 2010 r. i 2024 r. (powódź na Dolnym Śląsku, Opolszczyźnie i terenach południowych) oraz (c) rosnące ryzyko zjawisk ekstremalnych w Polsce w związku ze zmianami klimatu? Czy w ramach Państwowego Planu Zarządzania Ryzykiem Powodziowym Zalew Zemborzycki został wyodrębniony jako obiekt priorytetowy?

Mając na uwadze unikatowy charakter jednogłośnego stanowiska Rady Miasta Lublin z września 2025 r. (wszystkie 31 głosów ZA, ponadpolityczny kompromis Klubu Prezydenta Żuka i Klubu PiS), proszę o wyjaśnienie, dlaczego sprawa modernizacji Zalewu Zemborzyckiego - mimo tak silnej legitymacji samorządowej i mimo trzykrotnych interpelacji parlamentarnych (interpelacje nr 5220, 9513 oraz niniejsza ponowiona interpelacja) – nie znalazła się dotąd w priorytetach Pana Ministra. Czy Pan Minister osobiście rozmawiał w tej sprawie z prezydentem miasta Lublina Krzysztofem Żukiem oraz z marszałkiem województwa lubelskiego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie dat tych rozmów i ich rezultatów.

Na jakim etapie znajduje się postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla komponentu V (zbiornik wstępny)? Proszę o:

podanie daty złożenia wniosku do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Lublinie;

wskazanie aktualnego etapu postępowania;

przedstawienie planowanej daty wydania decyzji;

wyjaśnienie, czy postępowanie środowiskowe jest powiązane z zapowiedzianym koreferatem oraz z możliwością zmiany koncepcji zbiornika wstępnego.

Jakie działania resort podejmuje w okresie do faktycznego rozpoczęcia robót budowlanych, aby ograniczyć skutki dalszej degradacji zbiornika dla:

mieszkańców Lubelszczyzny korzystających z akwenu jako głównego naturalnego miejsca rekreacji w regionie;

przedsiębiorców prowadzących działalność turystyczną i gastronomiczną w otoczeniu zalewu (m.in. ośrodki „Marina”, „Słoneczny Wrotków”, „Dąbrowa”);

rybaków oraz organizacji wędkarskich;

klubów sportów wodnych i organizacji żeglarskich?

Czy Wody Polskie planują w 2026 r. działania doraźne (m.in. kontrolowane redukcje sinic, zarybianie, monitoring jakości wody, działania na poziomie zlewni Bystrzycy)?

Oczekuję wyczerpujących, merytorycznych i terminowych odpowiedzi na powyższe pytania. Pragnę podkreślić, że jest to już trzecie wystąpienie parlamentarne w tej samej sprawie, a poprzednie odpowiedzi resortu (z 28 października 2024 r. oraz z 30 lipca 2025 r.) nie tylko nie udzieliły konkretnych informacji, lecz przede wszystkim potwierdziły rosnące ryzyko fiaska całej inwestycji. Każdy kolejny miesiąc bez decyzji finansowej oznacza dalszą degradację infrastruktury hydrotechnicznej i pogorszenie stanu ekologicznego zbiornika, którego rewitalizacja od 2018 r. – czyli przez ponad osiem lat – jest kolejno zapowiadana i odkładana.

Sprawa ta dotyczy bowiem nie tylko bezpieczeństwa przeciwpowodziowego 300-tysięcznego miasta wojewódzkiego, lecz także: ekologicznego ratunku jednego z największych zbiorników retencyjnych Polski Wschodniej; potencjału turystycznego i rekreacyjnego, z którego korzysta cała Lubelszczyzna; oraz – co najważniejsze – wiarygodności rządu wobec wyborców, którym obiecywano rozpoczęcie konkretnych prac w terminach, które systematycznie nie były dotrzymywane.

Z wyrazami szacunku Michał Moskal
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej