Odpowiedź na interpelację w sprawie finansowania Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Odpowiedź na interpelację nr 16909 w sprawie finansowania Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz Warszawa, 21-05-2026 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 16909 w sprawie finansowania Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje. Na wstępie należy wyjaśnić, że w Polsce ukształtował się odmienny niż w wielu krajach europejskich model organizacji ratownictwa wodnego i górskiego. W polskim systemie główne zadania są realizowane przez podmioty niezależne od struktur budżetowych państwa, a przepisy prawa przewidują wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw wewnętrznych dla organizacji uprawnionych do prowadzenia ratownictwa wodnego lub górskiego. W związku z powyższym użyte w niniejszym wystąpieniu stwierdzenie, że Mazurskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (MOPR) nie ma systemowego finansowania analogicznego do Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (WOPR) i Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (TOPR) nie ma merytorycznego uzasadnienia. Zgodę na wykonywanie ratownictwa górskiego dotychczas otrzymały dwa podmioty – TOPR i Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe – działające jako niezależne stowarzyszenia. Natomiast uprawnienia do wykonywania ratownictwa wodnego obecnie posiada znacznie większa grupa podmiotów – 130 organizacji o różnych formach prawnych, w tym stowarzyszenia, fundacje oraz podmioty prawa handlowego. Stowarzyszenie wskazane w wystąpieniu Pana Posła uzyskało zgodę Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) na wykonywanie ratownictwa wodnego na podstawie decyzji administracyjnej z 17 stycznia 2013 r. Nr 2/2013. Z kolei WOPR (KRS 50111) aktualnie nie posiada statusu podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa wodnego. Organizacja utraciła ten status z dniem 31 grudnia 2013 r., stosownie do przepisu art. 40 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych[1], bowiem w okresie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o bezpieczeństwie na obszarach wodnych nie uzyskała zgody na wykonywanie ratownictwa wodnego. Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe zmieniło także formę organizacyjno-prawną. Przekształciło się w związek sportowy, a w lipcu 2024 r. – w polski związek sportowy. Zgodnie z ustawą z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie[2] polski związek sportowy tworzy się w celu organizowania i prowadzenia współzawodnictwa w danym sporcie. W przypadku WOPR jest to sportowe ratownictwo wodne. Działalność merytoryczna tego stowarzyszenia jest nadzorowana przez Ministra Sportu i Turystyki. W tym miejscu należy wyjaśnić, że systemy finansowania ratownictwa górskiego i wodnego opierają się na podobnych założeniach. Podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa zarówno wodnego, jak i górskiego korzystają z wielu źródeł przychodów zależnych od ich formy prawnej – darowizn i ofiarności publicznej, składek członkowskich, odpłatnej działalności pożytku publicznego, odpisu podatkowego, pracy wolontariuszy oraz przychodów z działalności gospodarczej. Jednocześnie prawodawca przewidział dodatkowe mechanizmy wsparcia publicznego. W przypadku ratownictwa wodnego ustawa o bezpieczeństwie na obszarach wodnych określa: obowiązek dofinansowywania przez wojewodów w ramach dotacji celowych przyznawanych z części budżetu państwa, której są dysponentami zadań z zakresu ratownictwa wodnego; możliwość dofinansowania przez jednostki samorządu terytorialnego, na terenie których jest wykonywane ratownictwo wodne; możliwość dofinansowania szkoleń ratowników wodnych z zakresu ratownictwa wodnego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Należy przy tym wyjaśnić, że dotacje mogą być udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert, natomiast w przypadku odstąpienia od otwartego konkursu ofert, odpowiednio wojewoda oraz organ jednostki samorządu terytorialnego ogłaszają zasady postępowania w sprawach udzielania dotacji. Ponadto ww. ustawa stanowi o: ograniczeniu swobody organizacji rynku usług ratowniczych wskazując, że zarządzający wyznaczonym obszarem wodnym (kąpieliska, baseny itp.), jeżeli nie zatrudniają bezpośrednio sami ratowników wodnych, mogą zlecić w drodze umowy organizowanie, kierowanie i koordynowanie działań ratowniczych jedynie podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa wodnego; możliwości zarobkowania na organizacji szkoleń, zabezpieczenia ratowniczego regat i innych imprez na wodzie. W odniesieniu do ratownictwa górskiego ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich[3] określa: obowiązek powierzania zadań z zakresu ratownictwa górskiego przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i finansowania ich w ramach dotacji celowych przyznawanych z części budżetu państwa, której jest dysponentem; możliwość udzielania dotacji celowych przez jednostki samorządu terytorialnego podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na finansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową z Ministrem SWiA; obowiązek dla parków narodowych przekazywania w wysokości 15% wpływów pomniejszonych o należny podatek od towarów i usług za każdy kwartał podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego na obszarze, na którym znajduje się określony park narodowy, z przeznaczeniem na dofinansowanie zadań w zakresie ratownictwa górskiego nieobjętych umową z Ministrem SWiA. Dotacje te są udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert ze sporządzeniem analizy co do zasadności zlecania takiego zadania. Ponadto ww. ustawa przewiduje: ograniczenie swobody organizacji rynku usług ratowniczych wskazując, że zarządzający zorganizowanymi terenami narciarskimi, jeżeli nie zatrudniają sami ratownika narciarskiego, mają obowiązek na podstawie umowy zlecić organizowanie, kierowanie, koordynowanie i bezpośrednio prowadzenie działań ratowniczych na zorganizowanych terenach narciarskich podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego; możliwość zarobkowania na organizacji szkoleń z zakresu ratownictwa narciarskiego, zabezpieczania imprez sportowych i turystycznych w zakresie ratownictwa górskiego i narciarskiego itp. Reasumując powyższe należy wskazać, że systemy finansowania ratownictwa górskiego i wodnego są do siebie podobne. Różnice występujące pomiędzy finansowaniem ratownictwa wodnego i górskiego są związane ze specyfiką i różnorodnością konkretnej działalności, dużą liczbą podmiotów zajmujących się ratownictwem wodnym oraz faktem, że w różnych regionach Polski, ze względu na ukształtowanie terenu i rodzaje występujących wód, zaznaczają się znaczne różnice w lokalnych potrzebach. Zasadne jest zatem, aby to wojewodowie mieli udział w finansowaniu ratownictwa wodnego na swoim terenie. Natomiast porównywanie podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego i górskiego, bez uwzględnienia wszystkich różnic, jest niezasadne. Odnosząc się szczegółowo do kwestii finansowych informuję, że w latach 2024-2025, w odpowiedzi na ogłoszone przez Ministra SWiA otwarte konkursy ofert na wsparcie realizacji zadania publicznego pn.: „Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego”, MOPR nie złożył oferty i tym samym nie ubiegał się o otrzymanie dotacji z budżetu Ministra SWiA na niniejszy cel. Obecnie w Ministerstwie SWiA trwa procedura związana z ogłoszeniem otwartego konkursu ofert na wsparcie w 2026 r. realizacji zadania publicznego z zakresu ratownictwa i ochrony ludności pn.: „Organizacja i prowadzenie szkoleń ratowników wodnych w zakresie ratownictwa wodnego”. W corocznych informacjach przesyłanych do Ministerstwa SWiA przez wszystkie podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego MOPR wykazało, iż z części 85 budżetu państwa, której dysponentami są wojewodowie, dział 754 – Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, rozdział 75415 – Zadania ratownictwa górskiego i wodnego, Wojewoda Warmińsko-Mazurski przyznał organizacji następujące dotacje: w 2024 r. – kwotę 868 000 zł, w 2025 r. – 710 000 zł. Warto również zauważyć, że w corocznych przedkładanych przez MOPR zestawieniach w zakresie dotacji otrzymanych ze środków publicznych w poszczególnych latach ujęte są również dotacje przydzielone dodatkowo przez samorządy. Organy jednostek samorządu terytorialnego przyznały MOPR dotacje łącznie na następujące kwoty: w 2024 r. – 506 000 zł, a w 2025 r. – 577 680 zł. Z BIP Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie[4] wynika, że w 2026 r., na podstawie wyników postępowania konkursowego, Wojewoda Warmińsko-Mazurski 19 stycznia 2026 r. podjął decyzję o wsparciu wykonania zadania publicznego w zakresie ratownictwa i ochrony ludności pn.: „Wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa wodnego i lądowego na terenie województwa warmińsko-mazurskiego” w 2026 r., wraz z udzieleniem dotacji m.in. dla MOPR w wysokości 538 000 zł. Ponadto 30 kwietnia 2026 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski ogłosił drugi otwarty konkurs ofert[5] dla podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego i lądowego na wsparcie wykonania zadania publicznego w zakresie ratownictwa i ochrony ludności wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie jego realizacji, przeznaczając na ten cel 500 000 zł. Konkurs nie został jeszcze rozstrzygnięty. Termin składania ofert upływa 21 maja 2026 r. Jednocześnie informuję, że Ministerstwo SWiA nie dysponuje informacjami na temat kwot, jakie uzyskało WOPR, będące polskim związkiem sportowym, w ramach dotacji z Ministerstwa Sportu i Turystyki, jak i czy organizacja ta startowała w otwartych konkursach organizowanych przez organy państwowe dla stowarzyszeń i fundacji na realizację zadań publicznych. Ministerstwo SWiA w latach 2024-2026 nie zlecało ww. organizacji zadań publicznych oraz nie przekazało środków finansowych. Natomiast dotacje celowe przyznane TOPR z budżetu państwa, część 42 – Sprawy wewnętrzne, dział 754 – Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, rozdział 75415 – Zadania ratownictwa górskiego i wodnego, przedstawiały się następująco: W 2024 r. na powierzenie realizacji całorocznego zadania publicznego: kwota 7 812 202,00 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach na terenie Tatr oraz Pasma Spisko-Gubałowskiego, w celu zapewnienia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach poprzez utrzymanie gotowości kadry ratowników górskich, utrzymanie obsługi administracyjnej oraz opracowywanie i udostępnianie komunikatów lawinowych; kwota 5 379 464,00 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach poprzez utrzymanie gotowości operacyjnej śmigłowca ratowniczego będącego w dyspozycji TOPR oraz wykonywanie z jego użyciem ratownictwa górskiego na obszarze Tatr, Pasma Spisko-Gubałowskiego oraz na wezwanie innych służb na obszarach górskich w szczególności południowej Małopolski. W 2025 r. na powierzenie realizacji całorocznego zadania publicznego: kwota 8 200 360,78 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach na terenie Tatr oraz Pasma Spisko-Gubałowskiego, w celu zapewnienia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach poprzez utrzymanie gotowości kadry ratowników górskich, utrzymanie obsługi administracyjnej oraz opracowywanie i udostępnianie komunikatów lawinowych; kwota 6 036 470,34 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach poprzez utrzymanie gotowości operacyjnej śmigłowca ratowniczego będącego w dyspozycji TOPR oraz wykonywanie z jego użyciem ratownictwa górskiego na obszarze Tatr, Pasma Spisko-Gubałowskiego oraz na wezwanie innych służb na obszarach górskich w szczególności południowej Małopolski. W 2026 r. na powierzenie realizacji całorocznego zadania publicznego: kwota 8 208 297,00 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach na terenie Tatr oraz Pasma Spisko-Gubałowskiego, w celu zapewnienia warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach poprzez utrzymanie gotowości kadry ratowników górskich, utrzymanie obsługi administracyjnej oraz opracowywanie i udostępnianie komunikatów lawinowych; kwota 5 794 240,00 zł na wykonywanie zadań z zakresu ratownictwa górskiego określonych w ustawie o bezpieczeństwie w górach poprzez utrzymanie gotowości operacyjnej śmigłowca ratowniczego będącego w dyspozycji TOPR oraz wykonywanie z jego użyciem ratownictwa górskiego na obszarze Tatr, Pasma Spisko-Gubałowskiego oraz na wezwanie innych służb na obszarach górskich w szczególności południowej Małopolski. Ponadto informuję, że w resorcie spraw wewnętrznych i administracji rozpoczęto prace analityczne w zakresie oceny potrzeb systemu ratownictwa wodnego w Polsce, mające na celu zweryfikowanie istniejących rozwiązań i wypracowanie ewentualnych rekomendacji zmian, aby system lepiej odpowiadał na potrzeby całorocznej działalności podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego, m.in. MOPR. Należy jednak zwrócić uwagę, że dotacje celowe z budżetu państwa na zadania związane z ratownictwem wodnym nie są jedynym źródłem, z jakiego podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa wodnego mogą finansować swoją działalność w tym obszarze. Organizacja wskazana w wystąpieniu Pana Posła jest jednym ze 130 podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego, a zadania jakie na niej ciążą, związane z posiadaniem statusu podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa wodnego, nie różnią się od obowiązków, do których realizacji są zobowiązane pozostałe podmioty posiadające ten status (obowiązki te wynikają z przepisów ustawy o bezpieczeństwie na obszarach wodnych). Zasady dotyczące finansowania ratownictwa wodnego są takie same dla wszystkich podmiotów działających w ratownictwie wodnym i nawet przy wprowadzeniu zmian powinny gwarantować im równy dostęp do środków publicznych. Należy również wskazać, że za utrzymanie oraz wystawianie znaków nawigacyjnych (boje, pławy, znaki brzegowe) na śródlądowych drogach wodnych w Polsce odpowiada zarządca danej drogi wodnej, którym jest Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Z uwagi na fakt, że sternicy jachtów rekreacyjnie korzystają nie tylko z śródlądowych dróg wodnych, ale z całej powierzchni jezior, MOPR w poprzednich latach wystawiało dodatkowe znaki informujące o mieliznach i kamieniach na dnie jezior, na których działa organizacja. Niemniej MOPR nie ma obowiązku oznaczania wszystkich miejsc płytkich. To na sterniku (kapitanie) spoczywa odpowiedzialność za planowanie trasy, przeanalizowanie aktualnych map, bieżącą nawigację, zapewnienie „oka na dziobie” oraz dostosowanie prędkości i kursu do warunków (np. poziomu wody, stanu locji). Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że zgodnie z zasadami finansowania ratownictwa wodnego, które reguluje ustawa o bezpieczeństwie na obszarach wodnych, minister właściwy do spraw wewnętrznych – poza możliwością dofinansowania szkoleń z zakresu ratownictwa wodnego – nie ma podstaw prawnych do wspierania finansowego podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa wodnego. Z poważaniem z up. Wiesław Leśniakiewicz Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2023 r. poz. 714, z późn. zm., dalej: ustawa o bezpieczeństwie na obszarach wodnych [2] Dz. U. z 2026 r. poz. 95 [3] Dz. U. z 2023 r. poz. 1154, z późn. zm., dalej: ustawa o bezpieczeństwie w górach [4] https://www.gov.pl/web/uw-warminsko-mazurski/wyniki-otwartego-konkursu-ofert-nr-zk-i682282024-z-11122024-r-dla-podmiotow-uprawnionych-do-wykonywania-ratownictwa-wodnego-na-wsparcie-wykonania-zadania-publicznego-w-zakresie-ratownictwa-i-ochrony-ludnosci-pn-wykonywanie-zadan-z-zakresu-ratownictwa-wodnego-i-ladowego-na-terenie-wojewodztwa-warminsko-mazurskiego-w-2026-r-wraz-z-udzieleniem-dotacji-na-dofinansowanie-jego-realizacji [5] https://www.gov.pl/web/uw-warminsko-mazurski/wojewoda-warminsko-mazurski-oglasza-otwarty-konkurs-ofert-nr-zk-i681212026-dla-podmiotow-uprawnionych-do-wykonywania-ratownictwa-wodnego-i-ladowego-na-wsparcie-wykonania-zadania-publicznego-w-zakresie-ratownictwa-i-ochrony-ludnosci-wraz-z-udzieleniem-dotacji-na-dofinansowanie-jego-realizacji