tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.276.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16876 Pana Posła Marcina Józefaciuka, w sprawie
zróżnicowania wypadków przy pracy ze względu na płeć oraz działań systemowych
w zakresie bezpieczeństwa pracy, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Tytułem wstępu pragnę zaznaczyć, że zarzut, z którego Pan Poseł czyni punkt wyjścia dla
zadanych w interpelacji pytań i krytyki funkcjonujących rozwiązań opiera się na
pozbawionym podstaw twierdzeniu, że statystyki świadczące o wyższym udziale mężczyzn
w grupie osób ulegających wypadkom w pracy „wskazują na istotne, systemowe różnice
w zakresie bezpieczeństwa pracy kobiet i mężczyzn, które wymagają pogłębionej analizy
oraz adekwatnych działań państwa”.
Tezę tę należy z miejsca odrzucić jako fałszywą. Równość kobiet i mężczyzn wobec prawa,
co ma zastosowanie również do warunków pracy, zagwarantowana jest zarówno przez
ustawodawstwo krajowe (Konstytucja RP, Kodeks pracy), jak i regulacje wynikające z prawa
Unii Europejskiej.
Wyższy udział mężczyzn w statystykach wypadków przy pracy nie powinien być
interpretowany wyłącznie przez pryzmat płci, lecz przede wszystkim struktury zatrudnienia
i rodzaju wykonywanej pracy. Wszelkie dostępne dane wskazują, że poziom ryzyka jest
silnie powiązany z charakterem wykonywanych obowiązków oraz warunkami środowiska
pracy.
Przepisy KP oraz aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie, w szczególności
przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r.
w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy1, zawierają wymagania
minimalne dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy i jeśli są one w pełni przestrzegane
przez pracodawców i pracowników, powinny zapewniać wystarczający poziom
bezpieczeństwa w miejscu pracy. Nie ma jednak przeciwwskazań, aby w trosce o zdrowie
i dobrostan pracownika, pracodawca wyznaczał wyższe standardy niż wynika to
z wymienionych przepisów prawa. Pracodawca ponosi bowiem odpowiedzialność za stan
bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy, ma także obowiązek chronić zdrowie
i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy
odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 207 § 1 i 2 KP).
Należy dodać, że zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy2
(dalej – KP), każdy ma prawo do swobodnie wybranej pracy i nikomu, z wyjątkiem
przypadków określonych w ustawie, nie można zabronić wykonywania zawodu. Prawo do
swobodnie wybranej pracy gwarantowane jest także w Konstytucji RP, a także w wielu
aktach międzynarodowych i europejskich, takich jak: Powszechna Deklaracja Praw
Człowieka ONZ z 1948 r., Europejska Karta Społeczna z 1961 r., Konwencja MOP Nr 122
1 Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, z późn. zm.
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.

-- 1 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
z 1964 r., Międzynarodowy Pakt Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych Praw
Człowieka z 1966 r., Zrewidowana Europejska Karta Społeczna z 1996 r. Ponadto, art.
183ca § 3 KP stanowi, że pracodawca powinien zapewnić, aby ogłoszenia o naborze na
stanowisko oraz nazwy stanowisk były neutralne pod względem płci, a proces rekrutacyjny
przebiegał w sposób niedyskryminujący.
Organem odpowiedzialnym za prowadzenie statystyk dotyczących wypadków przy pracy
w Polsce jest Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Informacje na ten temat są
dostępne na stronie GUS3 i obejmują okres od roku 2007 do 2024 r. Dane za rok 2025 są
cząstkowe i mają charakter wstępny. Ostateczna publikacja obejmująca cały miniony rok
ukaże się w listopadzie br.
Na podstawie analizy danych GUS można stwierdzić, że w sektorach gospodarki oraz przy
wykonywaniu prac, w których ryzyko wystąpienia wypadku jest najwyższe, zatrudnieni są
przede wszystkim mężczyźni. Dotyczy to w szczególności takich branż jak budownictwo,
transport, przemysł przetwórczy, górnictwo, energetyka czy gospodarka magazynowa,
gdzie wykonywane są prace o wysokim stopniu zagrożenia dla zdrowia i życia. Do
najważniejszych czynników wpływających na wyższe ryzyko wypadków wśród mężczyzn
należą przede wszystkim:
— struktura zatrudnienia i koncentracja mężczyzn w zawodach wysokiego ryzyka,
obejmujących m.in. pracę na wysokości, obsługę ciężkich maszyn i urządzeń, transport
drogowy, roboty budowlane,
— warunki pracy związane z większą ekspozycją na czynniki szkodliwe i niebezpieczne,
takie jak hałas, pyły, substancje szkodliwe, wysokie temperatury, duże obciążenie
fizyczne czy ryzyko urazów mechanicznych,
— organizacja pracy, w tym wykonywanie pracy zmianowej, pracy w terenie, pracy pod
presją czasu oraz realizacja zadań wymagających wysokiej dyspozycyjności
i odpowiedzialności operacyjnej,
— specyfika wykonywanych obowiązków zawodowych, które częściej wymagają
bezpośredniego kontaktu z urządzeniami technicznymi, pojazdami lub pracami
szczególnie niebezpiecznymi.
Polityki Unii Europejskiej oraz państw członkowskich, w tym Polski, opierają się przede
wszystkim na zasadzie równego traktowania wszystkich pracowników oraz zapewnienia
każdemu prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W praktyce oznacza to,
że niezależnie od płci, każdy pracownik powinien mieć zagwarantowaną ochronę zdrowia
i życia w pracy, w tym właściwą organizację pracy oraz środków technicznych
ograniczających ryzyko zawodowe, a także dostęp do szkoleń.
W raporcie dostępnym na stronie holenderskiej firmy JBL&G4 wskazano, że wyższa
śmiertelność mężczyzn w wypadkach przy pracy powiązana jest z faktem częstszego
zatrudniania ich w branżach wysokiego ryzyka (budownictwo, przemysł, górnictwo), a także
częstszym wykonywaniem przez nich prac fizycznych wymagających większego wysiłku,
częstszym podejmowaniem przez mężczyzn ryzyka w środowisku pracy, a także z ich
mniejszej (względem kobiet) skłonności do przestrzegania procedur bezpieczeństwa.
Z Raportu z I. edycji programu Młodzi Liderzy Budownictwa (MLB), zainicjowanego przez
Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB) i oficjalnie zaprezentowanego w marcu
2024 roku pn. „Wybrane problemy branży budowlanej, z perspektywy przyszłych liderów”4,
wynika, że innym z czynników jest kwestia dyskryminacji kobiet w budownictwie.
3 https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/warunki-pracy-wypadki-przy-pracy/
4 Raport-MLB-I-edycja-www.pdf

-- 2 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
W zakresie pytania trzeciego uprzejmie informuję, że analizy w tym zakresie są prowadzone
przez Eurostat, czyli przez Europejski Urząd Statystyczny (ang. European Statistical Office),
z siedzibą w Luksemburgu5.
Według metodologii ESAW (European Statistics on Accidents at Work) wypadek przy pracy
jest definiowany jako nagłe zdarzenie w trakcie wykonywania pracy, które prowadzi do
urazu fizycznego lub psychicznego, a śmiertelny wypadek przy pracy jako taki, który
doprowadził do śmierci ofiary w ciągu 1 roku od wypadku. Wypadki przy pracy inne niż
śmiertelne definiuje się jako powodujące co najmniej 4 pełne dni kalendarzowe
nieobecności w pracy.
W całej UE w 2023 r. odnotowano 3 298 śmiertelnych wypadków przy pracy, co stanowi
wzrost o 12 zgonów w porównaniu z rokiem poprzednim. Blisko jedna czwarta (24,0 %)
wszystkich śmiertelnych wypadków przy pracy w UE, analogicznie jak w Polsce, miała
miejsce w sektorze budowlanym. W UE sektory budownictwa, transportu i magazynowania,
produkcji oraz rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa, stanowiły łącznie 66,8% wszystkich
śmiertelnych wypadków przy pracy w 2023 r. i 44,8 % wszystkich wypadków przy pracy
innych niż śmiertelne.
W 2023 r. około dwóch trzecich (67,6 %) wypadków przy pracy bez skutku śmiertelnego
w UE dotyczyło mężczyzn. Czynniki wpływające na te statystyki obejmują odsetek
zatrudnionych w branżach o wysokim poziomie ryzyka mężczyzn i kobiet, różne rodzaje
pracy i działalności wykonywanej przez mężczyzn i kobiety. W sektorach takich jak
górnictwo, przetwórstwo przemysłowe lub w budownictwie, które zazwyczaj są
zdominowane przez mężczyzn, dochodzi do znacznie większej liczby wypadków. Wynika to
w dużej mierze z faktu, że mężczyźni częściej od kobiet pracują w pełnym wymiarze czasu
pracy – fakt, że kobiety spędzają średnio krótszy czas w miejscu pracy również może
zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia wypadku przy pracy.
W całej UE w 2023 r. odnotowano 1,63 wypadków śmiertelnych na 100 000 zatrudnionych
osób. Liczba ta wahała się od mniej niż 1 w Holandii, Niemczech i Grecji, 1,27 w Polsce, do
co najmniej 3 wypadków śmiertelnych na 100 000 zatrudnionych osób w Austrii, na Łotwie,
Cyprze, w Bułgarii i Francji. Najwyższy wskaźnik wypadkowości wśród państw UE
odnotowano we Francji – 3,60 wypadków śmiertelnych na 100 000 zatrudnionych osób.
Francja posiada jednak specjalny system zgłaszania i uznawania wypadków przy pracy
skoncentrowany na zgłaszaniu zdarzeń związanych z pracą, co może prowadzić do większej
liczby zgłaszanych wypadków w porównaniu z innymi krajami.
Jeśli chodzi o wypadki bez ofiar śmiertelnych na 100 000 zatrudnionych osób, to w 2023 r.
w całej UE odnotowano 1 393 takich zdarzeń. Zakres wskaźników wypadkowości wśród
państw UE wahał się od mniej niż 100 wypadków bez ofiar śmiertelnych na 100 000
zatrudnionych osób w Rumunii i Bułgarii do ponad 2 000 na 100 000 zatrudnionych osób
w Hiszpanii, Portugalii i Francji. Warto jednak mieć na uwadze, że szczególnie niskie
wskaźniki wypadkowości bez ofiar śmiertelnych mogą odzwierciedlać niedostateczną
sprawozdawczość, związaną np. ze słabo ugruntowanymi systemami zgłaszania wypadków
w pracy.
Odnośnie do pytania piątego informuję, że wszystkie wskazane przez Pana Posła czynniki
są od wielu lat identyfikowane jako wpływające na ryzyko wystąpienia wypadku przy pracy
i uwzględniane zarówno w analizach dotyczących bezpieczeństwa pracy, jak i w ocenach
ryzyka zawodowego prowadzonych przez pracodawców.
5 Dane statystyczne Eurostatu

-- 3 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy wyniki oceny ryzyka zawodowego
powinny prowadzić do zastosowania odpowiednich środków organizacyjnych, technicznych
i profilaktycznych służących eliminowaniu lub ograniczaniu zagrożeń.
Zgodnie z informacjami dostępnymi w sprawozdaniu PIP za rok 2024, przetwórstwo
przemysłowe jest jednym z bardziej niebezpiecznych sektorów gospodarki generujących
znaczną liczbę poszkodowanych w wypadkach przy pracy. Dlatego też sektor ten objęto
w latach 2025-2027 strategią pn. „Zapobieganie wypadkom związanym z pracą w sektorze
przemysłowym – Wizja Zero”. Jej celem jest weryfikacja przestrzegania obowiązujących
przepisów prawa pracy, w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach tego
typu, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczenia zagrożeń wypadkowych. Jest to także
realizacja strategii Unii Europejskiej w zakresie BHP ukierunkowanej na wdrażanie działań
eliminujących nieprawidłowości mogące skutkować wypadkami w pracy.
W Polsce, zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków
przy pracy i chorób zawodowych6, za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek,
w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia
wypadku, natomiast za ciężki wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego
nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności
rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe
funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba
psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne
zeszpecenie lub zniekształcenie ciała.
Trzeba podkreślić, że szereg działań ukierunkowanych na poprawę bezpieczeństwa
i ochrony zdrowia pracowników jest obecnie realizowanych w ramach programu
wieloletniego pn. Rządowy Program Poprawy Bezpieczeństwa i Warunków Pracy7. W latach
2026-2028 realizowany jest jego VII etap, ustanowiony uchwałą Nr 124 Rady Ministrów
z dnia 24 września 2025 r. Program nadzorowany jest przez ministra właściwego do spraw
pracy, a jego koordynatorem i głównym wykonawcą jest Centralny Instytut Ochrony Pracy
– Państwowy Instytut Badawczy (dalej – CIOP-PIB). Program stanowi narzędzie
implementacji, na poziomie krajowym, postanowień Strategicznych Ram UE dotyczących
bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2021–2027 Bezpieczeństwo i ochrona zdrowia
w zmieniającym się świecie pracy, pełniąc tym samym rolę krajowej strategii w dziedzinie
bezpieczeństwa i higieny pracy.
Głównym celem programu jest wdrażanie innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych,
technicznych i edukacyjnych służących zwiększaniu bezpieczeństwa pracy oraz poprawie
dobrostanu pracowników, a także ograniczaniu liczby wypadków przy pracy i chorób
zawodowych. Program uwzględnia zmiany zachodzące na rynku pracy, rozwój nowych
technologii oraz pojawianie się nowych zagrożeń zawodowych związanych m.in.
z automatyzacją, cyfryzacją procesów pracy czy zmianami organizacji pracy.
Istotnym elementem programu jest również prowadzenie działań informacyjnych
i prewencyjnych we współpracy z Państwową Inspekcją Pracy (PIP), partnerami
społecznymi oraz pracodawcami. Obejmują one kampanie społeczne, szkolenia branżowe,
publikacje eksperckie oraz promocję dobrych praktyk w zakresie bezpieczeństwa i higieny
pracy.
Należy przy tym podkreślić, że prowadzone w ramach programu działania opierają się na
zasadzie równego traktowania i ochrony wszystkich pracowników. Fakt, że wiele zadań
6 Dz.U. z 2025 r. poz. 1644, z późn. zm.
7 Program Wieloletni 2026-2028

-- 4 of 5 --

tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
koncentruje się na problemach występujących w branżach zdominowanych przez mężczyzn
wynika przede wszystkim z obiektywnie wyższego poziomu zagrożeń zawodowych w tych
sektorach, a nie z preferencyjnego traktowania jednej płci. Celem prowadzonych działań
jest ograniczenie liczby wypadków przy pracy oraz ochrona zdrowia wszystkich osób
wykonujących pracę w warunkach podwyższonego ryzyka.
Długofalowa strategia poprawy bezpieczeństwa pracy w Polsce realizowana w ramach
wieloletnich programów rządowych, w tym Rządowego Programu Poprawy
Bezpieczeństwa i Warunków Pracy, obejmuje zarówno rozwój nowych technologii
poprawiających bezpieczeństwo (np. automatyzację, cyfryzację procesów pracy, systemy
monitorowania zagrożeń), jak i działania organizacyjne oraz edukacyjne wzmacniające
kulturę bezpieczeństwa w miejscu pracy.
Działania te uwzględniają ewolucję uwarunkowań rynku pracy, w tym zmianę struktury
zatrudnienia, starzenie się społeczeństwa, rozwój nowych form pracy (np. pracy
platformowej i zdalnej) oraz rosnące zróżnicowanie warunków pracy w poszczególnych
branżach. Ich istotnym elementem jest również identyfikacja grup pracowników
szczególnie narażonych na ryzyko zawodowe oraz dostosowywanie działań prewencyjnych
do ich specyfiki. W tym kontekście analizowane są też różnice wynikające z cech
demograficznych i społecznych pracowników, w tym związane z płcią. Przy projektowaniu
rozwiązań prewencyjnych i organizacyjnych bierze się pod uwagę zróżnicowanie ekspozycji
na zagrożenia zawodowe wynikające m.in. z rodzaju wykonywanych prac oraz warunków
środowiska pracy, które w ujęciu statystycznym mogą różnić się dla kobiet i mężczyzn.
Należy jednocześnie podkreślić, że działania strategiczne mają charakter uniwersalny
i opierają się na zasadzie zapewniania równego poziomu ochrony wszystkim pracownikom
przy jednoczesnym dostosowaniu środków prewencji do realnych czynników ryzyka.
W efekcie strategia ma charakter zarówno powszechny, jak i profilowany – łączy podejście
systemowe z uwzględniającym specyfikę poszczególnych grup pracujących i sektorów
gospodarki. Ww. działania strategiczne, szczególnie w obszarze prewencji i ochrony
pracowników w zakresie bhp, są niezwykle istotne również w uwagi na fakt, że w projekcie
ustawy o ochronie sygnalistów skierowanym do Sejmu 23 maja 2024 r. umieszczono
w zakresie podmiotowym prawo pracy, jednak w wyniku przyjęcia przez Sejm poprawki
Senatu z 5 czerwca 2024 r. usunięto je z zakresu przedmiotowego8. Wpłynęło to na
osłabienie ochrony w zakresie bhp poprzez brak możliwości zgłaszania przez pracowników
działań mających na celu obejście prawa pracy lub niezgodnych z prawem zaniechań.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Monika Sikora
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
8 Druk nr 455 - Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

-- 5 of 5 --