Interpelacja nr 16839
Interpelacja w sprawie planów reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków w Broniszewicach
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie planów reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków w Broniszewicach
Interpelacja nr 16839
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie planów reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków w Broniszewicach
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 26-04-2026
Szanowna Pani Minister,
planowana reforma systemu pomocy społecznej i kierowania dzieci do domów pomocy społecznej uderzy w znany z bardzo dobrych opinii Dom Chłopaków w Broniszewicach. Brak możliwości kierowania dzieci do tego miejsca w praktyce oznacza odciągniętą w czasie likwidację ośrodka.
Siostry zakonne prowadzą to miejsce z wielkim oddaniem, tworząc dla osób z niepełnosprawnością przyjazną i bezpieczną przestrzeń. Założeniem reformy jest znalezienie miejsca w rodzinie zastępczej dla każdego dziecka z niepełnosprawnością. Jednak nie jest to zadanie proste, które można zrealizować z dnia na dzień. Niezrozumiały jest również fakt, na co zwracają uwagę same siostry, że z jednej strony planuje się tworzenie nowych placówek opiekuńczo-terapeutycznych dla dzieci, a z drugiej strony – wygasza się doskonale funkcjonujące, dotychczasowe miejsca, takie jak dom w Broniszewicach.
W Domu Chłopaków przebywają podopieczni wymagający całodobowej, specjalistycznej i bardzo wymagającej opieki. Ważne jest to, że w domu w Broniszewicach jest ciągłość relacji i poczucie stabilności na całe życie, a nie tylko do 18. roku życia. Sprzeciw społeczny, jaki pojawił się po nagłośnieniu sytuacji przez siostry zakonne, pokazuje, że jest to miejsce potrzebne, które stanowi deskę ratunku dla rodzin niebędących w stanie poradzić sobie z niepełnosprawnym dzieckiem. Całkowicie niezasadne wydaje się, że w zreformowanym systemie ma nie być miejsca dla takich domów, jak w Broniszewicach. Nie możemy pozwolić na zmarnowanie ogromnego potencjału, wiedzy i wieloletniego doświadczenia, jakie w opiece nad najbardziej potrzebującymi nabyli pracownicy oraz siostry zakonne.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na pytania, które zadają również siostry zakonne:
1. Jakie konkretne rozwiązania przewidziano dla dzieci z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością, dla których znalezienie rodziny jest skrajnie trudne lub niemożliwe?
2. Co stanie się z dziećmi w placówkach opiekuńczo-terapeutycznych po ukończeniu 18. roku życia?
3. Czy przewidziano dla tych osób ciągłość opieki i stabilność miejsca zamieszkania?
4. Czy przewidziano rozwiązania umożliwiające dotychczasowym pracownikom DPS dalszą pracę z tymi samymi podopiecznymi, mimo zmiany instytucjonalnej?
5. Czy ministerstwo wypracowało wizję zreformowanego systemu, który w sposób elastyczny uwzględniałby dalsze funkcjonowanie tak cennych placówek jak Dom Chłopaków w Broniszewicach, chroniąc je przed wygaszeniem?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 16839
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie planów reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków w Broniszewicach
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 26-04-2026
Szanowna Pani Minister,
planowana reforma systemu pomocy społecznej i kierowania dzieci do domów pomocy społecznej uderzy w znany z bardzo dobrych opinii Dom Chłopaków w Broniszewicach. Brak możliwości kierowania dzieci do tego miejsca w praktyce oznacza odciągniętą w czasie likwidację ośrodka.
Siostry zakonne prowadzą to miejsce z wielkim oddaniem, tworząc dla osób z niepełnosprawnością przyjazną i bezpieczną przestrzeń. Założeniem reformy jest znalezienie miejsca w rodzinie zastępczej dla każdego dziecka z niepełnosprawnością. Jednak nie jest to zadanie proste, które można zrealizować z dnia na dzień. Niezrozumiały jest również fakt, na co zwracają uwagę same siostry, że z jednej strony planuje się tworzenie nowych placówek opiekuńczo-terapeutycznych dla dzieci, a z drugiej strony – wygasza się doskonale funkcjonujące, dotychczasowe miejsca, takie jak dom w Broniszewicach.
W Domu Chłopaków przebywają podopieczni wymagający całodobowej, specjalistycznej i bardzo wymagającej opieki. Ważne jest to, że w domu w Broniszewicach jest ciągłość relacji i poczucie stabilności na całe życie, a nie tylko do 18. roku życia. Sprzeciw społeczny, jaki pojawił się po nagłośnieniu sytuacji przez siostry zakonne, pokazuje, że jest to miejsce potrzebne, które stanowi deskę ratunku dla rodzin niebędących w stanie poradzić sobie z niepełnosprawnym dzieckiem. Całkowicie niezasadne wydaje się, że w zreformowanym systemie ma nie być miejsca dla takich domów, jak w Broniszewicach. Nie możemy pozwolić na zmarnowanie ogromnego potencjału, wiedzy i wieloletniego doświadczenia, jakie w opiece nad najbardziej potrzebującymi nabyli pracownicy oraz siostry zakonne.
W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na pytania, które zadają również siostry zakonne:
1. Jakie konkretne rozwiązania przewidziano dla dzieci z głęboką, sprzężoną niepełnosprawnością, dla których znalezienie rodziny jest skrajnie trudne lub niemożliwe?
2. Co stanie się z dziećmi w placówkach opiekuńczo-terapeutycznych po ukończeniu 18. roku życia?
3. Czy przewidziano dla tych osób ciągłość opieki i stabilność miejsca zamieszkania?
4. Czy przewidziano rozwiązania umożliwiające dotychczasowym pracownikom DPS dalszą pracę z tymi samymi podopiecznymi, mimo zmiany instytucjonalnej?
5. Czy ministerstwo wypracowało wizję zreformowanego systemu, który w sposób elastyczny uwzględniałby dalsze funkcjonowanie tak cennych placówek jak Dom Chłopaków w Broniszewicach, chroniąc je przed wygaszeniem?
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
26%
Konkretność
74%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 2 %
Precyzyjne daty
2
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
3.2 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10632 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.286.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16839 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie planów
reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków
w Broniszewicach, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej stoi na stanowisku, że domy pomocy społecznej pozostają istotnym elementem
systemu wsparcia w ramach opieki długoterminowej, a planowana nowelizacja ustawy
o pomocy społecznej ma na celu uporządkowanie dostępu do różnych form wsparcia
i zwiększenie dostępności środowiskowych form wsparcia w tym mieszkań wspomaganych.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, wpisanego do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315, jest zainicjowanie reformy ukierunkowanej na zwiększenie dostępności i
jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia dla osób i rodzin wymagających
wsparcia.
Bezpośrednią przyczyną podjęcia prac legislacyjnych jest konieczność dostosowania
przepisów ustawy o pomocy społecznej do aktualnych wyzwań, w tym potrzeb
wynikających z procesu rozwoju usług, rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego i
środowiskowych form wsparcia.
Całość aktualnych działań w obszarze polityki społecznej, zwłaszcza w sferze rozwoju usług
społecznych, podejmowanych jest przy uwzględnieniu idei deinstytucjonalizacji. Jest
to podejście przyjęte zarówno na szczeblu ogólnoeuropejskim, w licznych inicjatywach Unii
Europejskiej o wymiarze społecznym, jak również od lat obecne w polskiej polityce
społecznej, w planowanych i wdrażanych rozwiązaniach z zakresu zabezpieczenia
społecznego, rozwoju usług społecznych i wsparcia osób najbardziej potrzebujących
pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Koncepcja ta, rozumiana jest jako dążenie do zapewnienia różnych możliwości i form opieki
jak najbliżej środowiska osoby będącej ich beneficjentką lub beneficjentem. Zakłada
również zapewnienie prawa wyboru i prawa do niezależnego życia w środowisku znanym
osobom korzystającym ze wsparcia tak długo, jak będą sobie tego życzyły i będą do tego
zdolne w zakresie psychicznym, fizycznym i intelektualnym.
Projekt ustawy stanowi odpowiedź między innymi na postulaty od lat zgłaszane przez
stronę społeczną i przedstawicieli samorządów wszystkich szczebli. Proponowane
rozwiązania uwzględniają też wnioski przedstawione m.in. w raportach Najwyższej Izby
Kontroli, wystąpieniach generalnych i stanowiskach Rzecznika Praw Obywatelskich oraz
Rzecznika Praw Dziecka. Wypracowane rozwiązania są także efektem prac Zespołu do
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
spraw reformy systemu pomocy społecznej powołanego jako organ opiniodawczodoradczy
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w skład którego weszli zarówno eksperci jak i
praktycy zajmujący się obszarem pomocy społecznej.
Zwracam szczególną uwagę na fakt, że ostateczny kształt projektowanych przepisów
zależy od dalszych etapów procesu legislacyjnego. Zakończony został pierwszy etap
konsultacji publicznych projektu, trwa analiza zebranych opinii i na dalszych etapach będą
komunikowane ewentualne zmiany wynikające z uwzględnienia zgłoszonych propozycji.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że w przypadku kiedy rodzice nie mogą sprawować opieki nad dzieckiem,
podstawową formą udzielanego mu wsparcia, bez względu na stopień jego
niepełnosprawności, powinno być umieszczenie go w pieczy zastępczej.
Równolegle do prac nad nowelizacją ustawy o systemie pomocy społecznej trwają prace
nad reformą systemu pieczy zastępczej oraz ustawą o asystencji osobistej. Razem akty te
mają sprawiać by dzieci, również te z niepełnosprawnościami, nie musiały dorastać w
instytucjach, a mogły wychowywać się w rodzinach.
Odnośnie procedowanego obecnie projektu nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej (UD354) informuję, że do 15 maja 2026 r. trwały jego
konsultacje publiczne. Projekt zakłada umożliwienie pełnienia przez organizacje
pozarządowe funkcji organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej, wspierających powiaty
w tworzeniu nowych miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej. Pozarządowy organizator
rodzinnej pieczy zastępczej, po spełnieniu określonych ustawowo wymogów, będzie
pozyskiwał, szkolił i prowadził rodziny zastępcze dla dzieci, którym powiatowe centra
pomocy rodzinie nie są w stanie zapewnić miejsc w pieczy zastępczej. Pozarządowy
organizator rodzinnej pieczy zastępczej będzie miał też możliwość poszukiwania rodzin
zastępczych m.in. dla dzieci jednocześnie umieszczonych w pieczy zastępczej, jak i np.
w domu pomocy społecznej (sytuacja tzw. podwójnych umieszczeń), tak aby jak największej
liczbie małoletnich zapewnić możliwość bycia wychowywanym w rodzinie.
Należy podkreślić, że wiele organizacji pozarządowych cechuje wysoka motywacja do
działania na rzecz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej oraz wysokie umiejętności pracy
z rodzinami zastępczymi. Dopuszczenie obejmowania przez nie roli organizatora rodzinnej
pieczy zastępczej stanowi potencjał na utworzenie nowych miejsc w pieczy rodzinnej, także
w zakresie rodzin specjalistycznych, nastawionych na pracę z dziećmi o szczególnych
potrzebach.
W projekcie nowelizacji określono sposób uzyskiwania przez podmioty uprawnione
możliwości podejmowania działań w charakterze pozarządowego organizatora rodzinnej
pieczy zastępczej, profil podmiotów uprawnionych do składania wniosków o realizację tego
zadania, zasady prowadzenia rodzinnej pieczy zastępczej, zasady finansowania kosztów
pobytu dzieci w tak organizowanej rodzinnej pieczy zastępczej oraz mechanizmy kontroli
nad działalnością pozarządowego organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.
W aktualnym stanie prawnym osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub
umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą przebywać w pieczy zastępczej do
ukończenia 25 roku życia. Potem jednak w niektórych sytuacjach okazuje się, że system nie
jest w stanie zagwarantować im adekwatnych form wsparcia w środowisku bądź
usamodzielnienia. Celem poprawy sytuacji pełnoletnich osób z niepełnosprawnościami
przebywających w pieczy zastępczej, w projekcie nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i systemie pieczy zastępczej zaproponowano objęcie ich wsparciem udzielanym w ramach
„rodziny opiekuńczej”. Rodzinę opiekuńczą będą mogły tworzyć osoby pełniące uprzednio
wobec danej osoby z niepełnosprawnościami funkcję rodziny zastępczej niezawodowej,
zawodowej lub rodzinnego domu dziecka. Rolą rodzin opiekuńczych będzie również dalsza
praca na rzecz zwiększenia poziomu niezależności osób znajdujących się pod ich opieką.
Projektowane przepisy zmiany ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
nie ograniczają przy tym działalności innych typów domów pomocy społecznej (DPS).
Należy podkreślić, że domy pomocy społecznej są i będą istotnym elementem systemu
wsparcia w ramach opieki długoterminowej. Pobyt w DPS nadal pozostanie jedną z
określonych przepisami ustawy o pomocy społecznej form wsparcia. Istotnym elementem
reformy systemu pomocy społecznej są kwestie związane z rozwojem usług
środowiskowych, w tym rozwojem mieszkalnictwa. Projekt ustawy o zmianie ustawy o
pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw zawiera wymóg zaproponowania osobie
potrzebującej wsparcia szeregu usług w jej środowisku lokalnym (włącznie z mieszkaniem
wspomaganym) przed skierowaniem do domu pomocy społecznej. Zmiana ta ma
motywować lokalne samorządy do rozwoju usług środowiskowych. Projektowane przepisy
umożliwiają osobom wymagającym najwyższego poziomu wsparcia skorzystanie z
mieszkalnictwa wspomaganego, porządkują też udzielane w mieszkaniach wsparcie ze
względu na cel i czas jego świadczenia. Projektowane regulacje porządkują ponadto pojęcia
stosowane w praktyce działań środowiskowych i usług społecznych.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
przedstawiony do konsultacji publicznych zawiera przepis na podstawie, którego do domów
pomocy społecznej kierowane mogą być jedynie osoby pełnoletnie. Natomiast pozostałe
regulacje ustawy o pomocy społecznej dotyczące przebywania osób małoletnich w tego
typu placówkach pozostają niezmienione. W katalogu typów domów pomocy społecznej
pozostanie dom dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Przepisy
nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nie przewidują zatem zamykania domów pomocy
społecznej.
W Polsce funkcjonują 103 domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży
niepełnosprawnych intelektualnie oraz domy typu łączonego (dla osób dorosłych
niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie). Według stanu na 31 grudnia 2025 r. (dane wstępne ze sprawozdań
resortowych, w trakcie weryfikacji) we wszystkich domach pomocy społecznej przebywało
972 dzieci, przy czym w domach, w których przebywają dzieci większość mieszkańców
stanowiły osoby dorosłe (osoby małoletnie stanowią ok. 23% wszystkich pensjonariuszy
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie i ok. 6%
wszystkich mieszkańców domów typu łączonego tj. dla osób dorosłych niepełnosprawnych
intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie). W długoletniej
perspektywie domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie staną się placówkami wyłącznie dla dorosłych.
Kierownictwo MRPiPS prowadziło w ostatnim czasie szerokie konsultacje publiczne
projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw.
Wszystkie uwagi, które napłynęły w ramach procesu konsultacji publicznych są skrupulatnie
analizowane. Ostateczny kształt przepisów zależeć będzie od dalszych etapów procesu
legislacyjnego, w tym od etapu prac nad projektem ustawy w Sejmie.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.286.2026
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 16839 Pani Posłanki Lidii Czechak, w sprawie planów
reformy systemu pomocy społecznej na przykładzie wygaszenia Domu Chłopaków
w Broniszewicach, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki
Społecznej stoi na stanowisku, że domy pomocy społecznej pozostają istotnym elementem
systemu wsparcia w ramach opieki długoterminowej, a planowana nowelizacja ustawy
o pomocy społecznej ma na celu uporządkowanie dostępu do różnych form wsparcia
i zwiększenie dostępności środowiskowych form wsparcia w tym mieszkań wspomaganych.
Celem projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych
ustaw, wpisanego do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod
numerem UD315, jest zainicjowanie reformy ukierunkowanej na zwiększenie dostępności i
jakości usług społecznych, poprawę efektywności działań pomocowych oraz zapewnienie
skuteczniejszych i lepiej skoordynowanych form wsparcia dla osób i rodzin wymagających
wsparcia.
Bezpośrednią przyczyną podjęcia prac legislacyjnych jest konieczność dostosowania
przepisów ustawy o pomocy społecznej do aktualnych wyzwań, w tym potrzeb
wynikających z procesu rozwoju usług, rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego i
środowiskowych form wsparcia.
Całość aktualnych działań w obszarze polityki społecznej, zwłaszcza w sferze rozwoju usług
społecznych, podejmowanych jest przy uwzględnieniu idei deinstytucjonalizacji. Jest
to podejście przyjęte zarówno na szczeblu ogólnoeuropejskim, w licznych inicjatywach Unii
Europejskiej o wymiarze społecznym, jak również od lat obecne w polskiej polityce
społecznej, w planowanych i wdrażanych rozwiązaniach z zakresu zabezpieczenia
społecznego, rozwoju usług społecznych i wsparcia osób najbardziej potrzebujących
pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
Koncepcja ta, rozumiana jest jako dążenie do zapewnienia różnych możliwości i form opieki
jak najbliżej środowiska osoby będącej ich beneficjentką lub beneficjentem. Zakłada
również zapewnienie prawa wyboru i prawa do niezależnego życia w środowisku znanym
osobom korzystającym ze wsparcia tak długo, jak będą sobie tego życzyły i będą do tego
zdolne w zakresie psychicznym, fizycznym i intelektualnym.
Projekt ustawy stanowi odpowiedź między innymi na postulaty od lat zgłaszane przez
stronę społeczną i przedstawicieli samorządów wszystkich szczebli. Proponowane
rozwiązania uwzględniają też wnioski przedstawione m.in. w raportach Najwyższej Izby
Kontroli, wystąpieniach generalnych i stanowiskach Rzecznika Praw Obywatelskich oraz
Rzecznika Praw Dziecka. Wypracowane rozwiązania są także efektem prac Zespołu do
-- 1 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
spraw reformy systemu pomocy społecznej powołanego jako organ opiniodawczodoradczy
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, w skład którego weszli zarówno eksperci jak i
praktycy zajmujący się obszarem pomocy społecznej.
Zwracam szczególną uwagę na fakt, że ostateczny kształt projektowanych przepisów
zależy od dalszych etapów procesu legislacyjnego. Zakończony został pierwszy etap
konsultacji publicznych projektu, trwa analiza zebranych opinii i na dalszych etapach będą
komunikowane ewentualne zmiany wynikające z uwzględnienia zgłoszonych propozycji.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) stoi na
stanowisku, że w przypadku kiedy rodzice nie mogą sprawować opieki nad dzieckiem,
podstawową formą udzielanego mu wsparcia, bez względu na stopień jego
niepełnosprawności, powinno być umieszczenie go w pieczy zastępczej.
Równolegle do prac nad nowelizacją ustawy o systemie pomocy społecznej trwają prace
nad reformą systemu pieczy zastępczej oraz ustawą o asystencji osobistej. Razem akty te
mają sprawiać by dzieci, również te z niepełnosprawnościami, nie musiały dorastać w
instytucjach, a mogły wychowywać się w rodzinach.
Odnośnie procedowanego obecnie projektu nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny
i systemie pieczy zastępczej (UD354) informuję, że do 15 maja 2026 r. trwały jego
konsultacje publiczne. Projekt zakłada umożliwienie pełnienia przez organizacje
pozarządowe funkcji organizatorów rodzinnej pieczy zastępczej, wspierających powiaty
w tworzeniu nowych miejsc w rodzinnej pieczy zastępczej. Pozarządowy organizator
rodzinnej pieczy zastępczej, po spełnieniu określonych ustawowo wymogów, będzie
pozyskiwał, szkolił i prowadził rodziny zastępcze dla dzieci, którym powiatowe centra
pomocy rodzinie nie są w stanie zapewnić miejsc w pieczy zastępczej. Pozarządowy
organizator rodzinnej pieczy zastępczej będzie miał też możliwość poszukiwania rodzin
zastępczych m.in. dla dzieci jednocześnie umieszczonych w pieczy zastępczej, jak i np.
w domu pomocy społecznej (sytuacja tzw. podwójnych umieszczeń), tak aby jak największej
liczbie małoletnich zapewnić możliwość bycia wychowywanym w rodzinie.
Należy podkreślić, że wiele organizacji pozarządowych cechuje wysoka motywacja do
działania na rzecz deinstytucjonalizacji pieczy zastępczej oraz wysokie umiejętności pracy
z rodzinami zastępczymi. Dopuszczenie obejmowania przez nie roli organizatora rodzinnej
pieczy zastępczej stanowi potencjał na utworzenie nowych miejsc w pieczy rodzinnej, także
w zakresie rodzin specjalistycznych, nastawionych na pracę z dziećmi o szczególnych
potrzebach.
W projekcie nowelizacji określono sposób uzyskiwania przez podmioty uprawnione
możliwości podejmowania działań w charakterze pozarządowego organizatora rodzinnej
pieczy zastępczej, profil podmiotów uprawnionych do składania wniosków o realizację tego
zadania, zasady prowadzenia rodzinnej pieczy zastępczej, zasady finansowania kosztów
pobytu dzieci w tak organizowanej rodzinnej pieczy zastępczej oraz mechanizmy kontroli
nad działalnością pozarządowego organizatora rodzinnej pieczy zastępczej.
W aktualnym stanie prawnym osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub
umiarkowanym stopniu niepełnosprawności mogą przebywać w pieczy zastępczej do
ukończenia 25 roku życia. Potem jednak w niektórych sytuacjach okazuje się, że system nie
jest w stanie zagwarantować im adekwatnych form wsparcia w środowisku bądź
usamodzielnienia. Celem poprawy sytuacji pełnoletnich osób z niepełnosprawnościami
przebywających w pieczy zastępczej, w projekcie nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny
-- 2 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
i systemie pieczy zastępczej zaproponowano objęcie ich wsparciem udzielanym w ramach
„rodziny opiekuńczej”. Rodzinę opiekuńczą będą mogły tworzyć osoby pełniące uprzednio
wobec danej osoby z niepełnosprawnościami funkcję rodziny zastępczej niezawodowej,
zawodowej lub rodzinnego domu dziecka. Rolą rodzin opiekuńczych będzie również dalsza
praca na rzecz zwiększenia poziomu niezależności osób znajdujących się pod ich opieką.
Projektowane przepisy zmiany ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
nie ograniczają przy tym działalności innych typów domów pomocy społecznej (DPS).
Należy podkreślić, że domy pomocy społecznej są i będą istotnym elementem systemu
wsparcia w ramach opieki długoterminowej. Pobyt w DPS nadal pozostanie jedną z
określonych przepisami ustawy o pomocy społecznej form wsparcia. Istotnym elementem
reformy systemu pomocy społecznej są kwestie związane z rozwojem usług
środowiskowych, w tym rozwojem mieszkalnictwa. Projekt ustawy o zmianie ustawy o
pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw zawiera wymóg zaproponowania osobie
potrzebującej wsparcia szeregu usług w jej środowisku lokalnym (włącznie z mieszkaniem
wspomaganym) przed skierowaniem do domu pomocy społecznej. Zmiana ta ma
motywować lokalne samorządy do rozwoju usług środowiskowych. Projektowane przepisy
umożliwiają osobom wymagającym najwyższego poziomu wsparcia skorzystanie z
mieszkalnictwa wspomaganego, porządkują też udzielane w mieszkaniach wsparcie ze
względu na cel i czas jego świadczenia. Projektowane regulacje porządkują ponadto pojęcia
stosowane w praktyce działań środowiskowych i usług społecznych.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw
przedstawiony do konsultacji publicznych zawiera przepis na podstawie, którego do domów
pomocy społecznej kierowane mogą być jedynie osoby pełnoletnie. Natomiast pozostałe
regulacje ustawy o pomocy społecznej dotyczące przebywania osób małoletnich w tego
typu placówkach pozostają niezmienione. W katalogu typów domów pomocy społecznej
pozostanie dom dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Przepisy
nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nie przewidują zatem zamykania domów pomocy
społecznej.
W Polsce funkcjonują 103 domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży
niepełnosprawnych intelektualnie oraz domy typu łączonego (dla osób dorosłych
niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie). Według stanu na 31 grudnia 2025 r. (dane wstępne ze sprawozdań
resortowych, w trakcie weryfikacji) we wszystkich domach pomocy społecznej przebywało
972 dzieci, przy czym w domach, w których przebywają dzieci większość mieszkańców
stanowiły osoby dorosłe (osoby małoletnie stanowią ok. 23% wszystkich pensjonariuszy
domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie i ok. 6%
wszystkich mieszkańców domów typu łączonego tj. dla osób dorosłych niepełnosprawnych
intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie). W długoletniej
perspektywie domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych
intelektualnie staną się placówkami wyłącznie dla dorosłych.
Kierownictwo MRPiPS prowadziło w ostatnim czasie szerokie konsultacje publiczne
projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw.
Wszystkie uwagi, które napłynęły w ramach procesu konsultacji publicznych są skrupulatnie
analizowane. Ostateczny kształt przepisów zależeć będzie od dalszych etapów procesu
legislacyjnego, w tym od etapu prac nad projektem ustawy w Sejmie.
-- 3 of 4 --
tel.222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 4 of 4 --