Interpelacja w sprawie nieprawidłowości, opóźnień oraz ochrony beneficjentów z programu "Czyste Powietrze"
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16838
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie nieprawidłowości, opóźnień oraz ochrony beneficjentów z programu "Czyste Powietrze"
Zgłaszający: Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Jarosław Krajewski, Filip Kaczyński, Anna Schmidt, Bartłomiej Dorywalski
Data wpływu: 24-04-2026
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego regularnie zgłaszają się mieszkańcy, którzy napotykają poważne trudności związane z funkcjonowaniem programu „Czyste Powietrze“.
Program ten miał stanowić kluczowe narzędzie poprawy efektywności energetycznej budynków jednorodzinnych, ograniczenia ubóstwa energetycznego oraz poprawy jakości powietrza. Niestety, liczne sygnały od obywateli wskazują, że jego realizacja obarczona jest poważnymi problemami organizacyjnymi, finansowymi i nadzorczymi.
Z przekazywanych informacji wynika, że beneficjenci mierzą się między innymi z wielomiesięcznymi, a niekiedy nawet rocznymi opóźnieniami w wypłacie należnych dotacji. W praktyce oznacza to konieczność finansowania inwestycji z własnych środków lub zaciągania kredytów, co dla wielu rodzin stanowi nadmierne obciążenie finansowe.
Szczególnie niepokojące są również przypadki działania nieuczciwych wykonawców, którzy oferują realizację inwestycji „bez kosztów własnych“, po czym montują urządzenia niskiej jakości, zawyżają ceny usług, nie przekazują wymaganej dokumentacji technicznej lub całkowicie znikają po otrzymaniu środków. W efekcie mieszkańcy pozostają z niesprawną instalacją, zadłużeniem oraz ryzykiem utraty prawa do dotacji.
Niepokój budzą także liczne błędy formalne w składanych wnioskach, brak dostatecznego wsparcia doradczego dla mieszkańców, długotrwałe procedury weryfikacyjne oraz przypadki żądania zwrotu środków po zakończeniu inwestycji. Wszystko to podważa zaufanie obywateli do programu i instytucji publicznych.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Ilu beneficjentów programu „Czyste Powietrze“ oczekuje obecnie na wypłatę środków, z podziałem na województwa?
2. Jaki jest średni czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku oraz wypłatę dotacji w poszczególnych województwach?
3. Jakie działania podjęli ministerstwo oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w celu likwidacji zaległości w rozliczeniach?
4. Ile przypadków podejrzenia oszustw, wyłudzeń lub rażących nieprawidłowości ze strony wykonawców ujawniono w latach 2024–2026?
5. Ile zawiadomień skierowano w tym zakresie do organów ścigania i jaki jest stan prowadzonych postępowań?
6. Czy jest planowane utworzenie ogólnopolskiego rejestru rzetelnych, certyfikowanych wykonawców uprawnionych do realizacji inwestycji w ramach programu?
7. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie systemu zaliczek lub gwarancji płatniczych dla beneficjentów, aby nie musieli finansować inwestycji z własnych środków?
8. Jakie działania zostaną podjęte w celu uproszczenia procedur, ograniczenia liczby błędów formalnych oraz zapewnienia realnego wsparcia doradczego dla wnioskodawców?
9. Czy są planowane zmiany przepisów mające lepiej chronić osoby starsze i mniej zamożne, które najczęściej padają ofiarą nieuczciwych praktyk?
10. Czy ministerstwo przeprowadzi kompleksowy audyt funkcjonowania programu „Czyste Powietrze“ po ujawnionych nieprawidłowościach?
Wobec skali zgłaszanych problemów konieczne jest pilne podjęcie zdecydowanych działań naprawczych. Program „Czyste Powietrze“ powinien realnie wspierać obywateli, a nie prowadzić ich do zadłużenia, sporów i poczucia bezradności.
Z poważaniem
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Urszula Zielińska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
21136 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DFE-WNF.0500.26.2026.AS
4360527.17961790.14499238
Warszawa, 27-05-2026
Odpowiedź na interpelację
Autorzy interpelacji: posłanka Lidia Czechak oraz grupa posłów
Temat: nieprawidłowości, opóźnienia oraz ochrona beneficjentów z Programu „Czyste
Powietrze”
Sygnatura: K10INT16838
Data: 6.05.2026 r.
Pan
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
przedstawiam odpowiedzi na pytania dotyczące realizacji programu priorytetowego
„Czyste powietrze” (dalej: Program). Odpowiedzi przygotowano z wykorzystaniem
informacji otrzymanych od Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej (dalej: NFOŚiGW).
1. Ilu beneficjentów programu „Czyste Powietrze” oczekuje obecnie na
wypłatę środków, z podziałem na województwa?
Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: WFOŚiGW)
rozpatrują wnioski o płatność w Programie i wypłacają środki beneficjentom tak szybko,
jak to możliwe. Robią to zgodnie z obowiązującymi zasadami Programu oraz umową – po
pozytywnej weryfikacji dokumentów.
WFOŚiGW zarządzają środkami publicznymi, dlatego muszą dokładnie sprawdzać
dokumenty składane przez beneficjentów. Każdy wniosek o płatność jest analizowany
osobno, z uwzględnieniem jego specyfiki, zakresu oraz załączonych dokumentów. Niestety
nadal wiele wniosków jest niekompletnych lub zawiera błędy. W takich przypadkach
WFOŚiGW wzywają beneficjentów do uzupełnienia braków. Choć zgodnie z zasadami
powinno to być jedno wezwanie, w praktyce – aby nie pozbawić beneficjentów prawa do
dotacji – WFOŚiGW często pozwalają uzupełniać dokumenty kilka razy. Wydłuża to
jednak czas weryfikacji i przesuwa termin wypłaty środków.
-- 1 of 9 --
Po złożeniu pełnych wyjaśnień WFOŚiGW ma maksymalnie 60 dni na rozliczenie wniosku
o płatność i wypłatę części dotacji. Po zatwierdzeniu wniosku środki powinny trafić do
beneficjenta w ciągu 3 dni roboczych.
Poniższa tabela zawiera dane przekazane przez WFOŚiGW (stan na 15.05.2026 r.)
dotyczące liczby wniosków o płatność w Programie. Należy przy tym uwzględnić, że dla
każdej umowy zawartej przez WFOŚiGW z beneficjentem może przypadać od jednego do
trzech takich wniosków, w zależności od decyzji beneficjenta, zatem liczba wniosków
o płatność nie jest równoznaczna z liczbą beneficjentów.
Wnioski o Płatność
ocenione
i zwrócone do
poprawy do
beneficjentów
przed oceną ocenione pozytywnie
i jeszcze niewypłacone
(będące w procesie
księgowym i kontroli)
WFOŚiGW liczba [szt.] liczba [szt.] liczba [szt.]
WFOŚiGW w Białymstoku 937 142 0
WFOŚiGW w Gdańsku 2 321 599 326
WFOŚiGW w Katowicach 2 280 94 66
WFOŚiGW w Kielcach 5 240 345 777
WFOŚiGW w Krakowie 3 351 3 090 1 100
WFOŚiGW w Lublinie 3 940 984 431
WFOŚiGW w Łodzi 4 632 1 021 300
WFOŚiGW w Olsztynie 1 813 134 49
WFOŚiGW w Opolu 361 163 149
WFOŚiGW w Poznaniu 2 106 394 7
WFOŚiGW w Rzeszowie 4 333 1 011 403
WFOŚiGW w Szczecinie 112 15 0
WFOŚiGW w Toruniu 3 559 370 0
WFOŚiGW w Warszawie 2 930 664 924
WFOŚiGW we Wrocławiu 2 660 428 123
WFOŚiGW w Zielonej Górze 209 36 30
2. Jaki jest średni czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku oraz wypłatę
dotacji w poszczególnych województwach?
Średni czas rozpatrywania przez WFOŚiGW wniosków o płatność w okresie od 1 stycznia
2025 do 1 stycznia 2026 r. wynosił 116 dni kalendarzowych. To czas od złożenia
wniosków o płatność do pozytywnej decyzji, określony na podstawie danych pozyskanych
od 5 WFOŚiGW, pozostałe WFOŚiGW nie posiadają takich danych. Z dotychczas
zgromadzonych danych wynika, że średni czas wypłaty środków po złożeniu poprawnie
uzupełnionego wniosków o płatność wynosi 17 dni.
Należy podkreślić, że WFOŚiGW są odrębnymi jednostkami organizacyjnymi,
niepodlegającymi NFOŚiGW, i samodzielnie podejmują decyzje w zakresie swojej
działalności. Ocena i rozliczanie wniosków o płatność należą do WFOŚiGW, które – jako
-- 2 of 9 --
odrębne osoby prawne – działają na podstawie regulaminu Programu oraz zawartych
umów o dofinansowanie.
NFOŚiGW, we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska (dalej: MKiŚ), zapewnia
koordynację oraz ujednolicanie praktyk poprzez publikację wytycznych, komunikatów
i materiałów pomocniczych. Dokumenty te mają charakter organizacyjny i porządkujący.
3. Jakie działania podjęło Ministerstwo oraz Narodowy Fundusz Ochrony
Środowiska i Gospodarki Wodnej w celu likwidacji zaległości
w rozliczeniach?
Aby przyspieszyć wypłatę środków i uwzględnić zgłaszane przez beneficjentów oraz
wykonawców postulaty, nadano najwyższy priorytet rozpatrywaniu wniosków o płatność
z 2024 r. NFOŚiGW oraz WFOŚiGW – we współpracy z MKiŚ – wdrożyły działania
usprawniające, obejmujące:
zwiększenie zatrudnienia w zespołach obsługujących Program;
usprawnienie procesów weryfikacji i rozliczeń;
wdrożenie tabeli kosztów jednostkowych, która usprawnia i ujednolica zasady
oceny kosztów inwestycji;
dla beneficjentów Programu finansowanego z Programu Fundusze Europejskie na
Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (dalej: FEnIKS), w przypadku braku
możliwości częściowej lub całościowej realizacji przedsięwzięcia zgodnie z umową,
wprowadzono możliwość przedłużenia terminu realizacji inwestycji;
w niektórych WFOŚiGW wprowadzono możliwość spotkań online oraz system
powiadomień SMS dla beneficjentów lub wyszukiwarkę statusu wniosku;
prowadzony jest stały dialog z branżą wykonawców tzw. okrągłe stoły regionalne,
stosowane są wytyczne porządkujące współpracę WFOŚiGW z wykonawcami, aby
zwiększyć terminowość realizacji inwestycji i rozliczeń.
Ponadto NFOŚiGW przygotował szczegółowe zasady, dostępne na stronie Programu,
zgodnie z którymi:
po zatwierdzeniu wniosku do wypłaty, środki powinny zostać przekazane
beneficjentowi w terminie nie dłuższym niż 3 dni robocze;
jeśli jedyną wątpliwością przy weryfikacji jest wysokość kosztów jednostkowych,
możliwa jest szybka wypłata częściowa, zgodna ze stawkami opublikowanymi na
stronie Programu;
po złożeniu przez beneficjenta kompletnych wyjaśnień, WFOŚiGW ma maksymalnie
60 dni na rozliczenie wniosku i wypłatę pozostałej części dotacji.
Działania naprawcze wdrażane przez WFOŚiGW i nadzorujące je instytucje koncentrują
się przede wszystkim na usprawnieniu procesu kontroli i weryfikacji dokumentów oraz
podnoszeniu jakości współpracy z wykonawcami i beneficjentami. Efekty tych działań
mają charakter ciągły, a ich rezultatem jest systematyczne, stopniowe skracanie czasu
oczekiwania na wypłatę środków w miarę uspójniania praktyk oraz poprawy kompletności
dokumentacji składanej przez beneficjentów.
-- 3 of 9 --
Wypłaty środków są realizowane przez WFOŚiGW w możliwie najkrótszym terminie,
każdorazowo po pozytywnej i kompletnej weryfikacji rozliczenia. Celem wszystkich
obecnie wdrażanych działań jest zapewnienie, aby beneficjenci otrzymywali należne środki
jak najszybciej – przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa finansów publicznych
i zgodności z warunkami Programu.
4. Ile przypadków podejrzenia oszustw, wyłudzeń lub rażących
nieprawidłowości ze strony wykonawców ujawniono w latach 2024–2026?
5. Ile zawiadomień skierowano w tym zakresie do organów ścigania i jaki jest
stan prowadzonych postępowań?
Pytania nr 4 i nr 5 dotyczą tego samego zagadnienia, dlatego poniżej przedstawiam
wspólną odpowiedź.
W odniesieniu do Programu, finansowanego z funduszy unijnych, na podstawie informacji
otrzymanych z WFOŚiGW i NFOŚiGW, MKiŚ posiada wiedzę o:
450 przypadkach czynności prowadzonych przez organy dochodzeniowo- śledcze
(w ramach Programu finansowanego z FEnIKS).
330 przypadkach pozostających w toku czynności prowadzonych przez organy
dochodzeniowo-śledcze (w ramach Programu finansowanego z Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększania Odporności (dalej: KPO).
W zaewidencjonowanych przypadkach czynności prowadzone są m. in. przez: prokuratury
okręgowe i rejonowe, komendy powiatowe i miejskie policji, CBA.
Mając na uwadze cel, masowość oraz ogólnokrajową skalę wdrażania Programu, a także
restrykcyjną specyfikę wydatkowania funduszy unijnych, nacechowaną zerową tolerancją
wobec wszelkich przejawów potencjalnych nadużyć finansowych, MKiŚ zwróciło się do
Ministra Sprawiedliwości o objęcie postępowań przygotowawczych prowadzonych przez
prokuraturę w zakresie Programu szczególnym nadzorem. Prokuratura Krajowa podjęła
działania koordynujące. Wybrane prokuratury okręgowe zostały wskazane jako właściwe
do wszczęcia i prowadzenia postępowań zbiorczych w zakresie Programu.
WFOŚiGW są zobowiązane do przekazywania NFOŚiGW, z poszanowaniem
obowiązujących przepisów prawa, wszelkich informacji dotyczących podejmowanych
czynności (w tym kontrolnych) lub postępowań prowadzonych w szczególności przez
organy ścigania bądź organy nadzoru, dotyczących lub mogących dotyczyć swoim
zakresem Programu. W efekcie tego, w bazie danych NFOŚiGW dotyczącej zgłoszeń o
postępowaniach organów ścigania i UOKiK, oraz nadużyciach finansowych w ramach
dofinansowań udzielonych w Programie zarejestrowano 610 zawiadomień złożonych
w ramach inwestycji finansowanych z FEnIKS i 654 zawiadomienia złożonych w ramach
inwestycji finansowanych z KPO. Dane dotyczące postępowań są na bieżąco
aktualizowane, ich liczba się zwiększa, natomiast określenie kwoty dotyczącej
nieprawidłowości nie jest możliwe do określenia z uwagi na złożony charakter spraw.
Dodam, że zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa były i są kierowane do
organów ścigania również bezpośrednio przez beneficjentów, część z tych spraw jest
przekazywana do wiadomości WFOŚiGW, znajduje się zatem w bazie NFOŚiGW i MKiŚ.
-- 4 of 9 --
W zakresie Programu finansowanego z FEnIKS, zarówno MKiŚ jak i NFOŚiGW nie
posiadają informacji o zakończeniu prowadzonych postępowań, jak również o postawieniu
zarzutów osobom podejrzanym przez organy ścigania. MKiŚ i NFOŚiGW nie posiadają
również informacji o tego typu sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem sądu.
W zakresie Programu finansowanego z KPO, MKiŚ ma wiedzę o 13 przypadkach
sporządzenia aktu oskarżenia w następstwie przeprowadzonego postępowania
przygotowawczego. W dwóch przypadkach zapadł wyrok w I instancji. MKiŚ nie posiada
szczegółowych informacji o przedmiocie i przebiegu postępowań, ponieważ nie był ani ich
inicjatorem, ani stroną.
Informacje dotyczące szczegółowego stanu prowadzonych postępowań, ich przebiegu
oraz ewentualnych rozstrzygnięć pozostają we właściwości organów ścigania i
prokuratury. Pytania dotyczące statusu konkretnych postępowań należy kierować
bezpośrednio do właściwych organów.
6. Czy planowane jest utworzenie ogólnopolskiego rejestru rzetelnych,
certyfikowanych wykonawców uprawnionych do realizacji inwestycji
w ramach programu?
Należy podkreślić, że Program nie promuje konkretnych firm wykonawczych – wybór
wykonawcy pozostaje wyłącznie decyzją beneficjenta. Jednocześnie wprowadzono
rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo inwestycji, m.in. poprzez wymóg, aby
wykonawca działał na rynku usług budowlanych, remontowych lub montażowych co
najmniej rok albo posiadał doświadczenie w realizacji minimum 15 inwestycji w ramach
Programu.
Dodatkowo wprowadzono obowiązek stosowania odpowiednich zapisów w umowach
z wykonawcami oraz powiązania zakresu prac z audytem energetycznym.
Kwestia dalszego uporządkowania współpracy z wykonawcami – w tym utworzenia
ogólnopolskiej listy firm spełniających określone standardy – była jednym z tematów
tegorocznych konsultacji społecznych dotyczących usprawnień Programu. Obecnie
kwestia ta jest analizowana przez NFOŚiGW i MKiŚ.
Celem wprowadzeniem tzw. Listy Wykonawców jest wsparcie beneficjentów Programu
w wyborze rzetelnych firm realizujących przedsięwzięcia z zakresu poprawy efektywności
energetycznej budynków. Lista obejmie wykonawców świadczących usługi m.in. w
zakresie wymiany źródeł ciepła, docieplenia przegród budowlanych, montażu stolarki
okiennej i drzwiowej oraz wykonywania audytów energetycznych.
Wykonawcy ubiegający się o wpis na Listę zostaną poddani weryfikacji pod kątem m.in.
kryteriów formalnych, kwalifikacji zawodowych, doświadczenia w realizacji inwestycji
w ramach Programu. Uzyskanie wpisu będzie możliwe po dokonaniu rejestracji na stronie
internetowej, uzupełnieniu formularza zgłoszeniowego, przekazaniu wymaganych
załączników oraz spełnieniu zasad określonych w regulaminie Listy. W przypadku
ujawnienia poważnych nieprawidłowości przewiduje się możliwość zawieszenia lub
wykreślenia wykonawcy z Listy.
Beneficjenci będą mogli korzystać z uporządkowanego źródła informacji, obejmującego
wykonawców, którzy spełnili określone wymagania i realizują wskazany zakres
-- 5 of 9 --
przedsięwzięć na określonym obszarze kraju. Lista będzie miała charakter dobrowolny tzn.
beneficjent będzie mógł również skorzystać z usług firmy wykonawczej, która nie jest na
liście i uzyskać dofinansowanie w Programie.
Prace nad Listą Wykonawców, zasadami jej funkcjonowania oraz wymaganiami wobec
podmiotów ubiegających się o wpis są w toku. Lista Wykonawców będzie narzędziem
zwiększającym transparentność rynku oraz będzie stanowić dodatkowy mechanizm
weryfikacji rzetelności i stabilności firm świadczących usługi dla beneficjentów.
7. Czy Ministerstwo rozważa wprowadzenie systemu zaliczek lub gwarancji
płatniczych dla beneficjentów, aby nie musieli finansować inwestycji
z własnych środków?
W Programie funkcjonuje obecnie mechanizm prefinansowania, który umożliwia wypłatę
na rzecz beneficjenta zaliczki do 35% wartości dotacji jeszcze przed rozpoczęciem lub na
wczesnym etapie realizacji inwestycji. Rozwiązanie to ma wspierać beneficjentów
o niższych dochodach i ograniczonych możliwościach finansowych.
Dodatkowo planowane jest, aby jeszcze w II kwartale 2026 r. ponownie uruchomić
ścieżkę bankową, która pozwala na połączenie dotacji z finansowaniem bankowym.
Równolegle prowadzone są analizy dotyczące wprowadzenia dodatkowych rozwiązań,
które mogłyby zwiększyć bezpieczeństwo systemu prefinansowania oraz lepiej chronić
beneficjentów Programu.
8. Jakie działania zostaną podjęte w celu uproszczenia procedur, ograniczenia
liczby błędów formalnych oraz zapewnienia realnego wsparcia doradczego
dla wnioskodawców?
Nowa odsłona Programu, uruchomiona 31 marca 2025 r., wprowadziła bardziej
przejrzyste zasady uczestnictwa. Jednym z kluczowych elementów jest obowiązkowy
audyt energetyczny, który pozwala lepiej dopasować zakres inwestycji do rzeczywistych
potrzeb budynku. Wprowadzono także system operatorów – gmin i WFOŚiGW – którzy
zapewniają beneficjentom bezpłatne wsparcie na każdym etapie realizacji przedsięwzięcia,
od złożenia wniosku, przez realizację inwestycji, aż po jej rozliczenie. Do zadań Operatora
należy m.in.:
na prośbę beneficjenta pomoc w wyborze i zawarciu umowy
z wykonawcą/wykonawcami oraz audytorem;
wsparcie w przygotowaniu dyspozycji wypłaty zaliczki z załącznikami, zgodnie
z listą sprawdzającą,
pomoc w monitorowaniu realizacji prac przez wykonawcę, w tym terminowości
prowadzonych, zgodnie z warunkami umowy o dofinansowanie i umowy
z wykonawcą.
Wprowadzenie Operatorów ma istotne znaczenie dla ograniczenia nadużyć
obserwowanych w poprzednich edycjach Programu, takich jak nieuczciwe praktyki
akwizytorów/wykonawców, podpisywanie niekompletnych dokumentów, zawyżanie cen
usług czy niewłaściwą realizację inwestycji. Najwyższy poziom dofinansowania oraz
-- 6 of 9 --
prefinansowanie są dostępne wyłącznie przy wsparciu Operatora, co zapewnia
najuboższym beneficjentom, często wykluczonym cyfrowo, bezpłatną, pełną opiekę na
każdym etapie. Z pomocy operatora można skorzystać również przy podwyższonym
poziomie dofinansowania. Udział operatora przy podwyższonym poziomie dofinansowania
jest opcjonalny.
Równolegle prowadzone są działania mające na celu dalsze usprawnianie procedur
Programu. Podczas tegorocznych konsultacji zmian Programu, prowadzonych przez
NFOŚiGW w okresie od 16 lutego do 16 marca 2026 r., omówiono liczne propozycje
zmian, w tym wydłużenie terminów rozliczeń, uproszczenie procesu składania
dokumentów oraz udostępnienie formularzy roboczych dla beneficjentów i operatorów.
Wprowadzane rozwiązania mają ograniczyć liczbę błędów formalnych, przyspieszyć
obsługę wniosków oraz zapewnić beneficjentom większe poczucie bezpieczeństwa i
lepsze wsparcie przy realizacji inwestycji.
9. Czy planowane są zmiany przepisów mające lepiej chronić osoby starsze
i mniej zamożne, które najczęściej padają ofiarą nieuczciwych praktyk?
W odpowiedzi na pytanie nr 8 przedstawiono informacje o rozwiązaniach wprowadzonych
w nowej odsłonie Programu od 31 marca 2025 r., które mają szczególne znaczenie dla
osób starszych i mniej zamożnych, które często potrzebują dodatkowej pomocy
organizacyjnej i doradczej. Równolegle prowadzone są działania mające na celu dalsze
usprawnianie procedur Programu. Podczas tegorocznych konsultacji zmian Programu
NFOŚiGW przedstawił liczne propozycje, w tym wydłużenie terminów rozliczeń,
uproszczenie procesu składania dokumentów oraz udostępnienie formularzy roboczych
dla beneficjentów i operatorów. Przygotowywane rozwiązania mają ograniczyć liczbę
błędów formalnych, przyspieszyć obsługę wniosków oraz zapewnić beneficjentom
większe poczucie bezpieczeństwa i lepsze wsparcie przy realizacji inwestycji. Rozwiązania
w tym zakresie będą wprowadzane w najbliższym czasie.
Jeśli chodzi o przepisy legislacyjne, to szczególne znaczenie ma opracowany przez MKiŚ
projekt ustawy o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku
z realizacją Programu Priorytetowego „Czyste Powietrze”. Celem ustawy jest udzielenie
pomocy beneficjentom, którzy ponieśli szkody z powodu działań wykonawców lub osób
działających w ich imieniu. Ustawa jest w trakcie procedowania. Przeprowadzono
konsultacje społeczne, opiniowanie, uzgodnienia międzyresortowe i projekt jest na
ostatnim etapie przed przekazaniem pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów. Rada
Ministrów planuje przyjęcie projektu tej ustawy w najbliższych tygodniach. Następnie
projekt ustawy trafi do dalszych prac do Parlamentu (Sejmu i Senatu) i po uchwaleniu
ustawy do podpisu Prezydenta RP.
Projekt ustawy przewiduje pomoc dla osób, które:
złożyły wniosek o dofinansowanie do Programu między 15 lipca 2022 r.
a 28 listopada 2024 r. oraz
otrzymały dotację, ale z winy wykonawcy (lub osoby działającej w jego imieniu) nie
zrealizowały prac albo prace zostały wykonane niezgodnie z umową.
Formy pomocy dla beneficjenta określone w projekcie ustawy to:
-- 7 of 9 --
Zawieszenie spłaty należności - czasowe wstrzymanie obowiązku zwrotu pieniędzy
do WFOŚiGW.
Zwolnienie z odpowiedzialności za spłatę należności - po prawomocnym wyroku
Sądu potwierdzającym winę wykonawcy.
Upoważnienie WFOŚiGW do dochodzenia zwrotu należności bezpośrednio od
wykonawcy - WFOŚiGW może wtedy działać w imieniu beneficjenta.
Ulgi w spłacie należności - przesunięcia terminu spłaty, rozłożenia płatności na raty,
całkowitego lub częściowego umorzenia spłaty.
Inne działania w celu ochrony praw beneficjenta i konsumenta:
We współpracy NFOŚiGW z UOKiK został przygotowany Poradnik dla
konsumentów i beneficjentów poszkodowanych w Programie. Dokument zawiera
praktyczne wskazówki dotyczące tego: gdzie zgłosić problem, z kim się
skontaktować, jakie działania podjąć, aby zabezpieczyć swoje interesy i odzyskać
pieniądze. Poradnik jest dostępny na stronie Programu.
W większości WFOŚiGW funkcjonują bezpłatne punkty porad prawnych dla
poszkodowanych beneficjentów. WFOŚiGW nawiązały współpracę z Okręgowymi
Radami Adwokackimi lub Okręgowymi Izbami Radców Prawnych, a także z
punktami bezpłatnej pomocy prawnej oferowanej w powiatach. W niektórych
przypadkach delegują własnych prawników do pomocy pokrzywdzonym
beneficjentom.
Również rzecznicy konsumentów oraz przedstawiciele UOKiK monitorują sytuację
i na bieżąco udzielają porad osobom, które się do nich zgłaszają.
10. Czy Ministerstwo przeprowadzi kompleksowy audyt funkcjonowania
programu „Czyste Powietrze” po ujawnionych nieprawidłowościach?
MKiŚ współpracuje z NFOŚiGW przy realizacji Programu, pełniąc kilka komplementarnych
funkcji. Działa jako organ nadzoru na podstawie ustawy – Prawo ochrony środowiska,
w tym sprawuje również nadzór nad WFOŚiGW. Jednocześnie występuje jako Instytucja
Odpowiedzialna za Realizację Inwestycji w ramach KPO oraz jako Instytucja Pośrednicząca
w FEnIKS. Ponadto sprawuje nadzór nad NFOŚiGW jako Operatorem Funduszu
Modernizacyjnego.
W ramach tych ról MKiŚ posiada niezbędną wiedzę o realizacji Programu przez NFOŚiGW
we współpracy z WFOŚiGW i podejmuje działania mające na celu zapewnienie sprawnej,
efektywnej i zgodnej z obowiązującymi przepisami realizacji Programu. Ponadto MKiŚ
prowadzi monitoring nieprawidłowości w Programie i, korzystając z wiedzy doradców
technicznych - ekspertów z Banku Światowego współpracujących z NFOŚiGW, podejmuje
sukcesywnie kierunkowe decyzje o zmianach w Programie.
Z wyrazami szacunku
Wz. Ministra
Urszula Zielińska
Sekretarz Stanu
-- 8 of 9 --
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 9 of 9 --