Interpelacja w sprawie negatywnych konsekwencji zmian w Systemie Elektronicznego Nadzoru Transportu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 16817
do ministra finansów i gospodarki
w sprawie negatywnych konsekwencji zmian w Systemie Elektronicznego Nadzoru Transportu
Zgłaszający: Edward Siarka
Data wpływu: 24-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
dnia 16 marca 2026 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, które rozszerzyło katalog towarów monitorowanych za pomocą Systemu Elektronicznego Nadzoru Transportu (dalej jako „SENT”). Przedmiotowe rozporządzenie objęło swoim zakresem przesyłki odzieży i dodatków odzieżowych o masie przekraczającej 10 kg brutto oraz przesyłki zawierające więcej niż 20 sztuk obuwia.
SENT został wprowadzony w 2017 roku w celu monitorowania przepływów paliwa, alkoholu, wyrobów tytoniowych, czyli tzw. towarów wrażliwych. System ten spełnił założenia projektodawców, znacząco przyczyniając się do zmniejszenia rozmiarów szarej i czarnej strefy oraz do zwiększenia dochodów Skarbu Państwa. Idea kontroli obrotu jest słuszna, bowiem pośrednio przyczynia się do zwalczania nieuczciwej konkurencji grup przestępczych, które przez brak zapłaty wymaganych podatków, opłat lub danin publicznych oferują sprzedawane towary po zaniżonych cenach, przez co znacząco utrudniają funkcjonowanie uczciwych przedsiębiorców. Rozwiązania zastosowane w celu kontroli paliw, wyrobów alkoholowych oraz tytoniowych okazały się skuteczne ze względu na specyficzne cechy, którymi te rynki się charakteryzują.
Po pierwsze, obrót tymi towarami ma charakter masowy, zorganizowany, ciągły i powtarzalny, oparty jest bowiem na systemie terminowych dostaw. Po drugie, krajowe rynki paliwowe, alkoholowe i tytoniowe polegają na działalności kilku wyspecjalizowanych podmiotów, których dochody liczone są w dziesiątkach lub setkach milionów złotych. Po trzecie, sprzedaż detaliczna tych towarów prowadzona jest wyłącznie w wyznaczonych punktach.
W praktyce więc transport oraz obrót paliwem, alkoholem i tytoniem między przedsiębiorcami ma charakter wyłącznie hurtowy. Z uwagi na małą liczbę podmiotów działających w tych branżach kontrola wykonywania obowiązków ustawowych jest ułatwiona. Ponadto wymiary kar administracyjnych spełniają wymóg proporcjonalności z uwagi na wysokie zyski przedsiębiorców oraz wartość kontrolowanego towaru.
Tymczasem rynek odzieżowy charakteryzuje się odmiennymi cechami. Handel odzieżą ma w ogromnej większości charakter detaliczny, prowadzony jest przez mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. Wielkie koncerny takie jak LPP SA stanowią wyjątek, przy czym wzmiankowana spółka podlega kontroli skarbowej prowadzonej w ramach Programu Współdziałania z Szefem KAS.
Ponadto sprzedaż towaru następuje w różnych miejscach: na bazarze, w sklepie, u klienta, na przysłowiowej „ulicy”, a dostawy różnią się objętością, zatem ścisła reglamentacja w tym zakresie jest bezcelowa. Objęcie obrotu konsumenckiego rygorami SENT w ogóle nie znajduje uzasadnienia, bowiem nadzór ma zapobiegać nadużyciom na wielką skalę, które mają miejsce w obrocie profesjonalnym.
Wprowadzona regulacja narusza także zasadę proporcjonalności, bowiem najniższy wymiar kary wielokrotnie przekracza wartość towarów objętych kontrolą. Brak zarejestrowania w SENT 10 par butów o wartości 1000 zł lub 10 kg bielizny o wartości 300-400 zł skutkuje nałożeniem kary w wysokości 20 000,00 zł. Obowiązek zapłaty takiej kwoty przez osobę fizyczną prowadzącą handel obwoźny w praktyce skutkuje koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności. W innych państwach, np. na Węgrzech, takie kontrole są prowadzone, lecz wyłącznie w przypadku transportu kontenerowego o masie towaru przekraczającej 2,5 tony.
Jak wynika z wypowiedzi przedstawiciela Ministerstwa Finansów, celem kontroli obrotu odzieżą w ramach SENT miało być zwalczanie przestępczości zorganizowanej prowadzonej na terytorium RP przez azjatyckie grupy przestępcze trudniące się przemytem oraz nielegalnym wprowadzaniem do obrotu hurtowych ilości odzieży oraz obuwia.
Wydaje się jednak, iż przedmiotowa regulacja nie spełni założeń projektodawców. Niestety nałożenie obowiązku kontroli na podmioty prowadzące obrót odzieżą należy ocenić jako niewystarczające, bowiem nie uwzględniono specyfiki działania grup przestępczych.
Kontenery z odzieżą są transportowane z Azji drogą morską, trafiając do portów zlokalizowanych zarówno w Polsce, jak w innych krajach UE. Towar przeładowuje się do ciężarówek, zaniżając wielokrotnie jego wartość w dokumentach przewozowych lub nie rejestrując go w ogóle, a następnie wprowadza do obrotu bez wystawienia dokumentu księgowego. Straty Skarbu Państwa z tytułu nielegalnego handlu odzieżą szacowane są w miliardach złotych. Modus operandi przestępców oraz skala ich działalności wskazują, iż wprowadzone środki nie zapobiegną temu szkodliwemu procederowi.
Wydaje się, iż zasadna byłaby analiza przyjętych rozwiązań oraz stworzenie mechanizmów, które z jednej strony umożliwią zapobieganie dalszemu uszczuplaniu dochodów Skarbu Państwa, a jednocześnie nie będą uderzały w uczciwych przedsiębiorców.
W związku z powyższym zwracam się do Pana z pytaniem:
Czy ministerstwo analizuje skutki gospodarcze nowej regulacji?
Z wyrazami szacunku
Edward Siarka
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Podsekretarz stanu Zbigniew Stawicki
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14474 znakówfax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 27 maja 2026 roku
Sprawa: Interpelacja poselska nr 16817
Znak sprawy: DZP1.K43.22.2026
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Włodzimierz Czarzasty
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 16817 z 6 maja 2026 r. Posła na Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej Pana Edwarda Siarki w sprawie negatywnych
konsekwencji zmian w Systemie Elektronicznego Nadzoru Transportu,
przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września
2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty
systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu
paliwami opałowymi (Dz. U. poz. 1244), przewóz odzieży i obuwia, od 17 marca
2026 r., został objęty systemem SENT1. W przedmiotowym rozporządzeniu
wprowadzony został sześciomiesięczny okres przejściowy, co stanowiło
uwzględnienie postulatów zgłoszonych przez podmioty gospodarcze oraz
Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Uwzględniono potrzebę dłuższego
niż 3 miesiące, okresu na przygotowanie się i dostosowanie do nowych regulacji.
Wprowadzenie przedmiotowych regulacji wynikało z konieczności
przeciwdziałania nieprawidłowościom w obrocie ww. towarami, jak również
zapobiegania ewolucji oszustw podatkowych w tym obszarze.
Branża odzieży i obuwia – zwłaszcza w kontekście importu,
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów i redystrybucji tych towarów – należy
do obszarów o wysokiej podatności na zaniżanie wartości towarów, z dużym
udziałem podmiotów działających w sposób nierejestrowy lub częściowo poza
ewidencją, organizujących swoją działalność w sposób „rozdrobniony” w celu
uniknięcia obowiązków podatkowych. W takich branżach wprowadzenie
dodatkowych narzędzi kontrolnych jest uzasadnione ochroną uczciwej konkurencji
i dochodów budżetowych.
1 system, o którym mowa w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego
przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218) – zwanej dalej „ustawą SENT”.
-- 1 of 5 --
2/5
Na problem z nieoficjalnym importem zwróciła uwagę Komisja Europejska, która
przyjęła Strategię UE na rzecz zrównoważonych wyrobów włókienniczych w obiegu
zamkniętym. Dokument ten, oprócz swojego głównego wątku dotyczącego
recyklingu, wskazuje również na aspekty związane z importem szeroko rozumianych
tekstyliów do UE.
Organy podatkowe posługują się różnymi metodami wykrywania tych
nieprawidłowości, m.in. analizą danych zgromadzonych w jednolitym pliku
kontrolnym JPK i weryfikacją informacji o kontrahentach. Jak wskazane zostało w
uzasadnieniu wprowadzanych zmian w zakresie objęcia odzieży i obuwia systemem
SENT, w 2024 r. w toku kontroli celno-skarbowych prowadzonych w zakresie
podatku od towarów i usług - tylko w samym obszarze podmiotów będących
właścicielami lub głównymi udziałowcami pochodzenia azjatyckiego, których
przedmiotem działalności jest obrót tekstyliami, odzieżą i obuwiem pochodzenia
azjatyckiego - ujawniono ponad 125 tysięcy fikcyjnych faktur na łączną kwotę
podatku od towarów i usług 665 mln zł.
Informacje gromadzone przez Krajową Administrację Skarbową (KAS) wskazują na
znaczące straty dla Skarbu Państwa wynikające z tego typu działalności. W ostatnich
latach KAS regularnie zatrzymywała duże partie tego typu towarów, w tym
podrabianych towarów z państw trzecich. W 2024 r. funkcjonariusze Służby Celno-
Skarbowej (SCS) zabezpieczyli ponad 296 tys. sztuk podrabianej odzieży, galanterii i
obuwia, a w 2025 r. już ponad 766 tys. szt. takich towarów, oznacza to wzrost o
niemal 160%. Działania KAS zapobiegły wielomilionowym stratom Skarbu Państwa
z tytułu nieodprowadzonych podatków. Straty z tego tytułu ponoszą również
legalnie funkcjonujący przedsiębiorcy/ importerzy/ producenci, bowiem oferowane
przez nich towary nie są konkurencyjne.
W okresie obowiązywania nowych przepisów rozszerzających system SENT na
branżę odzieżową i obuwniczą, stwierdziliśmy istotne naruszenia wskazujące na
intencjonalne unikanie obowiązków w ogóle, albo deklarowanie mniejszej niż
faktyczna ilości przewożonych towarów, np. niezgłoszenie połowy z 50 752 szt.
obuwia, 10 600 kg skarpetek pochodzących z państwa trzeciego albo zgłoszenie
287,51 kg odzieży, w miejsce faktycznie przewożonych 573,21 kg.
Ponadto w ramach standardowych działań KAS miało miejsce wiele przypadków
ujawnienia niebezpiecznych tekstyliów i obuwia pochodzących z państw trzecich
zawierających, m.in. szkodliwe substancje chemiczne, metale ciężkie. W procesie
produkcji tekstyliów stosuje się około 3,5 tysiąca różnych substancji chemicznych, z
których 750 uznaje się za niebezpieczne dla zdrowia ludzi, a 440 za szkodliwe dla
środowiska. Przykładem jest formaldehyd, używany do nadania tkaninom gładkości,
który może powodować alergie, a w większych stężeniach nawet nowotwory.
Szczególnie niepokojące jest to w kontekście ubrań importowanych z państw
trzecich, gdzie normy bezpieczeństwa mogą być mniej restrykcyjne. Substancje te
mogą powodować poważne problemy zdrowotne, zwłaszcza u dzieci, w tym reakcje
alergiczne, podrażnienia skóry, a nawet ryzyko nowotworów.
Ministerstwo Finansów przeprowadziło szereg spotkań i konsultacji z
przedstawicielami branży odzieżowej i obuwniczej w celu wypracowania
optymalnych rozwiązań ułatwiających realizację nowych obowiązków, ale
nierozszczelniających system monitorowania przewozu. W wyniku tych konsultacji
z systemu monitorowania wyłączone zostały przewozy:
1) do 10 kg odzieży oraz do 20 szt. obuwia (w pierwotnej wersji, projektowanymi
regulacjami miał być objęty przewóz omawianych towarów – bez względu na
ilość);
-- 2 of 5 --
3/5
2) towarów z pozycji CN 6406 (elementy obuwia tj. podeszwy, zakładki
usztywniające piętę czy obcasy);
3) rozpoczynające się na terenie kraju (art. 5 ustawy SENT), którym towarzyszy
faktura w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, dokumentująca
dostawę towarów, wewnątrzwspólnotową dostawę towarów albo eksport
towarów, w postaci papierowej lub elektronicznej oraz formacie
umożliwiającym zapoznanie się z jej treścią;
4) rozpoczynające się na terenie kraju (art. 5 ustawy SENT) albo rozpoczynające
się poza terytorium kraju i kończące się na terenie kraju (art. 6 ustawy SENT),
gdy podmiot obowiązany do dokonania zgłoszenia posiada status
upoważnionego przedsiębiorcy AEO albo jest stroną zawartej z Szefem
Krajowej Administracji Skarbowej umowy o współdziałanie;
5) wykonywane przez operatorów pocztowych w paczkach pocztowych w
rozumieniu ustawy Prawo pocztowe - przesyłka rejestrowana, niebędąca
przesyłką listową, o masie do 20 000 g i sumie wymiarów (długość, szerokość,
wysokość) nieprzekraczającej 3000 mm, przy czym najdłuższy wymiar nie
może przekroczyć 1500 mm;
6) wykonywane przez polskich operatorów pocztowych albo unijnych
operatorów świadczących usługi doręczania w przesyłkach/paczkach
rejestrowanych innych niż ww. paczki pocztowe, których masa brutto nie
przekracza 31,5 kg;
7) gdy podmiot obowiązany do przesłania zgłoszenia do rejestru SENT jest
stroną umowy na świadczenie kompleksowych usług logistycznych, tzw.
fulfillment (magazynowanie, przeładowywanie, konfekcjonowanie,
organizacja wysyłki i obsługa zwrotów), z podmiotem świadczącym te usługi,
posiadającym status upoważnionego przedsiębiorcy AEO lub będącym stroną
zawartej z Szefem Krajowej Administracji Skarbowej umowy o
współdziałanie.
Również ze względu na specyfikę sprzedaży odzieży i obuwia w tzw. handlu
obwoźnym wprowadzona została możliwość dokonywania zgłoszeń w sposób
zbiorczy2.
Niemniej jednak do Ministerstwa Finansów wpływają kolejne propozycje zmian lub
doprecyzowania niektórych przepisów i propozycje te są na bieżąco analizowane.
Decyzja o wprowadzeniu ewentualnych kolejnych uproszczeń czy wyłączeń w
stosowaniu prawa w tym zakresie zostanie podjęta na podstawie analizy ryzyka
ewentualnego rozszczelnienia systemu monitorowania przewozu oraz skutków dla
naruszeń przepisów prawa podatkowego.
Zgłoszeniu do rejestru SENT nie podlega również przewóz pomiędzy magazynami
jednego podmiotu, jeżeli przewożonym towarom towarzyszy dokument
potwierdzający przesunięcie międzymagazynowe zawierający dane wskazane w art.
3 ust. 7 ustawy SENT (dane nadawcy, dane dotyczące towaru będącego
przedmiotem przewozu, dane adresowe miejsc magazynowania, nr rej. pojazdu).
W kwestii przesłanek w zakresie ustalenia niskich progów objęcia systemem SENT
dla odzieży (powyżej 10 kg) oraz obuwia (powyżej 20 szt.), uprzejmie informuję, że
wynikało to z analizy specyfiki rynku oraz zidentyfikowanych mechanizmów
nadużyć i standardowych zachowań konsumentów indywidualnych. Sektor ten
2 Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 5 marca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
zgłoszeń przewozu towarów oraz zgłoszeń obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. poz. 293).
-- 3 of 5 --
4/5
charakteryzuje się: wysoką rotacją towarów oraz stosunkowo niską wartością
jednostkową, łatwością transportu i magazynowania oraz dużym udziałem towarów
importowanych, w szczególności z państw trzecich. W praktyce oznacza to, że nawet
niewielkie ilości mogą mieć charakter handlowy, a jednocześnie są trudne do
odróżnienia od zakupów prywatnych bez odpowiednich narzędzi kontrolnych.
Analizy oraz wieloletnie doświadczenia wynikające ze stale podejmowanych
działań, w tym z wdrożenia systemów uszczelniających wskazują, że w tym sektorze
powszechne są działania polegające na dzieleniu transportów na mniejsze partie,
aby uniknąć obowiązków podatkowych i ewidencyjnych oraz rozpraszaniu dostaw
pomiędzy wielu odbiorców. Wprowadzenie wyższych progów sprzyjałoby takim
praktykom i de facto ograniczałoby skuteczność systemu SENT. Przyjęcie niskich
progów wpisuje się w szersze działania Państwa mające na celu przeciwdziałanie
zaniżaniu wartości importu, ograniczanie szarej strefy w handlu towarami
wysokiego ryzyka oraz zwiększanie transparentności obrotu gospodarczego.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że od 13 maja 2026 r. wprowadzone zostały
zmiany dla mikroprzedsiębiorców, będące odpowiedzią na postulaty wprowadzenia
ułatwień dla podmiotów, dla których handel ma charakter działalności osobistej, bez
zaplecza administracyjnego, handlowego czy logistycznego, a przedsiębiorca
jednoosobowo pełni jednocześnie funkcję kierowcy, magazyniera, logistyka
i sprzedawcy. Rozporządzenie3 dotyczy mikroprzedsiębiorców: osób fizycznych
prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, spółek cywilnych oraz
spółek jawnych, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, przewożących
odzież i obuwie od stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej lub
miejsca jego zamieszkania albo siedziby, na targowisko podlegające opłacie
targowej (otwarte place targowe, ulice handlowe) i z targowiska. Przewóz taki nie
będzie podlegał zgłoszeniu do rejestru SENT, jeśli łączna waga odzieży nie
przekroczy 500 kg brutto lub 700 szt. obuwia, a przewożonym towarom będzie
towarzyszył dokument zawierający dane tego mikroprzedsiębiorcy, rodzaj towaru
będącego przedmiotem przewozu, nr rejestracyjny środka transportu, którym są
przewożone towary, datę ich przewozu oraz dane adresowe stałego miejsca
wykonywania przez ten podmiot działalności gospodarczej lub miejsca jego
zamieszkania albo siedziby i dane adresowe targowiska. Spełnienie łącznie
wszystkich warunków wyłączy (zwolni) podmiot wysyłający z obowiązku zgłoszenia
przewozu towarów do rejestru SENT. Podkreślenia wymaga, że przewóz wyłączony
z obowiązku zgłoszenia do rejestru, nie podlega również przekazywaniu do tego
rejestru danych geolokalizacyjnych środka transportu.
Skrócenie okresu vacatio legis rozporządzenia wynika z potrzeby i oczekiwań
środowisk gospodarczych, w szczególności mikroprzedsiębiorców, bowiem
przyjmowane regulacje uproszczają obowiązki związane z przewozem odzieży i
obuwia. Tym samym skrócenie vacatio legis nie narusza zasady zaufania obywateli do
państwa i stanowionego przez nie prawa, o której mowa w art. 2 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnosząc się do zmian w zakresie kar pieniężnych za naruszenia obowiązków
wynikających z ustawy SENT uprzejmie informuję, że zarówno przypadki nakładania
kar administracyjnych, jak również odstępowania od ich nakładania zostały
określone we wspomnianej ustawie. Wprowadzenie okresu przejściowego
w nakładaniu kar administracyjnych za brak realizacji obowiązków nałożonych
ustawą SENT, związanych z przewozem nowych towarów (tj. odzieży i obuwia),
3 Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 12 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
wyłączenia niektórych obowiązków w zakresie zgłoszeń przewozu towarów (Dz. U. poz. 634).
-- 4 of 5 --
5/5
wymaga zmiany tej ustawy. Informuję przy tym, że 13 lutego 2026 r. do Sejmu RP
został przekazany rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy4 (druk sejmowy nr
2272). Projekt przewiduje nowe niestosowane dotychczas rozwiązanie polegające
na poprzestaniu na pouczeniu, w sytuacji gdy ujawnione naruszenia powstały w
wyniku oczywistej omyłki. Ustawa została uchwalona 15 maja 2026 r. na 57.
posiedzeniu Sejmu RP.
Ponownie podkreślam, że celem naszych działań nie jest nakładanie sankcji
administracyjnoprawnych na legalnie działające podmioty, lecz zwalczanie
zdiagnozowanej zorganizowanej przestępczości ekonomicznej osłabiającej
podstawy funkcjonowania państwa i wszystkich, w tym mikro, małych i średnich,
legalnie funkcjonujących przedsiębiorców.
Końcowo pragnę podkreślić, że celem przyjętej regulacji jest walka z szarą i czarną
strefą. Realizując swoje zadania organy KAS opierają się na analizie ryzyka, kierując
swe działania wobec podmiotów naruszających prawo. Dotychczasowe wyniki
działań w ograniczaniu szarej i czarnej strefy przy wykorzystaniu systemu SENT
pozytywnie wpłynęły na konkurencyjność krajowych przedsiębiorców.
Przedstawiając powyższe mam nadzieję, że zaprezentowane informacje stanowią
wyczerpującą odpowiedź na złożoną interpelację i spotkają się z uprzejmą
akceptacją Pana Marszałka.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów i Gospodarki
Zbigniew Stawicki
Podsekretarz Stanu Zastępca Szefa Krajowej Administracji Skarbowej
w Ministerstwie Finansów
4 Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz
obrotu paliwami opałowymi oraz niektórych innych ustaw.
-- 5 of 5 --